Charles den Tex

Wachtwoord

Uitgeverij De Geus

breda 2012

© Charles den Tex, 2010

Omslagontwerp © Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Andy &Michelle Kerry/Trevillion Images

isbn 978 94 621 8003 1

nur 305

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur/Brood en Tekst bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland. Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de tweede druk, 2011

Bellilog 17.10.07

Hier kan ik dus niet tegen. Al twee dagen op leencomputers. Het is net alsof ik opeens blind ben, of niet meer kan praten. Ik heb een geamputeerd gevoel. Niet gestolen, maar afgehakt. Alleen mijn blog werkt nog.

En niemand die iets weet. Onnozele gezichten die het eigenlijk wel een grap vinden.

Zo leuk.

En het maakt niet uit, dat is pas echt leuk. Duurde even voordat het tot me doordrong. Werk gaat gewoon door, wordt opgevangen. Anderen lopen de gaten dicht en ik hoef er niet eens om te vragen. Opdracht loopt, problemen worden opgelost.

Wat wil ik nog meer?

Morgen Guus en een week vrij. Helemaal niets, alleen Guus.

Dat is meer dan genoeg.

4 Nog twee minuten

De omgeving was mooi en bijna kaal. Bomen die bladeren verloren, gras, asfalt, tegels, bakstenen en beton, lantaarnpalen en camera’s hoog tegen muren en aan hekken. Sommige struiken stonden nog vol in het blad, verder was er zo min mogelijk dat het vrije zicht kon belemmeren. Niets om de wind te breken. Alles draaide hier om beveiliging en daarin was voor de natuur geen plaats. Vlak uitzicht over platte plakken land. We stonden naast de auto op een bijna verlaten parkeerplaats, regendruppels in mijn nek, de ingang van de gevangenis tegenover ons. Nulpuntvijf en ik waren naar het zuidoosten van Nederland gekomen om Guus op te halen. Zij met een bosje bloemen, ik met een doosje slim panatella’s, de favoriete sigaartjes van Guus. Guus rookte niet, nooit, maar ze voelde zich op haar gemak als ze een sigaartje had. Het was de geur van de tabak en de vorm. Ze hield ervan om een dun sigaartje tussen haar lippen te hebben, tot het eindje uit elkaar viel. Met een doosje van tien deed ze een maand.

Het vooruitzicht haar weer in vrijheid te zien, had mij de laatste twee weken steeds groter gemaakt, ik vulde hele straten met verlangen en ongeduld. Haar moeder had deze dag al honderd keer geanalyseerd en voor Guus waren alle tekens goed. Dit ging een geweldige dag worden. Het was kwart voor tien.

‘Daar gaan we’, zei ik.

Ze legde haar linkerhand in mijn rechterarm. Ik nam hem aan zonder erover na te denken. Samen liepen we naar de ingang. De gevangenis was gevestigd in een aantal gebouwen op een groot, omheind terrein: een oud klooster, een voormalige kerk en een groot, houten gebouw. Hier zaten meer dan tweehonderd vrouwen een straf uit. Ooit was deze plek onderdeel van een soort dorp, een kamp van de Dienst Uitvoerende Werken van de overheid. Toen woonden er mensen die werkten in de ontginning van de peelgronden in de buurt. Nu stonden er hekken en muren omheen, prikkeldraad op drie meter hoogte. Camera’s bestreken elke centimeter van de omheining. Gemonteerd op hoge palen waakten de kleine zwarte en grijze apparaten over het besloten gebied. Iedere bezoeker werd van minimaal twee verschillende kanten geregistreerd. Ik keek schuin omhoog en glimlachte, zwaaide even en wachtte tot het eerste hek openging. De afgelopen maanden was ik hier elke week geweest. Ze kenden me. ‘B voor D’ noemden ze me.

