DE EERSTE MENS

Het verleden voorbij

Richard Bintanja

DE EERSTE MENS

Het verleden voorbij

UITGEVERIJ VILLAGE

DE EERSTE MENS - Het verleden voorbij

Richard Bintanja

isbn 9789461851178 (paperback)

Dit is het eerste deel van de trilogie DE EERSTE MENS

1e druk november 2015

Vormgeving: Eric Jan van Dorp

Omslag Illustratie: Sander van Zijl (sandervanzijl.nl)

Met dank aan:

Marijke Visser

Suzanne Bintanja

Frank Selten

Uitgeverij Village

een imprint van VanDorp Uitgevers

Postbus 42

3956 ZR Leersum

www.vandorp.net

info@vandorp.net

Copyright © 2015 Uitgeverij Village / VanDorp Uitgevers

Copyright © 2015 Richard Bintanja

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd in welke vorm dan ook zonder uitdrukkelijke en schriftelijke toestemming van de uitgever.

INGREDIËNTEN

1

De start van bewustzijn, beginnend uit het niets. Het bijna niets.

De eerste gewaarwordingen: totale afwezigheid van geluid en een pregnante stank die door haar ziel sneed. Toch gaven ze haar een geruststellend soort houvast, de zekerheid dat ze bestond, dat ze leefde, al was dat slechts van korte duur, want ze realiseerde zich dat ze juist vanwege de combinatie van deze twee in zekere zin tegenstrijdige sensaties geen flauw idee had waar ze zich bevond, laat staan wie ze was.

Een zwevend flintertje hoop in een schier oneindige duisternis. Gelukkig arriveerde snel daarna het gevoel. Druk, in haar rug, haar benen, achterhoofd. Ze lag ruggelings op iets dat vlak was en ook nogal hard. De ondergrond was droog maar niet koud.

Ze hield haar adem in, wanhopig smachtend naar een geluidje, hoe miniem ook, vooral om de alomtegenwoordige stank te verdringen, maar het was vruchteloos. De geluidloze geur was alleenheerser in haar piepkleine universum. Het was een niet te harden, penetrante stank die op een of andere manier verbonden leek te zijn met de lethargische staat, grenzend aan de dood, waaruit ze zojuist was herrezen.

Voorzichtig opende ze haar ogen: eerst een spleetje, toen helemaal, en uiteindelijk allebei. Ze stelde scherp op een rij ruwe planken of balken van een verweerd plafond. Her en der hingen lange, doodse stofslierten omlaag. Niets bewoog. Alles was stil. Haar geest was leeg en kalm. Vooralsnog.

Hoelang had ze hier al gelegen?

Ze draaide haar hoofd opzij. De kamer was tamelijk donker; het enige licht viel binnen door een klein, hoog raampje en vormde een scheve rechthoek op de tegenoverliggende wand. Ze bevond zich op een soort verhoging. Afgezien van enkele bruinige vlekken nabij het houten plafond waren de wanden egaal beige en helemaal vlak. In de wand schuin achter haar bevond zich een rechthoekige opening.

Waar ze was en wat er aan de hand was wist ze niet, maar het leek haar een goed idee om iets te ondernemen. Nog langer blijven liggen was nutteloos. Bovendien moest ze koste wat kost ontsnappen aan die constante, immens zware stank. Voorzichtig hief ze haar hoofd op en probeerde overeind te komen. Een felle pijnscheut schoot door haar rug en ze viel terug op de keiharde ondergrond, waarbij een schrale maar oppervlakkige pijn haar linkerarm teisterde. Meteen daarna voelde ze warme druppels vocht langs haar huid omlaag sijpelen.

Volgende poging. De rauwe pijn in haar arm compenseerde op een of andere vreemde manier de pijnscheuten in haar rug waardoor ze zich ternauwernood overeind wist te duwen. Opgelucht ademde ze een paar keer diep in en uit. Ze zat rechtop. Ze liet haar benen langs de rand van de verhoging glijden, waarna haar blote voeten net boven een vlakke, stenen vloer bungelden. De vloer was even saai en egaal beige als de wanden, zonder versieringen. Door de bewegingen van haar voeten dwarrelde wat stof op.

