Charles den Tex

CEL

Uitgeverij De Geus

breda 2012

© Charles den Tex, 2008

Eerste uitgave De Geus bv, Breda 2008

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Roy Bishop/Trevillion Images

isbn 978 94 621 8002 4

nur 331

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur/Brood en Tekst bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland. Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de vijftiende druk, 2011

3 Een soort afhaalpizza

‘U was alleen? Was er niemand in de buurt? Een auto die de andere kant op reed, bijvoorbeeld? Of iemand die nog voor de verongelukte auto reed?’

‘Er was een motor. Een heel eind verder. Te ver weg.’

De agent schreef en dacht na. ‘En wat was uw relatie tot de inzittenden van de verongelukte auto?’

De vraag drong niet direct tot me door. Ik zat naast de agent in de politie-auto. In mijn handen had ik nog steeds de pen die ik had opgeraapt. Gedachteloos stopte ik hem in mijn zak en ik keek naar buiten. De zon bleef maar stralen. Aan de overkant van de weg waren brandweer en hulpdiensten bezig het wrak van de auto open te snijden, zodat ze de lichamen konden bevrijden. Vreemde gedachte: lichamen bevrijden. Over welke vrijheid ging het eigenlijk? Ik zag de inspanning van mensen die alles op alles zetten.

‘Zijn ze dood?’ vroeg ik. Ik kon niet verder denken voordat ik zekerheid had, voordat ik wist of de hulp nog op tijd was of niet. Vreemd, want in mijn achterhoofd wist ik wat het antwoord was. Ik had naast de auto gestaan, ik had met eigen ogen de ravage gezien. Toch moest ik het vragen.

De agent volgde mijn blik naar buiten en gaf geen antwoord. Hij knikte en herhaalde zijn vraag. ‘Wat was uw relatie tot de inzittenden?’

‘Geen.’ Pas op dat moment besefte ik wat hij vroeg. ‘Hoe komt u erbij dat ik een relatie zou hebben met de inzittenden van die auto?’

‘Nou, u was kennelijk samen op pad. De enige twee auto’s op deze weg.’

‘Wij reden op dezelfde weg op hetzelfde tijdstip. Meer niet. Dit is een openbare weg. Toch?’

De agent negeerde mijn vraag. ‘Dus geen relatie?’ herhaalde hij.

‘Nee.’

‘Dat u hier reed, was toeval?’

‘Ja. Ik was op weg naar een afspraak.’

Weer negeerde hij mijn opmerking en hij keek in zijn aantekeningen. ‘En u weet niet wie er in die auto zit?’

‘Hoe zou ik dat moeten weten?’ Langzaam begon mijn ergernis het te winnen van mijn verbazing. Waar was deze man op uit? Wat waren dat voor vragen? ‘Waarom denkt u dat ik weet wie er in die auto zit?’

Hij reageerde niet en keek weer in zijn aantekeningen. Het was een herhaling van zetten. Onverstoorbaar werkte de agent zich door een reeks vragen en steeds wanneer hij klaar leek, begon hij opnieuw. Naam, geboortedatum, auto, kenteken, wat ik hier deed, of er andere getuigen waren, wat ik had gezien. In willekeurige volgorde. Onderbroken door vragen die ik wel begreep, maar die totaal ongepast leken.

‘Wat voor auto rijdt u?’ vroeg de agent.

Ik wees naar buiten. ‘Die daar.’ Hier hadden we het al over gehad.

‘Volkswagen’, zei hij.

‘Ja.’

‘Golf?’

Ik knikte, antwoorden werd zinloos.

De agent liet niet los. ‘Volkswagen Golf?’ vroeg hij nadrukkelijk.

Ik zuchtte. ‘Volkswagen Golf, ja. Net zo een als deze waar we nu in zitten. U weet toch wel hoe een Volkswagen Golf eruitziet?’

‘En verder?’ vroeg hij alsof ik niets had gezegd.

‘Verder?’

‘Andere auto’s?’

Naast hem verscheen het hoofd van een tweede agent, die eerder mijn rijbewijs en autopapieren had meegenomen, en daardoor verdween de vraag. Nog voor ik kon antwoorden, waren de twee agenten met elkaar in gesprek. Door het geopende raam gaf de een mijn papieren aan de ander. Hij zei iets wat ik niet kon verstaan. Het was ook niet voor mij bedoeld. De agent naast me luisterde en knikte. Samen deden ze alsof ik er niet was, het was om gek van te worden.

‘Ik dacht al zoiets’, zei de agent naast me. Hij knikte weer en luisterde verder. ‘Lijkt mij ook’, zei hij even later. ‘Kun jij dat uitzoeken?’

De tweede agent ging rechtop staan en sloeg met zijn vlakke hand twee keer snel achter elkaar op het dak van de auto. ‘Doe ik’, zei hij en hij liep weer weg.

