BONJE MET DE ITALIAANSE BUREN

Bonje met de Italiaanse buren

Ank Oostland

ISBN 9789461853554 paperback

ISBN 9789461853509 epub

Ook verkrijgbaar als eBook

1e druk december 2023

Redactie: Ilona van Hilst

Vormgeving: Eric Jan van Dorp

Foto omslag: Ank Oostland

Om privacyredenen zijn sommige namen in dit boek gefingeerd.

Uitgeverij Grenzenloos een imprint van VanDorp Uitgevers

info@grenzenloos.nl / www.grenzenloos.nl

Kijk voor meer boeken over Italië op grenzenloos.nl

Copyright©2023 Uitgeverij Grenzenloos

Copyright©2023 Ank Oostland

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd in welke vorm dan ook zonder uitdrukkelijke en schriftelijke toestemming van de uitgever.

ANK OOSTLAND

Bonje met de
Italiaanse buren

UITGEVERIJ GRENZENLOOS

Inhoudsopgave

Proloog

Vrijdag 31 augustus 2012

Bonje met de buren

Maart 2020

Sneeuwvlokjes

Makkelijk scoren

Emigrantenpraat

Verschrikte blik

Diep in mijn hart

Disco

Recht voor zijn raap

Berichten maart 2020

Media-aandacht

Luchtrooster

Residuen

Vitamine-bommetjes

Cyclonic power

Puzzelen

Win-winsituatie

Het natste voorjaar sinds…

Vakantie voor de mannen

Afrika

Padre Pio country

Trulli-country

Bericht aan de familie…

Pittichio

Prutzooi

‘Losing the will to live!’

Gebloemd zeiltje

‘Als Amerika niest, dan wordt…

Venetië

‘America did the right thing’

Onheilstijding

26 april 2020 bericht aan een…

Kerst 2008

Haveloos, somber en unheimisch

Dolfijnenvlees

Sneeuwschuiver

“Turisti-entusiAsti”

Allochtone atheïste

Website Kirstie

Uit een e-mail aan een Nederl…

‘Zonder strijd geen overwinning’

Bouw je droomhuis moment

Licht trauma

Volksverhuizing

‘Pronto Soccorso’

‘Una doccia fredda’

De klant is koning

Hoekige e-mailuitwisseling

Feinschmeckernudeln

Einde van recessie in eurozone…

Blozende, blonde kaaskopjes

Nationale commotie

Verraderlijk goedje

Franse tuinkabouter

Abraham

Verkeersonveilige situatie

Montalbano

Categorie ‘B’

Verbijsterde blik

Kierewiet

Knorretje

16 juni 2020

Klassiekervirus

Betrouwbaarste cabrio

Milder

De honneurs waarnemen

Bruiloften

Geweldige mentaliteit

Regionale verkiezingen

21 februari 2021

Miss Fanta

‘Soerbier’

Bubbelstand

Casa Anna

Graancirkels

Frinco en Bolsward

Kastanjes uit het vuur

9 maart 2021

Dierenleed

Tiziano Ferro

Malta

Melancholisch

Heilige Agnes

Homologatie

Vlaggerig

You can’t have it all!

Frau Antje

Verblijfsvergunning

20 april 2021

Lamenteren

Honderd potten tomatensaus

In het land der blinden…

Grammaticale brij

Wortschatz

Piscina

Onaangename verrassing

Silvio

Gerestylede Madonna

Geniale ingeving

18 mei 2021

Een luizenstreek

Het wonder van Cortina d’Amp…

Kapitein Schettino

Wat-doen-we-hier-eigenlijk…

Zielig laagje

‘Mi pagano bene’

Euforie wreed verbroken

Rondje Amsterdam

7 februari 2022

Genaaid

Passa parola

Audiëntie

Alsnog naar Canada?

Azalea

Verdorven wethouder

Dorpsvetes

Een goed stuk vlees

Waar maken wij ons nou eigen…

Digibeten

Folderen

Franse Revolutie

Godfather-achtige taferelen

Vegetarische kast

10 augustus 2022

Eysmaatjes

Wereldberoemd

Mysterieuze beller

Maffia

Afzetten van de burgemeester

Scheuren in het kasteel

Griezelig authentiek

Pruimenklaagzang

Pappataci

Sauze d’Oulx

30 november 2022

Metamorfose

Weer een telefoontje

‘In mijn dromen kan ik alles nog’

Niets doet er meer toe

Reünie

‘Oude bomen moet je niet ver…

Perfecte mix

Klankkast

23 januari 2023

The city that never sleeps

Ongemeen fel

‘Oog om oog, tand om tand’-fase

Lastige nieuwsbrief

Einde van de wereld?

Gemopper

De volgende klaagzang

Bevestiging wederzijdse liefde

27 februari 2023

Te goeder trouw

Juiste Italiaanse vocabulaire

‘Piccolo problema’ nummer 2

Een hemels teken

Atheïsten in de hemel

Pizza Papa Francesco

Religieus toerisme

Tien jaar pontificaat

Feministische pet

22 maart 2023

‘Sono innocente’

Potige zakenman

Voer

Arme man

De eeuwige jachtvelden

Bologna

Vleugje barok

Jan

1 mei 2023

‘Pissing contest’

TR-virus

Opkomstpercentage

De verpersoonlijking van de…

Spaghetti Bolognese

‘Mag het een onsje meer zijn?’

Filosoferen

Elin

Ciao-relatie

‘Thank you for treating me…

Neerdalen op de Piemontese…

13 juni 2023

‘Il mio ex bel castello !!!’

Ramptoerisme

Kansloze missie

Spotprijs

‘Ik wil hier helemaal niet weg!’

Originele staat

Bloed, zweet en tranen

Stervenskoud

Ezelspad

Imaginair renoveren

Ligurisch leed

Plan B

Il Dottore

Snelwegprobleem

Vastberaden

Boute uitspraken

14 juli 2023

Un altro mondo

Miserabel

Adrenaline-niveau

‘Un altro mondo’

Kwijnend bestaan

Olijfbomen

Het jeukt alweer

Hoe het verder ging…

Casa Anna

Het Kasteel

Buurvrouwen Teresa en Wanda

Nawoord

Dankwoord

Voor Jack, mijn rots in de Italiaanse branding.

Proloog

Vrijdag 31 augustus 2012

‘Ik heb het helemaal gehad hier!’ verzuchtte Jack toen we stonden te wachten voor de tergend langzaam opengaande stalen deuren van onze poort. Ook ik had het gevoel dat onze langste tijd in Frinco erop zat. De gebeurtenissen dat jaar waren ons niet in de koude kleren gaan zitten. In mijn dagboek verwoordde ik het als volgt: wat is 2012 een ongelooflijk k..jaar! Maar, de wereld zat in een diepe economische crisis. Wie zouden we in hemelsnaam kunnen verleiden onze cascina te kopen? Er stonden immers ontzettend veel vergelijkbare huizen te koop. Maar, dromen kan altijd. Dus droomden we van een leven dichter bij zee. Het hielp ons om het ellendige jaar 2012 te doorstaan. En naarmate het jaar vorderde, bedaarden onze gemoederen. Maar nooit tot het niveau van voor 27 februari 2012.

