banden met bouterse

Disclaimer

Dit boek is een fictief verhaal. Alle verhaallijnen die niet stroken met de werkelijke geschiedenis zijn ontsprongen aan het creatieve brein van de auteur, uitsluitend met de bedoeling een spannende avonturenroman te creëren.

Colofon

Banden met Bouterse
Avonturenroman
Thon Schreuders

isbn 9789461852618 (paperback)
Ook verkrijgbaar als eBook en luisterboek

1e druk augustus 2020

Redactie: Femke van Dam, Jeroen Sweijen

Vormgeving: Eric Jan van Dorp
Foto omslag: Creative Commons Attribution: We El
Foto auteur: Marieke Zwartscholten

Batavia Publishers
bataviapublishers.com / info@ bataviapublishers.com

Copyright©2020 Batavia Publishers
Copyright©2020 Thon Schreuders

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd in welke vorm dan ook zonder de uitdrukkelijke en schriftelijke toestemming van de uitgever.

THON SCHREUDERS

banden

met

bouterse

batavia publishers

Dankwoord vooraf

Na het schrijven van De inhoud van alles (2015) kreeg ik toch weer de ontembare aandrang om nog een boek te schrijven.

Dank aan ieder die heeft bijgedragen aan het ontstaan van dit boek. Meelezers waren onder meer Peter Heukelom, Frans Heukelom, Wim Teepe, Ton Jansen en anderen. Heel veel dank voor jullie inspanningen en de tips.

Bijzonder woord van dank aan Femke van Dam voor de punctuele eerste redactie en waardevolle aanbevelingen.

Thon Schreuders,

Dordrecht, maart 2020

Hoofdstuk 1: Vliegveld

Thuis

In het noordwesten van Frans-Guyana waar rijksweg D9 de rivier de Mana oversteekt, ligt een vliegveld met slechts één, met gras bedekte, start- en landingsbaan. Heel groots heet het Mana Airport. Het gelijknamige stadje Mana ligt aan de andere kant van de rivier en heeft een bevolking van nog geen tienduizend mensen. Het levenstempo is er traag. Op het land wordt voornamelijk rijst verbouwd. Die rijst is de voornaamste bron van inkomsten en wordt geëxporteerd naar Suriname.

In een houten huis met een grote veranda woonde de grootvader van Ronald Haamstede. Opa was, zoals veel kinderen van voormalige Afrikaanse slaven, uit Suriname vertrokken en had met zijn vrouw zijn geluk beproefd in Frans-Guyana. Eigenlijk had hij met het passeren van de Marowijne, de rivier die de grens vormt tussen de buurlanden, niet alleen Suriname maar ook zijn nederige creoolse afkomst achter zich gelaten.

Na enige tijd had hij niet ver van de grens een goed en rijk leven opgebouwd. Zijn vrouw zorgde voor de moestuin en de kinderen. Hij zorgde voor het onderhoud van wat bospercelen en had een timmerbedrijfje. Met het uitbreiden van het toen nog kleine dorp groeide ook zijn bedrijf. Het verdiende geld leende hij aan anderen uit om een nieuw huis, dat hij voor hen bouwde, te kunnen kopen en de rest van het geld gebruikte hij voor verdere uitbreiding van het eigen onroerendgoedbezit. Het ging hem voor de wind. Uit het huwelijk werden acht kinderen geboren. De oudste zoon noemden zij Herman. Ondanks de Franstalige omgeving hielden opa en oma vast aan de Hollandse naamgeving.

Herman had een gelukkige jeugd en na het bezoeken van de Technische School werd hij monteur bij de werkplaats van het vliegveld. Toen zijn vader op hoge leeftijd overleed nam Herman, die ondertussen mede-eigenaar van het vliegveld geworden was, het ouderlijk huis over. Hij zorgde voor zijn stokoude moeder en fungeerde als pater familias voor de rest van zijn jongere broers en zussen. Herman en zijn vrouw kregen maar één kind. Na enkele miskramen hadden zijn vrouw en hij de hoop op nageslacht eigenlijk al opgegeven. En toen kwam Ronald. Ronald was een vrolijk mannetje. Hij kon goed leren. Zijn ouders kozen ervoor hem de middelbare school te laten volgen in Paramaribo. Daarom logeerde Ronald tijdens de schoolperioden bij zijn oudtante, die in Paramaribo woonde.