Ik was terechtgekomen in een procedure. Er werd op me gelet, maar niemand hield rekening met me. Net op het moment dat de man naast me weer wat wilde vragen, begon mijn mobiele telefoon te piepen. Ik haalde het apparaatje uit mijn zak en keek op het scherm. Automatische handelingen, ik dacht er niet eens bij na. Ik was zelfs blij met het telefoontje, want het betekende contact met mijn eigen wereld. Daar had ik sterk behoefte aan. Ik drukte op het knopje en hield het mobieltje aan mijn oor.

‘Michael’, zei ik.

Mijn moeder begon haar gesprekken altijd halverwege, alsof iedereen wist wat er in haar hoofd omging.

‘Je vader is zeker boodschappen doen’, zei ze. Sinds ze waren gescheiden, anderhalf jaar geleden, hadden mijn ouders ontdekt wat ze al die jaren hadden gemist. Mijn vader was aan een tweede jeugd begonnen en kaatste van de ene vriendin naar de andere. Zijn nieuwste verovering had ik nog niet ontmoet of ik hoorde van Peter, mijn jongere broer, dat hij de volgende alweer op het oog had. Waar hij ze vandaan haalde, was een raadsel, maar zijn aantrekkingskracht was onmiskenbaar. Peter en ik hadden al meer dan eens met verbazing gekeken naar het gemak waarmee hij met wildvreemden aan de praat kon raken. Zijn wil tot contact maakte elk contact mogelijk.

‘Hij is zo niet-cool’, zei Peter.

‘Maar hij lult met iedereen,’ zei ik, ‘daar kunnen wij nog wat van leren.’

Na het vertrek van mijn vader kon mijn moeder haar geloof eindelijk de vrijheid geven. Ze deed wat ze al jaren had willen doen en schreef zich in voor een verdiepingstraject in Canada. Drie maanden later ging ze voor een tweede cursus en na de derde kwam ze niet meer terug. In de grootse natuur en tussen gedreven geloofsgenoten nam ze definitief afscheid van de nieuwbouwwijk net buiten Dordrecht, waar ze zich zesentwintig jaar lang had verbeten tussen scheldende kinderen, een man die haar niet begreep en een beangstigend gebrek aan ruimte. Op haar zevenenvijftigste was ze in de heuvels buiten Vancouver zichzelf geworden en daarmee had ze een ongekende innerlijke energiebron aangeboord.

Maar waarom zij nu dacht dat mijn vader boodschappen aan het doen was, dat zei ze niet.

‘Hoezo?’ vroeg ik. ‘Is er iets?’

Mijn moeder had geen behoefte aan vragen van een ander, zij beantwoordde haar eigen vragen. ‘Want zo weet ik niet of ik nu wel of niet een ticket moet kopen’, zei ze.

Geheimtaal.

‘Kan ik je straks terugbellen?’ vroeg ik. Haar gedachtegang begon me te benauwen. Het aannemen van het gesprek was een slecht idee geweest, in plaats van afleiding bracht het verwarring. Moeder liet geen enkele ruimte voor de situatie van de ander.

‘Hij beantwoordt zijn e-mail niet’, riep ze verontwaardigd.

‘Nee, natuurlijk niet.’ Mijn vader las zijn e-mail niet eens. ‘Als je iets wilt weten, dan moet je hem bellen’, zei ik. ‘Dus doe dat nou, alsjeblieft. Ik kan je nu niet helpen. Je belt echt op een heel ongelukkig moment.’

Het was even stil, maar haar boosheid veroorzaakte storing op de lijn.

‘Voor je moeder heb je weer eens geen tijd’, zei ze. De pijn stak moeiteloos de halve wereld over – mobiele telefoons zijn dolken met afstandsbediening – en trof me op mijn zwakste plek. Ik maakte inderdaad nooit tijd voor haar, en nu ik er voor eens echt niets aan kon doen, wees ze me op mijn tekortkoming.

‘Niet nu, mam’, zei ik. Iets anders kon ik niet bedenken. De uitleg was te groot, te overdreven, de gedachte dat ik daaraan moest beginnen, was al te veel. ‘Niet nu. Het spijt me, ik bel je later wel.’

‘Mij hoef je niet te bellen’, beet ze me toe. ‘Als je je vader maar belt.’

Nog voor ik de verbinding kon verbreken, had zij het al gedaan, waardoor ik toch nog opeens met een afgewezen gevoel naar het telefoontje zat te kijken.

‘Mijn moeder’, zei ik tegen de agent.

‘Dacht ik al’, zei hij. Onverstoorbaar bladerde hij in zijn notitieblokje en hij begon opnieuw. ‘En uw naam is?’

