WIND EN WATER

MARION HOOGWEGT

WIND en WATER

VILLAGE

Wind en water

Marion Hoogwegt

isbn 9789461851246 (ebook)

isbn 9789461851239 (paperback)

1e druk november 2015

Vormgeving: Eric Jan van Dorp

Foto omslag: Sara Hoogwegt

Beeldmateriaal: Keith Misner, Elena Profkofyeva, Angelina Litvin

Uitgeverij Village

een imprint van VanDorp Uitgevers

Postbus 42

3956 ZR Leersum

www.vandorp.net / info@vandorp.net

Copyright © 2015 VanDorp Uitgevers

Copyright © 2015 Marion Hoogwegt

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd in welke vorm dan ook zonder de uitdrukkelijke en schriftelijke toestemming van de uitgever.

‘Alles wat je aandacht geeft groeit’

Aristoteles

Het leven is een stormachtige zee

waar nog geen kompas voor is uitgevonden.

Je kunt haar niet oversteken

door alleen maar naar de golven te staren.

PROLOOG

Ik zit op de vloer in een lege rechthoekige ruimte. Aan weerskanten zijn twee grote ramen. Vanuit mijn positie zie ik de lucht. Donkere grijze wolken drijven voorbij en een grote witte vogel scheert langs.

De grote ramen hebben aantrekkingskracht. Ik kruip op handen en voeten dichterbij om de houten vensterbank beet te pakken. Ik kijk door het raam en zie overal water. Het waait en kleine korte golfjes klotsen wild tegen iets aan. Ik kijk rond, tuur in de verte, en zie niets anders dan water. Er staat een raam open waar ik met kleine onzekere stapjes naartoe loop, terwijl ik me stevig aan de vensterbank vasthoud.

Er kwaakt een eend. Er vliegen krijsende meeuwen voorbij. Ik schrik en wankel even, maar dan hervind ik mijn evenwicht. Ik zie en hoor wel, maar ik kan voorwerpen noch mensen of dieren benoemen. Ik leef in een wereld zonder tijd, zonder woorden. Dan kijk ik over de enorme oppervlakte van het water. Ergens in de verte zijn rietkragen en tekent zich een bos af. Weer vliegen er meeuwen voorbij. Grote vogels met oranje snavels. Ze slaan nauwelijks hun vleugels uit. Ze zweven op de thermiek van de wind. Ik strek mijn beide armen uit. Ik zou de vogels, die vrij door de lucht scheren, willen pakken. Ik sta nu los en doe nog een stap.

Opeens staat mijn moeder naast me en roept: ‘Jan, ze loopt!’ Ik ben negen maanden oud en zojuist met mijn ouders naar een woonark verhuisd, waar ik mijn eerste stapjes heb gezet.

WOONARK NEDERLAND
(1960-1980)

De zwangerschap was niet gepland. Dat is wat mijn moeder altijd aan mij en aan iedereen die het wilde horen, vertelde. De dokter had haar gezegd dat ze geen kinderen kon krijgen, maar dat pakte heel anders uit.

Natuurlijk viel er eind jaren vijftig ook weinig te plannen, ik was het resultaat van het feit dat mijn vader niet altijd even consequent voor het zingen de kerk verliet. Maar mijn moeder werd er niet blij van toen ze merkte dat ze op haar eenentwintigste zwanger was. Ze kwam er achter, doordat ze tijdens een van hun zeiltochten op de Loosdrechtse plassen steeds moest overgeven. Terwijl er nauwelijks wind stond en ze er andere keren geen last van had gehad.

Mijn ouders waren kort daarvoor getrouwd. Ze woonden sinds enige maanden op een flat in Purmerend en ze hadden een Volkswagen gekocht die ze konden afbetalen omdat mijn moeder bij een radiozaak werkte en mijn vader een baan als typograaf had bij de drukkerij. Maar nu gaf mijn moeder haar baan op en kwam ze thuis te zitten.

‘Je was een lang uitgerekt konijn toen je werd geboren. En je had een punthoofd’, zei mijn moeder regelmatig tegen me toen ik nog klein was. Het was een zware bevalling.

Gelukkig is het met het konijn en het punthoofd goed gekomen, denk ik, als ik tijdens mijn kleutertijd mijn gezicht uitgebreid in de spiegel inspecteer.

Mijn moeder is vastbesloten dat er geen tweede kind komt. Ze eet nog liever dagelijks een hele strip van de pil die de huisarts haar na mijn geboorte heeft voorgeschreven. Ze zit thuis in een spiksplinternieuwe forensenstad, met een konijn dat op een baby lijkt, ze wast poepluiers en wandelt met mij in de kinderwagen rondjes door het park. Mijn vader maakt overuren op de drukkerij.

Gelukkig heb ik een heel dik babyboek met foto’s waar mijn ouders op staan die me in hun armen vasthouden en heel liefdevol aankijken, dus ik denk dat ze toch wel blij met me waren. Mijn grootouders zijn ook blij met me. Dat zie je ook op de foto’s. Ze moeten wel even wennen aan mijn naam. Allebei mijn oma’s heten Maria en ook mijn moeder is met de naam Maria gedoopt. Mijn ouders laten de eerste vier letters staan en noemen me Marion. ‘Dat komt van Maria’, zeggen ze tegen mijn oma’s. Als ik geboren word, komt mijn vader thuis met een jonge herdershond. Het gezin is compleet en het verhaal is klaar, zou je denken.

Maar mijn vader besluit al jong dat hij het anders wil doen dan zijn ouders. Als hij als tiener iedere morgen zijn vader, met zijn pakje brood op de bagagedrager, op de fiets ziet stappen, weet hij dat hij een andere toekomst wil. ‘Ajuus, ik ga naar mijn baas’, riep mijn opa dan. Zijn zoon besluit heel hard te werken om hogerop te komen en pakt van alles aan om geld te verdienen, want hij is niet van plan om zijn leven lang onder het juk van een baas te gaan werken. Hij wil vrij zijn. Mijn oma zucht als ze haar zoon hoort en zegt tegen hem: ‘Jongen, als je voor een dubbeltje geboren bent, wordt je toch nooit een kwartje.’

Maar mijn vader heeft plannen voor de toekomst. Na mijn geboorte werkt hij iedere avond aan bouwtekeningen voor een woonboot en negen maanden later verhuizen we van de flat naar een splinternieuwe woonboot met een betonnen casco en een houten opbouw. De boot ligt in de Where in Purmerend. ‘Dit is wat ik bedoel met het gevoel van vrijheid’, zegt hij tegen mijn moeder als ze op een avond over het water, de weilanden met grazende koeien en moddersloten uitkijken.

