ZWEEDSE BUREN

Dromen over zelfvoorzienend leven

Zweedse buren

Dromen over zelfvoorzienend leven

Lineke Breukel

ISBN 978 94 61850 652 paperback

1e druk oktober 2013

Vormgeving: Moirena Schoonbergen

Redactie: Eric Jan van Dorp

Fotografie: Lineke Breukel

VanDorp Uitgevers/Uitgeverij Grenzenloos

Postbus 42

3956 ZR LEERSUM

info@vandorp.net

www.vandorp.net

Kijk voor meer emigratieboeken op www.emigratieboek.nl

Copyright © 2013 VanDorp Uitgevers (deze uitgave)

Copyright © 2013 Lineke Breukel

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd in welke vorm dan ook zonder uitdrukkelijke en schriftelijke toestemming van de uitgever.

Lineke Breukel

Zweedse buren

DROMEN OVER ZELFVOORZIENEND LEVEN

UITGEVERIJ GRENZENLOOS

VOORWOORD

Mijn man, zoon en ik zijn alledrie in Nederland geboren en getogen, maar sinds februari van 2012 wonen we permanent in Zweden, in de regio Småland, middenin het bos. Dat wil zeggen, direct aan een kruising van de enige geasfalteerde bosweg en een gruisweggetje, precies tussen de huizen van een boerenechtpaar en hun dochter met haar gezin. We kijken uit over kleine akkertjes, een paardenwei en onze horizon bestaat uit bomen, bomen en nog eens bomen. Daar zijn er genoeg van in Zweden en dat is direct een belangrijke reden waarom we uiteindelijk zijn geëmigreerd: de enorme ruimte en de rust die dit met zich meebrengt.

Ik denk dat ons persoonlijke verhaal niet uniek is, want bijna iedere naar Zweden geëmigreerde Nederlander die wij spreken noemt dezelfde redenen op.

Natuurlijk houden veel Nederlanders van rust en ruimte, maar niet iedereen denkt dan gelijk aan emigreren. Velen nemen genoegen met een vakantie ergens in een rustig gebied eens per jaar.

Bij mij is dat iets anders gegaan. Zweden heeft altijd door mijn hoofd gespookt. Niet dat ik er voor 2002 ooit was geweest, want het was in mijn fantasie tenslotte ook het land van de muggen en de kou.

Toch heb ik sinds mijn kindertijd altijd al naar Zweden op reis willen gaan. Ik weet niet waarom, maar dat gevoel zat er gewoon. Wellicht ben ik in een vorig leven Viking geweest.

In ieder geval kreeg ik mijn gezinsleden in 2002 zover om voor het eerst een fietsvakantie te houden in Småland, een regio in het midden van Zuid-Zweden. Het zomerweer zou dat jaar in heel Europa bijzonder slecht zijn, dus natregenen kon ook in het noorden, dat maakte dan niet uit. We fietsten en kampeerden al een aantal jaren en het wilde en ongerepte van de Zweedse natuur trok ons wel aan. Alle vooroordelen achter ons latende, zoals muggen, kou en regen, hebben we de auto beladen en zijn we naar een door Nederlanders gerunde camping gereden in het midden van Småland. Daar mochten we de auto achterlaten en zijn we een maand door de wildernis gaan trekken waarbij we steeds in het wild hebben overnacht. Wildernis ja, want het terrein is niet zo desolaat als Noord-Zweden, maar wel ruig. We wisten niet dat we voor onze kennismaking het hoogland van Småland hadden uitgekozen. Alleen onze kuiten hadden daar spijt van, wijzelf zeker niet. We hebben tijdens die eerste fietsvakantie de warmste zomer die ooit is gemeten in Scandinavië meegemaakt en dat was een pracht van een kennismaking met het land.

Na vier van dit soort fantastische vakanties, waarbij het weer overigens niet altijd zo prachtig bleef, besloten we om een vakantiehuis te kopen in dezelfde regio. We waren inmiddels ook in Noord-Zweden geweest en vonden dit net zo fantastisch, maar Småland was binnen een dag rijden vanuit Nederland te bereiken. Voor een vakantiehuis is dat prettig omdat het dan ook de moeite waard is om voor een weekje genieten naar het noorden te rijden.