Mijn geduld raakte op. Het ongeluk was ernstig, de politie moest zorgvuldig te werk gaan, geen detail mocht worden overgeslagen, dat begreep ik allemaal. Maar alles wat ik wist en alles wat ik had gezien, had ik verteld. Al twee keer. De chauffeur van de auto voor me verloor de macht over het stuur, de auto raakte in een slip, kantelde, ging over de kop en sloeg tegen de betonnen elektriciteitsmast te pletter. Meer wist ik niet. ‘Ik heb een afspraak waar ik al veel te laat voor ben,’ zei ik, ‘dus als u het niet heel erg vindt, zou ik graag …’

‘Uw naam?’ vroeg de agent.

‘Bellicher. Michael Bellicher. Dat heb ik al drie keer gezegd. Dat staat ook in het rijbewijs dat u van me heeft.’

‘Dat zie ik.’

‘Dus als het kan, wil ik nu graag naar mijn afspraak.’

‘We hebben allemaal afspraken, meneer …’ Hij aarzelde en keek weer in de papieren.

‘Bellicher’, zei ik.

‘Precies. Bellicher. Michael Bellicher. Weet u wat het is, meneer Bellicher? Die meneer daar in die auto had ook een afspraak.’ Hij zweeg en keek me aan. Hij liet me voelen dat ik nog even helemaal niets te willen had.

Hij had gelijk, natuurlijk had hij gelijk, meer dan ik ooit zou krijgen. Toch werd ik steeds bozer om de manier waarop ik zonder enige uitleg steeds dezelfde belachelijke vragen moest beantwoorden. Het sloeg nergens op. Ik legde mijn hand op de portiergreep, klaar om uit te stappen.

‘In dat geval ga ik maar’, zei ik.

De agent keek me aan. ‘Meneer Bellicher, nog een paar minuten, meer niet. Wij moeten nu eenmaal zo veel mogelijk checken voordat we u laten vertrekken. U bent de enige getuige.’

Ik zei niets.

‘Het spijt me van uw afspraak. Dit zijn geen normale omstandigheden.’

Ik leunde achterover in de stoel en sloot mijn ogen. Waarom moest ik mijzelf zo opjagen? De opdracht was belangrijk, zeker, maar als een klant hier geen begrip voor had, dan was hij misschien niet een klant die ik wilde hebben. Zo kon ik het ook zien. In het zicht van de dood was al mijn drukte niet meer dan een poging te bewijzen dat ik nog leefde. Begrijpelijk, maar overbodig. Ik belde mijn klant, legde de situatie uit en we besloten dat het vandaag niet meer ging lukken. Zodra ik klaar was met de politie zou ik wel bellen voor een nieuwe afspraak. Meer kon ik niet doen. Ik wreef met mijn handen over mijn gezicht en probeerde te ontspannen.

Achter me ging een portier open en de tweede agent stapte in.

‘En?’ vroeg de agent naast me.

‘Ja’, zei de man op de achterbank.

De agent naast me schudde vertwijfeld zijn hoofd. ‘Dat geloof je toch niet?’ zei hij.

‘Ik zeg alleen hoe het is’, zei de man achter me.

Daarmee waren ze kennelijk uitgepraat, want er viel een lange stilte. Buiten werd onvermoeibaar doorgewerkt. Met een kraanwagen was de betonnen paal van het wrak getild. De resten van de voorruit waren verwijderd en de stijlen doorgeknipt, waardoor het voorste deel van het dak kon worden weggevouwen. Een van de brandweermannen klom door de opening naar binnen en zette een soort hefboom tussen de deurstijl en de bodem. Heel langzaam werd de grootste deuk uit de zijkant van het wrak geperst en ontstond er binnenin voldoende ruimte om te manoeuvreren. Het lichaam van de passagier achterin werd als eerste naar buiten getild. Vanuit onze positie was er weinig van hem te zien. We keken alle drie, zonder iets te zeggen.

‘Went nooit’, zei de agent naast me op het moment dat het lichaam van de man in de ambulance verdween. Aan alles was te zien dat het voor de inzittenden van het wrak te laat was. De reddingswerkers deden hun werk secuur, maar zonder haast, zonder de aan paniek grenzende druk die ontstaat wanneer een mensenleven nog kan worden gered. ‘Dit soort ongelukken laat een ravage na die veel groter is dan wat je hier ziet. Dit kunnen we opruimen’, zei hij. ‘Dit is het makkelijke deel.’

‘Het is maar wat je makkelijk noemt’, zei ik.

De politieman keek me aan.

‘Dat is inderdaad nog maar de vraag’, zei hij. ‘Daar kunt u op het bureau over verder denken.’

