IN DE VAL

DANI VAN DOORN

CLUSTEREFFECT

2021

––––––––

©Dani van Doorn, ClusterEffect

1. In de kelder

Sasja werd wakker en keek om zich heen in de flauwverlichte ruimte. Het was erg koud in de kelder van het flatgebouw. Naast hem lag zijn vriend Igor, diep weggedoken onder de deken. Het jonge, oranjekleurige katje dat bij hem hoorde, lag in zijn hals gekruld. Sasja glimlachte en schudde zijn vriend aan de schouder. Igor kreunde een keer en Sasja schudde wat harder.

‘Igor!’ zei hij kordaat. ‘Kom! We moeten soep halen. Natasja komt zo, en Nicolai.’

‘Ga jij maar,’ gaapte Igor met gesloten ogen. ‘Geen honger...’

Het katje gaapte mee en nestelde zich nog wat dieper in Igors hals.

Sasja legde zijn helft van de deken ook over Igor heen en krabbelde overeind. Hij keek naar de andere jongens die nog diep in slaap waren. Om hen heen lagen lege drankflessen op de grond.

Ze hebben gisteravond weer gedronken, dacht hij. Igor natuurlijk ook.

Half gebukt vanwege het lage plafond, tapte hij wat heet water af bij een kraantje van een verwarmingsbuis. Snel waste hij zijn gezicht en handen. Daarna liep hij door een lange, smalle gang die eindigde bij een betonnen trap. De trap leidde omhoog en kwam uit op een pleintje tussen hoge, oude flats. Daar stond een groep tieners te koukleumen in de winterzon. Sasja groette de anderen en liep op en neer om warm te blijven. Vreemd genoeg leek zijn rechtervoet alleen maar kouder te worden. Voor de afwisseling ging hij op zijn handen staan en maakte zo een rondje. De andere jongeren floten en klapten.

‘Goed zo, Sasja de Clown! En nu een salto!’

Sasja zette zich af op zijn handen en maakte een achterwaartse salto. Hij kwam netjes op zijn voeten terecht en nam buigend en grijnzend het applaus in ontvangst.

Uit de kelder van een van de andere flats kwam nog een jongen. Sasja kende hem wel; een vriendelijke knul die een paar jaar ouder was dan hij.

‘Hé, Sasja,’ zei Micha. ‘Ik heb een bericht voor je van Boris. Hij wil je spreken.’

‘Boris...’ herhaalde Sasja peinzend. ‘Bedoel je dat mannetje op het station dat altijd de vuilnisbakken leegt?’

‘Grappenmaker,’ zei de jongen hoofdschuddend. ‘Je weet heel goed dat ik Boris de zakenman bedoel. De enige persoon in dit stadsdeel die in een goudkleurige Mercedes rondrijdt.’

‘Oh, dié Boris. Noem je dat een zakenman?’ vroeg Sasja spottend. ‘Dan handelt hij zeker in drugs, chantage en geweld?’

‘Ach, Sasja, doe niet zo moeilijk,’ zei Micha goedmoedig. ‘Bij Boris kan je veel geld verdienen. Neem een voorbeeld aan mij. Ik kan bij McDonald’s gaan eten wanneer ik wil, terwijl jij nu op de soep van Natasja en Nicolai moet wachten. Boris kan je leven een stuk leuker maken en je mag blij zijn als hij je wil gebruiken.’

Sasja schudde zijn hoofd en antwoordde zo onverschillig mogelijk: ‘Nee, dat is niets voor mij.’

Boris is net de maffia, dacht hij bij zichzelf. Als ik één keer iets voor hem heb gedaan, kom ik nooit meer van hem af. Dan raak ik steeds meer in zijn web verstrikt. Zo is dat met andere jongens ook gegaan en sommige zijn al verdwenen.

Er kwam een klein bestelbusje aanrijden en Micha maakte aanstalten om te vertrekken.

‘Daar komt je soep aan,’ zei hij terwijl hij wegliep. ‘Maar ik ga naar mijn Big Mac. Denk er maar eens over na, Sasja!’

Big Mac! Bij die naam liep Sasja het water al in de mond.

Vlees! dacht hij verlangend. Wat is dat lang geleden... Misschien krijg ik straks wel wat van die journalist!

2. Oom Nicolai en Natasja

Het bestelbusje stopte op het pleintje tussen de flats en de jongens dromden eromheen. Een jonge vrouw en een oudere man stapten uit.

‘Dag tante Natasja, dag oom Nicolai,’ groetten de jongens hen.

––––––––

Dag jongens, ik hoop dat jullie niet te lang hebben gewacht,’ zei oom Nicolai. Hij opende de achterklep van de wagen. Nicolai begon de vis-met-groentesoep in plastic kommetjes te scheppen. De jongens kregen elk een volle kom met een stuk brood erbij.

Natasja begroette intussen de jongens een voor een. Voor ieder nam ze even de tijd.

‘Ha Sasja, hoe gaat het met je, op deze zonnige vriesdag?’ vroeg ze toen ze bij hem kwam.

‘Erg koud,’ zei hij met een grimas. ‘Ik kwam net nog een ijsbeer tegen.’

Ze glimlachte terug, maar keek een beetje zorgelijk.

‘Weer vijftien graden onder nul, Sasja. Heb je genoeg dekens in de kelder?’

