EEN BOEKETJE PROVENCE

Een boeketje Provence

Renée Vonk-Hagtingius

ISBN 9789461853394 paperback

ISBN 9789461853516 epub

Ook verkrijgbaar als eBook

1e druk november 2023

Omslagontwerp: Marcel Reimer

Uitgeverij Grenzenloos

een imprint van VanDorp Uitgevers

info@grenzenloos.nl

www.grenzenloos.nl

Kijk voor meer boeken over Frankrijk op grenzenloos.nl

Copyright©2023 VanDorp Uitgevers (deze uitgave)

Copyright©2023 Renée Vonk-Hagtingius

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd in welke vorm dan ook zonder uitdrukkelijke en schriftelijke toestemming van de uitgever.

RENÉE VONK-HAGTINGIUS

EEN BOEKETJE
PROVENCE

UITGEVERIJ GRENZENLOOS

VOORWOORD

Dit is al mijn vierde notitieboek zal ik maar zeggen over mijn leventje in de Provence en ik ben nog lang niet uitgeschreven over wat volgens mij het heerlijkste stukje van de wereld is. Ik heb er hier nu een jaar of 33 jaar opzitten en ik weet wel zeker dat ik in die periode een soort metamorfose heb ondergaan. Een ander mens geworden, dat gaat wat ver, maar van een Rotterdamse stadsmiep naar een doorgezomerde Provençaalse is een hele transitie, om het een keertje in eigentijds jargon te benoemen.

Zo ben ik nu diep doordrongen geraakt van een paar heel verstandige Provençaalse filosofietjes. Bijvoorbeeld: een goed plan moet je koesteren. Dat ook uitvoeren? On verra, we zullen nog weleens zien. En haastje-repje is iets voor de onfortuinlijken die het idee van genieten amper durven te besnuffelen.

Dus ‘tout une vie en rose’ bij ons? Nee, natuurlijk niet, zélfs niet bij ons. Maar we hebben de natuur, het klimaat, de hoogbejaarde dorpjes, het eten en iets verderop de Méditerranée, La Grande Bleue. Dat is het verhaal van de toeristen. En als je hier lang woont, valt het heel bijzondere daarvan je niet eens meer zo op. Voor mij tellen de mensen die me boeien. Als je na een tijdje bent ‘goedgekeurd’ en tot ‘les nôtres’ wordt gerekend, beland je in de wereld van authentiek volk met verstand van écht goed leven. Elke dag even bijpraten bij een apérootje in de kroeg, de huiskamer van het dorp, altijd recepten uitwisselen, echt waar, het is er allemaal nog en denk maar niet dat wij Provençalen ons dat soort dingen ooit laten ontfutselen door regelgevers in het verre Parijs. Alles van boven Valence rekenen we tot het ijzige noorden, moet je van weg blijven.

Ik ben dan wel verprovençaalst, gelukkig wel, best een beetje trots op en heel tevreden over dat succes, maar van alleen gejubel word ik kregelig. Dus ik heb hier ook wat minder opgewekte aantekeningen gemaakt. Over mijn dorpje zonder dokter, tankstation, pin-automaat, zelfs geen pharmacie, apotheek.

Armoe troef, had ik vast gedacht als ik nog tot Rotterdam was veroordeeld.

Ik weet nu beter, véél beter.

Renée Vonk-Hagtingius

TERUG IN DE SPORT

Tijdje niks van me laten horen, allerlei gedoe. Eerst iets met mijn ogen, een niet zo heldere blik. In huiselijke en familiale kring geld ik als een ‘eigenwijs kreng’, op zich niet verkeerd bedoeld, neem ik maar aan, ik zie het als wat ze ooit een ‘geuzennaam’ noemden.

Enfin, ik ging dus toch op eigen gezag een stukje tippelen met mijn hond en kat. Een paar uur later lag ik met een gebroken heup in een hospitaal.