Ik had geen greep meer op de dag. De agenten zetten me achter in de politie-auto en daar drong het tot me door dat mijn mening er niet meer toe deed. De twee mannen waren onvermurwbaar, geen enkel argument had enige uitwerking op ze. Ze luisterden naar alles wat ik zei, maar hadden er uiteindelijk geen boodschap aan. De vraag of ik meeging was geen vraag, het was een bevel, alleen herkende ik dat niet. Nooit in militaire dienst geweest, geen sergeanten en kapiteins meegemaakt. Wel veel managers, voorzitters, partners en raad-van-bestuursleden, de een nog autoritairder dan de ander, maar rechtstreekse bevelen had ik nooit gehad. Ik was er niet mee opgegroeid. Mijn vader deed er niet aan. Mijn moeder wel, die had haar geloofsovertuigingen en daar handelde ze naar. Voor haar waren dat geen bevelen, zo hoorde het gewoon. Gelukkig waren mijn ouders het nooit met elkaar eens, en konden wij min of meer zeggen wat we wilden. Mijn vader en moeder hadden hun verschil uiteindelijk niet kunnen overbruggen en waren anderhalf jaar geleden uit elkaar gegaan. Sindsdien was er een nieuwe openheid gekomen in de manier waarop we met elkaar omgingen. Een nieuwe vrijheid. Tot vandaag.

De beide achterportieren van de politie-auto zaten op slot, door de bestuurder vergrendeld. Mijn eigen auto bleef achter op de plaats van het ongeluk. Mijn koffertje en mijn jas had ik eruit mogen halen, meer niet. De auto zou later worden opgehaald door de sleepdienst van de politie. Onhandig, overdreven en belachelijk. Het maakte één ding pijnlijk duidelijk: de twee agenten waren bang dat ik er vandoor zou gaan en dat wilden ze voorkomen. Blijkbaar was ik niet te vertrouwen, dat was ook gebleken uit het eindeloze herhalen van hun vragen naar mijn naam, naar het merk van mijn auto, naar het kenteken, naar mijn adres. Alsof ze hadden verwacht dat ik iets anders zou antwoorden. Maar wat? En nogmaals, waarom? Waarom zou ik een ander antwoord geven? De gedachte alleen al was absurd. Alsof ik niet zou weten wie ik was.

Ik sloot mijn ogen en focuste op een punt in mijn hoofd. Ergens. Een leeg punt. Hoe meer ik me daarop concentreerde, hoe meer ik me overgaf aan het vrije verloop van de tijd, aan de flow die nieuwe ideeën genereert en die me kon losweken van de gedachten die voortgang suggereren door zichzelf eindeloos te herhalen. Bewust denken is soms net cnn: het lijkt alsof er heel wat gebeurt, maar je zit vast in een lus. De politie deed wat ze moest doen en dat zou zo lang duren als ze daarvoor nodig hadden. Tot die tijd stond alles in standby, ik zat vast in een lang opgerekt moment.

Loslaten, dacht ik. Als ik er toch niets over te zeggen heb, kan ik beter mijn mond houden. De agenten voorin waren al veel eerder tot die conclusie gekomen. Ik voerde hun opdracht uit, zij voerden de opdracht van een ander uit. Uit de radio kwamen af en toe cryptische berichten van de centrale, alsof er geheime bestellingen werden doorgegeven. Waar ben je? Haal dit. Breng dat. Heb je zus? Heb je zo?

Ja, ze hadden zus.

Dat was ik. Een soort afhaalpizza.

Op het politiebureau werd het niet beter. Alles werd er nog eens herhaald, alleen nu bureaucratisch. Mijn gegevens werden in een computer gezet, nummers erbij, en even later nam een agent me mee.

‘vav drie is vrij’, zei de agente achter de balie. ‘En schoon.’

‘Mag ik daar bellen?’ vroeg ik. Ik kreeg niet eens antwoord. Ik hoorde vragen en opdrachten die mij steeds verder het systeem in zogen. Langzaam maar zeker verdwenen mijn eigenschappen, ik was niet meer aardig of interessant of leuk of belangrijk, ik was niet eens meer stom of irritant. Ik was geen persoon, maar een geval. Met een nummer en een procedure. Meer niet. Ik moest alles inleveren, sleutels, telefoon. Mijn koffertje had ik al niet meer. Met lege zakken bleef ik achter.

De agent nam me mee naar een rijtje dagcellen, voorlopige arrestantenverblijven, vav’jes. Nummer 1 was leeg. In nummer 2 zat een man, een paar jaar ouder dan ik, groot, zwaar gespierd. Zijn T-shirt leek nog maar net om zijn bovenlijf te passen. Hij zat op het rechte bankje en staarde naar de grond. Bewegingsloos.

‘Alles in orde, Klaas?’ vroeg de agent.

Klaas reageerde niet. Het was ook geen vraag, het was geluid, waarmee de agent aangaf dat hij er was en hem in de gaten hield.

vav 3 was de laatste cel. De agent hield de deur voor me open.