Bonje met de Italiaanse buren

Maart 2020

‘Welcome back in paradise,’ appt onze Engelse vriend David op 21 februari 2020. Hij slaat de spijker op zijn kop. Een week lang hadden we in Nederland gure wind, regen en grijze luchten getrotseerd. Hier in Italiaans Ligurië schijnt de zon volop en het voelt heerlijk ook al komt het kwik niet hoger dan veertien graden. Drie dagen later dienen de eerste tekenen zich aan van een nationale crisis. Het zogenoemde coronavirus verspreidt zich als een olievlek over het Noorden van Italië. Hevig getroffen dorpen worden omringd door een cordon sanitaire. Toti, de president van onze regio Ligurië, kondigt de sluiting aan van scholen en universiteiten. Wij doen extra boodschappen. De volgende dag lees ik in de lokale krant dat de supermarkt in het naburige Bordighera is leeggekocht. Vooral het fameuze 00-meel wordt ingeslagen naast water en pasta. Een vriendin meldt dat het vak met de potten tomatensaus in de Coop in Sanremo akelig leeg is. Twee weken later gaan meer noordelijke regio’s ‘op slot’. Vanaf dat moment gaan wij in vrijwillige quarantaine. ‘s Middags belt buurman Gianni. ‘Non venire,’ niet komen, zegt hij indringend. Zijn goede vriend Aldo was langsgekomen, zoals elke dag, maar dit keer met de mededeling dat zijn dochter is besmet. ‘Maar, ik ben niet bij haar naar binnen gegaan hoor!’ had Aldo ter geruststelling gezegd. Het virus komt nu angstvallig dichtbij. Hoelang gaat deze hysterie nog duren? Een dag later volgen meer beperkende maatregelen. De restaurants en bars moeten voortaan om zes uur ’s avonds sluiten. Ik leer twee nieuwe Italiaanse woorden: spettrale en coprifuoco, respectievelijk spookachtig en avondklok. ‘Thuisblijven is een verplichting en geen aanbeveling,’ communiceert de regering. Later verkondigt premier Conte dat heel Italië een zona rossa is geworden. Zonder autocertificazione (formulier waarop je verklaart wat de reden is van je aanwezigheid op straat) mag je niet meer de straat op. De WhatsAppgroep van expatvrienden slaat op tilt alsook de Facebookgroep Nederlanders in Italië. Probeer dan maar eens om het hoofd koel te houden. Het voelt beklemmend. Zo paradijselijk lijkt het hier ineens niet meer. De supermarkten worden wederom bestormd. Ook onze kasten staan inmiddels vol met pasta’s, sauzen, meel, crackers, en blikgroente. En ook de twee koelkasten puilen uit. Ik koop lang houdbaar fruit en groente zoals kiwi’s, pompoen, prei, appels, paprika’s, selderijknol en zeer groene bananen. Had ik niet meer moeten kopen? Stel dat het nog heel lang gaat duren? Nederlandse vrienden en familie vragen hoe het ons vergaat. De beelden van Italië in lockdown zijn wereldnieuws. Ik ben rusteloos en bezorgd maar tegelijkertijd gefascineerd door deze pandemie die heel Italië platlegt. Met mijn koffie ga ik op het bankje voor het huis zitten. De zon schijnt uitbundig en de zee oogt sereen. De vissersbootjes varen uit. Op de snelweg beneden in het dal rijden bijna geen personenauto’s meer. Er rijden nog wel vrachtauto’s zodat de mededeling van de premier dat de bevoorrading gewoon doorgaat, lijkt te kloppen. De vogels twitteren, een duif inspecteert de hoge den voor ons huis. ‘Ik zou er geen nest maken, de eksters zullen er met je kroost vandoor gaan,’ zeg ik zachtjes voor me uit. Om de gedachten te verzetten lijkt dit het uitgelezen moment me te zetten aan deel twee van mijn boek Polderen in Piemonte. Ik verplaats mij twaalf jaar terug in de tijd. Naar de periode dat we een tweede huis kochten en gingen verbouwen, Naar de tijd dat alles nog pais en vree was met onze buren.

Sneeuwvlokjes

Het nieuwe jaar 2008 trakteerde ons op sneeuw. Heel veel sneeuw. Het grauwe Piemontese landschap veranderde in een sprookjesachtig winterparadijs. Op 2 januari mat ik een laag van twaalf centimeter op onze buitentafel en daarna waren er nog heel wat sneeuwvlokjes neer komen dwarrelen. Op de vierde dag van het nieuwe jaar was de lucht nog grijs maar het sneeuwde niet meer. Onze moonboots hadden de verhuisdozen niet gehaald. Wie verwacht die nou nodig te hebben in het zonovergoten Italië? Op onze Meindl bergwandelschoenen, die wel de eer hadden te mogen meeverhuizen, daalden we te voet af naar het dorp. Buurhond Bill, uitgesproken als Biel, vergezelde ons. Maar toen hij beneden bij de dorpssuper zijn baasje Pino zag, sprong hij als een hazewind in diens Fiat Uno die voor de gelegenheid was voorzien van sneeuwkettingen. Pino bood ook ons een lift aan, maar we hadden al een paar dagen in huis gezeten. Bovendien hadden we ons voorgenomen in het nieuwe jaar meer te bewegen en het was nu nog net iets te vroeg dit voornemen te laten varen. Zonder Bill klommen wij de besneeuwde weg omhoog naar ons huis. Voor de houtkachel beloonden we onszelf met een flinke plak van het resterende Duitse kerstbrood, dik besmeerd met Duitse roomboter, lang leve de Duitse discounter, waarmee we het andere goede voornemen wel op de lange baan schoven. Lijnen kon ook vanaf morgen.