De woonboot is ruim en heeft aan alle kanten ramen. Via een brede loopplank kom je binnen in de gang. Aan de rechterkant is een deur die uitkomt in de woonkamer met een kleine keuken, aan de andere kant is een deur die uitkomt in de ouderslaapkamer. Daartussen is een toilet en bevindt zich ook mijn kamertje.

De woonark ligt aan een stukje grond waarvan het ene deel tuin wordt en het andere deel wordt betegeld zodat daar de Volkswagen en het kolenhok kunnen staan. Elektriciteit en water komen van de wal en de afvoeren komen direct op het kanaal uit. We hebben geen wasmachine, daar is geen ruimte en geen geld voor.

Mijn moeder doet de was op de hand en haalt die dan door de wringer. Later hebben we een centrifuge, die in de doucheruimte komt te staan. Als je wilt douchen, moet eerst de centrifuge eruit worden getild. Omdat dat een heel gedoe is, douchen we niet iedere dag.

Soms gaat mijn moeder naar de wasserette. Ze bindt dan de twee volle tassen met was op de bagagedrager van de fiets en zet mij in het zitje voorop. Ik mag de muntjes in het gleufje van de wasmachine doen en kan uren naar de patronen en het sop staren die aan de ronde raampjes van de machine voorbij trekken. Tot ik er duizelig van word.

In de hoek van de kamer van de woonark staat een kolenkachel. Daar is het altijd behaaglijk, maar in de winter staan in de slaapkamer de ijsbloemen op de ramen en als mijn moeder mij ‘s morgens uit bed tilt, heb ik blauwe handjes van de kou.

Mijn ouders bouwen hun leven op. Er wordt hard gewerkt. In het weekend staat mijn vader te tuinieren en mijn moeder sopt het houtwerk van de ark. Op een dag neemt mijn vader ontslag bij de drukkerij en begint voor zichzelf. Dat had hij zich voorgenomen en daar had hij naartoe gewerkt. In zijn eigen zaak verkoopt hij sjaals en stropdassen en op vrijdag en zaterdag werkt mijn moeder met hem mee.

***

Van de eerste drie jaar van mijn leven kan ik me bijna niets herinneren. Van mijn peuter- en kleuterjaren zijn er vlagen van herinneringen. De vraag is of dit echte herinneringen zijn of foto’s die zich in mijn geheugen hebben vastgezet, omdat de verhalen over bepaalde gebeurtenissen zo vaak zijn verteld dat ik me er zelf een voorstelling van heb gemaakt. Zo vertelde mijn moeder altijd dat ze voor haar zwangerschap met mijn vader op muziek van Elvis en Fats Domino vaak in het gangpad van de bioscoop danste en hoorde ik later van mijn vader dat dat inderdaad één keer was voorgekomen toen de film ‘Rock around the Clock’ uit kwam en iedereen in het gangpad begon te dansen op de muziek van Bill Haley.

Een van de meest indrukwekkende gebeurtenissen is de winter van 1963. Wat is het koud! Mijn ouders moeten iedere week een mud kolen bestellen en er wordt overwogen om de bedden in de woonkamer te zetten, want in de slaapkamers vriest het dat het kraakt. Zelfs de waterleiding is een paar dagen bevroren.

Het ijs in de Where, waar in die tijd nog vrachtverkeer doorheen vaart, is wel dertig centimeter dik. Iedere morgen komt er een ijsbreker door de vaart; het scheuren en breken van het ijs maakt een ontzagwekkend kabaal. De grootste angst van mijn vader is dat de ijsschotsen door het casco heen breken, zo klinkt het soms ook, maar het gebeurt gelukkig nooit.

Op een dag gaan we met de auto naar het IJsselmeer en rijden we over het ijs van Monnickendam naar Marken. Ik kan het me niet echt herinneren maar de stoere verhalen van mijn vader later, en de foto’s, maken het spektakel levend. Ik sta dik aangekleed op een foto terwijl ik verbaasd, naast de auto, naar het bevroren water kijk waarop ik sta. Ik draag een blauwe houtje-touwtje kinderjas met blauwe wollen wanten en een bijpassende muts die onder mijn kin zit vastgeknoopt.

Het leuke van de winter is dat er schaatsers langs het raam van de ark komen. De vrienden van mijn ouders komen schaatsend, in plaats van fietsend of met de auto bij ons op bezoek, we hebben ontzettend veel aanloop en dat is erg gezellig. Mijn vader doet zelfs mee aan de Elfstedentocht. Trots laat hij ons de volgende dag zijn medaille zien.

Ik krijg mijn eerste schaatsen. Van die kleine onhandige dingen met twee ijzertjes waar je sneller op kunt rennen dan schaatsen, maar achter de stoel die door het keukenraam naar buiten wordt getild, leer ik hoe je moet glijden in plaats van lopen.

Mijn ouders knopen een touw aan mijn badje, zetten mij er in en slepen me achter zich aan terwijl ze schaatstochten door Waterland maken.

Er is ook een nadeel. De vele schaatsers komen vaak opvallend dicht langs het raam van de ark om ondertussen snel een nieuwsgierige blik naar binnen te werpen. Of ze gaan, heel brutaal, op de rand zitten uitrusten.

Dan komt er een eind aan de lange winter van 1963 en niet veel later zwemmen de eenden met hun pulletjes alweer in de vaart.

De zomer heeft heel andere charmes. Het is dan warm en helder en de buurt ruikt naar koemest die komt van de omliggende weilanden We kunnen zo vanuit het raam het water in plonsen om te gaan zwemmen. Ik herinner me lange zwoele avonden waar we zwemmen tot het donker wordt. Mijn vader en zijn vrienden durven zelfs van het dak af te duiken. Ik heb al snel geen zwembandjes meer nodig en voel me als een vis in het water.

Mijn vader bouwt een houten speedboot en we maken tochtjes door de kanalen met enorme rietkragen, met de picknickmand en de hond in het vooronder. Mijn vader, die de boot stuurt, draagt dezelfde zonnebril als James Bond en mijn moeder die met mij in het midden van de boot zit, draagt een zelfgemaakt Sofia Loren jurkje uit de Burda en heeft haar geblondeerde haar hoog opgestoken.

***

Als ik 4 jaar ben, verandert het leven want dan moet ik naar de kleuterschool. De eerste weken brengen mijn ouders me, maar al snel vinden ze dat ik best alleen de twee kilometer lange dijk af kan lopen. Er rijden immers nauwelijks auto’s en aan het eind van de dijk hoef ik alleen de brug over en rechts te gaan en één keer over te steken. De eerste dag keer ik al na vijf minuten terug. Ik ben helemaal in paniek en doodsbang klamp ik me aan mijn ouders vast.

Mijn vader stapt op de fiets, zet me op de stang en brengt me nog een paar dagen weg. Iedere keer een korter stukje, zodat ik uiteindelijk leer dat ik het best zelf kan.