Haar hoofd duizelde van de inspanning. Bovendien was het alsof de stank door elke porie bij haar binnendrong. Ze moest hier weg! Ze probeerde zich van de harde verhoging af te laten glijden. Als eerste raakten haar tenen en daarna haar blote voeten de opvallend koele vloer. Ze stond rechtop, verbeet de pijn van het gewicht van haar hele lichaam, keihard tegen haar voetzolen duwend, en negeerde de voortdurende steken in haar onderrug.

Iets in haar begreep dat dit het moment was, haar moment om te ontsnappen aan diegenen die haar hier hadden neergelegd.

Zich vasthoudend aan de verhoging schoof ze voetje voor voetje richting de muur. Het schuifelen van haar voeten over de stoffige vloer vormde het enige geluid. De penetrante geur bleef haar allerbelangrijkste drijfveer om deze ruimte zo snel mogelijk te ontvluchten.

Rechtopstaand bereikte ze ten slotte de beige muur die koel was en ruw, maar wel steun bood. Behoedzaam schuifelde ze verder in de richting van de deuropening. De pijn in haar rug was inmiddels weggeëbd; wel voelde ze haar elleboog nog. Voorzichtig keek ze even om: er lag een klein donkerrood plasje op de kale verhoging, en een rommelig rijtje druppels op de vloer. Ze wreef over haar elleboog: vochtig en warm.

Even leek het of de kamer ronddraaide, alsof de duizelingwekkende stilte haar in een wurggreep nam en de stank het touw alsmaar strakker aantrok. Ze moest hier weg, en snel! De deuropening was binnen handbereik. Ze schuifelde zo snel mogelijk verder en bereikte de rechthoekige opening.

Deze leidde naar een vrijwel identieke ruimte, zo stelde ze teleurgesteld vast. Toch was deze kamer een duidelijke verbetering: de stank was er minder penetrant. Voorzichtig glipte ze door de opening en haar hart sprong op: een houten deur. Zou dat de uitweg zijn? De ontsnappingsroute uit deze godvergeten stank? Ze haastte zich erheen, zo snel ze kon, nog altijd de muur als steun gebruikend. Veilig bereikte ze de deur. De stank was hier veel minder overheersend dan in de kamer waar ze was ontwaakt uit de slaap zonder begin, maar het was wel een stuk warmer.

De deur was oud en vermolmd, met een dikke laag stof op de randen van de dwarsbalken, en voelde warm aan. Ze had geen idee hoe deze deur geopend moest worden, dus duwde ze er maar gewoon tegenaan. Niets. Ze duwde nog eens, nu met beide handen. Weer niets. Geen millimeter beweging. Vertwijfeld zette ze haar schouder tegen de deur en duwde uit alle macht. Hopeloos.

Ze zat opgesloten. Gevangen.

Haar hoofd duizelde, vooral van de inspanning, en van de warmte. Wat was er aan de hand? Waar was ze? Wanneer was ze? Hoe, wat, waar? Ineens kwamen de vragen, allemaal tegelijk. Ze voelde langs haar lichaam. Een T-shirt en een korte broek, meer droeg ze niet. Helemaal verlaten en alleen en bovendien opgesloten in een stinkend, warm gebouw.

Ineens drong het tot haar door. Er was nóg een vraag, een hele belangrijke, eigenlijk de belangrijkste van allemaal…

Wie was ze?

De totale hopeloosheid van haar situatie, ingebed in een eindeloos diepe en uitgestrekte modderpoel van onbeantwoorde vragen, werd haar te veel. Tranen welden op en ze zakte door haar knieën. Daar zat ze dan, in een haar onbekende kamer, voor een haar onbekende, dichte deur. Waarom? Hoe was ze hier terechtgekomen? Tranen biggelden over haar wangen, druppelden omlaag en vormden bij het neerkomen kleine cirkeltjes op de muffe vloer, pal naast drie donkerrode bloeddruppels.

Tot overmaat van ramp leek ook de stank weer toe te nemen. Het was alsof alles tegen haar samenspande.

Ineens zag ze het. Een klein zwart schuifje helemaal onderaan de deur. Ze reikte ernaar en schoof het opzij, wat gelukkig makkelijk ging. De deur bewoog en draaide in haar richting. Een felle streep licht! De opwinding verdrong razendsnel het verdriet. Ze krabbelde zo snel ze kon overeind en trok de deur voorzichtig naar zich toe.