Op sterven na dood

Ik heb een allereerste herinnering. Die vroegste herinnering is het moment dat mijn moeder roept: ’De Heer heeft Ronald aan mij teruggegeven!’

Mijn moeder maakt daarbij een bijzonder koddige vreugdedans, waardoor ik heel hard moet lachen. Op elk van mijn verjaardagen herhaalt mijn moeder als vast gewoontepatroon het verhaal dat ik als vierjarig jochie met een dubbele longontsteking negen dagen lang met hoge koorts voor dood op bed heb gelegen.

Mijn Ronaldje was op sterven na dood!’, is ook altijd de vaste dramatische zinsnede in haar verhaal. Op een gegeven moment vraag ik om water en dat is voor mijn moeder het teken, dat de kritieke fase voorbij is en dat ik zal blijven leven. Wat ze zegt, heb ik toen niet opgeslagen, maar later heb ik die hartenkreet nog vaak gehoord. Haar vreugdedans is wel in mijn geheugen blijven hangen.

Als enig kind ben ik het lievelingetje van mijn moeder. Ik kom er al snel achter dat, als ik echt iets wil, er niet veel overredingskracht voor nodig is om het standpunt van mijn moeder te laten kantelen. Achteraf leidt dat met regelmaat tot onenigheid tussen mijn ouders. Pa zegt: ‘Nee’ en Ma zegt oorspronkelijk ook ‘Nee’, maar zegt even later al weer dingen toe. Ik maak gretig gebruik van de vrijheden die mij dat oplevert. Ik krijg daardoor vaak mijn zin en ik vind eigenlijk dat iedereen er is om het mij naar mijn zin te maken.

Ik heb een gelukkige jeugd. Op school hoef ik niet veel inspanningen te verrichten om toch goede resultaten te halen. De onderwijzers zijn tevreden. Mijn ouders zijn tevreden. Ik vind het ook allemaal goed zo.

Decembermoorden

Ronald was een jaar of tien toen Jozef Slagveer samen met nog veertien andere slachtoffers door Desi Bouterse werd vermoord op Fort Zeelandia. Zelfs de volwassen mensen rond hem hadden op dat moment nog geen idee wat er precies aan de hand was. Uit het nieuws kon de bevolking opmaken dat Desi Bouterse in Suriname een poging tot opstand in de kiem gesmoord had. Daarbij waren doden gevallen. Ronald had er geen idee van dat deze gebeurtenissen op een later moment in zijn leven van grote invloed zouden zijn. Daarbij kwam ook nog eens dat hij en zijn familie niet meer in Suriname maar in het buurland woonden. Eigenlijk ging de hele gebeurtenis ongemerkt langs hem heen.

Jozef Slagveer was journalist. Hij ging na het doorlopen van de middelbare school in Paramaribo naar Amsterdam. Hij studeerde in Nederland journalistiek aan de Vrije Universiteit. In 1967 ging hij terug naar Suriname. Daar was hij eerst een poosje werkzaam voor het Ministerie van Onderwijs, maar vanaf 1971 werd hij zelfstandig ondernemer met een eigen persbureau en was uitgever van een weekblad, dat flink aan de weg timmerde. Het aan de kaak stellen van maatschappelijke misstanden maakte hem niet geliefd.

Ontevreden luitenants van het Surinaamse leger pleegden in februari 1980 een staatsgreep. Jozef Slagveer werd de woordvoerder van deze groep die verantwoordelijk was voor de zo genoemde sergeantencoupe. Vanaf 1980 zocht Desi Bouterse toenadering tot Jozef Slagveer om via hem een verbinding te zoeken met de bestaande oude politieke partijen. Slagveer kreeg steeds meer kritiek op Desi Bouterse en viel uiteindelijk in ongenade. Op 8 december

1982 kwam Jozef samen met veertien andere vooraanstaande critici van Bouterse aan zijn einde.