Makkelijk scoren

‘Blijven jullie hier de rest van jullie leven wonen?’ wilde Noorse Elsa weten. We raakten met haar aan de praat op een bijeenkomst waarvoor expats en autochtonen waren uitgenodigd. Onze kersverse Amerikaanse vriendin Chris had ons gevraagd te komen om met de Piemontezen van gedachten te wisselen over het waarom van onze emigratie naar Piemonte. Doel van de bijeenkomst was een poging om de lokale bevolking te laten inzien hoe mooi en waardevol hun omgeving is. Geen overbodige actie. Wij hadden vaak verbaasde reacties gehad van bijvoorbeeld de buren wanneer men hoorde dat we hier in deze omgeving vast waren komen wonen. ‘Jullie staan in de krant!’ riep de vorige eigenares van ons huis Maria de volgende morgen opgewonden door de telefoon. Op de expatbijeenkomst had Jack het aangedurfd om in het Italiaans toe te lichten waarom wij voor Piemonte hadden gekozen en specifiek voor de streek Monferrato. Hij kreeg de handen op elkaar toen hij de vriendelijkheid en de eetcultuur van de Italianen prees. Iets wat wij in Frankrijk en Spanje niet in dezelfde mate hadden ervaren. Toen hij ook nog de authenticiteit en de lieflijkheid van Monferrato beschreef, kon Jack niet meer stuk. Dat was makkelijk scoren. Een journaliste van de krant La Stampa was in de zaal aanwezig en zo kwam het dat de volgende dag een foto van ons prijkte op pagina 75 van La Stampa. Weliswaar in de lokale editie van Asti, maar toch. In het artikel schreef ze dat wij op slag verliefd waren geworden op deze omgeving en dat Jack een briljante carrière als fiscaal advocaat daarvoor had opgegeven. Ik kan me niet herinneren dat we het woord brillante zelf hebben laten vallen, maar we vergaven haar deze eigen invulling. Ook onze Australische vrienden Ed en Rose werden geciteerd in de krant. Voor hen had de rust van het platteland en de uitstekende restaurants de doorslag gegeven. Ook dat maakte indruk, want zij hadden in veel grote steden gewoond, van Singapore tot San Francisco. Het comité dat deze bijeenkomst had georganiseerd hoopte dat door deze getuigenissen de bewoners hun landschap meer zouden gaan waarderen en vooral ook beschermen tegen het lukraak bouwen van industriële zones. In het artikel stond dat de internationale avond werd afgesloten met een diner bestaande uit lokale gerechten. Dat mocht zo zijn, wij stranieri (buitenlanders) gingen samen pizza eten. We popelden om met zielsverwanten ervaringen uit te wisselen. En zo raakte ik dus in gesprek met Noorse Elsa die toen haar indringende vraag aan ons stelde. Altijd hier blijven wonen, de rest van mijn leven? De vraag benauwde me. ‘Daar heb ik nog geen idee van,’ antwoordde ik Elsa. Eerlijk gezegd moest ik er niet aan denken. Om nooit meer in Nederland te wonen en ook nooit meer in mijn geboortestad Amsterdam. Door haar vraag besefte ik dat ergens in mijn onderbewustzijn het idee ronddoolde dat ik ooit terug zou keren op het Amsterdamse nest. Maar, waarom waren we dan bezig een tweede huis te kopen hier in Piemonte? Het leek er eerder op dat we onze voeten verder in de Italiaanse grond aan het wroeten waren. Ik ging zo op in mijn eigen overpeinzingen dat ik helemaal vergat te vragen of ze zelf dacht hier altijd te blijven wonen.

Emigrantenpraat

Eind januari (van 2008) hadden we min of meer bekende Nederlanders over de vloer. Anderhalf jaar eerder figureerden Annemiek, Justus en hun kinderen Yentl en Félice in het tv-programma Ik vertrek. Zij hadden een naturistencamping gekocht in Zuid-Frankrijk. Annemiek en Justus zijn oud-collega’s van mij, ik schreef eerder over hen in deel 1, Polderen in Piemonte. We vertrokken min of meer gelijktijdig uit Nederland. Dat schept een band en wat hebben we zitten bomen. We wisselden ervaringen uit over conserverende aanslagen: ‘Hoe heb jij de waarde in het economisch verkeer van je pensioenaanspraken vastgesteld?’ En over de prijzen van levensmiddelen: ‘Wat is de pasta hier goedkoop en wat zijn de noten hier duur.’ Over de uurlonen van stukadoors, elektriciens en timmermannen, in Piemonte een stuk goedkoper dan in Frankrijk. Over de snelheid van de internetverbinding (de onze was iets sneller) over verblijfsvergunningen, (niet nodig in Frankrijk) en over brood bakken: in het hoogseizoen werden er op hun camping dagelijks zo’n 550 broden gebakken, mijn Princess broodbakmachine hoefde er hooguit drie per week te produceren. Justus was jaloers dat de dichtstbijzijnde Ikea voor ons op slechts vijftig kilometer afstand was. We spraken over heimwee, over wel of geen spijt, over ons werkzame leven in Nederland en natuurlijk over het missen van familie en vrienden. We bespraken de hebbelijk- en onhebbelijkheden van respectievelijk de Fransen en Italianen. Wij leerden het verschil tussen naturist en nudist. En we verbaasden ons erover dat vloerverwarming in een caravan, sorry: mobile home, heel gebruikelijk is. We discussieerden over het eten van foie gras (ganzenlever) maar Justus ‘Het schijnt dat die ganzen best wennen aan die trechter in hun keel en maag’ merkte al snel dat dat een no-go-area was. ‘Als je elke dag twintig stokslagen krijgt, wen je daar misschien ook wel aan,’ antwoordde ik misschien iets te fel. Ze kwamen beladen met Franse kaas en wijn en gingen terug met een auto vol Italiaanse kaas en wijn.

Verschrikte blik

Niet veel later brachten wij een tegenbezoek om de camping met eigen ogen te aanschouwen. Dat deden we begin maart. Een voor ons veilig jaargetijde zodat we niet uit de kleren hoefden. Mijn sympathie voor naturisme was door de verhalen van Annemiek en Justus weliswaar toegenomen, maar ik zag (en zie) mezelf niet naakt tussen de tenten en mobile homes scharrelen. We lieten ons overweldigen door de weergaloze plek van de camping vlakbij een oogverblindend azuurblauw stuwmeer. Wij namen onze intrek in een van de mobile homes die nog niet op het water was aangesloten zodat we waren aangewezen op de toilet- en douchegebouwen van de camping. Maar toen Justus zei dat daar een gezamenlijke doucheruimte was en Henk – een op de camping werkzame vrijwilliger – opmerkte dat ik hem dan mogelijk wel tegen zou kunnen komen, toen moet ik zo’n verschrikte blik in mijn ogen hebben gehad dat Justus de vrijwilliger gebood het water van onze mobile home toch maar vast aan te sluiten. Mijn zucht van verlichting zal ze niet zijn ontgaan. ‘Oh, my god!’ hoorde ik de volgende morgen, toen Jack het gordijntje opende van onze mobile home. Het bleek dat Henk bloot, maar met een timmermansgordel, tegenover ons rond zijn mobile home liep te scharrelen. Zijn goed recht natuurlijk, we waren immers op een naturistencamping. Maar, toen bij de geklede lunch Henk informeerde of ik hem ’s ochtends wel had gezien in zijn blootje, bekroop mij weer een ongemakkelijk gevoel. Ik kon het gedrag van vrijwilliger Henk eigenlijk niet rijmen met alle positieve verhalen die we van Annemiek en Justus hoorden. Hoe ze met veel vrijwilligers werkten, die bereid waren tegen kost, inwoning en minieme vergoeding op de camping te werken. Daaruit ontstond ook een beeld van een natuurbewuste en hechte beweging. Misschien was ik te paranoia of te preuts. Of misschien was deze Henk een uitzondering. Het zal een combinatie zijn geweest. In hetzelfde weekend organiseerden Annemiek en Justus een feest voor Franse buren en Nederlanders uit de buurt. Zo kon het gebeuren dat ik in gesprek raakte met een twintig jaar eerder geëmigreerde Nederlander die geen idee had wie Frans Bauer was. Niet echt een groot gemis moet ik toegeven, maar wel bijzonder. Ook omdat wij zelf veel van wat er in Nederland gebeurde nog steeds op de voet volgden. Met een aantal Fransen probeerde ik een gesprek aan te gaan. Ik heb immers vele jaren bij Renault gewerkt en kreeg daar gedurende een aantal jaren Franse les in werktijd. Ik sprak best een aardig woordje Frans. Dat mocht zo zijn, maar na anderhalf jaar Italië kostte het mij veel moeite grammaticaal volwaardige Franse zinnen te produceren.