Het streepje licht werd alsmaar breder en bovendien feller. Ze sloeg haar linkerarm ter bescherming voor haar ogen. De deur draaide verder open en bonkte dof tegen de muur. De stank was als bij toverslag verdwenen, verdrongen door het allesoverheersende licht. Alles was wit. Witter dan wit.

Ze schuifelde naar voren, nog altijd haar ogen beschermend, tot ze in de deuropening stond. Ze tuurde voorzichtig naar buiten. Iets ritselde. Een tedere aanraking van haar huid, in haar gezicht, over haar vochtige wangen, door haar haren. Ze ademde diep in. De verse lucht voelde goddelijk.

Geen twijfel, geen weg terug. Ze liet haar arm zakken en tuurde door de spleetjes van haar ogen naar de verrukkelijke wereld die zich zojuist voor haar had geopenbaard.

Een heuvelachtig landschap strekte zich voor haar uit, helemaal tot aan de horizon. De hemel erboven kleurde egaal diepblauw. Een vederlicht briesje streek nogmaals liefdevol langs haar gezicht. Het uitzicht en de heerlijke buitenlucht overweldigden haar zodanig dat het haar ineens te binnen schoot.

Haar naam. Kate.

2

Kate, Kate, Kate: dat was haar naam! Haar eigen naam.

Kate. Een prachtige naam. Een gelukzalige siddering golfde van onder tot boven door haar hele lichaam, alsof deze naam betekenis gaf aan haar bestaan.

Ze keek nog even om, voelde de enorme druk van de stank achter haar en stapte resoluut naar buiten. Alles was anders. De doodse wanhoop van daarbinnen was verdwenen. Voorgoed. Ze nam een diepe teug lucht en ademde zo lang mogelijk uit. Heerlijk.

Ze leefde en was helemaal vrij.

De zon scheen uitbundig. Onwennig schuifelde ze vooruit. De bodem voelde zacht aan; fijn, vaalbruin zand friemelde tussen haar tenen. Ze bukte en greep een handjevol. Voorzichtig rook ze eraan. Ze schrok. Dezelfde geur als in het huis… Ze smeet het weg en zag hoe het zand wegdwarrelde, meegenomen en opgelost in het zwakke maar grillige briesje. Snel veegde ze het stof van haar handen. Nooit wilde ze ook maar iets met die verdoemde stank te maken hebben.

Even verderop leek de grond van kleur te veranderen, meer grijsachtig. Snel schuifelde ze erheen. Ze voelde dat de grond steviger werd en even later liep ze over een brokkelige rotsbodem. Scherpe randen en uitstekels prikten in haar voetzolen.

Ze keek om. De vervallen hut lag er stil en verlaten bij, omgeven door vaal zand en stof en geflankeerd door enkele dode bomen met wilde, vreemd gekrulde takken. Op de achtergrond torende een hoge berg boven het rustiek golvende heuvellandschap uit.

Ineens zag ze het: een onnatuurlijke vorm, even verderop. Ze liep er voorzichtig naartoe. Twee schoenen, witgrijs, met een roodachtig randje, en donkere veters. Ze ging op de rotsige bodem zitten en trok ze aan. De schoenen zaten als gegoten. Soepel kwam ze overeind en deed enkele stappen: perfect.

Ze realiseerde zich ineens dat het warm was, erg warm. De lucht kleurde volledig blauw en de felgele zon brandde op haar huid. Ze tuurde om zich heen, speurend naar een plek om aan de zonnestralen te ontsnappen. Voor geen goud ging ze terug naar de hut, terug in de stank. De geur van de dood. Dat nooit meer.

Recht voor haar bevond zich een groepje bomen. Ze wandelde erheen en liet zich op de rotsige bodem zakken. Hoewel ook deze bomen overduidelijk dood waren bezaten ze samen nog genoeg takken om haar enige schaduw te bezorgen. De aangename koelte ontspande haar enigszins.

Wat nu?

Ze had geen flauw idee wat haar te doen stond. Sterker nog, ze wist niet eens waar ze was. Eigenlijk wist ze helemaal niets, behalve haar naam.

Kate. Kate.