‘Als ik bij de verwarmingsbuis ga liggen, gaat het wel met de kou,’ antwoordde hij. Hongerig keek hij naar de soepketel achter in de auto.

‘Waar is Igor?’ vroeg Natasja en keek met een gefronste wenkbrauwen om zich heen.

‘Hij slaapt nog,’ antwoordde Sasja en begon gretig zijn kom leeg te lepelen.

‘Heeft Igor weer alcohol gedronken?’ vroeg Natasja terwijl ze nog wat brood pakte. ‘Igor kiest voor de verkeerde dingen. Laat je niet door hem meesleuren, Sasja.’

Hij schudde zijn hoofd. ‘Ik ben sterker dan Igor.’

Natasja’s zachte ogen keken hem bezorgd aan.

‘Je hoeft niet op straat te leven, Sasja. Als je wilt, is er een plaats voor je vrij in ons tehuis net buiten Kiev. Of laat me contact zoeken met je familie. Het is nog niet te laat.’

Sasja schudde vastbesloten zijn hoofd.

‘Ik laat Igor niet alleen.’

‘Igor kan meekomen, dat weet je ...’ hield Natasja aan.

Sasja schudde opnieuw zijn hoofd.

‘Dat wil hij niet. Hij heeft al te lang in tehuizen gezeten.’

‘En allemaal slechte tehuizen natuurlijk,’ knikte oom Nicolai toen. ‘Ik begrijp Igors angst wel. Maar misschien kan je hem eens meenemen naar het opvangcentrum?’

‘Wil hij ook niet,’ antwoordde Sasja, terwijl hij de rest van zijn soep naar binnen schrokte. ‘Jullie kennen hem.’

Natasja legde haar hand op zijn schouder.

‘Ik vind het zo jammer voor jou, Sasja.’ Ze hief haar hand op voordat hij kon protesteren. ‘Ik weet dat er thuis problemen waren, anders stond je nu niet hier. Maar ooit is het thuis goed geweest, dat heb je me zelf verteld.’

Sasja zei niets en probeerde niet aan zijn vader te denken. En niet aan oma, of aan zijn zusje Irina ... Hij slikte de kramp in zijn keel weg.

‘Hier op straat heb je geen toekomst,’ begon Natasja opnieuw. ‘Als je teruggaat naar school kan je worden wat je wilt, je bent slim genoeg.’

‘Toen ik een jaar geleden in deze stad aankwam, was ik twaalf. Ik wist niets en ik had niets,’ antwoordde Sasja. ‘Igor heeft me geholpen en alles met me gedeeld. Hij beschermde me tegen mensen met slechte bedoelingen. En hij heeft me geleerd hoe ik op straat moet overleven. Ik laat hem nu niet in de steek.’

Hij gaf het kommetje terug.

‘Ik moet gaan,’ zei hij. ‘Ik heb een afspraak met een journalist in Hotel Kiev. Hij schrijft over straatkinderen in Oekraïne en in ruil voor informatie trakteert hij me op een warm ontbijt.’

‘Lekker!’ zei Nicolai glimlachend en stak hem een paar visitekaartjes toe. ‘Wil je dit aan die journalist geven en vragen of hij langskomt? Reclame voor onze organisatie is altijd goed.’

‘Die krijgt hij wel van mij,’ glimlachte Sasja. ‘De beste die er is.’ Maar hij nam de kaartjes toch aan. Met een kommetje soep en een stuk brood voor Igor liep hij de trap af naar de kelder van de flat.

Igor bleek weer diep in slaap te zijn gevallen. Het katje zat zich naast hem te wassen.

Sasja maakte zijn vriend opnieuw wakker.

‘Je moet wat eten,’ zei hij streng. ‘Anders overleef je niet.’

‘Vooruit dan.’ Igor hees zichzelf geeuwend overeind en begon aan zijn soep. Sasja trok intussen zijn rechterschoen uit.

Hij zag dat er een scheur in de zool zat en hield Igor zijn schoen voor. Daarna bewoog hij de zool, zodat die als een mond open- en dichtging. 

‘Wie ben ik?’ vroeg hij met een tekenfilmstem.

‘Octo van Spongebob,’ antwoordde Igor grinnikend.

‘Goed geraden.’

––––––––

Sasja liep naar een hete waterleiding en legde zijn sok en schoen erop zodat ze konden drogen.

‘Je moet niet zoveel alcohol drinken, Igor,’ begon hij toen. ‘Het is slecht voor je hersens en voor de rest van je lichaam.’

Igor keek op.

‘Ik doe het om de kou en de honger niet te voelen, dat weet je toch. Iedere winter is zwaarder. Jij snuift ook wel eens lijm om alles te vergeten.’

Sasja boog zijn hoofd.

‘Soms,’ gaf hij toe. ‘Maar dat is ook fout van me ... Ga je een keer mee naar het opvangcentrum?’ vroeg hij toen voor de zoveelste keer. ‘Dan kan je zien hoe Nicolai en de anderen zijn. En je kunt er tv kijken en computerspelletjes doen. Het is er echt leuk.’

Igor huiverde en schudde zijn hoofd.

‘Nee, ik ga nooit meer naar een tehuis,’ zei hij. ‘Nooit meer.’