Diep in mijn hart

Het telefoontje kwam toen wij boodschappen deden in onze favoriete supermarkt, de Esselunga. ‘Ciao Luigi,’. Ik hoorde Jack antwoorden, terwijl hij op een drafje naar buiten liep voor een betere ontvangst. Hij liet mij met de boodschappenkar achter in de lange rij met pasta’s. Mijn hart bonkte in mijn borstkas. Nu zouden we horen of ons bod was geaccepteerd, op het huis in Ponzano Monferrato. We hadden de week daarvoor een laag bod uitgebracht op dit huis dat we voor de tweede keer waren gaan bekijken. De eerste keer was ons opgevallen dat er flink wat werk aan de winkel was. De tweede keer zagen we pas echt hoeveel werk, vandaar ons lage bod. Ik bleef dralen bij de pasta’s, me ondertussen verbazend over de onwaarschijnlijke hoeveelheid en verscheidenheid aan pasta’s: penne rigate, farfalle, oriechette, diverse maten spaghetti, fusilli, trofie, ziti, rigatoni, vermicelli, etc. En dan ook nog eens van een flink aantal verschillende merken. Hoeveel en hoe vaak kun je pasta eten? Afgaand op dit aanbod moet het antwoord luiden: heel veel en heel vaak! Met welke uitslag hoopte ik dat Jack zou terugkomen? ‘Ja, we hebben het!’ of ‘Nee, ze hebben ons bod niet geaccepteerd’. Zat ik te wachten op weer een restauratieproject? Diep in mijn hart wist ik het antwoord daarop wel: ‘Nee!’ Tegelijkertijd jeukten mijn handen om dit huis aan te pakken en er een mooi gerieflijk vakantiehuis van te maken. Na zo’n tien minuten, die veel langer leken te duren, zag ik Jack terugkomen. De uitkomst van het gesprek was met een lepel van zijn gezicht af te schrapen: ‘We hebben het!’ riep hij uitgelaten. Zijn enthousiasme werkte aanstekelijk. Ook ik voelde nu een prettige opwinding. Gehaast werkten we ons boodschappenlijstje af. Er was van alles te regelen. Eerst naar de bank om een cheque te halen voor de aanbetaling.

Disco

Met de aankoop van een tweede huis deden de slapeloze nachten opnieuw hun intrede. Misschien was ons leven ook wel te relaxt geworden. Vooral Jack begon zich na de winter onrustig te voelen. Nu hadden we weer genoeg zaken om ons druk over te maken. Ook omdat Fausto, de schoonzoon van buurvrouw Lucia, ons enthousiasme over de aankoop temperde met de mededeling dat er in Ponzano veel overlast was in het weekend van de plaatselijke disco. Ik zag de slechte recensies al voor me. Had de overbuurvrouw daarom een ketting gespannen op het stukje grond voor haar huis om te voorkomen dat auto’s daar parkeerden? Niet veel later hoorden we dat de bewuste discotheek was gesloten op last van de burgemeester. Maar, was dat voor altijd? Ook de economie baarde mij zorgen. Al een tijdje was er sprake van een hypothekencrisis in de VS. Er waren berichten over veel te makkelijk verstrekte hypotheken waarvan het niet lukte om die af te lossen. In het najaar was in Engeland een bank failliet gegaan. De mensen hadden in lange rijen gestaan om hun tegoeden op te vragen. Ik zag in gedachten ons spaargeld in rook opgaan. De dollar zakte naar een dieptepunt: een euro was nu $1,42 waard. Ik las dat China wereldwijd landbouwgronden opkocht om de voedselvoorziening veilig te stellen. De olieprijzen bleven stijgen net als de voedselprijzen. Kortom, voor wie daar oog voor had zag een broeinest voor een economische crisis. Ik had dat oog niet en was slechts licht bezorgd en kon toen niet bevroeden hoe diep en hevig de economische crisis zou worden. Tussen alle bedrijven door struinden we de winkels met tweedehands meubelen af en vier oude houten typisch Italiaanse bedden stonden inmiddels te wachten op een antihoutworm-, schuur-en lakbeurt. Ook zes nieuwe lattenbodems en matrassen konden niet wachten totdat lijven zich op hen neer zouden vlijen. We gingen op keukenverkenningstocht bij Ikea in Turijn waarbij we dit keer ons oog lieten vallen op de keuken luisterend naar de naam Kalsebö. We maakten in gedachten een opzet voor de website. Jack speurde het internet af op zoek naar informatie over de omgeving. De familie werd eropuit gestuurd om bij de HEMA de stapelaanbiedingen van handdoeken en dekbedovertrekken te bemachtigen. De Italianen die wij van onze nieuwste aanwinst op de hoogte stelden, konden er zich geen goede voorstelling van maken: ‘Maar, Anna ga je daar dan elke ochtend naartoe om ontbijt te maken?’ Het bed-and-breakfastconcept was hier namelijk wel doorgesijpeld, maar het verhuren van een heel huis als vakantiewoning leek nieuw voor ze. Buurvrouw Lucia was er niet gerust op, ze verdacht ons ervan dat we daar zelf zouden gaan wonen en ons huidige huis gingen verkopen nu dat grotendeels was opgeknapt. Ik probeerde haar te overtuigen dat dat echt niet de bedoeling was en dat we het echt erg naar onze zin hadden in Frinco. Ze leek gerustgesteld.