Het in gedachten uiten van haar naam was een plezierige bezigheid. Alsof het het wachtwoord was naar andere, nog prettiger gedachten, ideeën of herinneringen. Haar naam als reden van het bestaan: ze moest het er even mee doen, zo besefte ze, maar natuurlijk was er meer. Er moest meer zijn dan alleen maar een naam, haar naam. Veel meer.

Ze bevoelde haar benen, haar buik, armen, borsten, nek, gezicht, en hoofdhaar. Dit was haar lichaam, het lichaam van een vrouw, een jonge vrouw. Haar gedachten, hoe summier ook, vormden een onlosmakelijke eenheid met dit vlees en bloed, en tezamen vormde ze een entiteit die zichzelf Kate noemde.

Uit alle macht probeerde ze zich iets te herinneren, iets kleins, iets minuscuuls, iets tastbaars. Iets wat zou kunnen verklaren waarom ze zojuist in die stinkende hut was ontwaakt en nu eenzaam en verlaten onder een groepje dode bomen deze absurde situatie overpeinsde.

Er móest meer zijn, iets wat haar op weg zou kunnen helpen.

Maar er kwam niets. Helemaal niets. Ze zuchtte. Zelfs het eindeloos herhalen van haar naam bracht geen verdere herinneringen naar boven.

Wanhopig keek ze om zich heen. Ook het landschap, doods en verlaten, verschafte haar geen enkele blijk van herkenning. Ze was helemaal alleen, alleen met haar naam, en met haar lichaam. Ze wreef in haar ogen en merkte dat de tranen weer op de loer lagen.

De wanhoop zocht een uitweg, en vond hem. Ze schreeuwde het uit. Een oerkreet doorboorde het doodse landschap.

Ze schrok. Wat had ze gedaan? Haar keel was droog en rauw. Pas nu drong de allesomvattende stilte en de totale levenloosheid van de omgeving, en dus van haar bestaan, werkelijk tot haar door. Ze schraapte haar keel.

‘Kate,’ klonk het zacht en rasperig. Ze schrok weer, maar nu vooral van opwinding. Dit was haar stem. Ze hoorde zichzelf, haar eigen stem, haar naam.

‘Kate,’ zei ze weer. ‘Kate.’

Het rasperige in haar stem verdween al snel, tegelijk met de schrapende pijn in haar keel. Ze kon geluid maken, praten, schreeuwen!

Ze herhaalde haar naam nog tientallen malen totdat ze vond dat het klonk zoals het moest klinken. Daarna sprak ze andere woorden, zinnen, en ontdekte tot haar immense genot dat ze haar gedachten in gesproken taal kon omzetten.

Uitzinnig van geluk schreeuwde ze allerlei willekeurige woorden en zinnen uit, alsof ze de immense stilte in haar eentje volledig teniet kon doen. Ineens, als vanzelf, kwam er een liedje bij haar op en ze begon te zingen. Het was een leuk melodietje…met een grappige tekst…

‘Poesje mauw, kom eens gauw,’ zong ze, aarzelend. ‘Ik heb lekkere melk voor jou…’

Haar adem stokte.

Lisa…Het was ineens alsof ze haar hoorde, haar kon ruiken, haar vast kon houden.

Haar zusje.

Ze had een jongere zus. Ze lachte met haar zus, speelde met haar, hoewel ze zich niet meer kon herinneren dan een naam. Lisa.

Waar was ze? Waar was Lisa, haar kleine zus?

Ze keek om zich heen, paniekerig. Wat moest het kleine kind beginnen, zo zonder grote zus, helemaal alleen? Zo’n eenzaam meisje, in deze doodse wereld?

Ze was hulpeloos, klein en kwetsbaar, haar kleine zus. Een minuscuul piepje. Schuin achter haar.

Een koude rilling. Laat het waar zijn… Ze keek om.

Een klein beestje, lange donzige staart, bolle wangen, roodbruine vacht.

Twee zwarte kraalogen staarden haar nieuwsgierig aan.

Ze reikte naar het diertje, dat meteen wegschoot, de dode boom in. Het kwam pas hoog op een tak tot stilstand.

Opluchting. Een diepe zucht. Geen Lisa, dat niet, helaas, maar in elk geval iets dat leefde. Waar een guitig beestje ronddartelde moest ook ander leven zijn. Toch?