Op de brancard in de ambulance dacht ik vooral aan een carnavalsoptocht. Zwaailicht en sirene, ik weet wel dat we ‘en Provence’ in overdrijven gespecialiseerd zijn, maar het leek me aandachttrekkerij waar ik niet van hou. Vaak genoeg aan de kant gegaan als er zo’n ziekenauto alarmerend ‘opzij. opzij’ communiceerde. Ging het misschien ook alleen om een ‘eigenwijs kreng’ dat iets gebroken had.

Ik belandde in een hospitaal ver weg waar ze me opereerden. Daarna naar een revalidatiecentrum waar ik op een hometrainer moest.

Maar, ik ben tegen klagen, wie klaagt verdient eerst een schop onder z’n kont, maar ik was er diep ongelukkig. Niets ten nadele van de het personeel dat er z’n best doet, maar ik paste – vond ik – niet zo goed in het eetzaaltje met vooral demente bejaarden. Nog een mazzel dat ik goed Frans spreek.

Ik belde de thuissecretaris en zei: ‘haal me hier weg’.

Ooit zal ik opschrijven hoe het allemaal gegaan is.

Inmiddels ben ik thuis, looprekje en hometrainer. En op die thuisfiets ben ik als de sportjournalist die ik ooit was. Ik sprintte mee in de finale van een Vuelta-etappe die ik op de tv kon volgen, ik paste het ‘verzet’ op de trainer aan als er bergen beklommen moesten worden.

Ik ben er weer, dankzij de thuisfiets en de thuissecretaris.

Ga ik nu – met mijn looprekje – naar de keuken. Het wordt rijst met Indische boontjes.

Morgen gewoon als altijd een paar honden op visite, prima, ik ben er weer.

Niet schrikken, ik ga ook weer aan het schrijven.

GEVALLEN VROUW

Gemankeerd als ik ben, dacht ik ’s nachts toch even in het donker het al jaren vertrouwde traject tussen mijn slaapkamer en het toilet af te leggen, metertje of drie. Iemand wakker maken die eindelijk doet alsof ie slaapt is ook weer zo wat.

Het was geen goed plan.

We hebben een kat die we niet zomaar Che Guevara noemen. In de tuin een verzetsstrijder die muizen en ratten laat weten dat hij hun gewoontes graag even herziet.

Die nacht bracht hij mij ten val. Hij wilde een verboden plekje in mijn slaapkamer veroveren en dacht even langs me glippen. Guerrilla! Ik schrok en viel, het zal een uur of drie geweest zijn. Ik kon zo gauw niet overeind komen en het duurde volgens mij nogal voor mijn ‘au secours!’ in het slaapvertrek tot enige reactie leidde. Ik werd uiteindelijk opgehesen en in mijn bed gedeponeerd, tot bloedens toe gewond. Oké, ik ben ook zo’n Provençaalse geworden die graag overdrijft, aan één pleistertje had ik genoeg. Maar er is nog iets met m’n ribben; gekneusd of zo, weet ik veel. Voorzichtig bewegen en me omdraaien in bed werd toch al nooit op prijs gesteld. In elk geval als het om dieren gaat, ben ik niet haatdragend, ik heb Che Guevara alweer op schoot gehad. Dat is het verwarrende van ’m: buiten een roofdier, maar binnen spinnen.

De thuis-secretaris die me opraapte had het ‘en route’ naar mijn slaapkamer al over ‘gevallen vrouw’. Er zijn van die dingen die je zelfs onder idiote omstandigheden onthoud. Pas in de loop van de ochtend begon ik me daarover op te winden, ook weer niet verstandig.

‘Gevallen vrouw?’ Dat is toch de negentiende eeuw, iets met losbandigheid, overspel en zelfs prostitutie, ooit heb ik in een boek van Nicolaas Beets gelezen over een asiel voor gevallen vrouwen. Je herinnert je soms de raarste dingen.

Omstreeks de lunch was ik al zo’n beetje gekalmeerd. Ik strompelde met een wandelstok naar mijn terras, de zon scheen, het was al knap warm en de mistral had een dagje vrijaf genomen. Ik kreeg een vingerkommetje groentesoep voorgezet dat ze in restaurants ‘huisgemaakt’ noemen. Heb ik nooit gesnapt. Wat is er tegen ‘zelf gemaakt?’ Daarna een salade Niçoise, bijna goed volgens mijn interpretatie.