Op de kleuterschool is het fijn. Als de kartonnen driehoekjes met schoolmelk worden uitgedeeld, stempelt de juf de melkkaart af. Soms vergeet ik de kaart en dan krijg ik het onaangenaam warm als ze me een standje geeft. Ook ben ik bang dat ik word uitgelachen om mijn tekeningen, daarom kleur ik iedere keer als we mogen tekenen het witte papier met vetkrijt helemaal zwart en leg ik de juf uit dat het de binnenkant van ons kolenhok is.

Opeens hebben we televisie. Vanaf die tijd komen de kinderen van de andere woonarken op woensdagmiddag bij ons kijken. De toverspiegel staat als een schat midden in de kamer, de stoelen worden er omheen gezet. De fabeltjeskrant, Rickie en Slingertje, Catweazle, Pipo en Floris de Vijfde zijn mijn lievelingsprogramma’s; de knappe ridder Floris, gespeeld door Rutger Hauer wordt mijn idool.

Soms gaan we in het weekend met de donkerrode kever op bezoek bij allebei mijn grootouders in Amsterdam. Dan rijden we eerst naar de ouders van mijn vader in het vogelendorp in Amsterdam-Noord en daarna naar de ouders van mijn moeder in West.

Mijn opa’s en oma’s doen hun best om de oorlog te vergeten, ze hebben lang genoeg met voedselbonnen geleefd en honger geleden. Als we bij hen op bezoek komen, wordt de tafel vol gezet met lekkere hapjes. De grote mensen gaan dan ‘gezellig’ borrelen en er wordt gedronken, gerookt en gelachen.

Soms gebeurt het dat we vanuit Amsterdam langs het kanaal aan de Jaagweg terugrijden en dat mijn ouders ontdekken dat ze de sleutel van de woonark zijn vergeten. Als we dan bij de ark aankomen, maken ze me wakker en tillen ze me door een klein hoog slaapkamerraampje. Vervolgens laten ze me langzaam aan mijn armen zakken, totdat ik met mijn voeten de vloer raak. Ik moet dan de voordeur voor ze open doen zodat zij ook naar binnen kunnen. Hun grootste angst is dat ik, eenmaal op de grond, weer in slaap dommel en dat zij de nacht in de auto moeten doorbrengen, maar dat gebeurt gelukkig nooit.

De televisie, in die tijd nog in zwart-wit, begint een steeds belangrijkere plaats in te nemen. In het weekend mag ik wat langer opblijven en zien we op het acht uur journaal beelden van hippies en provo’s in de grote stad. Het is een periode van bevrijding, verzet en ontwikkeling. In de jaren zestig verandert alles razendsnel. Maar ik hoor mijn ouders er niet over praten. Naar programma’s als Hoepla of beelden met blote kabouters en demonstrerende vrouwen voor Baas in Eigen Buik kijken ze niet.

Over de arbeiderspartij spreekt mijn vader minachtend, hij is immers geen arbeider, maar de VVD, de vrij deftige burgerpartij, daar kan hij zich ook niet in vinden. Die is in zijn ogen meer voor advocaten en artsen.

Politiek is bij ons een ondergeschoven kind, er wordt niet veel over gepraat. Er wordt al helemaal niet gediscussieerd. Voor de buitenwereld lijken we tolerant en loyaal. Maar je kunt je ook afvragen waar die tolerantie op gebaseerd is. Of het geen mooi woord is voor oppervlakkigheid.

Ik begrijp al jong dat het bij ons een beetje anders is dan bij mijn vriendinnetjes of vriendjes. Bij hen komt vader om half zes thuis en gaat op de bank in de eengezinswoning de Volkskrant zitten lezen, terwijl moeder in de keuken staat. Wij hebben geen abonnement op een krant, alleen op zaterdag koopt mijn vader De Telegraaf. We zien er ook anders uit, want mijn ouders dragen flowerpower-kleding en mijn moeder naait een spijkerbroek met wijde pijpen voor me en shirts met vlinders en bloemen.

Mijn vader is doe-het-zelver en voorziet de woonark van een houten plankenvloer, beplakt de wanden met lichtbruin jute behang en bouwt zelf de centrale verwarming. Mijn moeder koopt een poef, een elektrisch broodsnijmes en een wekkerradio.

Na de kleuterschool kom ik terecht op een jenaplanschool. Het is niet zozeer een bewuste keuze van mijn ouders. Het is gewoon de dichtstbijzijnde school waar een aantal progressieve leraren, die veel over het jenaplan en Maria Montessori gelezen hebben, besluiten om op hun school in die vorm les te geven. Het is een geweldige tijd. Mijn meester in de bovenbouw heeft een kleine krokodil in een glazen bak in de klas staan en iedere morgen voordat de lessen beginnen, haalt meester Johan met een gehandschoende hand de krokodil uit de bak en voert hij het beest met een pincet kleine stukjes vlees. De klas houdt iedere keer weer zijn adem in tijdens die spannende gebeurtenis.

De meester houdt, net als ik, van de natuur en fietst iedere dinsdag- morgen om zeven uur met de klas naar de Purmerendse veemarkt. Daar krijgen we opdrachten voor een werkstuk. Op de terugweg kopen we op de naastgelegen markt een zakje kibbeling dat we in de klas mogen opeten voordat we aan het werk gaan. Meester Johan heeft voor de schoolpatio geiten, kippen, konijnen en eenden gekocht. En ik word uitgekozen om iedere week uit andere klassen een groepje samen te stellen om samen met hun de dieren te verzorgen en de hokken schoon te maken. Die opdracht is me op het lijf geschreven en ik neem mijn taak serieus. Totdat het een beetje uit de hand loopt en ik vaker onder schooltijd met een konijn bij de dierenarts zit dan dat ik een proefwerk bijwoon. Soms kom ik mijn ouders onder schooltijd tegen in de stad en dan zeggen ze tegen me: ‘ Zeg, hoor jij niet op school te zitten?’

‘Ja mam, maar dit konijn heeft iets aan zijn oren en ik moest van de meester even met de bus naar de dierenarts.’

Ook onze hond Robbie gaat iedere dag met me mee naar school. Meestal blijft hij voor de deur liggen wachten tot ik om twaalf uur weer naar buiten kom, dan lopen we samen naar huis. Soms mag Robbie van de meester de klas in en krijgt hij papiertjes met sommen. Dan maakt hij de klas aan het lachen terwijl hij het papiertje opeet. Robbie is mijn maatje dat me beschermt, met hem voel ik me veilig. Hij sjouwt achter me aan als ik met mijn vriendjes in de bouw speel en als we hutten maken.