Lisa. Ze moest haar zoeken, en snel. Alleen was dat kleine meisje compleet hulpeloos, dat was zeker.

Haastig stond ze op waardoor alles weer even duizelde. Een warme dode tak bood houvast. Ver boven haar klonk een zenuwachtig gepiep, was het diertje soms bang dat ze achter hem aan zou komen?

Nee. Nog niet.

Want ze had geen keus. Ze moest eerst haar zusje vinden. Lisa. Maar waar?

Ze keek om zich heen. Op het huis en de torenhoge berg in de verte na was het landschap een schier oneindig golvende zee van monotone heuvels die zich tot aan de horizon leek uit te strekken.

Ze had geen idee waarom, maar ze besloot in de richting van de berg te gaan.

3

De grauwe hut met opengeslagen houten deur was haar eerste obstakel. Ze wandelde er met een grote boog omheen; nooit meer wilde ze die afschuwelijke geur opsnuiven.

Voorzichtige daalde ze de helling af, opgelucht dat ze de stank achter zich had gelaten. De bodem was deels rotsig, deels zanderig. Her en der bevonden zich groepjes donkergrijze bomen, als verschafte het samenzijn hen steun, zelfs in de ultieme doodsheid. De zon scheen uitbundig en er stondeen licht briesje, die zo nu en dan enige verkoeling bracht.. Met uitzondering van haar voetstappen en ademhaling was alles stil.

Beneden in het ondiepe dal was de hoge berg niet meer zichtbaar. Zwoegend ploegde ze door het mulle zand tegen de volgende helling op. Het zou een pittige tocht zou worden, zo realiseerde ze zich, vooral vanwege het golvende landschap en de hitte. Zwaar hijgend en zwetend bereikte ze de heuveltop. Ze keek om. De hut stond er eenzaam en verlaten bij. De opluchting van haar ontsnapping, weg van de doodse stank, gleed als een deken van haar af, want ze was vrij. Ontkomen aan de dood.

Een ding was zeker: als het aan haar lag zou ze nooit meer terugkeren.

Het doorkruisen van dit ene onbeduidende dal had haar al de nodige moeite gekost. Gelaten aanschouwde ze de schier eindeloze opeenvolging van heuvels tussen haar en de hoge berg aan de horizon. Ze had geen idee waar ze precies aan begonnen was, maar dat de tocht lang zou gaan duren stond wel vast. Bovendien had ze geen idee of er bij de berg daadwerkelijk iets te vinden was dat haar zou kunnen helpen met… Tja, waarmee eigenlijk? Ontsnappen? Zo ja, waaraan?

Nee.

Eerst haar zus: Lisa. Dat was nu topprioriteit, haar allereerste doel.

Ze ging puur op haar gevoel af, op haar intuïtie. Ze had geen keus. Niets was zeker. En dus slenterde ze maar verder het volgende dal in.

Ze was al lang en breed de tel kwijtgeraakt van het aantal heuvelruggen dat ze beklommen had en weer afgedaald was. Elke nieuwe heuvel was meer en meer een kopie van de vorige. Dodelijk saai, maar de eentonigheid was niet haar grootste vijand.

Bovendien veranderde het landschap ineens. Een brede vallei strekte zich voor haar uit, zonder hellingen of andere ongemakken, een vallei die bovendien gunstig gelegen was, namelijk precies in het verlengde van de route naar de hoge berg aan de horizon.

Ze strompelde de stoffige en rotsige helling af. Zo nu en dan passeerde ze een laag bosje of struik. Helaas was alle begroeiing nog steeds dood en totaal verdord.

Beneden in het brede dal stuitte ze op een vrij brede rivierbedding met her en der kiezelbanken.. Helaas schitterde de rivier door afwezigheid en was de bedding totaal droog, maar de aanblik ervan deed haar opeens beseffen dat ze dorst had. Enorme dorst. Haar mond en tong voelden als leer en haar lippen waren hard en korstig.

Ze realiseerde zich dat ze water nodig had, want zonder drinkwater zou haar onderneming, wat die dan ook behelsde, erg snel voorbij zijn. Het beste dat ze kon bedenken was de stoffige rivierbedding, die door de brede vallei meanderde, stroomafwaarts te volgen.