Het huis was klein en jarenlang niet onderhouden, dus we betaalden ongeveer een bedrag dat we in Nederland voor een tweedehands auto zouden neertellen. Omdat mijn man en ik beiden van projecten houden, vonden we het een uitdaging om onze vakanties op een heel andere manier te gaan invullen. We wisten dat het in plaats van fietsen vooral klussen zou gaan worden, maar het vooruitzicht op een eigen plek in ons favoriete landschap was veelbelovend!

Zweden is ongeveer elf keer zo groot als Nederland en er wonen nu iets meer dan negen miljoen mensen, niet te vergelijken dus met de drukte in Nederland. Zoals ik al eerder aanstipte, heb ik daar gelijk de belangrijkste reden te pakken van onze emigratie naar het noorden. We houden van een dunne bevolkingsdichtheid en de stilte die hiermee gepaard gaat. Daarnaast denk ik dat we echte noorderlingen zijn.

Nu ga ik mij op glad ijs begeven, want het volgende stukje is nogal generaliserend van aard. Toch kom ik er niet onderuit om het zo aan te geven.

Hier zijn de mensen stiller, in onze beleving oorspronkelijker en dat spreekt ons aan.

De deur gaat hier om vijf uur dicht wanneer het eten op tafel komt. De gemiddelde op het platteland wonende Zweed komt na zijn avondmaal niet meer buiten, tenzij hij zijn vee nog even wil controleren, zoals onze buurman. De avonden zijn voor het gezin, maar dat vinden wijzelf ook prettig. Het even bij elkaar op de koffie gaan, zoals wij gewend waren, is daardoor niet vanzelfsprekend.

Wat mij persoonlijk opvalt, is dat veel mensen in Nederland de mond vol hebben van vooroordelen als de Zuidelijke hartelijkheid en de Noordelijke stugheid. Wij zijn het hier grondig mee oneens. In Zweden hebben we zelfs in grote steden als Stockholm meegemaakt dat die saamhorigheid nog te vinden is, dat gevoel dat je er als individu binnen een samenleving nog toe doet. Als je daarbij respect hebt voor de waarde die de gemiddelde Zweed – als je daar al van mag spreken – hecht aan zijn gezin en aan privacy, dan is het niet moeilijk je als Hollander thuis te voelen tussen de Vikingen.

Onze persoonlijke motivatie om Noorderlingen te worden heeft vooral te maken met het feit dat we de benauwende drukte en het individualisme van het overbevolkte Nederland wilden verlaten. We wonen hier tussen boeren-bosbouwers die voor elkaar, maar ook al vanaf dag één voor ons klaarstaan.

Terugkomend op wat ik al aangaf is het niet moeilijk om te begrijpen dat wij in ons hart Noorderlingen zijn. Niet van geboorte, maar puur op gevoel.

Hoe we aan dat gevoel zijn gekomen en waarom we daardoor terecht zijn gekomen in Zweden, is een heel verhaal. Daarover gaat dit boek, doorspekt met anekdotes over onze belevenissen, want emigreren is vooral een avontuur!

Lineke Breukel

DE WEDDENSCHAP

De tranen rollen bijna over zijn wangen van het lachen wanneer Kenneth de fles wijn van mij aanpakt. Hij heeft overduidelijk onze weddenschap gewonnen.

Nadat de fles met een mooie zwaai achter de stoel in de cabine van de bosmachine verdwijnt, steekt mijn buurman één van zijn dikke werkhanden naar mij uit. Terwijl we de weddenschap beslechten, begint hij weer te schudden van het lachen. Hij zal wel denken, rare jongens (en meiden) die Hollanders.

Ik slof daarna rillend door de verse laag sneeuw terug naar de voordeur, terug naar mijn ontbijt… en de warme houtkachel.

Tot en met de vorige dag was het werkelijk fantastisch weer en leefden we midden in een welverdiende lente. Vanaf de maand maart genoten we al van een heerlijk voorjaarszonnetje, waardoor ik begonnen was met het planten van groentenzaad op mijn overdekte veranda. Overdag klom de temperatuur ondanks de aanhoudende nachtvorst al enkele weken trouw naar de twintig graden en ik kon mij gewoon niet meer inhouden.