Dus daar zat ik dan, bepleisterd in de zon, en Che meldde zich. Behalve een guerrillo is ie een tonijnfreak. Ik had al besloten tot een vredesakkoord, of minstens een wapenstilstand. Ik gaf ’m wat tonijn van mijn salade Niçoise, hij keek niet op of om toen ik ’m naar mijn pleister wees. Hij zal wel iets van ‘tut hola’ gedacht hebben, een 19e-eeuwer van een jaar of zes.

Nu is mijn probleem dat er geen pleisters meer in huis zijn. Wat als ik weer onderuit gehaald wordt? Ik heb de thuis-secretatis laten noteren dat pleisters ‘plastres’ heten, of eventueel ‘pansement’. Dat wordt dus niks.

Ik ben nog steeds verliefd op het Provençaalse dorpsleven, maar het is wel waar dat je er een probleempje hebt als je een gevallen vrouw bent die bepleisterd moet worden. We hebben geen dokter, geen ‘pharmacie’, en zelfs geen tankstation of pinautomaat. Gelukkig wel een café.

Na die lunch (nou ja, ‘tussen de middag’ werd dat in mijn herinnering idioot genoeg in Nederland genoemd) dacht ik om heen kijkend: ik ben dan wel een gevallen vrouw, maar ik zit diep in het groen van de Provence Verte.

Ik genoot, knipte met mijn vingers en vroeg de thuis-secretatis om nog een glaasje rosé.

Met een beetje mazzel tikt ie dit vertelsel netjes op.

LUXEPAARDJE

Iemand van enig niveau, zal ik maar zeggen, wilde me spreken. Ik ben niet zo van bezoek bij mij thuis, als het om zakelijke relaties gaat. Moet ik eerst de eeuwige chaos op mijn kantoor in een geloofwaardige werkruimte omtoveren. Duurt al gauw een uurtje of twee. Verder is iedereen natuurlijk altijd welkom. Het was geen probleem, ik zou per taxi worden opgehaald en dan zouden we bij haar thuis confereren. Even gepromoveerd tot luxepaardje, het voelde niet verkeerd. Met het oog op de terugweg had ik geen zin in mijn eigen auto; zo’n onderhoud met een voorname Française -weet ik uit ervaring- is bijna altijd ‘bien arrosé’ en het kost me moeite om nee te zeggen tegen een glas wijn, ook al is het nog geen tijd voor het ‘apéro’. En heus niet alleen omdat ik niet onbeleefd wil zijn. Zeg ik er maar bij.

Maar ja, ik woon nogal afgelegen, mijn huis is alleen via een gevaarlijk smalle piste langs de rivier bereikbaar en zelfs tomtoms, of hoe heet dat, kunnen me niet vinden. In zeker opzicht ook wel een geruststellend idee.

De taxi zou zich om 11 uur presenteren. Mooi niet. Ik weet wel van het klassieke ‘quart d’heure de courtoisie’ waarop ik eigenlijk wel gesteld ben geraakt. Je komt in Frankrijk nooit precies op tijd, je geeft je gastvrouw, -heer nog even de tijd. Kwestie van beschaving. Te vroeg komen is hier echt een doodzonde.

Anderhalf ronde, succes bij de cave.

Na dat geruststellend kwartiertje begon ik me toch over die taxi zorgen te maken. Ik had immers een afspraak. Geen idee over welke taxi-chauffeur het ging, maar allicht kon hij mijn huis niet vinden. Dus dan maar even met mijn eigen auto de Départementale op. Daar die taxi zoeken, ook weer zowat, ik noem het vaak maar een aspect van de charme van het Franse platteland.

Daarover wordt in de echtelijke kring verschillend gedacht.

Na anderhalf rondje door en rond het dorp zag ik bij de cave een taxi staan. Ik stapte uit en vroeg de bestuurder of hij naar mij op zoek was. Dat was zo en zijn stuurse gezicht werd door een soort glimlach overvallen. Dat zal wel niet aan mijn boze blik te danken zijn geweest.