Jozef had een negen jaar jongere broer, Abel. Als jongste had hij zijn hele leven opgekeken tegen zijn grote broer. Jozef was voor hem altijd een voorbeeld geweest. Jozef ging studeren in Nederland. Abel was trots op hem. Abel had ook carrière gemaakt, maar niet in de journalistiek. Het rolmodel van zijn oudere broer was toch niet krachtig genoeg geweest. Dat kwam ten dele ook door zijn labiele gezondheid. Abel leed aan een aangeboren vorm van suikerziekte, waardoor hij allerlei lichamelijke klachten kreeg en ook niet in staat was om langdurig geconcentreerd te blijven. Abel had wel dezelfde bewijsdrang als zijn oudere broer. Het leidde tot frustratie dat hij niet de dingen kon bereiken die hij wilde. Daardoor was hij gaan zwalken en van het rechte pad afgegaan. Tijdens zijn middelbare school kwam hij in aanraking met de criminaliteit. Hij zou het ver schoppen in die branche. Als een van de vertrouwelingen in het schimmige netwerk van Desi Bouterse had Abel de operationele uitvoering van een ongekend succesvolle drugssmokkel vanuit Columbia, via Suriname met uiteindelijke bestemming de Verenigde Staten. Abel verdiende er fors aan. Het ging voornamelijk om cocaïne. Aanvankelijk met enkele kilo’s, maar later met partijen van meer dan duizend kilo tegelijk. Desi Bouterse zat als een spin in het web en organiseerde de douane en de politie op zo’n manier dat de transitie van cocaïne door Suriname ongestoord kon plaatsvinden.

Met Abel ging het voor de wind. Hij had inkomsten genoeg en leefde en werkte onder de bescherming van Desi Bouterse. Abel was 33 jaar toen zijn broer Jozef werd vermoord. Abel kwam er tot zijn verbijstering achter dat Desi Bouterse voor die moord verantwoordelijk was. En toen hij eenmaal wist dat Desi Bouterse eigenhandig zijn broer had vermoord in Fort Zeelandia was hij in staat van oorlog. Abel stapte uit het drugskartel. Bouterse was woedend omdat hij met zijn werkzaamheden stopte, maar Abel was woedend in de overtreffende trap. Hij zwoer een dure eed op het graf van zijn broer dat hij Bouterse voor de moord zou straffen. Abel had inmiddels voldoende geld. In zijn verdere leven zou hij zomaar kunnen rentenieren. Hij moest voorzichtig handelen, want Bouterse zou er echt geen moeite mee hebben om ook hem te vermoorden. Abel nam zijn bezittingen en zijn dierbare oude moedertje mee en verhuisde naar het buurland Frans-Guyana. De hele handel en wandel van Desi Bouterse werd de focus van zijn obsessieve aandacht.

Mana

Ik heb een gelukkige en onbezorgde jeugd. Al vrij snel mag ik mijn vader helpen in de werkplaats van het vliegveld. Ik leer daar onder andere hoe ik op een veilige wijze met gevaarlijke machines kan omgaan.

Heel veel uren breng ik ook door in de natuur. De rijstvelden en de achterliggende bossen hebben geen geheimen voor mij. Samen met vriendjes bouw ik houten vlotten waarmee wij de rivier op gaan. Uit pure noodzaak leren wij elkaar op die ogenblikken zwemmen. Soms gaat dat maar net goed. Een van de keren gaat het varen zo uitstekend dat wij in de snelstromende rivier kilometers verder drijven. Maar wij kunnen niet meer aan de kant komen. Een visser helpt ons en duwt ons naar de oever. Wij moeten thuis vertellen waarom wij pas om negen uur ’s avonds weer terug zijn. Moeder is boos. Wij zijn veel te laat. Moeder was bang dat wij verdronken waren. Uiteindelijk ben ik een echte waterrat geworden.

Mana is goed voor mij.

Vliegen

Ronalds vader had hem al op jonge leeftijd meegenomen op vliegtochten naar airstrips in Frans-Guyana en Suriname. In die tijd ontstond bij hem belangstelling voor het vliegen. Zijn voorbestemming om piloot te worden was er met de paplepel ingegoten. Op zijn veertiende haalde hij zijn zweefvliegbrevet en op zijn zestiende mocht hij zelfstandig een eenmotorig vliegtuig besturen. Tijdens zijn schoolvakanties in Mana maakte hij voldoende vlieguren en hij bouwde zijn vliegvaardigheid verder uit door het volgen van een kortdurende vliegopleiding in Florida. Ronald was, mits hij ieder jaar zijn verplichte aantal vlieguren kon maken, bevoegd om tweemotorige toestellen met maximaal 6 passagiers te besturen.