Mijn beide mannen waren in de tuin al aan het bouwen geslagen en hopelijk zou voordat het geplante zaad al teveel was uitgelopen, mijn grote houten kas klaar zijn. De al ontsproten tulpenbollen uit Nederland had ik, nadat de echte wintervorst uit de grond was verdwenen, direct in een onbeschermd plantvak uitgezet. Die zouden de nog steeds voorkomende nachtvorst wel overleven.

Kortom, de lentekriebels waren volop aanwezig en dat werd ook tijd, want eind januari van hetzelfde jaar, midden in de winter dus, waren we naar Zweden geëmigreerd. We landden aan in een witte wereld met temperaturen die dagelijks rond de min vijftien graden hingen en die ’s nachts nog verder naar beneden zakten. Die warme belofte van de zon was dus meer dan welkom en ik was nu eenmaal gewend om in Nederland rond begin april te starten met het zaaiwerk voor de groentetuin. Het ritme van een lichaam dat meer dan vijftig jaar aan het Nederlandse klimaat gewend is, verandert ook niet zomaar in één winter!

Iedere dag komt mijn buurman langs ons huis. Dat doet hij zelfs meerdere keren per dag en we zien hem afwisselend in zijn oude King Cab pick-up en zijn bosmachine rijden. Steevast gaat zijn hand omhoog als hij ons ziet en natuurlijk groeten wij hem graag terug, want het is een leuke vent. We noemen hem John Wayne vanwege zijn wild wapperende witte haren en zijn gedrongen maar gespierde lichaam. Zijn echte naam is Kenneth. Hij loopt al drie maanden in hetzelfde sweatshirt rond, met een gat midden op zijn ronde buik ter hoogte van zijn navel. In gedachten zie ik hem op die plek zijn flesjes bier openen, maar dat is mijn op hol geslagen fantasie. De man drinkt namelijk alleen bier uit blik.

De cabine van zijn King Cab is doordrongen van een intense zweetlucht en waarschijnlijk ruikt de cabine van zijn bosmachine hetzelfde. Het is een harde werker die alle dagen van de week bezig is met allerhande klussen op zijn grondgebied. John Wayne controleert daarnaast meerdere keren per dag zijn bezittingen en dat doet hij al zolang wij op deze plek komen. Door eeuwenlange verkaveling van land en bos in dit gebied, liggen Kenneths bezittingen nogal uit elkaar en de controle ervan kost tijd. De hele week door rijdt hij daarom samen of alleen met zijn vrouw naar zijn paarden, zijn Long Horn koeien en zijn boskavels om te kijken of alles er nog is.

Enkele jaren geleden kreeg ik een tip over het leren van de Zweedse taal, namelijk dat het slim is om te kijken en te luisteren naar de Zweedse weerberichten. Dat is vooral handig omdat ieder gesprek met een Zweed wel een moment heeft waarbij het weer ter sprake komt en het dus goed is om de uitdrukkingen op dat gebied te kennen. Meteorologen zijn daarnaast goede leraren, zij praten namelijk met hun hele lichaam, ze zwaaien met hun armen boven de landkaart om hun verhaal te verduidelijken en wijzen graden en windsnelheden aan op staatjes terwijl ze deze oplezen. Als je eenmaal gewend bent aan de vreemde manier van het nemen van pauzes middenin een zin, of het dwars door een zinseinde heen praten naar de volgende zin zoals meteorologen vaak plegen te doen, zijn dit goede praktische lessen. Zij worden bovendien dagelijks herhaald, vandaar dat mijn Zweedse woordenschat op het gebied van het klimaat redelijk volledig is. Wanneer John Wayne en ik elkaar spreken, hebben we het daarom steevast over het weer. Niet omdat dit nu zo’n interessant onderwerp van gesprek is, maar dan loopt het gesprek tenminste wat vlot. De ‘plat’ Smålands pratende John Wayne doet mee met dit spelletje, want dat is het inmiddels geworden en ik zie hem zichtbaar genieten.