De boerderijen waar we vanaf de woonark op uit kijken worden afgebroken en ons prachtige uitzicht over de polder verandert in een nieuwbouwwijk. Purmerend is een forensenstad geworden en groen moet plaatsmaken voor grijs cement. Samen met de jongens uit de klas sjouw ik met bouwplanken en af en toe stelen we een doos spijkers die we gebruiken voor onze eigen hutten. Zo lang je niets kapot maakt, mag alles. Ik zit graag bij de hut, waar ik uren ongestoord zit te dromen. Soms vangen we vissen in de sloot of stoken we een vuurtje.

In de overgebleven weilanden, die naar gras en zomer ruiken, zoek ik naar kievitseieren of snij ik een pijl en boog om pas bij de avondschemering terug te keren naar huis. Ik ben een jongensachtig meisje. Eigenlijk ben ik ook erg verlegen, ik word al rood als er iemand lang naar me kijkt. Ik probeer dat te verbloemen door stoer te doen, maar ik treed nooit op de voorgrond. Omdat ik enig kind ben, ben ik niet gewend om ruzie met broertjes of zusjes te maken en leer ik ook niet op te komen voor mezelf. Wonderlijk, later merk ik daar pas het nadeel van, want ik leer nooit discussiëren of van me af bijten.

Op een vrijdagmiddag moet ik na schooltijd bij de meester komen. Ik begrijp er niets van dat hij me voor een hele week huiswerk opgeeft. Wat is er aan de hand? Wat heb ik gedaan? Als de meester vertelt dat het is omdat ik de komende week niet op school kom, begrijp ik er nog minder van. Heb ik straf? Pas als ik thuis kom, vertellen mijn ouders dat we de volgende dag op vakantie gaan.

‘Morgen ga je voor het eerst van je leven met het vliegtuig, meisje’, zegt mijn vader.

‘Maar moet ik niet naar school?’

‘Maak je geen zorgen, ik heb toestemming aan de hoofdmeester gevraagd, je mag met ons mee, maar je moet wel iedere ochtend je huiswerk maken.’

Ik ben zo verbaasd en ik vind het zo spannend dat ik de hele nacht niet kan slapen.

De volgende dag, zomaar in februari, stappen we in een Martinairtoestel dat ons naar Mallorca brengt. Er gaat een exotische wereld voor me open, het voelt of ik in het paradijs terecht ben gekomen. Ik zie witte stranden met overweldigend veel palmbomen en zwem in kristalhelder water.

De liefde voor Spanje wordt geboren en zal in de toekomst gevolgen hebben. Mijn ouders drinken kannen met sangria en rijden aangeschoten over de kronkelige bergwegen, terwijl mijn vader de beelden vastlegt met zijn splinternieuwe super 8 filmcamera. We eten paella en sardientjes. Het is een onvergetelijke vakantie waarvan de beelden, geuren en kleuren vervagen als we weer landen in het grauwe grijze Hollandse landschap, waar het hard waait en regent. We leven pas weer op wanneer de aan elkaar geplakte super 8 filmpjes aan de familie worden getoond.

***

Ik deel de liefde voor de natuur met mijn vader en met mijn meester. Op het grasveld voor de woonark heeft mijn vader een stukje tuin afgezet met kippengaas, waar drie konijnen huppelen. Het blijken twee vrouwtjes en één mannetje te zijn en enkele weken later speel ik tussen zestien kleine konijntjes.

Er zwemmen ganzen en bergeenden in een afgerasterd stuk water tussen de woonark en de wal. Er vliegen parkieten door de kamer, cavia’s slapen in de wasmand en er ligt een poes in de poppenwagen.

‘Ik word gek van die beestenboel’, roept mijn moeder vaak.

Met een jongen uit mijn klas ruil ik een boek voor een hamster en een groot albinokonijn dat ik op de markt voor een gulden koop, slaapt bij mij in bed.

Maar van één ding gruwel ik. Dat is wanneer opa en oma uit Noord op me komen oppassen. Zij komen iedere vrijdag omdat mijn ouders het dan druk hebben en pas laat thuiskomen. Opa annexeert die dag mijn kamertje om te vissen. Mijn kamer is de enige met twee openslaande ramen, dus daar gooit hij zijn hengel uit en brengt hij zijn tijd door met het turen naar de dobber tot hij beet heeft.

Mijn opa heeft altijd beet. Soms laat hij de glibberige vissen uit zijn handen glijden en vergeet, tot mijn grote afschuw, de slijmerige smurrie van schubben, water en modder op de houten vloer van mijn kamertje schoon te maken. Maar ja, hij ziet het ook allemaal niet meer zo goed. Soms duurt het wel een dag voordat de gronderige geur van zoetwatervis uit mijn kamertje is verdwenen.

Ik haat de vrijdagen, want behalve dat ik mijn eigen kamer niet in kan, moet ik ook samen met mijn grootouders bidden voor het eten. Maar oma neemt iedere week drie Côte d’Or repen voor me mee en dat maakt weer veel goed.

Het leven is leuk en de vrijheid die we hebben is fijn. Ik heb een heerlijke jeugd, ondanks dat ik soms voor zigeunerin word uitgemaakt. Ik vind dat wel grappig. Mijn klasgenoten hebben een vader die iedere doordeweekse dag om dezelfde tijd thuis komt en een moeder die koekjes bakt en met de thee klaar zit als de kinderen uit school komen. Mijn moeder vindt dat burgerlijk.

Ik vind het spannend om bij vriendinnetjes te spelen en dat burgerlijke leven en de intrigerende verschillen in de gewone huizen gade te slaan. Ongewild sta ik vaak in het middelpunt omdat mijn ouders er een andere levensstijl op na houden, maar diep vanbinnen vind ik dat wel leuk. Eigenlijk is het mijn vader die dit leven heeft gekozen en steeds weer andere en nieuwe dingen verzint. Hij is mijn voorbeeld. Ik hou ontzettend veel van hem. Hij verwent me, niet met materiële zaken maar met aandacht en liefde. En die hoef ik met niemand anders te delen. Nou, een beetje met mijn moeder dan.

Mijn moeder schikt zich gemakkelijk. Dat doen vrouwen in die tijd. Ze zorgt ervoor dat ze er mooi uitziet en naait haar eigen kleren, ze doet zelf haar haar en heeft eigenlijk geen tijd voor het huishouden. Aan koekjes bakken of thee zetten doet ze niet. Ik ben ook gewend om ‘s morgens voordat ik naar school ga mijn eigen brood klaar te maken; daar word ik zelfstandig van, zegt ze. Het kusje voor het slapengaan brengt mijn vader.

We zijn een sportief gezin. Mijn vader voetbalt en honkbalt al sinds ik een baby ben. Samen met een aantal sportvrienden richt hij een honk- en softbalvereniging op waar mijn moeder en ik op den duur ook spelen.