Dat Ronald van vliegen niet zijn beroep zou maken, kwam door een gebeurtenis in 1989. Op 7 juni 1989 stortte bij de vierde landingspoging tijdens dichte mist op het vliegveld Zanderij een Douglas DC8 van de Surinaamse Luchtvaart Maatschappij neer. Alle negen bemanningsleden en 167 van de 178 passagiers kwamen om het leven, elf passagiers en een hond overleefden de ramp. De politie gaf de hond de naam Lucky. De SLM-ramp, waarbij de leden van het kleurrijk voetbalteam om het leven kwamen, was de grootste vliegtuigramp uit de Surinaamse geschiedenis. Het ongeluk gebeurde ’s nachts om half vier en toen Ronald de volgende dag ervan hoorde, besloot hij onmiddellijk dat hij nooit ofte nimmer betrokken wilde worden bij zo’n massaal vliegongeluk. Vliegen met kleinere toestellen vond hij heel wat veiliger. Hij had zo alles zelf onder controle en dat vond hij al spannend genoeg.

Solovlucht

Ik voel de spanning in mijn lijf. Op zestienjarige leeftijd heb ik al flink wat vliegervaring, maar deze keer maak ik mijn eerste solovlucht met een Piper Cub. Voor de eerste keer alleen. Ik ben best wel zenuwachtig, maar dat laat ik aan niemand merken. Mijn instructeur geeft mij de laatste instructies. Ik heb een vliegplan van 45 minuten en kom weer terug op onze eigen strip in Mana. Uiterlijk ben ik kalm, zelfs koel. Ik doe nonchalant en zelfverzekerd. Natuurlijk gebaseerd op de vlieguren met de instructeur en mijn ervaring met het zweefvliegen. Ik ben niet bang, maar wel gespannen en tegelijkertijd weet ik dat ik het kan.

Mijn vader waarschuwt: ‘Geen braniestreken uithalen!’

Als ik los ben van de grond en op 600 meter boven het oerwoud vlieg, voel ik de spanning van mij afglijden. Dit voelt vorstelijk. Ik ben de koning. Ik kan nu zelf doen en laten wat ik wil en die kist, die reageert wel. Ik moet mij aan het vluchtplan houden, maar kan het niet laten om enkele grote cirkels te vliegen, eerst met de klok mee en daarna ertegenin. Ik rol een keer omhoog en laat de motor vechten om snelheid te houden. Op het moment dat de kist dreigt af te glijden, gooi ik hem in een bocht schuin naar beneden en pak zo weer voldoende snelheid om te voorkomen dat ik in een vrille kom. Ik voel dat ik de baas ben en dat ik alles onder controle heb. Wat is dat machtig! Uiteindelijk kom ik 15 minuten te laat terug in Mana en mag van mijn vader én van mijn instructeur daarom de komende twee weken niet vliegen. Ik kan er niet tegen als ik straf krijg en dat zal iedereen die twee weken weten.

Bijverdiensten

In de bovenbouw van de middelbare school was er met name tijdens de schoolvakanties voldoende gelegenheid om vlieguren te maken. Er waren op het vliegveld altijd kisten, die na een reparatie of onderhoudsbeurt een poosje de lucht in moesten, voordat ze werden afgeleverd aan de klant. Ronald had er zijn handen vol aan. Gebruikelijk was een retourvlucht naar het 70 kilometer westelijk gelegen vliegveldje van Moengo. Het vliegveldje was niets meer dan een vlak stuk grasveld midden in het oerwoud, vijftien kilometer boven het plaatsje Moengo in Suriname. Ronald landde daar. Hij dronk een kop koffie of een glas cola en na een babbeltje met het grondpersoneel vertrok hij weer. Bij een van zijn retourvluchten vanaf Moengo vroeg een van de mannen hem een pakje af te geven aan een kennis in Mana. Natuurlijk deed Ronald dat. Het pakje kwam veilig aan. Voordat hij er erg in had was het een gewoonte geworden om voor postbode te spelen. Ronald kreeg er een kleine vergoeding voor. Het was een leuke bijverdienste voor een middelbare scholier. Bij een van de vluchten kreeg hij plotseling een passagier voor de terugvlucht. Hij vond het wel wat vreemd.