Een volle week geleden spraken we elkaar over de geplante groentezaden op mijn veranda en over het feit dat ik de volgende zaterdag had gepland om de kas te gaan inrichten, want dat was onze deadline. Natuurlijk volgt mijn buurman alle vorderingen aan het bouwproject in onze voortuin op de voet, hij komt er tenslotte minstens vijf keer per dag langs.

Mijn enthousiasme de kop indrukkend, vertelde hij direct na het aanhoren van mijn plannen met een brede glimlach dat het die zaterdag zou gaan sneeuwen.

“Dat is onmogelijk,” was mijn reactie, want het is al vanaf begin maart prachtig voorjaarsweer.

“Nee, het gaat eerst sneeuwen en daarna begint het voorjaar pas.” De glimlach werd zo mogelijk nog breder en ik begon te denken dat ik in de maling werd genomen.

“Als het gaat sneeuwen dan win je een fles wijn van ons, want ik geloof er geen snars van,” daagde ik de man uit. We waren inmiddels ver in het midden van de maand mei aangeland en ik vond zijn opmerking gewoon te bizar voor woorden.

John Wayne bukte even naar voren vanuit de cabine van zijn bosmachine om mij de hand te schudden. Die weddenschap stond vast.

“Maar dan mag het alleen zaterdag sneeuwen,” zei ik nog. Hij knikte ernstig terwijl hij de contactsleutel van de machine om- draaide en wegreed, onze cowboy op zijn ijzeren ros.

Korte tijd ervoor hadden we een Nederlands echtpaar leren kennen dat een paar kilometer van ons af een vakantiehuis had gekocht. We hadden heel brutaal aangeklopt en ons voorgesteld. Het tweetal was net met pensioen en had inmiddels alle tijd voor het verbouwen van hun huis. Omdat we dezelfde inspanningen kenden en interesses deelden, klikte het direct en we nodigden ze uit voor een avondje bij ons. We spraken de vrijdagavond af voordat ze weer naar Nederland zouden vertrekken en ik grapte dat ze dan wel uit moesten kijken voor de sneeuw die zou gaan vallen. We lachten er hartelijk om met elkaar, want tenslotte was het al weken lente.

De week gleed voorbij en het weer veranderde nauwelijks. Vele uren spendeerden we in de tuin met het ruimen van oud hout en het verder bouwen aan onze kas. Van het Nederlandse stel kregen we tientallen meters bouwplastic waarmee we het houten bouwwerk dicht konden maken. Dat scheelde heel wat geld, want glas is duur hier in Zweden. Omdat de kas nu klaar was voor gebruik, begon ik zelfs de eerste plantjes in de nieuwe aarde te poten. De temperatuur onder het plastic liep op naar een heerlijke dertig graden en in gedachten zag ik mijzelf al van die donkerrode zongerijpte tomaten plukken!

De vrijdagavond was gezellig en het werd laat. Op het moment dat onze nieuwe vrienden wilden opstappen, keek mijn zoon terloops naar buiten. We wonen midden in het bos, aan de krui- sing van een verharde weg en een gruispad. Dit stukje natuur wordt verlicht door een paar lantaarnpalen. Maar een wit gordijn van sneeuwvlokken dat schuin door de wind over de velden werd gejaagd dimde het licht.

Ik keek geschrokken op de klok: vijf voor twaalf, het zou over vijf minuten zaterdag zijn. Met rode wangen en de klok in het zicht, wachtten we gezamenlijk de seconden af, want misschien duurde de bui maar kort.

De daarvoor nog glasheldere hemel was inmiddels grijsgrauw gekleurd en in de loop van de uren groeide de bui uit tot een heuse sneeuwstorm die uiteindelijk de hele nacht en de dag erna voortduurde.

De moraal van dit verhaal is duidelijk. Wed nooit om het weer met een lokale boer. Waar hij de kennis ook vandaan heeft, John Wayne zou goed geld kunnen verdienen als de Zweedse Pelleboer. Geen enkele meteoroloog had gerept over sneeuw, hoe duidelijk ze ook hadden gewezen op hun kaarten en gezwaaid met hun armen. De fles wijn heeft hij verdiend, onze Zweedse buurman en dat komt goed uit, want hij houdt van drank.

