LIBERTÉ, EGALITÉ, WAT MOET JE ERMEE?

Liberté, egalité, wat moet je ermee?

Peter Hooft

ISBN 9789461853547 paperback

ISBN 9789461853493 epub

Ook verkrijgbaar als eBook.

1e druk december 2023

Omslagontwerp: Marcel Reimer

Uitgeverij Grenzenloos

een imprint van VanDorp Uitgevers

www.grenzenloos.nl

Kijk voor meer boeken over Frankrijk op grenzenloos.nl

Copyright©2023 Uitgeverij Grenzenloos (deze uitgave)

Copyright©2023Peter Hooft

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd in welke vorm dan ook zonder uitdrukkelijke en schriftelijke toestemming van de uitgever.

Peter Hooft

Liberté,
   Egalité!

wat moet je ermee?

UITGEVERIJ GRENZENLOOS

VERZETSTRIJDERS

Het was nog voor de déconfinement toen het eco-vriendelijke alarm van de vierpotigen afging. In verband met het huisarrest verbleef ik in een boek verdiept op mijn tuinterras. De honden waarschuwden dat er iemand aan kwam. Dat is vrij ongebruikelijk, ook (en vooral) volgens La Poste woon ik in een minder herbergzaam deel van het gemeentelijk grondgebied waaraan ook zo’n tomtommetje z’n digitale kompasvingers liever niet brandt. Met name als ik een beroep doe op de sectie pakketbezorging van La Poste word ik kennelijk met graagte geparkeerd op de opsporingslijst van zoekgeraakte personen. Waarna het recherchewerk toch al gauw enige weken vergt. Als je je er als ervaringsdeskundige op instelt, lijdt je gemoedsrust er niet onder. “Vous êtes en France, monsieur”, ik weet het.

Over het paadje langs het ravijn zag ik mijn vriend Francis de aannemer aan komen tippelen en ik haastte me naar de koelkast om ook voor hem een glas rosé in te tappen. Ons kent ons. Ondanks het uitgaansverbod hadden we elkaar eerder die week ook al ‘live’ ontmoet. Tussen zijn huis en het mijne is een geheim paadje door de bosschages dat je zelfs met een drone niet in de smiezen krijgt. Tenminste, dat hopen Francis en ik. Zal ooit wel door achternagezeten gespuis gebaand zijn dat het spinhuis niet tot de aantrekkelijke logementen rekende. Of gewoon niet zo goed was in het terugkoppen van kogels, je weet het niet. Het enige probleem is dat je even de rivier moet doorwaden. Schofthoog gelaarsd is dat ook na aanhoudende regen nog te doen, maar geen lolletje. Tevens een onverzekerbare strapats. Toen het bestaan nog een zekere charme had en je het mondmasker met verstandelijk beperkte carnavalsvierders associeerde en je zonder vergunning de weg op mocht, spraken Francis en ik elkaar dagelijks. Het apéro in de dorpskroeg, bij voorkeur op het bijbehorende terrasje. We waren via de ‘ligne fixe’ van de telefoondienst met elkaar in contact gebleven. We weten wel van eigentijdse opties als de videoconferentie maar we zitten liever niet voor schut te mimen op een of ander beeldschermpje. Er wordt gezegd dat de geluidskwaliteit bij dergelijke vertoningen van zodanig allooi is dat telefoonuitvinder Bell een roedel van radio-amateurs de barricaden op zou hebben gestuurd om het aanzien van de geluidsdrager ‘an sich’ in historisch perspectief alsnog overeind te houden.

Enfin, ik was dus al een keertje via het smokkelsluippad bij Francis op visite geweest. Nadat we telefonisch hadden vastgesteld dat het gewoon niet werkt – bijpraten via een draadje – en dat rosé aan smetvrees refereert als je alleen hoorbaar het glas kunt heffen. Nu was het zijn beurt geweest de illegale oversteek te wagen. Na ons tweede glaasje drong pas tot me door dat hij weer een plan had uitgedokterd. “Mooi geweest”, zei hij zo ongeveer, “we gaan als altijd met z’n allen op het l’heure de l’apéro naar het café. Ik wil iedereen wel weer eens zien.”

“De kroeg is door Parijs dichtgetimmerd”, wierp ik tegen. “Et alors?”

Zijn voorstel luidde: alle vertrouwde kroegtijgers even opbellen en voor zondag afspreken, uurtje of midi. “De tafels en de stoelen staan er alsof er niks aan de hand is, we gaan ons apéro heroveren, dat zal die lui in de regering leren. Allemaal zelf wat te drinken meenemen, en een eigen glas natuurlijk.”