“Rij maar even achter me aan”, zei ik, “ik moet mijn auto nog naar huis brengen”. Ik ken mijn piste, de taxi deed er heel voorzichtig wel 3 minuten langer over.

Eenmaal aan boord raakte ik natuurlijk in gesprek. Volgens mij spreek ik zo langzamerhand vloeiend Frans, maar met iemand met een sterk Provençaals accent is het toch een beetje moeizaam kletsen.

De rit zou al gauw een uurtje vergen, de radio bracht uitkomst. Het was de dag waarop de chansonnier Jean-Jacques Goldman z’n 70e verjaardag vierde en z’n ene hit na de andere kwam uit de boordspeakers. Ik ben fan, ik wist me alweer een luxepaardje.

Het was zo’n dag waarop heel Frankrijk ineens hetzelfde vindt: die verjaardag van Goldman, die al jaren niet meer optreedt en toch al evenveel jaren tot de populairste Fransen gerekend wordt, moet gevierd worden.

Op de terugweg zongen de taxichauffeur en ik samen mee met wat de radio aan Goldman te bieden had. Ik voelde me thuis, al helemaal nadat de taxi mijn piste ineens al na anderhalve minuut had doorstaan. Ik bood – zoals dat betaamt – iets te drinken aan. Het antwoord was nee. Liever zo snel mogelijk weg, nu die ellendige piste weer de andere kant op.

Vanwege Goldman waren we best een beetje bevriend geraakt. Bij wijze van fooi gaf ik hem een fles Prosesco mee die ik nog had staan.

Ik vrees dat hij dacht: zie je wel ‘luxepaardje’.

NATUURMONUMENTEN

Zoals ik ongetwijfeld al tot vervelens toe heb verteld, zit ik graag en vaak op m’n terras. Het is nou eenmaal een uitgelezen plekje, midden in het bos, met althans dezer dagen gekabbel van de rivier onderaan de heuvel, die rivier kan op andere dagen ook een heel grote mond hebben, wat kwakende kikkers in de poel ernaast, het gekwinkeleer van de vogels die ineens weer hun overwinteringsstekkie gevonden hebben.

Ik heb me al vaak genoeg afgevraagd hoe ze dat doen, vanuit verre oorden toch weer probleemloos bij mij in de tuin belanden, iets met radar of zo, een intern navigatiesysteem, tomtom avant la lettre. Maar zo vlekkeloos als ze precies in hetzelfde – vanuit de lucht toch minuscule – stukje Zuid-Frans groen landen blijft voor mij een wonder.

Zoals ik het ook een wonder vind dat ik er in het geheel niet meer toe doe als ik op het terras zit, de echtgenoot ook niet trouwens. De vogels foerageren wat bij het schuurtje een stukje verderop waar een vliegend buffet is ingericht, maken groteske ruzie om de laatste pinda, geven een twitterconcert in de bomen dat inderdaad uit razendsnel heen en weer getjilpte tweets bestaat, en negeren ons verder volkomen.

Nou ja, negeren; inmiddels horen we blijkbaar zo bij de entourage dat ze gewoon gezellig naast je komen zitten. Met name roodborstjes hebben er een handje/pootje van om de boel vanuit de oleanderstruik naast het terras even te observeren (er sluipen tenslotte drie katten rond het huis) en als de kust veilig lijkt om je heen te komen scharrelen.

Vanmorgen werd ik zelfs weer door eentje aangesproken.

Volgens de echtgenoot is dat steeds dezelfde, maar hij heeft dringend een nieuwe zonnebril nodig. Het beestje zat aan m’n voeten en begon een hele riedel waar ik weinig van begreep, maar ik vond het wel op z’n plaats om hem te waarschuwen voor zoveel vertrouwen in de mensheid.

“Heb je al een naam voor ‘m?”, vroeg de echtgenoot. Hij dacht eigentijds aan Red Bull. Hoofdschuddend schonk ik nog maar eens in en omdat ie zo vaak langskomt, stelde ik Klaas Vaak voor. Dat werd ‘m dus.