Recht voor zijn raap

‘Dat maakt het leven makkelijk’ riep de Australische Rose bijna euforisch. Niet eerder had ik zo’n enthousiaste reactie gehad op de mededeling dat mijn ouders niet meer leefden. Maar zo zijn Australiërs: recht voor zijn raap. Althans deze Australiërs. Rose zag mijn ontredderde blik en haastte zich uit te leggen dat het voor hen altijd een kostbare en tijdrovende onderneming was om één of soms zelfs twee keer per jaar naar Australië te vliegen. Beide moeders leefden namelijk nog. Eerlijk is eerlijk, ze had wel een beetje gelijk. Zou mijn moeder nog hebben geleefd, zij overleed in 1993 elf jaar na mijn vader, dan zou ik hoogstwaarschijnlijk niet zijn geëmigreerd. Dat had ik haar niet aan kunnen en willen doen. Rose en Ed woonden inmiddels vijf jaar in Piemonte. Met een zwaar Australisch accent en met veel gevoel voor humor vertelden ze smakelijk over hun ervaringen in Piemonte. Ook zij hadden een boerderij verbouwd en toevallig ook onlangs een tweede huis gekocht om te verhuren als vakantiehuis. Een paar weken later kwamen de Engelse Kirstie and John bij ons eten. We hadden ze ontmoet op een kerstmarkt in de buurt. Ook zij waren in juni 2006 hier komen wonen. Het werd een zeer genoeglijke avond. We raakten niet uitgepraat over onze Piemontese ervaringen. John werkte bij Fiat in Turijn en gaf ons een inkijkje in hoe verschillend de Italiaanse en Engelse arbeidscultuur is. Hoe het er bij Fiat tamelijk hiërarchisch aan toe gaat. Om twee uur ’s nachts zwaaiden we ze uit. Ik nam me voor om ze in contact te brengen met onze Australische vrienden. Ik was er niet zeker van of het zou klikken tussen de keurige Engelsen en onze wat meer down-to-earth en directe Australische vrienden. Een paar weken later kwamen ze alle vier bij ons eten en over een klik had ik me geen zorgen hoeven maken. Gooi wat drank in een Engelsman en alle ‘barriers’ gaan ‘down’. Het zou een enerverende vriendschap worden met vele ups maar ook enkele downs. Een paar weken later toen we gezamenlijk pizza aten, merkte Kirstie op dat ze niet kon merken dat wij al 28 jaar samen waren. We kibbelden namelijk niet. Vergeleken met hun vrienden Graham en Jacky die we kort daarvoor bij hen hadden ontmoet, moeten wij inderdaad wel een uiterst harmonieuze indruk hebben gemaakt. Dat stel zat elkaar op het gênante af de hele avond af te katten. Ik prees me gelukkig dat wij dat in gezelschap onder controle hadden. Het was in de week na Pasen toen Jack een Volvo met Nederlands kenteken voor ons huis zag stoppen. In deze periode stond er geen bezoek vanuit Nederland in onze agenda. En toeval konden we gerust uitsluiten, want in Bricco Rampone hadden we nog nooit toevallig passerende Nederlandse auto’s gespot. Vanuit de auto werd uitbundig gezwaaid. Mijn hersenen pijnigend zwaaide ik terug. Een blonde vrouw, die mij vaag bekend voorkwam, stapte uit. Gelukkig lukte het mij tamelijk snel om haar te identificeren. Dit moest Leonie zijn. De vrouw die ik in het najaar van 2006 op de weekmarkt van Moncalvo had aangesproken nadat de kaasboer mij had medegedeeld dat zij ook een Nederlandse was. Na anderhalf jaar ontmoetten we elkaar dus weer en maakten we ook kennis met haar man Piet. Zij waren nu definitief in Piemonte neergestreken. We raakten werkelijk niet uitgepraat. Ik was zeer in mijn nopjes met deze sociale contacten. Dat we allemaal min of meer in hetzelfde schuitje zaten, schiep overduidelijk een band. Hoe anders was het contact met onze Italiaanse buren. Hoe onnoemlijk meer verbondenheid voelde ik met deze nieuwe vrienden. Wat overigens niet wil zeggen dat ik de contacten met onze buren niet koesterde. Maar, deze nieuwe vrienden vormden een perfecte aanvulling.

WhatsAppberichten maart 2020

[8-3 10:46] Anna Oostland: Goedemorgen, hier een bericht uit coronaland. Ik moet zeggen dat de maatregelen van de regering je wel aan het denken zetten. Bij elk kuchje denk je onvermijdelijk: ‘Ik zal toch niet. ?’ We blijven vanaf nu nog maar iets vaker op onze heuvel. Vrijdag waren we in downtown Sanremo en was hooguit de bar iets rustiger. De markt heeft erg te lijden van het gebrek aan Franse klandizie. Onze provincie valt vooralsnog niet onder de quarantaine. Er zijn inmiddels twee sterfgevallen in Sanremo. Een 86-jarige man en zijn zuster. De man was met een darmperforatie op de eerste hulp gekomen en pas later bleek dat hij corona had. Dus wel sprake van lichte paniek in het ziekenhuis. Ik mis de sociale contacten wel enigszins. Bookgroup heb ik geannuleerd omdat de Amerikaanse leden wat paniekerig waren. Ook poolavond is al een paar keer niet door gegaan. We gaan niet meer uit eten met vrienden. Jack belt elke dag met zijn 85-jarige moeder om te bevestigen dat het echt wel goed met ons gaat. Zij maakt zich veel zorgen om ons. Gisteren was het aan zee behoorlijk druk. Veel appartementen, waarvan in deze tijd van het jaar de luiken doorgaans dicht zijn, zijn nu bewoond. Het zijn ‘vluchtelingen’ uit Lombardije en Piemonte waar een decreet dat deze regio’s op slot zouden gaan, zes uur eerder uitlekte. Dat bracht een stroom vluchtelingen op gang naar de nog relatief onbesmette gebieden in het zuiden en ook naar onze regio. In de lokale krant stond het bericht dat op een auto uit Milaan een briefje was geplakt met de tekst dat ze op moesten rotten. Ja, ja dit haalt het beste in de mens naar boven. Er schijnt gisteravond een run te zijn geweest op de treinen in onder andere Milaan. Verslaggevers, op minstens een meter van geïnterviewden, en een cameraman laten lege pleinen zien aldaar. Wat een wereld! Hoelang gaat dit duren en met welke gevolgen? Ik ben erg benieuwd naar alle analyses die, als alles weer is genormaliseerd, ongetwijfeld zullen komen. Is er sprake van massahysterie? Hoe gaan de economieën dit verwerken? Maar, de zon schijnt volop, er waait een frisse wind, de zee ligt er sereen bij en onze kasten puilen uit. Carpe diem!!

[20-3-2020 13:13] Een vriendin: Hé Ank, zag een mooie foto van jullie met mondkapje! Hoe gaat het bij jullie? Besmettingen in jullie omgeving?

[20-3-2020 17:04] Anna Oostland: Hoi, we zijn al sinds vorige week woensdag de deur niet uit geweest behalve dan in de tuin. Is gelukkig mooi weer. Komen misschien nog strengere maatregelen, waarop onze Finse vriendin op de WhatsApp schreef: ‘So what more one can do than stay cooped up at home? To kill one self?’ Er zijn echt overal controles of mensen bellen de carabinieri. Waren twee mensen in zee en die moesten eruit. Situatie in Lombardije nog steeds dramatisch. De gouverneur van Lombardije heeft een dramatische oproep gedaan thuis te blijven. Piek nog niet bereikt lijkt het. De beperkende maatregelen zullen na 3 april nog steeds van kracht zijn. De Paus is in een of ander kerkje Maria aan gaan roepen. Haalde alle kranten. Inmiddels stond de vallei hier blauw van alle brandjes omdat men veel tijd heeft in de tuin te werken en het snoeiafval massaal in de hens gaat. Hoezo verbeterde luchtkwaliteit? In onze expat-WhatsAppgroep blijven we echt allemaal thuis en gaan we er alleen uit voor boodschappen. Het einde is nog lang niet in zicht. Er wordt een noodhospitaal gebouwd bij Bergamo. Hier in Ligurië neemt het aantal besmettingen gestaag toe. Enfin, wij redden het wel en zitten in een allesbehalve zielige situatie. Maar, mijn hart bloedt voor de mensen in de zwaar getroffen regio’s. Mensen lijden en sterven zonder familie om hen heen. Ook geen begrafenissen. Wat een wereld. We komen er vast en zeker uit, maar soms zakt de moed in je schoenen. Hoe is het bij jullie? Kun jij nog werken?

Veel liefs van ons!!

[20-3-2020 17:26] Een vriendin: Wat een ellende allemaal!! Ik ben als één van de weinigen aan het werk: zorg, gaat altijd door hè. Ik hoor dat een kwart van de besmette gevallen mensen uit de zorg zijn, hou m’n hart vast. Ik ga niet meer bij mijn moeder op bezoek, dat is te riskant. Ik hoop dat de strategie die nu in Nederland gevolgd wordt de juiste is: groot deel van de bevolking immuun en piek voorkomen. Toch wel heel spannend allemaal. Veel liefs terug en zet m op daar!!

