Charles den Tex

De macht van meneer Miller

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Dit boek kwam tot stand mede dankzij een verblijf in een van de huizen van de Fundación Cultural Knecht-Drenth in Callosa d’En Sarrià, Spanje

© Charles den Tex, 2005

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Andy & Michelle Kerry / Trevillion Images

isbn 978 94 621 8001 7

nur 332

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur/Brood en Tekst bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland. Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de twaalfde druk, 2011

8 De resten van sterke soortgenoten

Aan het eind van de middag stopte ik mijn spullen in mijn koffertje, stak mijn mobiel in mijn zak, ritste mijn laptop in de tas, nam de lift naar de derde verdieping en sloot me op in de kantine.

Er was niemand. Alle tafels waren afgeruimd, de vloeren geveegd. Er heerste een weldadige rust. Beheerst liep ik naar achteren, alsof ik wist wat ik deed, en zette mijn spullen in de verste hoek, het dichtst bij de keuken. Ik duwde de klapdeur open en keek naar binnen. Ook daar was niemand meer.

Uitstekend.

Ik draaide de knippen op de toegangsdeuren waardoor ze vanbinnen op slot zaten. Het waren klapdeuren zonder sleutelgat. Niets was eenvoudiger. Niemand had nog bedacht dat iemand zich in de kantine zou willen verschansen. Waarom ook?

Zo wist ik zeker dat ik morgen het gebouw in kon, al was het alleen maar omdat ik het niet had verlaten. Het was denken en doen op het allerlaagste niveau, maar het was al meer dan eens gebeurd dat iemands pasje, na een openhartig evaluatiegesprek, de volgende dag niet meer werkte. Zo iemand kwam niet verder dan de hal beneden. Er was altijd wel een reden voor onmiddellijke weigering van toegang. De meest gebruikte was de vertrouwelijke bedrijfsinformatie van klanten. Informatie was heilig en iedereen accepteerde de bescherming ervan. Overdreven? Misschien, maar in de advieswereld is alles overdreven. Afscheid nemen deed men van een afstand, nooit in elkaars bijzijn. Dat vertroebelt de zaken maar. Zo eenvoudig werkte het, en ik was niet van plan op zo’n kinderlijke manier op straat te komen staan.

Met elke handeling werd ik kalmer, meer overtuigd van mijn gelijk. Ik maakte koffie, knipte het licht uit en trok me terug in het hoekje dat ik voor mezelf had gemaakt. Laptop op een tafeltje, mobiele telefoon uit. Ik wilde niet dat iemand me ging bellen. Dat zou te bizar zijn. Ik klikte door de documenten in mijn computer en staarde soms minutenlang naar de memo’s en rapporten die ik voor klanten had geschreven. De laatste tijd veel voor het ministerie van Justitie. Mediatraining van de minister, de communicatie van het veiligheidsbeleid. Dat was mijn werk. De betovering van het werk zat in de omvang van de opdracht, in de wetenschap dat tienduizenden, honderdduizenden, soms miljoenen mensen te maken zouden krijgen met het resultaat van dat werk. Kleine voorstellen worden versterkt tot merkbare veranderingen. Daar staarde ik naar, en het wachten ging vanzelf.

Om mij heen werd het gebouw stiller en groter. Er klonken minder telefoons, er liepen minder mensen over gangen, de liften gingen nog maar af en toe op en neer. Een paar laatwerkers waren er altijd wel, hc&p kende deadlines en belangen die de adviseurs soms tot diep in de nacht aan het werk hielden. Ook dat was normaal. Ik wist dat ik pas vanaf een uur of twee, drie ’s nachts echt alleen zou zijn in het gebouw, en zelfs dat was niet zeker. Door de extreme werktijden werkte het alarmsysteem bijna nooit. Het was er wel, maar niemand schakelde het in, omdat er altijd nog wel iemand bezig was ergens in het gebouw. Beneden zat een nachtwaker die met een batterij videocamera’s de belangrijkste plekken in het gebouw in de gaten hield. De kantine hoorde daar niet bij.

Ik kreeg honger. In de keuken vond ik goed gevulde voorraadkasten. Als het moest kon ik het hier een week uithouden. In de ijskasten lagen brood en beleg in overvloed. Er waren slaatjes in verschillende soorten en maten. Met een bord vol met van alles en een blikje cola om een niet-aflatende nadorst mee te temmen, deed ik het licht weer uit. In het late daglicht at ik, dronk nog een blikje cola en wachtte op de rest van de avond. En de nacht.