‘En nu?’ vroeg ik.

‘Hierin’, zei de agent.

Dat was het. Alles wat ik wilde vragen, zou moeten wachten, want deze man zei net zo weinig als de vorige. Met een bijna fysieke inspanning probeerde ik mijn gedachten weg te duwen, maar ze bleven terugkomen. Ik ben hier niet. Dit gebeurt niet. Dit gaat niet om mij. Dit is een vergissing die straks wordt rechtgezet. Gewoon zoals het hoort. Concentreer je op een leeg punt, hield ik mijzelf voor. Laat de tijd de tijd zijn. Laat los. Wacht.

Ik deed twee stappen naar voren en achter mij deed de agent de deur dicht. Ik stond in een cel. De klik van het slot klonk harder dan hij was, definitiever. Het leek alsof ik het hele systeem erin hoorde. Met één simpele beweging was ik aan de andere kant beland. Ik draaide me om.

‘Is dit nodig?’ vroeg ik door tralies.

Tralies.

‘Ja’, zei de agent. ‘Standaard.’ Hij glimlachte, ook standaard, en liep weg.

4 Mijn enige vriend

Twee agenten begeleidden me. De ene pakte mijn rechterhand, trok hem naar zich toe, klikte er de eerste helft van een paar handboeien aan en even later stond ik met mijn beide handen voor me, aan elkaar vastgezet. Ongeloof was het enige wat ik voelde. Ik protesteerde niet eens, ik probeerde te begrijpen wat er gebeurde.

Weer kreeg ik vragen die ik moest beantwoorden, dezelfde vragen. Een van de agenten tuurde eindeloos naar het beeldscherm van een computer. Gedigitaliseerde formulieren boden geen ruimte voor afwijkende informatie.

‘Hij wil hier een postcode’, zei de agent. ‘Maar daar is helemaal geen postcode.’ Hij staarde naar het scherm.

‘Waar?’ vroeg de ander.

‘Hier.’ De eerste agent wees op het vakje.

‘Nee, waar is er geen postcode, bedoel ik?’

‘Op de plaats van het ongeluk.’

De agenten vergaten even dat ik er was. Ik had niets in te brengen, zelfs niet in mijn eigen leven. Ik deed wat de politie zei. Staan. Zitten. Meekomen. Wachten. Hierin. Daarin. Een hond zou blij zijn met zo veel aandacht.

‘U wordt overgebracht naar de gemeente waar de zaak loopt’, zei een van de agenten.

‘Welke zaak?’ vroeg ik.

‘Dat hoort u daar, van de verantwoordelijke rechercheur.’

‘En mijn spullen?’ vroeg ik.

‘Worden meegestuurd.’

‘Mijn auto?’

‘Komt allemaal in orde.’

‘Orde? Welke orde?’

‘Komt u maar’, zei de agent.

Weer zat ik achter in een politie-auto. De agenten voorin kletsten met elkaar als een getrouwd stel. Over het verkeer, files, overwerk, weekend, ouders en kinderen. Tegen mij zeiden ze niets. We reden het terrein af. Geen zwaailicht, tempo nul-komma-nul.

‘U wordt overgebracht naar Monster’, zei de agent achter het stuur. ‘Vlak onder Den Haag. Daar zit het team dat zich met de zaak bezighoudt.’

‘Welke zaak?’ vroeg ik weer.

‘De zaak waarvoor ze u willen zien.’

‘En waarom willen ze mij zien?’

‘Daar hebben ze alle gegevens’, zei hij.

Meer informatie kreeg ik niet. Ik werd meegenomen naar de plaats waar de gegevens waren. Alsof internet niet bestond. Alsof data plaatsgebonden waren. Alsof harde feiten ergens op stapeltjes in een kast lagen waar ze alleen met de hand uit gehaald konden worden.

‘In Monster wordt u verder geholpen.’

‘Ik wil helemaal niet verder worden geholpen’, zei ik. ‘Niet door u.’

‘Dat doe ik ook niet’, zei de man. ‘Dat gebeurt in Monster.’

Nederland is een saai land om te zien, maar vanaf de achterbank van een politie-auto is het zelfs dat niet.

‘Waar zijn we hier in godsnaam?’ vroeg ik. ‘Is dit nog Nederland?’ De snelweg voerde voorbij Den Haag, langs Wateringseveld en Wateringen-Noord, plaatsen waarvan ik niet wist dat ze bestonden, rechtstreeks naar het hart van de glastuinbouw. Een niemandsland met smalle asfaltlaantjes tussen eindeloze, ondoorzichtige glaswanden.