Hij vond het nog vreemder toen hem uitdrukkelijk verzocht werd zijn passagier aan het einde van de landingsbaan in Mana uit te laten stappen, zodat deze passagier ongezien weg kon gaan. Het leverde wel een grotere vergoeding op. Na een paar van dat soort vluchten drong het besef bij hem door dat hij dit gedoe eigenlijk moest melden bij zijn vader. Het geld wat hij er mee verdiende was echter ook wel handig. Dus hield hij zijn mond. Een van de volgende keren zei Ronald dat hij geen passagier meer wilde meenemen. Er werd hem toen op een duidelijke manier aan zijn verstand gebracht, dat hij dat beter wel kon doen. Het zou zo vervelend zijn als zijn vader te horen zou krijgen dat hij al langere tijd dit soort neveninkomsten had.

Koffertje

Ik heb er danig de pest in. Nou moet ik weer een passagier Frans-Guyana binnen smokkelen, terwijl ik dat niet wil. Maar ja, ik ben zo stom geweest om het al vaker te doen en er geld voor aan te nemen. Nu word ik gechanteerd.

De passagier stapt in. Ik ken hem niet en zijn naam noemt hij niet. Mijn fantasie slaat op hol om de achtergrond van deze man in te vullen. Is hij iemand die op vlucht is voor de politie van Suriname? Is het een misdadiger? Zou er een relatie zijn met drugs? Hij is ergens in de dertig, ziet er welvarend uit. Het is niet iemand die bang is. Het is iemand die een zelfverzekerde indruk maakt. Ik hoop hem over een klein half uurtje aan het einde van de baan in Mana ongezien te kunnen lozen. Hij heeft een attachékoffertje, zoals mijn vader er ook een heeft. Mijn vader bewaart daar belangrijke papieren in.

Ik stijg op. Na tien minuten naderen we de grens met Frans-Guyana. Ik kijk naar achteren en ik zie de passagier op de achterbank onderuitgezakt met zijn hoofd schuin geknikt. Het is duidelijk dat hij onwel geworden is. Hij lijkt wel bewusteloos. Het zweet breekt mij uit. Waar moet ik met die kerel heen? Zo kan ik niet met hem in Mana aankomen. Ik ben nog net niet op een kwart van mijn vlucht. Ik draai ogenblikkelijk om en vlieg terug naar Moengo. Ondertussen meld ik aan de toren in Mana dat ik een onregelmatige motor heb en voor alle zekerheid eerst terug ga naar Moengo. Aan de toren in Moengo meld ik hetzelfde euvel en zeg ik dat ik over ongeveer negen minuten een extra landing bij hen zal maken. In Moengo blijf ik aan het einde van de landingsbaan staan. Ik zet de kist in zo’n positie dat ik direct weer kan opstijgen. Dan buig ik naar de achterbank. Ik heb er niet zoveel verstand van, maar alles in mij zegt dat de passagier hartstikke dood is. Ik raak er van in paniek. Wat moet ik daar nou in godsnaam mee beginnen? Ik heb een illegale passagier en nou is hij misschien nog dood ook. Ik doe de deur open. Ik maak zijn veiligheidsgordel los en trek hem uit het vliegtuig. Ik sta te hijgen als een atleet aan het einde van een marathon. Van het kleine beetje dat ik van bedrijfshulpverlening weet, weet ik dat ik nu zijn hartslag moet controleren. Als ik mijn vingers naast zijn strottenhoofd duw, weet ik eigenlijk niet of ik wel of niet iets voel.

Van de andere kant van het veld komt een jeep aangereden. Ik raak nog verder in paniek. Ik spring in het vliegtuig, geef gas, stijg op en vlieg veel te snel naar Mana terug. Ik meld aan Mana dat ik weer onderweg ben en dat de motorstoring is verdwenen. Na de landing in Mana zie ik pas dat het attachékoffertje van mijn passagier nog voor de achterbank staat. Aan het einde van de landingsbaan spring ik uit de kist en ik gooi het koffertje in een greppel. Ik taxi vervolgens terug naar de opstelplaats en meld mij af. Ik ben misselijk van de spanning en durf niet naar huis. Ik bel naar mijn moeder en zeg dat ik die middag naar een vriend ga, daar blijf eten en als het gezellig is, dat ik waarschijnlijk ook bij hem blijf slapen. Voorlopig durf ik niet meer naar Moengo toe. Even later loop ik aan de achterkant van het vliegveld terug naar het einde van de landingsbaan en haal ik het koffertje uit de greppel. Het koffertje is op slot. Ik verstop het voorlopig op een rommelzolder van een van de magazijnen van het vliegveld. Er zal heus wel een moment komen dat iemand uit Moengo er om komt vragen.