Media-aandacht

Ondertussen viel in dit jaar 2008 geheel naar Italiaanse traditie, het kabinet. De moegestreden premier Prodi, leider van de Partito Democratico, besloot niet langer aan de race mee te doen. Berlusconi rook zijn kans en doemde met vers geverfd haar en gebotoxt hoofd op in alle media. Dat was voor hem een peulenschil omdat hij van een groot aantal media de eigenaar was. Het legde hem geen windeieren want de multimiljonair stond bovenaan in de opiniepeilingen. De poespas van de Italiaanse verkiezingen had Sarkozy en zijn nieuwe liefde Carla Bruni van de voorpagina’s verdrongen. Carla is Italiaanse en werd door haar relatie, en later huwelijk, met de toenmalige Franse president tot nationale Italiaanse trots verheven. Veel aandacht dus voor de Italiaanse verkiezingen, maar deze moesten op hun beurt toch echt pas op de plaats maken toen het Sanremo-festival van start ging. Het is een nationaal songfestival dat maar liefst vijf avonden duurt. Het heeft klinkende namen voorgebracht als Laura Pausini en Eros Ramazotti. Wij waren bereid dit cultureel spektakel over ons heen te laten komen, maar het kostte de nodige inspanning. De liederen zijn de moeite waard, maar Italianen omlijsten het geheel met flauwe dialogen en dito toneelstukjes, opgevoerd door overjarige mannelijke presentatoren geflankeerd door jong, slank, strak vrouwelijk schoon dat zich op één en dezelfde avond in vijf verschillende outfits hult. Er was die bewuste week geen ontkomen aan. In bijna elk Italiaans programma werd er aandacht aan besteed. Ook in het Italiaanse Journaal kreeg het festival ruim baan. Ik had toen niet kunnen bevroeden dat ik zeven jaar later de sfeer rondom het Sanremo-festival van dichtbij mee zou maken.

Luchtrooster

Op SBS6 zagen wij dat Peter R. de Vries over de hele wereld in het nieuws was geweest. Nu zaten wij niet onafgebroken naar de Italiaanse tv te kijken, maar we probeerden wel heel regelmatig het Italiaanse journaal te zien. Maar, van het spectaculaire verhaal hoe hij via een tussenpersoon en een verborgen camera in het luchtrooster van een auto Joran van der Sloot een soort van bekentenis had kunnen ontfutselen over de dood van Natalee Holloway, geen spoor. Tijdens een borreluurtje bij de buren, informeerden we of zij er iets van hadden gezien. Het was nog best lastig om het hele verhaal enigszins begrijpelijk over te brengen. Wat is bijvoorbeeld ‘luchtrooster’ in het Italiaans? Ook zij hadden hierover niets op het scherm voorbij zien komen. Maar, vier dagen later kwamen de buren enthousiast vertellen dat ze het nu ook op de tv hadden gezien. Ietwat vertraagd was het spectaculaire verhaal dus toch de Alpen overgekomen. In diezelfde periode keken we vol verwachting naar een combinatie van Ik vertrek, Het roer om, Een plek onder de zon en Bouw je Droomhuis. Oftewel: het KRO-programma De Italiaanse droom. Zelfs een vleugje Temptation Island leek erin verwerkt; de vrouwelijke deelnemers waren allemaal erg gecharmeerd van de Italiaanse aannemer Sergio. En ook de lerares Italiaans, Silvia, stond voor de klas in een weinig verhullend truitje. Maar, het werd uitgezonden door de KRO dus spannende bedscènes kregen we niet voorgeschoteld. ‘Aan de buis gekluisterd’ is eerlijk gezegd niet helemaal een juiste omschrijving. Jack had na twee afleveringen zijn buik er al van vol. Ook ik werd niet volledig gegrepen door De Italiaanse droom, maar beschouwde het min of meer als verplichte kost vanwege ons eigen Italiaanse avontuur. Het competitie-element dat een onmisbaar onderdeel lijkt in veel programma’s, stoorde ons in hoge mate. Het ontbrak er nog maar aan dat je via sms mocht meebeslissen. De voice-over die de spanning steeds meer opvoerde ‘Over twee maanden staan de eerste gasten al op de stoep’ was ronduit irritant. Maar het meest ergerde mij de herhaling van veel fragmenten. Hoe vaak er al niet was gemeld dat er een geheime dorpsraad bestond die ook meebeslist. Niet veel later zouden wij de winnaars in levenden lijve ontmoeten toen we op de terugweg van Puglia een overnachting boekten in de bewuste B&B in Piticchio.

Residuen

De oplevering van ons tweede huis was op het nippertje. Op een donderdag in april kregen we na overhandiging van de cheque onder toeziend oog van de notaris een grote bos sleutels aangereikt. Drie dagen later arriveerden veertien leden van mijn schoonfamilie uit Nederland. Het voelde vreemd aan dat dit nu ons huis was. Het ademde nog helemaal de sfeer van de vorige eigenaren. Het sombere behang, de donkere gordijnen, de lelijke spaanplaat lambrisering langs de trap, de beige badkamer, de jaren zeventig bloementegels in de ruimte waar de keuken had gestaan, de donkergroene muren op de binnenplaats, de donkergrijze betegeling aan de buitenkant van de begane grond, de diarreebruine ijzeren poort, het gehavende ooit heldergele pleisterwerk van de gevel en de gebladerde donkergroene verf op de luiken. Gelukkig maar dat we allebei het vermogen hebben ‘door een huis heen’ te kijken. Jack wees me erop dat het niet zo tactvol was om tegen de vorige eigenaars te zeggen dat we direct zouden beginnen met het schoonmaken van het huis: ‘Misschien hebben ze het huis wel heel schoon achtergelaten.’ Laat ik het erop op houden dat Jack het hypothetisch bedoelde. De gedateerde keuken was verwijderd, want die wilden wij niet overnemen. In Italië maakt de keuken geen onderdeel uit van het onroerend goed. Geen keuken dus, maar wel volop residuen die zich daar in de loop der jaren plegen op te hopen. En zo was er nog wat meer achterstallig schoonmaakwerk. Ik verving de zware donkere gordijnen in alle kamers door lichte witte exemplaren en ook het smoezelige douchegordijn moest eraan geloven. Dat maakte een wereld van verschil. Na zo’n 2,5 dag hadden we het huis redelijk aan kant en konden we er met goed fatsoen de helft van de familie huisvesten. Na de familie-invasie, veertien mensen huisvesten bleek bepaald geen sinecure, onderwierpen we de overige ruimtes aan een nadere inspectie. Het opruimen van de schuur en wijnkelder was de vorige eigenaar ‘ontschoten’. Ontelbare blikken aangebroken en lege potten verf, dozen vol met oude elektriciteitsdraden, kleding, videobanden, waaronder ook een stapeltje pikante video’s, talloze door houtworm aangevreten plankjes hout en nog veel meer rotzooi. In de cantina, soort kelder, stonden rekken vol met honderden wijnflessen. Lege wel te verstaan. Na een dag of vier had Jack het kaf van het koren gescheiden. Helaas meer kaf dan koren. Het koren bestond uit een houten tafel, twee modern ogende witte glazen wandlampen en een nachtkastje. We hadden een overname betaald voor twee art-deco-achtige kasten en twee rustieke linnenkasten. In al hun goedheid hadden ze een afzichtelijke joekel van een linnenkast laten staan. Ze hadden tevergeefs gevraagd of we die ook over wilde nemen en het was blijkbaar te veel werk geweest om het te demonteren en af te voeren. Dat deden wij dan maar en brachten die naar de winkel met tweedehands spullen waar we ook onze oude rustieke bedden hadden gekocht. Uiteindelijk bracht het jarenzeventiggedrocht nog driehonderd euro op. Als de vorige eigenaren dat hadden geweten…