‘IK BEN HET…’

De volgende anekdote geeft een goed voorbeeld van het stille karakter van de doorsnee Zweed. Dit is het verhaal dat een Zweedse leraar aan ons vertelde over zijn geboortestreek in het noorden. De man komt uit de omgeving van Mora in Noord- Zweden waar de mensen nog minder praten met elkaar dan hier in Småland. Hij vertelde over zijn oma die na een lang en gelukkig huwelijk tenslotte alleen achterbleef als weduwe, wonend in een afgelegen huisje midden in het bos. Haar buurman woonde meer dan een kilometer van haar af en vooral ’s winters was het leven hard en eenzaam. De oude vrouw beschikte over een houtkachel en een telefoon, de enige zaken die voor haar van belang waren. Ik dacht daardoor dat zij wellicht de behoefte kreeg om menselijk contact te zoeken, maar het tegendeel bleek waar. Wanneer het begon te sneeuwen en de weg naar de houtschuur moeilijk begaanbaar werd voor haar, nam ze de telefoon en belde naar haar buurman. Deze kreeg niet vaak telefoon en als hij alleen het korte zinnetje ‘ik ben het’ hoorde, met daarna de droge klik van de hoorn die op de haak werd gelegd, dan wist hij dat het weer tijd was om de trekker te pakken en het terrein van zijn oude buurvrouw schoon te schuiven.

Dit was ongeveer de enige vorm van communicatie die bestond tussen deze buren, die overigens van kinds af aan al naast elkaar woonden. Ze hadden geen ruzie met elkaar, het is slechts een voorbeeld van de manier waarop mensen in het noorden met elkaar omgaan.

Natuurlijk ligt een goede relatie met buren voor minstens de helft aan jezelf en ik weet dat je in veel meer landen goede buren zult treffen, maar het gaat in ons geval om de mentaliteit van de mensen in dit land en in deze streek. De omgeving en het klimaat vergen van de bewoners dat ze voor de basiszaken in het leven de verantwoordelijkheid in eigen handen nemen. Het dagelijkse leven is hier niet zo uitgeregeld en voorgekauwd als in Neder- land, waar voor iedere situatie een reglement is geschreven of in ieder geval een richtlijn. De daardoor ontstane nuchterheid tezamen met de simpele maar eerlijke instelling dat je gewoon moet werken voor je centen en echt moet klaarstaan voor elkaar, daar zijn we het zo oprecht mee eens. Hier zijn de mensen gewend om hun eigen boontjes te doppen. Ze roepen niet om hulp als ze van hun stoel zijn gevallen. Dit bedoel ik bij wijze van spreken natuurlijk, maar de buurman komt wel even kijken of je zelf weer kunt opstaan.

Inmiddels leven we in ons kleine huisje in harmonie met onszelf en de omgeving, waarbij we nu meer tijd en ruimte voor elkaar hebben. Omdat ons huisje niet veel gekost heeft en omdat we nu voor een groot deel zelfvoorzienend zijn, is dit leven bovendien een heel stuk goedkoper dan het was. We hoeven daardoor niet beiden iedere dag naar een werkgever te gaan. Als we zuinig aan doen zouden we tot ons pensioen op deze manier kunnen doorleven, tenzij Nederland de pensioenleeftijd maar blijft verhogen. Bovendien is het zelf verbouwen van onze groenten en het zelf fokken van onze vleesvoorraad en eierenvoorziening een geweldige bezigheid.

Het is heerlijk om iedere dag zo basaal bezig te zijn. Als we de kachel niet stoken, dan krijgen we het koud, of kunnen we in ieder geval niet douchen, afwassen en koken. Het ritme van de dag dat daardoor ontstaat is ontnuchterend, maar heerlijk. Het maakt ons gelukkig.