Er is een hele sterke band onder de spelers. We brengen al onze vrije tijd op het sportcomplex door en in de winter, als er geen wedstrijden zijn, gaan we met zijn allen naar de duinen bij Bakkum of Castricum om lange wandelingen te maken of te trainen.

Maar aan de honkbaltijd komt opeens een einde in de periode dat ik naar de HAVO ga. Mijn vaders passie voor het sportveld maakt plaats voor passie op het water. Hij koopt een houten zeilbootje en vanaf die tijd brengen we de weekeinden door op het water.

Tijdens het eerste jaar op de middelbare school heb ik het zwaar. Ik ben de vrijheid kwijt die ik op de jenaplan school had en ben gewend zelf mijn tijd en werk in te delen; nu moet ik opeens op commando huiswerk maken.

Op een najaarsavond raast er een herfststorm over Nederland. Om een of andere reden dreigt de woonark van de wal los te raken en zijn mijn ouders met hulp van buren druk bezig om met extra trossen de ark op zijn plek te houden. De volgende dag heb ik een proefwerk aardrijkskunde en van leren komt natuurlijk niets terecht. Bovendien doe ik die nacht geen oog dicht. Als ik de volgende morgen op school kom, probeer ik de leraar uit te leggen waarom ik het proefwerk niet heb kunnen leren en vraag ik of ik het op een andere dag mag doen. Zo heb ik dat immers geleerd op de lagere school.

Maar mijn aardrijkskundeleraar kijkt me geïrriteerd aan en stuurt me naar de rector alsof ik iets heel brutaals heb gezegd. Ik ben verbaasd en vind het onrechtvaardig. Ik ben toch zeker geen klein kind! Het kost me erg veel moeite om me aan te passen aan het strakke systeem op de Rijksscholengemeenschap; het sluit helemaal niet aan op mijn vrije basisschool. Met tranen en grote inspanning en frequente botsingen met leraren ga ik over naar de tweede klas. Welkom in de echte wereld…

***

Nu ons leven in het teken van zeilen staat, zijn we ieder weekend op het water te vinden. Ik begin het leuk te vinden en koop van mijn spaargeld en hulp van mijn ouders een open wedstrijdboot. Na schooltijd zeil ik richting Edam of Monnickendam. Na de saaie uren tussen vier muren is het heerlijk om de wind door mijn haren te voelen waaien en geniet ik van het geluid van water tegen mijn boot.

Mijn ouders hebben ondertussen een grotere zeilboot gekocht en slepen mijn zeilbootje aan een lang touw mee als we op vakantie naar het Alkmaardermeer of de Loosdrechtse plassen gaan.

Ann en Ed, vrienden van mijn ouders uit de honkbaltijd, nemen het houten jachtje over en zo liggen we in de vakanties met de twee zeiljachten en mijn open bootje tussen de rietkragen van kleine eilandjes in het merengebied.

Inmiddels ben ik een puber en begin ik mijn eigen identiteit te ontdekken. Ik koop mijn spijkerbroeken en legerjacks bij de dump. Dit is een grote hal midden in een weiland, waar tweedehands spullen uit de oorlog worden verkocht en waar de oudere jongens bij mij op school ook hun spullen kopen.

Mijn ouders kopen daar een oude bakelieten veldtelefoon en een grote rieten mand die is afgezet met legergroene biezen en gespen. Ze vinden dat mooi in het interieur van de ark passen, dat door mijn vader wordt verbouwd met juthout van het strand en bielzen die hij op de sloop koopt.

Ik verf mijn haar met henna en luister net zo vaak naar mijn vaders platen van Pink Floyd tot ik ze mooi begin te vinden. We krijgen veel bezoek en er worden bij ons feestjes georganiseerd omdat bij op de woonark de muziek hard kan staan zonder de buren overlast te bezorgen. Af en toe gaat er jointje van hand tot hand. Soms vertrekken de laatste feestgangers pas als ik de deur uitga om naar school te gaan. Mijn moeder die in lange jurken met franje loopt zegt tegen me: ‘Vanaf nu krijg je kledinggeld om je eigen spullen te kopen. Waarom wissel je die spijkerbroeken met gaten niet eens af met een leuke jurk?’

Toevallig heb ik in de stad een India-winkel ontdekt en koop ik een paar India-jurken met geborduurde bovenstukjes met kleine spiegeltjes. Uiteindelijk gaat mijn hele zakgeld op aan die winkel, want behalve kleding verkopen ze ook patchoeli parfum, wierook en Indiase theeglazen. Op het kerkplein wordt een koffieshop geopend waar goede muziek van Santana en Ananda Shankar wordt gedraaid en waar ik mensen ontmoet met dezelfde kleding- en muzieksmaak. Ook hier wordt regelmatig een joint doorgegeven, maar ik kies liever voor een kop cappuccino, een nieuw soort koffie met een exotische naam. Al snel merk ik dat, als ik niet met mijn zakgeld uitkom, ik iets moet gaan ondernemen. Soms ga ik rietsigaren plukken die ik verkoop op de markt, of ik verkoop sjaals die mijn ouders me geven omdat die uit de mode zijn. En in de zomervakantie ga ik bollen pellen in de Beemster of werk ik in de sportkantine en verkoop rondo’s, pennywafels en gevulde koeken.

Op een dag neemt mijn vader me apart. ‘Luister eens, meisje, ik heb gehoord dat die vrienden waar jij mee omgaat op de HAVO blowen. Ik neem aan dat je wel wat leest over verdovende middelen en hun gevolgen, of moet ik het je uitleggen?’

‘Pap’, zeg ik tegen hem, ‘maak je geen zorgen, ik rook niet, dus ik ga ook niet blowen. Ik vind het gewoon leuke mensen om mee om te gaan, we luisteren muziek.’

‘Ja ja, maar ik maak me toch zorgen’, zegt hij terwijl hij een kastje opendoet in het groene televisiemeubel dat hij zelf heeft gebouwd. Hij haalt het cederhouten doosje uit de kast, dat hij ooit eens op het Waterlooplein heeft gekocht. Het doosje ruikt heerlijk. Helemaal als mijn vader het opendoet. Het is het privédoosje van mijn vader maar ik weet wat er in zit: de trouwring die hij nooit draagt en een miniatuurstempel met het Onze-Lieve-Vader erop, die hij ooit heeft gemaakt toen hij nog bij de drukkerij werkte.

De cederlucht verspreidt zich en mijn vader haalt een papieren zakje tevoorschijn.

‘Luister, als je ooit wiet wilt proberen, pak dan dit. Dan weet ik zeker dat je goed spul probeert. En als je het niet gaat roken, kun je het gebruiken in je thee, of je bakt een cake. Als je dan stoned wordt dan ben je tenminste thuis, en dan weet ik in ieder geval dat je veilig bent. Maar zeg het wel even tegen me als je gebruikt hebt, zodat ik niet mis grijp als mijn vrienden komen’, zegt hij lachend tegen me.