Hij stopte me een lijst met 5 telefoonnummers toe. ”Die bel jij”, luidde het commando.

Tegen een vriend zeg je geen ‘nee’.

De operatie kostte me een halve middag. In mijn omgeving zijn de meeste mensen al aangenaam verrast dat ze überhaupt gebeld worden. Als ze je eenmaal aan de lijn hebben, laten ze niet meer los. Generaliseren mag geloof ik niet, maar ik denk vaak dat veel Fransen nogal graag ‘doorlullen’ terwijl ze dat zelf niet in de gaten hebben.

Uiteindelijk was mijn score (en die van Francis) miniem. We zaten zondag slechts met ons achten op het terras. Het lukte me niet mijn teleurstelling te verbergen, ik had op meer verzetsstrijders gerekend. “La Résistance!”, riep ik nog.

“Niet over beginnen!”, waarschuwde Francis. Wist ik veel dat het dorp tijdens WO II voor onderdanigheid aan de laarzen en petten had gekozen.

“Nu dus weer”, verzuchtte ik. Behalve wij met ons achten dan. Niemand had zo’n mondmasker op z’n snuit. Het is moeizaam en vrij hopeloos drinken met een nepwapen van textiel ter hoogte van de lippen. Bovendien: een béétje verzetsstrijder laat zich de mond niet snoeren.

Gelukkig kwam toen net Madeline aangelopen, de serveerster van het café in het zomerseizoen. Stralend als altijd sloot ze zich bij ons opstandelingen aan, ik heb altijd al gedacht dat je met haar elke guerilla wint. Ze had een fles rosé bij zich, veruit de meeste ogen richtten zich op haar décolleté, zoals trouwens altijd.

Tegen tweeën wisten we: corona is verslagen en de regering kan de pot op. We hieven onze glazen.

UITVERKOCHT HUIS

Godvruchtigheid en geloof zijn aan mij niet besteed. Ik raakte dus een beetje in de penarie toen ik hier amper woonde en de hoogbejaarde moeder van mijn buurman ineens over een nachtmis begon. Als ik haar patois-dialect goed begreep. Mijn Frans was nog lang niet je-van-het, en het Provençaals leek me vooralsnog weggelegd voor Einsteinachtigen met een taalknobbel.

Het was 23 december en ik was alleen maar voor het apéro bij die buurman binnengevallen. Hij legde docerend in wél te snappen Frans uit dat zijn moeder vond dat ik de traditionele nachtmis in het middeleeuwse dorpskerkje niet mocht missen. Dat vond hij trouwens ook. Echt iedereen zou er de volgende avond om minuit zijn, Noël! Was ik een marc de Provence verder? Vast wel. Maar het leek me wel wat en inburgeren heeft zo zijn prijs. Ik zegde toe dat ik zou komen.

Al om tien voor twaalf die avond van de 24e parkeerde ik op de boulesbaan, dat mag ’s winters na acht uur. Nog maar een paar minuten tippelen naar het iets hoger gelegen godshuis dat er al eeuwen stand heeft gehouden. Ik bleek te laat. Uitverkocht huis. Nou ja, er waren nog wel enkele staanplaatsen tegen de muur naast de deur. Er kwam nog iemand in een rolstoel naar binnen gereden die links van me gestationeerd werd. De inzittende gaf me spontaan een hand.

De misschien wel gewijde stilte werd doorbroken toen de conférence van de curé begon. Ik kende al wel zoveel Frans dat ik begreep dat we juist niet met een cabaretier te maken hadden, geen specialist in de categorie ‘humor om te lachen’. Nee, we werden gewoon uitgescholden. Waar waren we de rest van het jaar?

Als hij steeds zijn best deed voor een vrijwel lege kerk? Ik wist het niet.

Na ruim een halfuur, ik begon naar een zitplaats te verlangen, stopte de spreker met zijn betoog over Jezus en dat er iets te vieren viel. Allicht in dat verband ging de curé aan de wijn. Ik wilde best meetoosten, maar ik had geen glas gekregen, wel dorst. De rolstoel gaf me opnieuw een hand, een paar andere mensen op mijn staantribune deden dat ook. Ik zag dat echt iedereen in het kerkje elkaar aan het handschudden was. Ik vond het wel mooi, al was ik verbaasd.

Als je voor het eerst van je leven een kerkdienst meemaakt, gaat er een wereld voor je open. En wat mij betreft ook meteen weer dicht. Het was mooi, geweest.

Ik ben er overmorgen niet bij, de curé zal het in de nachtmis opnieuw zonder mij moeten stellen. Ik zal wel voor de tv aan de oesters zitten, daarmee wacht ik niet tot oudejaarsavond.