Tussen Den Haag en Monster verschiet de wereld. Nog geen twintig kilometer van het Binnenhof, van het Koninklijk Paleis, van het Vredespaleis, het hoofdkantoor van Europol en het Internationale Strafhof maken de gebouwen met beladen betekenis plaats voor onafzienbare rijen kassen. Platte velden volgebouwd met glazen wijken voor de kweekindustrie. Het is het land van tuinders in Mercedessen, met onzichtbare werknemers die geen Nederlands spreken. Mannen met snorren, in trainingspakken, die ’s ochtends met tientallen tegelijk in de kassen verschijnen om er pas na zonsondergang weer uit te komen. Niet in het donker, want tussen de glazen staketselbouw bestaat de nacht niet meer. Elk donker uur wordt met duizenden watts op afstand gehouden. Woningen zijn er slechts noodzakelijke voorzieningen die kostbare kasgrond bezet houden. Het is een gebied waar de rijkdom zichtbaar is in de uitgestrekte installaties en bebouwing, maar waar mensen zich bijna schuw tussen hun eigen gebouwen bewegen. Monster is gebouwd in een tijd dat luxe nog niet ontdekt was. Rechte, fantasieloze huizen die geen vierkante meter te veel beslaan. Alle grote idealen van rechtsorde verdwijnen er achter witgeschilderd glas. Sociale controle zorgt ervoor dat niemand iets doet wat ze in Monster liever niet hebben. Hard volk met harde stemmen en weinig twijfel, dat er geen probleem mee heeft zaken hardhandig uit te leggen. Wie in Monster een vijand maakt, vindt een hele gemeenschap tegenover zich. De politie was hier mijn enige vriend, en die moesten me niet. Ik had niemand om mee te praten, te overleggen. Mijn telefoon was me afgenomen. Ik had geen computer om internet op te kunnen. Mijn weblog was onbereikbaar.

5 Kopieer naar tijdelijk geheugen

Dit gaat niet over mij – onthouden – dit gaat niet over mij.

6 Kale uitspraken

De rechercheur was een wat oudere man, in de vijftig, met grijzend haar en een keurig pak, een beetje oud model, beetje groenig, jasje iets uitgezakt, maar niet storend. Zwarte schoenen met dikke zolen. Hij was beleefd, zakelijk en zei geen overbodige dingen. Hij nam me mee naar een kamer waar een tweede rechercheur zat, jonger dan hij, zwart. Veel beter gekleed.

Ik lette op de raarste dingen.

‘Mijn assistent, Jonse.’

Jonse keek me aan en knikte. Kort.

‘En mijn naam is Van Bilt’, zei hij. ‘Gaat u zitten.’ In zijn blik was niets te zien, geen verontschuldiging, geen aanklacht, geen aarzeling.

Er stonden vier stoelen aan een eenvoudige, rechte tafel. Van Bilt en Jonse zaten aan de ene kant. Ik aan de andere. Verlichting in het plafond. Aan de wand een telefoon. Verder was er niets, behalve een raam dat uitkeek op de plaats achter het bureau. Tralies aan de buitenkant.

Op de tafel lag een map, daarnaast lag mijn agenda. Jonse schoof de map naar Van Bilt, die sloeg hem open, bladerde wat door de papieren die erin zaten en controleerde mijn gegevens. Van Bilt zei een paar formele dingen over het verhoor en over mijn rechten en zo, maar het leek me niet op mij van toepassing. Hij vroeg naar mijn naam, geboortedatum, adres.

Voor de zoveelste keer.

Ik keek op mijn horloge. Het was al bijna half vier.

‘Houdt u van auto’s?’ vroeg Van Bilt, alsof we elkaar al jaren kenden.

‘Gewoon’, zei ik. ‘Hoezo?’

Hij negeerde mijn vraag. ‘Hoe gewoon?’ vroeg hij. ‘Houdt u van snelle auto’s?’

‘Niet bijzonder. Een mooie auto is een mooie auto, maar …’

‘Dus daar bent u wel gevoelig voor?’

Ik zweeg. Ik had geen idee waar de man heen wilde en auto’s interesseren me niet genoeg om er een gesprek over te beginnen.

‘Rijdt u weleens hard?’ vroeg Jonse.

‘Wat is hard?’

‘Te hard?’

‘Ik heb weleens een bekeuring gehad.’

‘En hoe hard reed u toen?’

‘De laatste keer reed ik honderdveertien waar ik honderd mocht.’

Het gesprek viel stil. De twee mannen keken me aan. De gemoedelijkheid van hun vragen klopte niet met de omgeving. Ze deden hun best om op een ontspannen manier een soort gesprek op gang te brengen, maar hun ontspannenheid was aangeleerd. Deze twee waren niet uit op contact, maar op het afbakenen van het terrein. Ze sloegen paaltjes in de grond en trokken er gaas tussen. Daar leek het op.