Ik wil niet oneerlijk zijn over het feit dat het geluksgevoel wordt afgewisseld door confronterende periodes van onzekerheid en onrust. Dat gaat ook zeker op voor ons, want buiten het ‘gejojo’ voordat we uiteindelijk de knoop hebben doorgehakt, hebben we na de daadwerkelijke beslissing en de uiteindelijke verhuizing vaak genoeg last van gepieker. Tenslotte hebben we twee goede banen opgegeven in een tijd waarin we eigenlijk van geluk mochten spreken dat we geld verdienden en hebben we een van alle gemakken voorzien huis verkocht dat bovendien direct naast een natuurgebied lag. We woonden in het drukke westen van Nederland, maar de plek was daarom ook uniek. Dat krijgen we nooit meer terug en wanneer we die gevoelens toelaten, dan slapen we soms minder goed. Ik hoorde ooit de opmerking ‘je verhuist nooit alleen je koffers’ en dat is een grote waarheid. Ik kan daarom zonder schaamte melden dat mijn man en ik beiden een rouwperiode hebben doorlopen waarbij we emotioneel afscheid hebben moeten nemen van ons veilige leven in Nederland. Dat hadden we niet verwacht, wereldburgers die we ons voelden. Emoties die ons nog steeds parten spelen hebben te maken met de financieel onzekere toekomst waar we overigens bewust voor hebben gekozen. Vooral omdat het lang heeft geduurd om door diverse Zweedse instanties te worden geaccepteerd, waardoor we bijna niets voor elkaar kregen om orde te scheppen in ons nieuwe leven, hebben we ons ‘niet op onze plek’ gevoeld. Eigenlijk zitten we nog steeds midden in het regelwerk, want mijn zoon heeft nog steeds niet alle benodigde registraties op orde en het vinden van werk is ons alle drie niet gelukt, behalve een tijdelijke zomerbaan die wat geld heeft opgeleverd. We streefden niet naar een vaste baan, maar het eerste jaar heeft zoveel geld gekost dat een compensatie van die kosten meer dan wenselijk was.

Soms denken we wel eens waar we nu weer aan begonnen zijn, maar we hoeven dan alleen maar naar buiten te stappen en de boslucht in te ademen. We snappen dan gelijk weer waarom we de stap hebben gewaagd.

Een grote verandering in je leven zoals een emigratie gaat gepaard met heftige emoties, of je het nu wilt of niet. Het gebeurt gewoon en het is mij duidelijk geworden dat een hoge mate van voorbereiding dit niet kan voorkomen.

Omdat ik tijdens onze voorbereidende periode nooit echt literatuur heb gevonden over de emotionele beleving van anderen, vind ik het belangrijk om ook hierover te schrijven. Voor degene die ook plannen aan het uitbroeden is over een emigratie kan dit wellicht voor onrust zorgen, maar volgens mij komt niemand er onderuit om dit proces te doorlopen. Ik denk dat wij vooral omdat we gevoelige mensen zijn, de stap om te verhuizen uiteindelijk hebben gemaakt, want anders zouden we op onze vorige woonplek al geen last hebben gehad van al die frustraties die ons uiteindelijk naar die beslissing hebben gepusht.

AANLOOP NAAR EMIGRATIE

We verlangden al een hele tijd naar een rustiger leven, minder stressvol, maar wel intens,. Dat wel. We wilden dus eigenlijk intens leven, maar dan meer in het ritme met ons gevoel en volgens onze behoeften. Het werd steeds belangrijker om bewuster en minder routinematig met onze tijd om te gaan, want we waren het zat om als in slaap gesukkelde kuddedieren de dagen betekenisloos voorbij te zien glijden.

Volgens mij waren we daarin niet uniek, maar moesten we daarvoor nu emigreren? Ik ken zat mensen die ons voor gek hebben verklaard met ons verlangen en het heeft ook zeker voor onrust gezorgd bij onze kennissen en familie. Waarom konden we niet gewoon tevreden zijn in ons welvarende landje? We hadden tenslotte een huisje, boompjes en beestjes.

De reacties die we kregen liepen uiteen van totale steun en oprecht inlevingsvermogen tot en met keihard afkeuren en voor gek verklaren.