MET DANK AAN DE BREXIT

Dat van het voor- en nadeel, dat weten we nou wel. Maar dit elementaire deeltje in de filosofie van De Verlosser flitste daar aan tafel toch door mijn hoofd. Leg ik even uit.

Het nadeel was het afscheid van Britse buren die vanwege de Brexit definitief naar Engeland terugkeren. Goed volk met wie je kon lachen, eten en drinken. En even afstandelijk als ik, als het om Frankrijk gaat. Ze bleven bijvoorbeeld principieel in hun Engelse auto met het stuur aan de verkeerde kant rijden. Als het zomers een beetje warm was, verlangden ze naar normaal weer en zwaaiden ze het Engelse klimaat alle lof toe. De trammelant rond de Brexit beviel hen helemaal niet en als trouwe aanhangers van de Tories zagen ze wel wat in die Boris Johnson. Ik niet. Zulke politieke meningsverschillen leidden alleen maar tot nog meer grappen. Over de Duitsers of zo, ‘don’t mention the war!’

Ze hebben hun huis aan Duitsers verkocht. Ik ga hen missen. Voor de goodbye and farewell-lunch werd ik ontboden in het Varoise minidorp Claviers dat ondanks zijn sublieme ligging kennelijk nog niet door vreemdgangers als toeristen en tweedehuis-bezitters is ontdekt. Ten bewijze: er is maar één makelaar en dan weet je genoeg. De afspraak betrof het restaurant Le Clavero. Nooit van gehoord, het bestaat nog maar kort. Ik heb er voortreffelijk gegeten. Entree van cèpes-ravioli met truffel, daarna dorade met een garnituur van spinazie en witlof, qua finish een mousse van Bailey’s met ananas. De Britten, overtuigde carnivoren, ik eet geen vlees, bejubelden hun tournedos Rossini. Betaalbare bio-huiswijn van het beroemde Château Jas d’Esclan, bij de koffie een aangeboden glaasje limoncello. Ik ben geen tipgever in de restosfeer, maar nog ‘en route’ belde ik al mijn collega Raoul Duchemin die over eethuizen en zo bericht. “Een echte ontdekking, met dank aan de Brexit”, riep ik in het mobieltje. Thuis mailde ik ‘m het adres: www.leclavero.com Hij gaat er dezer weken proeven.

EEN BEROERD IMAGO

In deze periode van relatieve gevangenschap poets ik mijn leesbril iets vaker op dan te doen gebruikelijk is. Ik lees en herlees dat het een aard heeft, na een tijdje ben ik wel uitgekeken op virus-tv en na verloop van een halve avond klik ik soms zelfs Nederlandse kranten aan. Ik doe dat normaal gesproken spaarzaam. Ik ben wat ze – geloof ik – noemen ‘un Français par désir’ geworden. Of tot zo iemand verworden, dat kan ook. Het is maar hoe je het bekijkt.

Ik weet weinig meer van Nederland, jaar of vijftien geleden die natie definitief voor het laatst met een visite vereerd, zal ik maar zeggen. Ik lees ook amper Nederlandse kranten. Maar er speelt nu die coronaverveling en maandag las ik in NRC een prima column van Lotfi El Hamidi. Hij schrijft: “Maar wanneer nieuwsgierige locals [in Zuid-Europa-ph] vragen wat mijn afkomst is, antwoord ik tegen mijn gewoonte in dat ik een in Nederland woonachtige Marokkaan ben. Een omslachtige manier om te zeggen dat ik wel een Nederlander ben, maar niet helemaal. Want misschien hebben veel landgenoten het niet door, maar Nederlanders hebben in Zuid-Europa een beroerd imago. En dat hebben we aan onszelf te danken.”

Zo, die zit.

El Hamidi’s betoog gaat vooral over Italië en Spanje en de kennelijke weigering van Nederland om die landen een ruime aalmoes toe te stoppen. Ik heb niet zo’n mening over monetaire aangelegenheden. Ik vind het al lastig genoeg om niet in huilen uit te barsten als ik mijn spaarbankboekje doorblader. Blijkbaar zitten Italiaanse en Spaanse ministers van Financiën er ook zo ontmoedigd bij. Het schept een band.

Ik vroeg me af of El Hamidi Zuid-Frankrijk ook tot Zuid-Europa rekent. Ik wel. Ik voelde me aangesproken toen een of andere Nederlandse hotemetoot Zuid-Europa een tijdje terug afdeed met de begrippen ‘vrouwen en drank’. Een helderdere denker karakteriseert dit deel van de wereld met de warmbloedige term zon. In Noord-Europa leven ze volgens mij om te werken, wij in het zuiden werken om een beetje feestelijk te leven.