Vitamine-bommetjes

Een van mijn eerste projecten was het onkruid te lijf gaan en het beplanten van de tuin zodat die er een jaar later een beetje knap uit zou zien, mochten zich huurders aandienen. Wel spijtig dat de steigerbouwers juist daar het materiaal dumpten waar ik met veel toewijding bloemenzaad had geplant dat zowaar was ontsproten. Je moet als plant over een enorme overlevingsdrang beschikken om zoveel geweld te weerstaan. Dat hadden ze niet, zoals later bleek. Flink wat vegetatie in de tuin bleef vooralsnog ongedeerd: een metershoge palm, een dito magnolia, een hortensia, een rozemarijn en twee flinke oleanders. De rozemarijn zou later ook de geest geven. Mijn radicale snoeibeurt was de nekslag. Een overdekt terrasje was overwoekerd door een kiwiplant, of juister twee planten: een mannelijke en een vrouwelijke variant, noodzakelijk voor de vruchtvorming. Er hingen honderden nog piepkleine kiwi’s aan die we in het najaar konden oogsten. Dat was mooi meegenomen al die vitamine-bommetjes. Behalve de kiwi stonden er een ‘amarena’ kersenboom en twee pruimenbomen waar een druif zich op explosieve wijze een weg had gebaand. De vijgenboom kapten we om omdat die het uitzicht blokkeerde. De vijg heeft mij, ondanks alle vermeende voedingswaarde, nooit kunnen bekoren. Nadat een van onze vrienden de treffende vergelijking maakte tussen een vijg en een baarmoeder is het culinaire enthousiasme er niet groter op geworden.

Cyclonic power

Jack ontpopte zich als projectleider van ons restauratieproject en voelde zich als een vis in het water. Voor het uitvoeren van de verbouwingswerkzaamheden hadden wij de keuze uit de gebronsde, gespierde, getatoeëerde, rap pratende, ongeduldige Massimo en de kalme, iets oudere, langzaam pratende, geduldige, met een klein buikje getooide, bijzonder sympathieke Graziano die onvermoeibaar alles herhaalde en nog eens en nog eens. De Nederlandse enclave die zich ophield in de omgeving van Ponzano en over wie we via onze Nederlandse vrienden Leonie en Piet hadden gehoord, was erg over Graziano te spreken. Naar verluidt hield hij zich aan de afspraken en leverde ook nog eens degelijk werk af. Dat klonk de projectleider en mij als muziek in de oren. De keuze was snel gemaakt. Graziano begon twee weken na de afgesproken datum. Dat beschouwden wij als op tijd. In het huis was het inmiddels een chaos. Op aanraden van Graziano had Jack het grootste deel van het stucwerk en de tegels weggebikt. Ook het stucwerk van de gewelfde plafonds ontkwam niet aan de innige samenwerking van Jack en zijn mini-kangoo. Dit eveneens op aanraden van de aannemer. Prachtige bakstenen plafonds legde hij bloot. Zelf bouwde ik een innige band op met mijn Black&Decker-schuurmachine voorzien van cyclonic power. We hadden al twee schuurmachines, maar deze had als accessoire een jaloezie-aanzetstukje. Dat leek me erg praktisch voor de zestien luiken die snakten naar een flinke schuur- en schilderbeurt. De 80+ en nog bijzonder energieke buurvrouw Marisa – haar echte leeftijd heeft ze ons nooit verklapt – kwam geregeld een kijkje nemen om iedere keer weer met de ogen naar de hemel gericht uit te roepen: ‘Oh wat hebben jullie nog een hoop werk te doen.’ Steevast gevolgd door: ‘Maar, jullie hebben een goede koop gedaan.’ Beide conclusies konden we vooralsnog onderschrijven. We hadden het huis op ons in laten werken en het voelde goed. Zeer goed zelfs. We verkeerden niet elke dag in een jubelstemming, verbouwingen gaan nu eenmaal gepaard met tegenvallers, maar we zagen het nog steeds helemaal zitten. Voor de ergste dip-momenten waren er opbeurende programma’s als De grote verbouwing en Bouw je droomhuis. Als de presentator zijn obligate desperate blik over de bouwval liet gaan en vervolgens doordringende vragen stelde over het eeuwige niet-toereikende budget, dan keken wij elkaar opgelucht in de ogen. Nee, hierbij vergeleken was ons huis in Ponzano eigenlijk een peulenschil. En als we dan tussen de bedrijven door op ons terrasje onder de kiwi-pergola genoten van de rust en het uitzicht, dan voelden we ons zeer tevreden over ons tweede Italiaanse huis.

Puzzelen

In juni lukte het de door mij gemaakte website met de huizen van makelaar Luigi, met wie wij waren gaan samenwerken, online te zetten. Het technische deel van internet was nooit mijn sterke punt, daar hadden we op mijn werk dan ook echte webmasters voor. Dat het me na flink wat puzzelen toch lukte de boel te uploaden en te laten werken, was een boost voor mijn zelfvertrouwen. En een goede oefening voor onze eigen toekomstige website voor de vakantieverhuur. Ik zette een advertentie op Speurders en op Marktplaats. Het liep niet bepaald storm. Wel was er een reactie van iemand uit Zwitserland die in belabberd Engels aangaf erg geïnteresseerd te zijn en mijn bankgegevens wilde hebben om geld over te maken voor het hotel dat ik voor hem en zijn ‘lawyer’ moest reserveren. Dit ‘buitenkansje’ lieten wij aan onze neus voorbijgaan. Uiteindelijk kregen we een paar serieuze reacties en twee Nederlandse stellen wilden in het najaar komen kijken. Maar, toen sloeg de economische crisis onverbiddelijk toe en werd het angstvallig stil in mijn e-mail inbox. Aspirant-kopers gaven er de voorkeur aan eerst hun huis in Nederland te verkopen voordat ze aan een buitenlands avontuur zouden beginnen. Ik kon me er alles bij voorstellen.