Ik werd wakker op de grond. De cola had zijn werk gedaan en wilde nu verder. Met stijve ledematen stond ik op, rekte me en keek om me heen. Het was donker, alleen boven de deur brandde het kleine lampje van de nooduitgang. Een wit hollend mannetje op een groen vlakje. Het was tien over twee.

Voorzichtig deed ik de deuren van het slot. De knippen schoven traag terug en even later duwde ik de deur op een kier. De wc’s waren aan de overkant van de hal in een van de gangen links. Misschien vijftien meter van de kantine, meer niet. Met mijn hand aan de deur luisterde ik.

Het was stil, en ook hier was het donker op de noodverlichting na. Ik hoorde niemand en zag niemand. Onwillekeurig werd de aandrang heviger. Snel glipte ik de hal in en schoot naar de overkant. Met grote passen haastte ik me de hoek om en bleef plotseling ergens met mijn voeten achter haken, allebei, eerst de rechter en daarna de linker, en dook voorover. Languit op de grond. Geschrokken en verbaasd keek ik om, bijna lacherig om mijn eigen stommiteit, dat ik niet had gezien dat daar iets lag, een tas of een … wat was het eigenlijk. Op mijn knieën kroop ik dichterbij, duwde met mijn hand tegen iets wat verdacht veel leek op een arm. Kneep even. Geen reactie. Nog dichterbij en opeens keek ik in het afwezig starende gezicht van een vrouw.

Ze reageerde niet. Ze lag op de grond, midden in de nacht. Ik hoorde hier niet, maar zij nog veel minder, en zeker niet zo. Ik duwde nog een keer zachtjes tegen haar schouder.

‘Hé’, zei ik.

Er gebeurde niets.

‘Hé!’ zei ik nog eens, iets overtuigder en ik duwde harder. Ze rolde om, van haar zij op haar rug en haar ogen bleven me met een verbijsterde en verwijtende blik aankijken. Ze zag niets. Ze knipperde niet eens.

Voorzichtig trok ik mijn hand terug en leunde achterover op mijn hurken. Mijn blik gefixeerd op de vrouw. Op het lichaam van een vrouw. Een vrouw die ik niet kende lag hier dood in de gang. Ik stond op, duizelingen tolden door mijn hoofd en trokken aan mijn maag. Het duurde alles bij elkaar misschien twintig seconden, misschien iets langer. De schok van de afgelopen dagen, de overmatige hoeveelheid alcohol die ik naar binnen had gewerkt, de confrontatie met Van Waayen, met mijn ontslag. En dan dit.

Wie was die vrouw? En waarom lag ze hier? Was ze gewoon, op weg naar huis na een nacht werken, met haar tasje om haar schouder in elkaar gezakt? Nog voor ze de lift kon bereiken? Of was ze door haar enkel gezwikt, onderuitgegaan, hoofd tegen de muur? Een van haar schoenen was losgeschoten en lag iets verderop in de gang. Zou kunnen. Alleen was er aan de muur niets te zien. Ze lag dwars door de gang, haar hoofd zeker een meter van de muur af. Dus hoe dan? Als het niet zomaar een of ander maf ongeluk was geweest, of hartstilstand, wat was het dan? Was ze vermoord? En zo ja, door wie? Er was niemand. Met ingehouden adem luisterde ik, probeerde ik verschillende geluiden te onderscheiden, maar het enige wat ik hoorde was het gebouw. Onbestemde tikjes en klikjes, een zacht zoemen en suizen van klimaatbeheersing en andere systemen die overal in de plafonds en muren waren weggewerkt, mechanische geluiden die zonder tussenkomst van mensen werden geproduceerd. In alle andere omstandigheden normaal, maar nu niet.

Hoe lang lag ze hier al? Wanneer had ik voor het laatst geluiden gehoord op de gang? Voordat ik in slaap viel, ruim daarvoor. Na een uur of tien was het op deze verdieping in elk geval stil geworden.