Ik kijk mijn vader met grote ogen aan. Alle ouders verbieden hun kinderen om te roken of om drugs te gebruiken en ik mag het gewoon uit mijn vaders doosje pakken als ik dat wil!

Uiteindelijk blijkt het een slimme zet. Omdat ik weet dat ik wiet onder handbereik heb, is het veel minder spannend. Vanaf dat moment is het voor mij niet interessant meer en zeg ik tegen mijn vrienden als ze een joint doorgeven: ‘Nee, dank je, ik heb er nu geen zin in, ik neem straks thuis misschien.’ Dan kijken ze me met grote ogen aan en voel ik me heerlijk superieur tussen al die grote jongens.

Eén keer probeer ik hasjcake maar ik merk helemaal niets en op dat moment besluit ik dat het niet mijn ding is. Ik blijf wel naar de koffieshop gaan om met de jongens naar muziek te luisteren. Totdat één van hun met een overdosis van een dak springt en het niet overleeft. Dan heb ik opeens de schrik te pakken en laat ik de wiet voor wat het is.

In die tijd heb ik niet zo veel vriendinnen, mijn klasgenootjes zijn druk met stiekeme afspraakjes en de disco en daar heb ik helemaal niks mee. Misschien komt het omdat ik enig kind ben en bijna altijd met volwassenen samen ben, want ik vind mijn leeftijdgenoten vaak kinderachtig. Ik ben een rustig roodharig bohemien-meisje dat aardig gevonden wordt en dat zich uitstekend in haar eentje kan vermaken met zeilen, muziek en boeken.

Omdat we in de winter niet zeilen en mijn vader niet stil kan zitten, gaat hij verder met de verbouwing van de ark. Op de houten vloer staan nu bielzen tafels en bruine leren banken. Op de vloer ligt een enorme bruin witte koeienhuid en de keuken heeft een bar van dennenstammen. Op mijn kamer hangt een visnet aan het plafond en er staat een zelfgemaakte studeertafel op dennenpaaltjes. Mijn kastruimte bestaat uit geschilderde oranje en paarse sinaasappelkistjes en op bed ligt een India-sprei. Aan de wanden van mijn kamer hang ik posters van Che Guevara, Jimi Hendrix en wijze spreuken.

Op school gaat het beroerd. Ik steek meer tijd in mijn hobby’s en het eindeloos luisteren naar de Top 40 dan in mijn studie, maar mijn ouders hebben het niet echt in de gaten, ze laten me erg vrij. We trekken veel op met Ann en Ed die de boot van mijn ouders hebben gekocht. Ann lijkt met haar lange haar op Mariska Veres van de Shocking Blue en Ed is twee meter lang, heeft halflang donkerbruin haar en een baardje. Ze zijn iets jonger dan mijn ouders en hebben geen kinderen, maar wel een hond. Een herder, net zoals wij. Ik vind Ann en Ed leuk en ik mag soms bij ze logeren.

Eigenlijk zijn we net een groot gezin, want in de weekenden slapen we altijd bij elkaar en alle vakanties brengen we met elkaar door. We reizen met zijn vijven in een Volkswagenbusje door Noorwegen om de midzomernacht te vieren en we gaan naar de film Woodstock. Ik word overal bij betrokken en voel een enorme genegenheid voor Ann en Ed, die als een oom en tante voor me zijn, zo lief zijn ze voor me. Het leven met zijn vijven is heel intiem en liefdevol, het straalt een onuitgesproken verbondenheid uit. Op de autovrije zondagen zitten we op de grond en luisteren we naar de muziek van Cuby and the Blizzards die lekker hard staat.

Op een dag staat er bij ons thuis een schaal met grote groene Granny Smiths op tafel. Verbijsterd roept Ann dat die bij hun het huis niet inkomen. Zij boycotten Chili, het land waar die appels vandaan komen. Wat de vreselijke dictator Pinochet allemaal doet, zou de hele wereld moeten weten! Vanaf dat moment voel ik me bij ieder hapje Granny Smith een beetje schuldig, maar ze zijn zo lekker, die sappige groene glanzende appels.

Door te luisteren naar Ann en Ed begin ik te begrijpen hoe de politieke wereld in elkaar zit en klim ik langzaam uit de beschermde fantasiewereld waar alles mooi en overzichtelijk is.

Op een dag ga ik met wat klasgenoten mee naar Den Haag om te demonstreren omdat de illegale radiozender Veronica uit de lucht dreigt te worden gehaald. Maar dat is meteen de enige keer dat ik op de bres spring. Voor een leven als activist ben ik niet weggelegd.

Het leven is goed maar mijn ouders moeten wel hard werken, het komt ze niet aanwaaien. We zijn niet rijk, maar we doen wel alles wat we leuk vinden. Op zondag komen er borrelnootjes en toastjes met Boursin op tafel en gaan we ‘s avonds T-bonesteaks barbecueën. We eten er patat, appelmoes en doperwtjes uit blik bij. Mijn grootouders hoeven op vrijdag niet meer op me te passen, want ondertussen ben ik groot genoeg en trots kook ik exotische gerechten voor mijn ouders die op vrijdag altijd laat thuis komen. De verkoop van stropdassen is afgenomen, wie draagt er in die tijd nog een stropdas? Naast sjaals verkopen mijn ouders nu hoeden en handschoenen, ik heb ze in alle kleuren.

Ze drinken whisky, net als in de film, en ze kopen een grotere boot. Zo heeft mijn vader weer wat te klussen, want die kan toch niet stilzitten. Mijn moeder hoeft niet al haar jurken meer zelf te naaien, ze gaat nu naar een moderne modewinkel. ‘s Morgens is ze uren in de weer met haar haar en de warmwaterkrullers die ze in een pannetje met water opwarmt. De krullers gaan ook mee aan boord als we gaan zeilen. Dankzij Elnett zit mijn moeders haar altijd goed.

***

De tijd breekt aan dat ik geen zin meer heb om met mijn ouders mee te gaan zeilen. Ik ben een dwarse, humeurige puber geworden. Daarom geeft mijn moeder me in de zomervakantie op voor een zeilkamp. Dat lijkt haar wel leuk voor me, lekker op het water met leeftijdsgenoten.

Waarschijnlijk heeft ze de advertentie in de krant niet helemaal goed gelezen want ik kom terecht op een van de tjalken van de Bruine Vloot uit Muiden, waar alleen maar mensen van boven de twintig op meevaren en ik ben zelf net veertien. Maar ik word onmiddellijk in de groep opgenomen als het kleintje, er wordt op me gelet en voor me gezorgd. Ik ben net een mascotte.