Zoals ik al aangaf, woonden we in het drukke westen van Nederland waar we eigenaar waren van een eengezinswoning in een kleine gemeente in de buurt van Den Haag. Beiden hadden we een baan op een plek waarbij het beter was om de meer dan twintig kilometers dagelijks te fietsen dan ze met de auto te proberen af te leggen, want in iedere richting van de Utrechtse baan begonnen de files al vroeg. Dat hield onze conditie op peil en maakte onze hoofden leeg, maar het was niet altijd prettig want de zon schijnt niet iedere dag en ook is de zuidwestenwind niet altijd vriendelijk.

Onze zoon doorliep het VMBO, de MBO en uiteindelijk de HBO op veel te volle scholen in en om Den Haag waar niet meer werd geloofd in kleine wonderen. Wonderen zoals die van een dyslectisch kind met ADHD dat zomaar gemotiveerd bleef doorleren, terwijl op iedere school leraren en zelfs mentoren hem vertelden dat hij dat niet kon. Wat een discussies hebben we al die jaren moeten voeren om leraren in ons kind te laten vertrouwen en hem de ruimte te gunnen om zich te kunnen bewijzen. Ook onze zoon kreeg daardoor een steeds grotere behoefte aan persoonlijke ruimte, in eerste instantie emotioneel maar later ook fysiek.

Ik wil dit boek zeker niet volschrijven met frustraties want dat leest niet lekker, maar ik kan niet ontkennen dat ze er waren. In al die jaren in dat drukke westen hebben we onszelf wijsgemaakt dat we daarvoor niet moesten emigreren, maar die frustraties hebben onze motivatie om uiteindelijk te gaan wel voor een deel bepaald. Volgens mij is dat heel normaal, want wie verhuist er nu, zeker wanneer je ontdekt wat een toestand zoiets is, alleen maar omdat het leuk is om eens van land te veranderen? Ik ken in ieder geval niemand die zo in elkaar zit. Bovendien is dat een kostbare grap.

NULPUNT

Wat we niet wilden was vluchten, dat doe je niet want zo zijn we niet opgevoed… vindt iedereen.

Toch kwam er een moment dat we een punt bereikten, een soort emotioneel nulpunt. Gerard – ik noem mijn man Geer – hoorde dat zijn werk bij de post in de nabije toekomst wellicht zou verhuizen naar Zwolle of zelfs helemaal zou verdwijnen. Ikzelf werkte bij een organisatie waar niet prettig met de medewerkers werd omgegaan en mijn werk was verre van rustig te noemen, stress alom dus. Onze zoon haalde in oktober van het vorige jaar zijn diploma en werd onze grote trots: Human Technology ingenieur!

Dat was dus het nulpunt, een soort haltepunt of noem het een stiltepunt waarbij je als mens ineens in het grijze gebied van ‘niets’ de ruimte krijgt om eens goed na te denken over hoe je leven verder zou moeten gaan.

Ik ben geen aanhanger van georganiseerde geloven, maar ben spiritueel genoeg om dan in te kunnen zien dat op die emotionele nulpunten altijd kansen ontstaan, ons worden ‘gegund’. Of in ieder geval de focus op aanwezige kansen groter en meer helder is dan tijdens de gedachteloze dagelijkse routine. Dat lijkt in eerste instantie niet zoveel met spiritualiteit te maken te hebben. Volgens mij gebeuren de dingen in ons leven echter nooit voor niets, maar juist altijd met een kans tot leren, tot groeien als mens. In mijn beleving is het daarom respectloos om kansen die zich aandienen om te groeien zomaar, zonder tenminste een klein onderzoekje ernaar, naast je neer te leggen. Bijvoorbeeld met de reden dat het veiliger is om helemaal niets te veranderen of aan te pakken. Doorsudderen op de manier die je inmiddels al jaren gewend bent. Je hoeft jezelf alleen maar dagelijks een beetje te hersenspoelen om die neigingen in het gareel te houden. Ook ik heb jarenlang geruststellende dingen tegen mijzelf gezegd wanneer ik dreigde af te dwalen van het ‘uitgestippelde maatschappelijke pad’. Vanaf het moment dat we over onze emigratiewensen begonnen te praten, hoorden we vaak de opmerking: ‘maar jullie hebben het toch goed zo?!’