Weer keek ik naar de vrouw. Ik liep om haar heen, zakte op mijn knieën, pakte haar tas en ritste hem open. Onhandig voorovergebogen in het halfdonker probeerde ik te zien wat erin zat. Het was een grote tas met lange, stijve hengsels die de hele tijd in de weg zaten. Ik zag een portemonnee, pakje sigaretten, een aansteker en allerlei andere kleine dingen. Ik graaide tussen de spullen, haalde er een setje huissleutels uit en wilde verder zoeken toen ik vanuit een van de zijgangen een zwaaiend licht zag naderen. De bundel zwenkte heen en weer van links naar rechts, en vrijwel onmiddellijk daarna klonken gedempte, fluisterende stemmen. Twee, misschien drie verschillende. Adem stokte in mijn keel, en in een flits besefte ik dat ik hier niet moest zijn. Op geen enkele manier. Deze mannen waren niet van de beveiliging. Ze liepen met zaklantarens door een donker kantoor. Mensen die hier hoorden, deden het licht aan en praatten op normaal volume. Plotseling had ik iets te pakken, een plat plastic kaartje. Ik trok het tevoorschijn. Het was haar bedrijfspas en in een flits zag ik haar achternaam. Radekker. Dat was het enige, meer tijd had ik niet. De mannen waren bijna tot de hoek van de gang gekomen. Ik stopte de andere dingen terug in de tas en wilde hem terugleggen, maar mijn haar was verstrikt geraakt in een van die rare omhoogstaande hengsels. Met een felle ruk trok ik de tas los en kon met moeite een schreeuw onderdrukken. Vier snelle passen en ik was uit de gang verdwenen. Ik liet de deur van de kantine zachtjes dichtgaan. Hijgend, met bonkend hart leunde ik tegen de muur achter de deur. Ik voelde aan de plek waar ik de haren uit mijn hoofd had getrokken en ik wachtte, luisterend naar gestommel en gezeul, naar opmerkingen die ik op zijn best maar half kon verstaan.

‘…doen we dit? Pakken we de lift?’

‘Nee, eikel!’

Gelach. Meer gestommel.

‘Andere kant, ja!’

‘…jij de spullen?’

Gemompel.

‘Wat denk je?’

‘Wat ik denk is wat ik vraag. Anders vroeg ik wel wat anders.’

Er klonk een slepend geluid, gezucht en gesteun.

‘Jezus, is dat wijf zwaar.’

Een doffe klap.

‘Ja, kijk effe uit, wil je!’

Mijn gedachten struikelden over elkaar. Ik wist te weinig en wat ik wist zinde me niet. Was bedreigend. Uitkijkend over de stad in een kantoortoren van glas, staal, natuursteen en beton stond ik letterlijk te ver van alles af. In een wijk zonder woningen en zonder winkels, waar mensen in pakken naartoe reizen om hoog boven de grond plannen te maken, besprekingen te voeren, rapporten te schrijven en andere abstracte dingen te doen. Handwerk had alleen nog betrekking op het bedienen van een computer of een telefoon, van toetsen en knoppen, voor de rest was het een beeldspraak. Een communicatieadviseur heeft geen idee wat handwerk is. Ik was niet de juiste figuur om dode mensen te vinden. Niet op straat, niet in de trein en zeker niet in dit kantoor. Toch wilde ik weten wat er in de hal gebeurde. Wat die mannen daar deden. En ik moest de beveiliging bellen. Twee dingen tegelijk.

Eerst bellen.

Liefst zo snel mogelijk. Alleen door anderen te bereiken, kon ik iets doen. Ik holde de keuken in, vond een wandtoestel naast de klapdeuren en griste de hoorn van de haak. Het nummer! Ik keek aan de binnenkant van de hoorn, op het toestel, maar het lijstje met interne nummers ontbrak. Beveiliging had een eigen nummer dat iedereen hoorde te kennen, voor noodgevallen. Alleen waren er nooit noodgevallen en dus had ik geen idee.

Negen?

Ik duwde op de toets en luisterde. Er gebeurde niets.

Een?

Weer niets.

Nul?

Buitenlijn.

Vloekend smeet ik de hoorn weg en rende terug naar de ingang van de kantine. Duwde voorzichtig een van de deuren op een kiertje, en keek. Luisterde.

Stilte.

Er klonk geen geluid. Er bewoog niets. Aarzelend liep ik de kantine uit. De gang was verlaten. De vrouw was weg, haar tasje was weg, de losse schoen was weg en de mannen waren weg. Er was niets waaraan iemand nog iets kon zien. Nog steeds onzeker liep ik verder de gang in, naar de lift. De deuren waren dicht en de lichtjes bij de knoppen waren uit. De liften stonden stil, ergens, waar dan ook. Koortsachtig dacht ik na. Het kantoor was gebouwd in een wigvorm met een centrale kolom en twee gebogen vleugels. De liftschachten bevonden zich in het middendeel en de nooduitgangen zaten op de uiteinden van beide vleugels. Van waar ik stond waren beide uitgangen ongeveer even ver, alleen waren de mannen uit de linkervleugel gekomen en dus leek het me voor de hand liggen dat ze langs dezelfde weg waren teruggegaan.