‘Leent u uw auto’s weleens uit?’ vroeg Van Bilt. Nonchalant. Heel makkelijk. Hij deed het goed.

‘Soms’, zei ik. ‘Als het zo uitkomt.’

Hij knikte. ‘Dus het gebeurt wel dat een ander in uw auto rijdt?’

‘Dan wel, ja.’

‘Als u in het buitenland bent, bijvoorbeeld?’

‘Dat is één keer gebeurd, toen de auto van mijn compagnon naar de garage was. Maar anders niet. Meestal staat mijn auto dan ergens geparkeerd.’

‘Maar het zou kunnen?’ Hij hield vol.

‘Ja’, zei ik. ‘Ik ben er niet principieel tegen of zo.’

De mannen zwegen en knikten, alsof ze tevreden waren. Van Bilt pakte de papieren uit de map, legde ze voor zich op tafel en keek me aan. ‘Dan nu wat anders’, zei hij. ‘Waar was u op 2 juli om tien voor twee ’s middags?’

‘Waarom wilt u dat weten?’

Van Bilt leunde voorover, zijn ellebogen op tafel, bijna vriendelijk. ‘Laten we er gewoon even van uitgaan dat ik het wil weten,’ zei hij, ‘en verdere overwegingen in het midden laten. Kan dat?’

Ik knikte.

‘Dan wil ik graag weten waar u was op 2 juli om tien voor twee in de middag.’

Onwillekeurig greep ik naar mijn agenda, die tussen ons op de tafel lag. Voordat ik hem naar me toe kon trekken, legde Van Bilt zijn hand er bovenop.

‘Als u het niet erg vindt,’ zei hij, ‘hoor ik eerst graag wat u zich herinnert. Dan kunnen we daarna altijd nog kijken wat er op die dag in uw agenda staat. Akkoord?’

In mijn hoofd draaide ik de tijd terug: 2 juli was twee dagen voordat ik naar Berlijn ging, een dinsdag. Tien voor twee ’s middags?

‘Toen zat ik in mijn auto’, zei ik.

‘Waar?’

‘In Den Haag. Op weg naar een afspraak.’

‘En die afspraak was om hoe laat?’

‘Twee uur.’

‘En kunt u ook zeggen waar die afspraak was?’

‘Zeker. Op het ministerie van Binnenlandse Zaken.’

‘Op het ministerie van Binnenlandse Zaken’, herhaalde Van Bilt. Hij wreef over zijn kin, keek in het dossier, leunde achterover in zijn stoel en schudde langzaam zijn hoofd. ‘Kunt u dat bewijzen?’ vroeg hij uiteindelijk.

‘Natuurlijk’, zei ik en ik sloeg mijn agenda open op 2 juli. ‘Hier staat het: twee uur, ministerie B.Z.’

‘Ja, dat zie ik ook wel’, zei Van Bilt.

‘Nou dan. Wat wilt u nog meer weten?’

‘Wie dat daar heeft opgeschreven, bijvoorbeeld.’

‘Ja, wie denkt u? Ik natuurlijk. Het is mijn agenda.’

‘Dat bedoel ik’, zei Van Bilt langzaam. ‘U kunt wel alles in uw agenda schrijven. Dat u bij de koningin was of in China. Begrijpt u?’

Ik begreep het maar al te goed. De volgende vraag wilde ik eigenlijk niet horen, maar Van Bilt sloeg geen enkele stap over. Tergend traag haalde hij hem tevoorschijn.

‘Ik neem aan,’ zei hij, bladerend in de papieren voor zich, ‘dat degene met wie u daar een afspraak had, kan bevestigen dat u daar inderdaad was?’

Ik zweeg, want wat ik te zeggen had, werd steeds ingewikkelder. Ongeveer op dat moment, rond tien voor twee op dinsdag 2 juli, was ik in Den Haag op nog geen kilometer van het ministerie. Aan de late kant voor een afspraak om twee uur, maar nog niet te laat. Alleen had ik het ministerie nooit bereikt.

‘Nee,’ zei ik, ‘dat wordt moeilijk.’

Van Bilt trok zijn wenkbrauwen op en keek me aan. ‘U had een afspraak, maar er is niemand die dat kan bevestigen?’

‘De afspraak werd op het laatste moment afgezegd. Ik stond al bijna in de parkeergarage toen ik werd gebeld.’

‘O’, zei Van Bilt. ‘U had dus eigenlijk helemaal geen afspraak?’

‘Jawel, maar de afspraak ging niet door.’ Terwijl we spraken, besefte ik hoezeer ik op mijn woorden moest letten. Elke zin werd door Van Bilt uit elkaar getrokken tot het verband tussen de afzonderlijke woorden zijn vanzelfsprekende betekenis verloor. Wat overbleef waren de kale uitspraken.