De schipper is onder de indruk van mijn zeiltalent en ik mag zo vaak als ik wil aan het roer. Zeilen met zo’n groot schip met zwaarden is iets heel anders. Ik leer navigeren terwijl we op de Wadden zeilen en ik mag het schip aanleggen op Terschelling. We laten het schip droogvallen op een zandplaat en ik kijk met verbazing hoe de zee zich terugtrekt en weer opkomt. ‘s Avonds gaat de fles Beerenburger open en worden er zeemansliederen met elkaar gezongen. Ik voel me onmiddellijk op mijn gemak tussen deze mensen en heb twee geweldige weken.

Als we op Ameland liggen, zoek ik een telefooncel op de wal en bel ik enthousiast naar mijn ouders. ‘Pap, mam, dit is zo leuk! Ik mocht de tjalk helemaal zelf aanleggen en dat is hartstikke moeilijk omdat je te maken hebt met afgaand of opkomend tij. Ik kreeg applaus vanaf de wal! De eigenaar van de boot geeft in de winter ook een cursus, daar ga ik voor sparen. Nou, ik hang weer op, hoor, morgen gaan we droogvallen en bot trappen. Dag!’

Zodra ik terug ben van mijn zeilavontuur geef ik me op voor de schipperstraining in het najaar. Ik ben eigenlijk nog te jong, maar ik zeur net zo lang tot mijn ouders toestemmen en ik tien hele weekeinden naar de cursus mag.

Op vrijdagmiddag ren ik vanuit school naar de bus en ga ik in Muiden aan boord van de tjalk. De meeste cursisten komen pas ‘s avonds of op zaterdagmorgen, maar ik wil de eerste zijn, ik wil alles meemaken en niks missen, overal bij helpen en alles leren. Frans, de eigenaar van de tjalken, geeft de cursus. Op zaterdag gaan we zeilen en op zondag krijgen we theorie. Ik leer navigeren, zeilen naaien, voor grote groepen eten koken, de scheepskachel aanmaken, schilderen, zeemansliederen zingen, scheepsknopen maken en de dieselmotor starten. Op zondagavond ga ik met de bus terug naar Purmerend met mijn gezicht vol met vegen teer en verf. Bij de dump vind ik een blauwe schipperstrui, een oude duffel en een groene legerzak voor mijn bagage. De schoolboeken die ik ieder weekend vol goede bedoelingen meeneem, belanden steeds vaker ongeopend op de bodem van de zak.

Bij toerbeurt moeten we aan boord het ontbijt voor de hele groep maken. Dan moet eerst de scheepskachel worden opgestookt, waar we een grote pot boerenkoffie op zetten. En dan bakken we allerlei groenten waar we eieren doorheen roeren. Na deze stevige hap en een grote mok koffie kan het schip van wal. ‘s Avonds komen de gitaren en violen tevoorschijn en zingen we zeemansliederen. Frans heeft een leuke zoon, Arend. Ik weet dat hij mij ook leuk vindt. Als we na een intensieve dag op het water bij het knapperige vuur zitten, val ik met rozige wangen, leunend tegen zijn schouder in slaap en slaat hij zijn arm om me heen.

De tien weekenden gaan veel te snel voorbij. Hoe moet ik de rest van de winter doorkomen zonder te zeilen en zonder de schouder van deze schipperszoon? Wat ben ik gelukkig als mijn grootouders, die op de hoogte zijn van mijn passie, zeggen dat ze de tweede cursus, die in het voorjaar begint, voor me zullen betalen. Ik ben zo ontzettend blij dat ik nauwelijks kan wachten tot het lente is. Tijdens de tussenliggende maanden belt Arend me een paar keer op vanuit de telefooncel van het schippersinternaat waar hij intern is. Als ik zijn stem hoor krijg ik het warm.

Ondertussen probeer ik tevergeefs de onvoldoendes voor alle exacte vakken op te halen en breekt het voorjaar aan. Ik geniet van de frisse voorjaarstochten op het water. Als we voor Pampus voor anker liggen, komen meerkoeten en futen nieuwsgierig een kijkje nemen. Er vliegen groepen aalscholvers over en grijze reigers eten zich vol aan verse vis. De meeuwen geven vliegles aan hun jongen. En ik heb vlinders in mijn buik. Arend en ik zijn onafscheidelijk. ‘Neem jij het roer, stoere rooie meid, dan hijs ik de zeilen’, zegt hij altijd.

Op het water voel ik me in mijn element. Met mijn wapperende lange steile haren sta ik aan het roer, terwijl ik uitkijk over de oneindige lege vlakte van het IJsselmeer en de klank van het klotsende water de stilte onderbreekt.

Dan begint de zomer en lopen de dingen niet helemaal zoals verwacht. Allereerst hoor ik dat ik ben blijven zitten, wat ik natuurlijk volkomen onterecht vind. Ik heb voor alle drie de exacte vakken een onvoldoende, maar dat zijn precies de vakken die ik niet voor mijn pakket voor het volgende schooljaar heb gekozen. Ik praat met mijn mentor en mijn ouders hebben een onderhoud met de rector, maar regels zijn regels en ik ga niet over naar de vierde klas.

Teleurgesteld en woedend van onmacht vertrek ik met de bus naar Den Oever om twee weken als maatje van mijn schippersvriendje, die ik al een maand niet gesproken heb, te gaan zeilen op De Hoop van Zegen. Althans, ik denk dat we dat zo hebben afgesproken. Mijn verbazing is echter groot als ik bij aankomst een ander roodharig meisje uit het roefje op het achterdek zie stappen.

Arend, die blijkbaar op rood valt, zegt dat er een misverstand is en dat hij me heeft geprobeerd te bellen om te zeggen dat zijn vader een andere maat voor hem heeft aangesteld.

Wat een goedkoop smoesje, denk ik kwaad, dat kan hij niet menen. Ik heb me maandenlang op deze twee weken verheugd! Ik heb er naartoe geleefd! Ik heb alle getijdentabellen uit mijn hoofd geleerd, mijn haar opnieuw rood geverfd en een nieuwe schipperstrui gekocht. Al mijn zakgeld heb ik besteed aan boeken over platbodems en zeemansknopen. Ik maak de paalsteek, het apeklootje en het zoeteliefje met mijn ogen dicht. Niets zoeteliefje, het lijkt er op dat ik bakzeil moet halen. Maar ik ben niet van plan om onverrichter zaken weer naar huis te gaan en stap op het skûtsje dat naast de tjalk ligt aangemeerd.

Nico, die ook de schipperscursus heeft gedaan en nu als schipper op een tjalk vaart, zit op het achterdek.

‘Hoi’, zegt hij tegen me, ‘hoe is het met jou?’

‘Gaat wel’, zeg ik triest. ‘Heb jij misschien nog een maat nodig de komende weken?’