De bedding was tamelijk vlak en overwegend rotsig, zo nu en dan afgewisseld door zanderige bochten, en ze kwam goed vooruit. De zon zakte langzaam achter de heuvels en ze merkte dat het frisser werd. De rechterkant van de vallei baadde echter nog in de zon. Even overwoog ze om de helling op te klauteren om even snel op te warmen, maar ze wist dat dat weinig zin had; ook daar zou de zon spoedig achter de heuvels verdwijnen en plaatsmaken voor de nacht waarvan ze vreesde dat die wel eens koud kon worden.

Ze dacht aan Lisa en rilde bij de gedachte aan haar zus, helemaal alleen in de nachtelijke kou, gevangen in het donker. Hoe moest ze ooit haar zus vinden in dit uitgestrekte, desolate landschap…?

Ze versnelde haar pas. Terwijl de schaduw van verre heuvels traag tegen de helling omhoog kroop viel haar oog op een kleur die ze nog niet eerder was tegengekomen: heldergroen. Ze liep stevig door, nog altijd de meanderende rivierbedding volgend, en bereikte even later een struikje met enkele rechtopstaande takken waaraan kleine groene bladeren groeiden. Ze bevoelde een blad, fluweelachtig zacht en buigzaam. Een enorm verschil met de krakerige doodsheid van alle takken en struiken tot dan toe.

Ze plukte een blaadje en stak het in haar mond. Ze kauwde het fijn en slikte het bittere prutje met moeite door. Lekker was anders, maar het was in elk geval iets. Een felle pijnscheut teisterde haar maag, en ze moest even gaan zitten. Ze besefte dat ze water nodig had, en ook voedsel. Hoe lang was het geleden dat ze voor het laatst gedronken en gegeten had? Ze had geen idee, maar heel recent kon het niet zijn.

De gouden kleur verdween in rap tempo van de hellingen en het begon te schemeren. De temperatuur daalde en ze wist nu zeker dat het vannacht flink zou gaan afkoelen. Haar dunne kleding bood vrijwel geen bescherming: een T-shirt en korte broek, verder niets. Prima voor overdag, in de behagelijke warmte van de zon, maar overduidelijk niet toereikend voor de koude nacht die aanstaande was.

Ze vervolgde haar tocht door de droge bedding en speurde de hellingen af op zoek naar een geschikte plek om te overnachten. Het schemerduister vleide zich over het kale landschap, en ze wist dat het niet lang meer zou duren voordat het helemaal donker was. Ze voelde hoe de vermoeidheid van de tocht zich in haar benen ophoopte.

Even verderop, ongeveer halverwege de helling aan de rechterkant van de vallei, stak de donkere contour van een grote rotspartij tegen de donkerblauwe hemel af. Ze klauterde omhoog en bereikte met enige moeite de enorme stenenmassa. De rotsen voelden warm aan en ze vond een kleine nis tussen twee grote keien waar ze, als ze zich helemaal oprolde, precies inpaste.

Uitgeput maar tevreden met deze vondst ging ze tegen de afgeplatte rots zitten. De grond was zanderig en bovendien lauw van de hele dag in de zon. Ze vroeg zich af of de rotsen en het zand haar lichaam gedurende de nacht warm zouden kunnen houden.

Inmiddels was het nagenoeg donker geworden, met alleen nabij de horizon nog een vaag, goudkleurig schijnsel. Recht boven haar straalden de sterren, vele sterren, en ze verbaasde zich over de helderheid ervan, hoe ze vrolijk flonkerend afstaken tegen het diepe zwart van de nacht. Even schrok ze van een ongewoon veelkleurig licht dat horizontaal langs de hemel zweefde, net boven de horizon, maar het vloog zo snel dat het alweer verdwenen was voordat ze had kunnen zien wat het was.

De wind was gaan liggen. De stilte was compleet, net als de duisternis. Een weldadige rust daalde over haar neer en haar ogen vielen dicht. Ze dacht terug aan de stinkende hut waarin ze wakker was geworden, aan haar moeizame tocht door het dorre heuvellandschap, aan de schrijnende dorst en honger, maar ook aan haar zusje die ergens in dit onherbergzame landschap op haar wachtte, op haar rekende.

Uitgeput wurmde ze zich in het opvallend comfortabele nisje. Zo viel ze toch nog tevreden in slaap.