‘Want u zei zojuist …’ hij dacht even na, ‘… dat u op het ministerie van Binnenlandse Zaken was? Dat klopt toch?’

‘Nee’, zei ik en ondertussen probeerde ik me te herinneren wat ik precies had gezegd. ‘Ik zei dat ik in Den Haag was en dat ik een afspraak had op het ministerie. Dat is wat ik zei. En dat is ook zo. Toen ik werd gebeld, was ik in Den Haag.’ Opgelucht dat ik niet onzorgvuldig was geweest in mijn uitspraken, dat ik niet uit slordigheid had gelogen.

‘Dat zegt u’, zei Van Bilt. ‘En u werd gebeld op uw mobiel?’

‘Ja.’

‘Dus op dat moment kon u overal zijn?’

‘In theorie wel, ja.’

‘In Monster, bijvoorbeeld?’

‘Dat zou inderdaad kunnen. Ik neem aan dat hier ook dekking is voor een mobiele telefoon.’

‘Precies’, zei Van Bilt. ‘En daar gaat het om.’

‘Daar gaat het helemaal niet om’, zei ik. ‘Ik was niet in Monster, ik ben nog nooit in Monster geweest. Dit is de eerste keer van mijn leven dat ik in Monster ben. Ik heb hier niets te zoeken. Dus waar gaat dit over? Waarom wilt u van mij weten waar ik was? Ik geef u antwoord en daarmee is het klaar. Of zie ik dat verkeerd?’

Van Bilt pakte een paar papieren uit de map, schikte ze voor zich op de tafel, zette een leesbril op en begon voor te lezen. ‘Op 2 juli om tien voor twee werd in Monster, Zuid-Holland, een man aangereden.’ Hij stopte en keek me aan over de rand van zijn leesbril.

Ik zei niets.

‘De man stak op de fiets een kruispunt over.’ Van Bilt noemde straten waar ik nog nooit van had gehoord, alsof iedereen in Nederland de kaart van Monster in zijn hoofd heeft. ‘Het verkeer daar wordt geregeld door verkeerslichten. De fietser stak over op het moment dat voor hem het licht op groen stond. Hij werd aangereden door een auto die van links kwam, het rode stoplicht negeerde en in volle vaart het kruispunt overstak. De auto schepte de fietser en reed zonder snelheid te minderen door.’ Hij stopte en keek me weer aan. Dit keer met een duidelijk vragende blik.

‘Klootzak’, zei ik.

‘De man heeft zijn beide benen verloren, zijn rug gebroken en zware inwendige bloedingen gehad’, zei Van Bilt zonder nog in het verslag te kijken. ‘Hij ligt in het ziekenhuis en zijn vooruitzichten zijn slecht.’

‘Dat geloof ik onmiddellijk.’

‘Nee toch.’ Van Bilt kon zijn sarcasme niet meer onderdrukken.

Ik zweeg. Dat dit allemaal aan mij werd verteld en dat ik het op een politiebureau in Monster moest horen, stelde me niet gerust. De overeenkomsten met de gebeurtenissen van die ochtend waren overduidelijk. Hit and run.

‘Van de auto hebben we alle gegevens’, zei Van Bilt. ‘Niet alleen door de getuigenverklaring, maar ook door de foto die automatisch werd gemaakt toen hij door het rode licht reed.’

‘Mooi’, zei ik.

Van Bilt antwoordde niet. Hij pakte een envelop en haalde er een foto uit, die hij naar me toe schoof. ‘Het betreft een bronskleurige bmw 5-serie’, zei hij.

Ik keek naar de foto van een bmw die door een rood stoplicht reed op een kruispunt dat ik nog nooit had gezien. De fietser stond ook op de foto. Het was het moment vlak voor de aanrijding, vastgelegd zoals het nooit meer worden zou.

‘Kenteken …’

‘nn-bd-80’, zei ik.

‘Dus u kent de auto?’

‘Nee, dat zie ik hier op de foto.’

Er viel een ongemakkelijke stilte. Van Bilt wachtte tot ik iets zou zeggen, maar ik had geen idee wat dat zou moeten zijn. Uit alles bleek dat er iets van mij werd verwacht, het was om gek van te worden.

‘Bronskleurige bmw 5-serie, kenteken nn-bd-80’, herhaalde Van Bilt en weer keek hij me aan.

‘Ja. En?’ zei ik.

‘Wilt u over die auto misschien iets zeggen?’

‘Ik zou niet weten wat.’

Van Bilt haalde een vel papier uit de map en schoof ook dat naar me toe. Het was een uitdraai van de Rijksdienst voor het Wegverkeer, centrale kentekenregistratie. Betreft: Eigendom van een bmw 5-serie, nn-bd-80, kleur brons.

De auto stond op mijn naam.