Met overgave hebben sommige bezorgde naasten ons op die manier geprobeerd te wijzen op wat we vooral wel hadden. Dit gebeurde niet altijd in de laatste plaats omdat er ook voor hen veel zou gaan veranderen als wij besloten om onze biezen te pakken.

Natuurlijk gaan dit soort opmerkingen alleen op als je je geluksgevoel meet aan je bezittingen en het gevoel van veiligheid dat dit vreemd genoeg met zich meebrengt. Velen leven daarom hun veilige routines volgend, maar vaak toch op een dieper niveau ontevreden met datgene waaruit die routines bestaan of hen voor de toekomst brengen. Beroepsmatig heb ik mij hier altijd scherp op gefocust wanneer ik als coach mensen begeleidde bij het bereiken van persoonlijke doelen.

Uiteindelijk vergt het moed om uit die veilige manier van dagelijks leven te breken en verder te gaan dan het mijmeren over het omgooien ervan. Dat hebben wij als gezin aan den lijve ondervonden, want emotioneel gejojo schudde mij vrijwel dagelijks heen en weer tussen gedroom over een heel ander soort leven en het mijzelf hoofdschuddend weer overgeven aan mijn veilige routines. Intenser is ons leven zeker geworden. Nog niet minder stressvol, maar we zitten nog midden in het proces van verandering en het wennen hieraan. Want wat je met je hoofd bedenkt, daar moet de rest van je systeem nog wel mee aan de slag. Zoals ik al aangaf verhuis je tenslotte nooit alleen je koffers!

MOTIVATIE OM DE KNOOP DOOR TE HAKKEN

We waren dus tot de conclusie gekomen dat we al jarenlang een behoefte voelden om in meer vrijheid en met meer ruimte om ons heen te leven, maar ook om zoveel mogelijk voor onszelf te zorgen en niet zo afhankelijk te zijn van anderen. We wilden dus eigenlijk het gevoel van ons afschudden dat het vanzelfsprekend is om verzorgd te worden. Dat hield onder andere in dat we onder de controledrang van de Nederlandse overheid en samenleving vandaan wilden komen. Die vrijheid en de ruimte om daarvoor te kiezen vind je hier in het noorden feitelijk nog echt.

Uiteindelijk ontdekten we dat we zochten naar een manier van leven waarbij we zo zelfvoorzienend mogelijk konden zijn. Hierop doorgaand was het belangrijk om ook letterlijk ruimte voor onszelf te creëren en dat werd in Zweden mogelijk met de prachtige natuur direct om ons heen. Het oergevoel van een nog onaangetast natuurgebied is niet meer te vinden in Nederland. Op ‘spuugafstand’ van ons nieuwe plekje op de aardbol liggen verschillende natuurgebieden waar de Zweden al enkele honderden jaren heel bewust met hun handen vanaf blijven. Als je hier rondloopt en zonder enige moeite te doen niemand tegenkomt, dan hoef je je nergens te ‘wanen’; je bent er gewoon.

Tijdens wandelingen in Nederlandse bossen betrapte ik mijzelf vaak op de fantasie in veel grotere bosgebieden rond te lopen,. Tegelijk deed ik mijn best doend om het eeuwige geruis van nabije snelwegen en opdoemende betonnen skylines bewust uit mijn waarneming weg te drukken.

De intense beleving van de eindeloze onaangetaste natuur in Zweden heeft ons verpest, maar het feit dat wij daar zo’n enorme behoefte aan hebben, konden we gewoon niet meer wegdrukken. We waren inmiddels ‘hooked’, junks geworden. Het ging niet meer alleen om de onaangetastheid van de natuur, maar ook om de beperkingen die we overal in Nederland ondervonden op dat gebied. Natuur is er altijd beperkt, begrenst. Dat kan natuurlijk niet anders in zo’n klein en vol land, maar waarom moet ieder stukje Nederlands groen passen in een bepaald beleid of een trend?

Wellicht klinkt mijn reactie wat overdreven, maar ikzelf beleef het nu eenmaal op deze manier.