Win-winsituatie

‘Voor wie zijn jullie?’ Hoe vaak we die vraag wel niet voor de voeten geworpen kregen van zowel Nederlanders als Italianen. ‘Nou, dat hangt ervan af wie er wint,’ probeerden we ons er halfslachtig vanaf te maken. Wij meenden dat er sprake was van een win-winsituatie omdat we twee kansen hadden. Maar, op een maandag in juni 2008 bleek dat het Oranje-bloed op volle kracht door onze aderen pompte. In onze stam-pizzeria keken we met onze Australische, Amerikaanse en Nederlandse vrienden naar de EK-voetbalwedstrijd Nederland–Italië. Een betere test van ons chauvinisme bleek niet denkbaar. Voor de gelegenheid had ik mij gehuld in het leeuwenbrul-T-shirt dat we diezelfde ochtend aantroffen in onze brievenbus, opgestuurd door mijn attente vriendin Ineke. Het kon niet anders of Oranje zou het onderspit delven tegen de Wereldkampioen van 2006. Nadat wij ons op de eerste etage van de pizzeria voor het maxischerm hadden geïnstalleerd, kwam er een gezelschap van veertig Italianen die ook onder het genot van een pizzaatje de wedstrijd wilde zien. Ze keken lichtelijk verstoord toen Jack en ik hard juichend van tafel opsprongen bij de eerste goal van Nederland en ik flashte met mijn brul -T-shirt. Wie had kunnen denken dat ik deze actie diezelfde avond nog twee keer mocht herhalen; het werd 3-0. De volgende dag bood de Italiaanse keeper Buffon op de Italiaanse tv zijn verontschuldigingen aan voor het slechte spel van zijn team. Overal waar we ons de daaropvolgende dagen vertoonden complimenteerde men ons met het ‘squadra olandese’. Helaas delfde Nederland het onderspit in de kwartfinale tegen Rusland met die verdraaide Guus Hiddink als coach. We verlegden onze loyaliteit naar Italië. Onze oranje-outfit verruilden we voor een blauwe en aldus togen we naar de pizzeria om Italië-Spanje gade te slaan. En ja, we waren voor Italië, maar we voelden niet dezelfde geestdrift als voor het Oranjeteam. Spanje ging er met de buit vandoor, maar maakte het weer helemaal goed door in de finale Nederlands aartsrivaal Duitsland te verslaan.

Het natste voorjaar sinds…

‘We’ve made a mistake moving to Italy, haven’t we?’ zei John met een speelse Britse twinkeling in zijn ogen. De aanleiding was het feit dat we op deze juni-avond binnenshuis borrelden, want het regende weer eens. We beleefden het natste voorjaar sinds zestig jaar meenden wij op het Italiaanse journaal te horen. ‘Nee hoor, sinds honderd jaar!’ verzekerde geometra (bouwkundige) Gianni ons. ‘Sinds tweehonderd jaar,’ overbood zijn ietwat betweterige vrouw Enrica. Hoe het ook zij: het was erg nat. Stond de Po een jaar eerder op een historisch dieptepunt en vreesde men voor oververhitting van de energiecentrales, dit jaar wist deze rivier niet waar het water te laten en vertoonde incontinent gedrag. En ook wij zagen op een dag in juni hoe in het buurdorp Castell’Alfero lichtkolkende waterstromen zich in het dal verzamelden. De weg waar we een week eerder nog zo heerlijk hadden gewandeld met mijn vriendinnen van de leesclub, was getransformeerd in een modderige rivier waarin auto’s vast kwamen te zitten, lazen we in de lokale krant. Onze 4x4 ploeterde er zich wel succesvol doorheen. Ik hield mijn hart vast hoe ons huis en vooral de tuin dit noodweer had doorstaan, maar daar leek het alsof er geen spetter was gevallen. Al die nattigheid zorgde ervoor dat de druivenoogst in onze directe omgeving dat jaar erg matig was. Buurman Pino verloor vrijwel al zijn druiven. Ook onze Australische vriend Ed die het jaar daarvoor zo trots was geweest op zijn eerste oogst, speurde tevergeefs zijn struiken af naar druiventrosjes. Maar, de zomer die volgde was werkelijk zonovergoten. Het wilde weleens gebeuren dat ik ’s ochtends naar buiten gluurde en verzuchtte: ‘Jemig, alweer zon.’ Dat mocht ik van mezelf eigenlijk niet denken, want in Nederland snakte men naar zonneschijn.

Vakantie voor de mannen

De maand augustus stond dat jaar in het teken van bezoek uit Nederland. Vrienden en familie werden allemaal, of ze nou wilden of niet, meegesleurd voor een bezichtiging van ons huis in Ponzano. Niet iedereen kon zich er een voorstelling van maken hoe we dit huis zouden kunnen omtoveren tot een sfeervol vakantiehuis. Tussen deze bezoeken door tafelden we veelvuldig met onze buren. De verbouwing lag in die maand stil waardoor we tijd vrij konden maken om de ene maaltijd na de andere te nuttigen. Op Ferragosto, 15 augustus, dé feestdag van het jaar – dat in Nederland te boek staat als Maria Hemelvaart – kwam de regen met bakken uit de hemel neerdalen. We waren uitgenodigd door de buren en zouden met z’n 27-en de gezamenlijke lunch op hun binnenplaats nuttigen. Onze buren Vittoria en Giovanni boden soelaas en stelden hun garage ter beschikking. Het paste net. De enige complicatie was om in de stromende regen de binnenplaats over te steken naar de keuken om gerechten op te halen als: Russische salade, salami, rookvleespakketjes, paprika’s met gorgonzola, ei-spinazie-rolletjes, spaghetti, lasagne, scamorza-zucchini taart, gebakken aardappels, tiramisu, kokostaart, ijs, gevulde perziken, petitsfours van de bakker en verse ananas. De mannen maakten zich nuttig door voor de gelegenheid van hun stoel op te staan en de vrouwen met paraplu te vergezellen naar de overkant. Het werd een groot feest. Buurman Pino opende zijn laatste fles zelfgebrouwen Grappa en tot slot liet buurman Beppe buurvrouw Lucia een van zijn epistels voorlezen. Bij thuiskomst troffen we een kapotte, omgewaaide parasol aan en een flinke plas water in de huiskamer dat onder de tuindeuren naar binnen was gesijpeld. We waren in één klap nuchter. De volgende dag schitterde de zon aan een wolkeloze hemel. Ook de rest van de maand augustus hadden mijn Italiaanse buurvrouwen het er maar druk mee. Tijdens de laatste twee weken van augustus werd er vrijwel elke dag uitgebreid gekokkereld. En de mannen? Ach, de mannen speelden wat ‘bocce’, de Italiaanse variant van jeu de boules, deden een dutje, plukten wat tomaten uit de groentetuin en rukten flessen wijn aan. Zo kon het gebeuren dat ik met mijn zeventigjarige buurvrouw tafels en stoelen liep te verslepen, terwijl de mannen aan hun tweede potje bocce begonnen. Toen er door buurman Pino aan het eind van de maaltijd werd gevraagd: ‘Is er nog geen koffie?’ en zijn vrouw Lucia opsprong om de percolator op het gas te zetten, toen kon ik het niet laten. ‘Dit is vakantie voor de mannen en niet voor de dames,’ riep ik uit. Verbaasde mannelijke blikken alom. Jack hield zijn adem in. Heb je haar weer, zag ik hem denken. En applaus van de dames. De mannen besloten wijselijk het onderwerp te laten voor wat het was en haalden de flessen Grappa tevoorschijn, terwijl de vrouwen de tafel afruimden om plaats te maken voor de inmiddels doorgelopen koffie.

Afrika