Elke keuze was er een en geen keuze betekende niets doen. Ik holde de gang in, niet op volle snelheid, maar op een vreemde, vertraagde manier. Geremd door voorzichtigheid. Door angst. Ik wilde opschieten en tegelijkertijd geen lawaai maken. Het resultaat was dat geen van beide lukte. Ik schoot niet op en maakte meer geluid dan nodig. Bij de laatste bocht in de gang hield ik stil, leunde tegen de muur en keek voorzichtig om de hoek. Niemand. Het nooduitgangbordje scheen eenzaam tussen de scheidingswanden. Nu rende ik naar de deuren aan het einde van de gang en duwde er eentje open. Achter de deur lag een kaal betonnen trappenhuis waarin elk geluid weerklonk en galmde alsof het door een goedkope versterker kwam. Ik hoorde niets. Geen enkel geluid. Behoedzaam stapte ik de ruimte in en probeerde over de leuning door het trapgat te kijken, maar de afstand was te groot. Als ik de deur losliet zou hij in het slot vallen en kon ik er niet meer in. Al mijn spullen lagen nog in de kantine, dus wat er ook gebeurde, ik moest terug kunnen. Ik trapte een van mijn schoenen uit, legde hem dwars in het kozijn en liet de deur er tegenaan zakken. De sterke dranger duwde het zachte leer volledig uit vorm en met kleine, onverwachte pijn zag ik hoe driehonderd euro schoenmode werd verfrommeld.

Met twee treden tegelijk stormde ik de trap af, naar de uitgang beneden op de begane grond, drie verdiepingen lager, en even later stond ik in de parkeergarage onder het gebouw. Mijn tweede schoen tussen de laatste zware stalen deur, nog platter dan de eerste. Er was niemand. Op het immense kale betonnen parkeerdek stonden drie auto’s en een daarvan was van mij. Buiten op straat klonk het geluid van een langsrijdende motor. Heel in de verte loeide een sirene. Heel even. Daarna was het stil. Er was niets te zien, niets te ontdekken.

Langzaam liep ik terug naar boven, naar de kantine. Ik had iets gezien, maar ik had geen enkel bewijs dat er iets was gebeurd. Niets. Als ik de beveiliging erbij haalde, dan zou de man hooguit willen weten wat ik in het pand deed. In de kantine nog wel. Mijn werkplek lag zes verdiepingen hoger, dus wat moest ik daar? Wat moest ik hier? De politie bellen zou hetzelfde resultaat opleveren, met als enig verschil dat de politie waarschijnlijk niet eens zou komen. Geen lichaam, geen mensen, niets. Ik had alleen mijn eigen gedachten, mijn ideeën en die vertrouwde ik maar half. Ik dacht dingen die me verlamden, waardoor ik niet meer kon zijn wie ik was, of wie ik dacht dat ik was. Alsof je altijd van chocola hebt gehouden en plotseling, van het ene moment op het andere, van alleen de geur al ziek wordt, uitslag krijgt, dat je allergisch blijkt voor datgene waar je het meest van houdt. Zoiets, maar dan erger.

Dat kwam door Kees, dat was duidelijk. Kees had mij binnenstebuiten gekeerd. Mijn hele lichaam kwam in verzet tegen mijn eigen gedachten. Op moleculair niveau woedde er een oorlog in mij, en op het slagveld was mijn zelfvertrouwen het eerste wat eraan ging.

In een van de ijskasten in de keuken vond ik een fles wijn en sneller dan ik in de gaten had, werkte ik meer dan de helft ervan naar binnen. Smaak ging totaal aan me voorbij. De alcohol vond met overtuigend gemak de resten van sterke soortgenoten.

Er was misschien een halfuur verstreken sinds ik voor het eerst de kantine verliet om naar de wc te gaan, en daar was ik nog steeds niet geweest. Hoogste tijd. Ik trok mijn jasje uit en hing het over de rugleuning van de stoel, stak mijn handen in de zakken om mijn sigaretten eruit te halen. Pakje, aansteker en er zat nóg iets in de rechterjaszak. De sleutels van de vrouw. En haar pasje. Ik keek. Las de naam op het pasje, I. Radekker. Met haar naam kwam ook het beeld van haar levenloze lichaam terug. Alleen, achtergelaten in de gang, zielloos op het onverslijtbare kantoortapijt.

Ik stopte de sleutels in mijn zak, liep naar de wc’s en trok me terug in een van de hokjes.

Kippenvel op mijn armen.