Ik voel me beroerd. Dit is niks voor mij. De enige manier om dit goed op te lossen is morgen opnieuw naar Moengo te vliegen en het koffertje af te leveren bij de persoon die er altijd voor zorgt dat ik voor postbode moet spelen. Ik neem het mij voor. Ik weet niet of er een gelegenheid komt en of ik het durf.

Videobanden

De jeep, die in Moengo naar Ronald toe kwam rijden en de oorzaak was dat Ronald er als een haas vandoor ging, werd bestuurd door een Hindoestaanse man. Hij was degene die het extra werk en de extra inkomsten voor Ronald regelde. Hij stapte vloekend uit de jeep en liep op de achtergelaten passagier af. Hij bedacht zich geen moment en gooide de passagier in de open achterbak van de jeep en scheurde weg.

Er was de volgende dag geen aanleiding voor een vlucht van Mana naar Moengo. De dag daarna was het einde van zijn vakantie en ging hij weer naar Tante in Paramaribo. Ronald verdrong het voorval met die passagier. Hij was als de dood dat zijn vader hier achter zou komen. Hij zat aanvankelijk nog wel met dat attachékoffertje in zijn maag, maar het stond veilig op een plekje waar niemand kwam en omdat hij er niet te vaak aan dacht, was hij het zelf na verloop van tijd ook bijna vergeten. Diep van binnen wilde hij dit akkefietje wel helemaal vergeten.

Vanuit Moengo kwamen geen verontrustende berichten of vragen. Het leek wel alsof niemand dat koffertje miste. Tijdens de kerstvakantie van 1989 zwierf Ronald zoals gewoonlijk over het vliegveld rond. Plotseling moest hij weer aan het koffertje denken. Hij keek op de rommelzolder en achter wat dozen stond het koffertje nog onaangeroerd. Drie maanden geleden had hij het daar neergezet. Ronald kon zich niet bedwingen en nam het koffertje mee naar beneden. Met behulp van wat gereedschap uit de werkplaats had hij de koffer zo open. Er zaten drie genummerde videobanden in, die netjes in uitsparingen in een bedje van schuimrubber lagen. Op de etiketten stond geen tekst en er zaten verder ook geen papieren bij. Ronald deed de koffer weer dicht en zette hem terug op de rommelzolder. Hij nam zich voor om ooit eens die banden te bekijken.

Tante

Ik woon tijdens de middelbare schooljaren bij mijn tante in Paramaribo. Tante heeft onder invloed van het wintigeloof veel opgestoken van wijze oude dames, die haar alternatieve geneeswijzen leerden tegen de meest voorkomende ziektebeelden. Als ik verkouden ben of pijn in mijn spieren heb van het sporten, dan heeft T ante altijd wel wat middeltjes: smeerseltjes, druppels, in te ademen rook door het verbranden van bepaalde bladeren en kruiden en ga zo maar door. En hoe sceptisch ik eigenlijk ook ben: ik moet wel toegeven dat het een en ander vaak effectief de klachten stopt. Ik kan het eigenlijk niet uitstaan dat Tante het zo vaak bij het rechte eind heeft. Als een soort van tegenreactie begin ik mij steeds meer te interesseren voor het functioneren van het menselijk lichaam en de werking van de verschillende organen. Ik ontwikkel een min of meer mechanische belangstelling voor het lichaam, precies zoals ik ook graag en precies wil weten hoe een vliegtuig in elkaar zit. Uiteindelijk besluit ik aan mijn ouders te vragen of ik medicijnen mag gaan studeren. Na de middelbare school mag ik naar Nederland om in Rotterdam te starten met mijn medicijnenstudie. Met regelmaat kom ik terug in Mana en word ik iedere keer ontvangen als de held en de belofte van de hele familie.