‘Nou, eigenlijk kan ik het op het schip wel alleen af, maar als je mee wilt om me te helpen, vind ik het prima.’ Het skûtsje is kleiner dan de tjalk, eigenlijk heeft Nico helemaal geen maat nodig, maar een paar extra handen aan boord zijn nooit weg, zegt hij. Nico en ik kunnen het goed met elkaar vinden, we kennen elkaar van de cursus.

‘Het wordt wel een beetje krap. Je kunt alleen bij mij in het vooronder slapen.’

‘Geen probleem, dat ben ik wel gewend’, zeg ik monter.

Ik ben hem dankbaar dat ik aan boord kan blijven en installeer me op een matrasje op de grond in het vooronder. Er is verder geen plaats aan boord, want het schip is voor de volgende twee weken volledig volgeboekt. Uiteindelijk heb ik een paar heerlijke weken terwijl we met de gasten naar de verschillende Waddeneilanden zeilen. Terschelling met zijn leuke haven en gezellige dorp is mijn lievelingseiland. Nico houdt een oogje in het zeil alsof hij mijn grote broer is en neemt me zelfs een keer mee uit eten naar een Frans restaurant.

We laten het schip droogvallen op een zandplaat en vangen bot als we tastend met onze blote voeten door het laagstaande water lopen. Na twee weken nemen we vriendschappelijk afscheid. Nico gaat terug naar huis en pakt zijn studie weer op en ik stap aan boord bij mijn ouders om de rest van de vakantie met hun mee te zeilen.

Na de vakantie breekt het nieuwe schooljaar aan. Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan: ik ben verliefd op het leven op de klassieke schepen en op een dag ga ik met de bus naar Muiden om wat door de haven te wandelen en schepen te kijken. Daar word ik aangesproken door Gert, een botterschipper die op een van de botters van Harry zeilt.

Als hij vraagt of ik maat bij hem aan boord zou willen worden, pak ik het aanbod met beide handen aan. Gert is blond en lang en loopt in een blauwwit gestreepte schipperskiel. Hij is drie jaar ouder dan ik. Hij vaart sinds een jaar bij de Bruine Vloot, die zo genoemd wordt omdat de schepen bruine zeilen hebben en de luiken op dek met teer worden behandeld. Harry, de eigenaar van de botters, die de Botterkoning wordt genoemd, laat zijn schepen met gasten door jonge schippers varen om zo de restauratie en het onderhoud van de schepen te kunnen bekostigen en het historisch erfgoed onder zeil te kunnen houden.

De belangstelling voor traditionele schepen groeit snel, de vloot zeilt met groepen, scholen en bedrijven. Op dat moment staat de charterzeilvaart nog in de kinderschoenen; je zou kunnen zeggen dat Muiden hiervoor de bakermat is. Met Gert klikt het goed, we zien elkaar ieder weekend en we zeilen op zaterdag met de gasten naar Hoorn en op zondag weer terug naar Muiden, waar we aan het eind van de middag met de andere schippers nog even een borreltje bij Ome Ko drinken.

Mijn ouders hebben hun bedenkingen, want ik moet nu toch echt eens aan mijn studie denken. Maar ik zeg: ‘Mam, ik beloof je dat ik het dit jaar ga halen. Gert helpt me met wiskunde. Maak je geen zorgen.’

Natuurlijk maken mijn ouders zich wel zorgen, maar wat moeten ze met hun dochter die in de puberteit is en toch haar eigen gang gaat. Ze zijn allang blij dat ik niet meer met mijn blowende vrienden van de middelbare school omga en dat ik een ‘gezonde’ hobby heb.

Het zeemansleven, zoals ik het zelf stoer noem, heeft een goede invloed op me. Door de verantwoordelijkheid die ik voor het schip en de passagiers draag, ga ik vanzelf ook volwassener met mijn eigen leven om, dus mijn ouders hebben vertrouwen in me en laten me vrij.

Ondertussen is Gert behalve de schipper, ook mijn vriendje. Iedere vrijdagmiddag reis ik zo snel als ik kan naar Muiden. De gasten komen meestal op vrijdagavond al aan boord en voor die tijd moet het schip vaarklaar worden gemaakt. De schepen liggen net voor de grote zeesluis aan de oude kade, en als je door Muiden loopt, voel je de historie overal om je heen.

Als we met gunstige wind uitvaren, komen we langs het Muiderslot en denk ik terug aan de tijd dat ik dol was op de serie van Floris de Vijfde op televisie.

Iedere zaterdagochtend is de haven van Muiden net een historische ansichtkaart. Op de tjalken en botters heerst bedrijvigheid, de zeilen worden gehesen en de koers wordt bepaald. Als we dan langs de pieren met de rood en groen gekleurde bakens het IJsselmeer opvaren, bestaat de wereld alleen nog uit wind en water. Als we aan het eind van de dag de zeilen opdoeken, de avondlucht rood kleurt en we zachtjes door het water glijden, luisteren we naar Candlelight met Jan van Veen.

Ik ga in die periode erg mijn eigen gang. Cool, eigengereid, nuchter en een beetje ongenaakbaar misschien ook, want ik heb hetzelfde talent als mijn vader om steeds naar het goede te zoeken, om me te ontwikkelen door veel te luisteren naar anderen en vooral om steeds de vrijheid op te zoeken.

Mijn vader en ik, wij voelden elkaar aan en kunnen uren, zonder iets te zeggen, op het water zijn of samen in de tuin naar het onweer kijken. Mijn vader is degene die met me gaat vissen en die me ‘s avonds een nachtzoen brengt. Van hem leer ik om naar behalve Pink Floyd ook naar klassieke muziek te luisteren; Tchaikovsky, Rachmaninoff, Stravinsky.

Op een avond neemt hij me mee naar de film Jonathan Livingstone Seagull. Zoals Jonathan Livingstone steeds sneller wil vliegen, zo wil ik oneindig ver zeilen.

Het verhaal van de meeuw maakt indruk op me; ik wil net als de vogel vrij zijn en me niet aan opgelegde wetten te hoeven houden. Ik kan me met hem identificeren. Jonathan stelt zich buiten de groep, die neiging heb ik ook, lekker je eigen gang gaan. Waarschijnlijk is het ook mijn vader die me beïnvloedt. Hij zegt me dat je best uniek mag zijn, zachtjes tegen de maatschappij mag schoppen en je je leven in eigen handen kunt nemen, maar dat je ook de verantwoording op je moet nemen als de dingen eens niet goed gaan.

Hij praat met me over moed en doorzettingsvermogen, over oefenen en een doel voor ogen hebben. Niets komt zomaar aanwaaien, voor alles wat je wilt bereiken, zul je zelf moeten vechten. En hij drukt me één ding ernstig op mijn hart: ‘Meisje, zorg er altijd voor dat je tijdens je leven onafhankelijk van anderen bent.’