De oude gebouwen waren onderdeel geworden van een gevangeniscomplex. Op hetzelfde terrein stond strakke nieuwbouw met kleine ramen en misplaatst vrolijke kleuren. Dat was het nieuwe hoofdgebouw. De inrichting had verschillende afdelingen, voor zware misdrijven en voor minder ernstige vergrijpen, fraudeurs en oplichters. Guus zat op een afdeling met vierentwintig vrouwen, van alles door elkaar, mishandelde huisvrouwen die hadden teruggeslagen, prostituees die zonder vergunning werkten, een schoonmaakster die de kas had meegenomen, een bankmedewerkster, een vrouw die elf jaar lang de uitkering van haar overleden man had opgestreken en zij zelf, een advocate. Zij zat er voor valsheid in geschrifte, door haar medewerking hadden anderen met een gestolen identiteit onroerend goed kunnen kopen en verkopen. Die gestolen identiteit was mijn identiteit. De auto die in Monster het dodelijke ongeluk had veroorzaakt, was op mijn naam gekocht. Daarom dacht de politie dat ik het had gedaan. Die auto was echter niets vergeleken bij alles wat er nog meer met mijn identiteit gebeurde. Ik bleek opeens eigenaar van een veel te duur betaald tuinbouwbedrijf met oude, verwaarloosde kassen, ik bleek te worden gezocht door de inlichtingendienst, verdacht van terroristische activiteiten. Door Guus en door haar cliënten was ik in problemen gekomen die ik nauwelijks had kunnen overzien. Niet opzettelijk, zij werkte vanuit de veronderstelling dat Michael Bellicher helemaal niet bestond. Foutje. Toen ik wel degelijk bleek te bestaan, kwam ze in een onhoudbare spagaat, want zij werd door de politie in Monster opgetrommeld om mij te verdedigen tegen alle beschuldigingen. Ze had gedaan wat ze kon zonder zichzelf te verraden. Sigaartje tussen haar vingers. Guus wist zich tussen de tuinders van het Westland staande te houden en had geen moeite gehad met een adviseur uit Amsterdam.

Nu kon ik erom lachen, toen even niet.

De eerste weken van haar straf zocht ik haar bijna elke dag op, zaten we samen uit het raam te staren, en naar elkaar. Zo vaak als het mocht, lagen we in de speciale ruimte waar echtparen en stellen naartoe mochten om de fysieke liefde gaande te houden, en na een tijdje was seks het enige wat we elkaar te bieden hadden. De verhalen werden steeds schraler. Mijn werk, haar cel. Ik vertelde zoveel ik kon, maar steeds vaker struikelden mijn woorden over het verlangen haar vast te houden. Te hebben. Seks was een vrijhaven, en ook dat werd na verloop van tijd machteloos. We wilden ons leven samen niet opgeven, we wilden doorgaan en maakten onszelf wijs dat er niets was veranderd. Tot de anderen me hoofdschuddend begonnen aan te kijken. Zelfs Guus. Ze kon niet anders, in de gevangenis doe je wat de anderen doen, anders wordt de opsluiting nog harder. Daarna kwam ik één keer per week, later nog iets minder. Er was wel degelijk iets veranderd.

Haar moeder en ik wachtten tot we werden binnengelaten. Geduldig, zij aan zij, alsof we elkaar al jaren kenden. Liesbeth Inderlaan behandelde me als een volwaardige schoonzoon.

‘Die eerste vent van d’r was ook zo’n flapdrol.’

‘Dank je.’

‘Neurotische partnerkeuze, als je het mij vraagt.’

‘Ik vroeg niets.’

Ze was de moeder van Guus, de enige familie die ze nog had, dus als zij op afstand geplaatst moest worden, dan mocht Guus dat doen, nadat ze uit de gevangenis was gekomen. Alles heeft zo zijn volgorde.

De eerste keer dat we elkaar ontmoetten, was na de rechtszaak waarin Guus werd veroordeeld. Ze ging tegenover me zitten aan een tafeltje in een café. Ze droeg een tijdloos, modieus mantelpakje, Chanel, keurig, en het stond haar geweldig. Het gaf haar karakter een stijl die ze doorgaans verborgen hield. Ze was beleefd, maar zei wat ze dacht, daar had ze geen enkel probleem mee. Haar ogen waren voortdurend op zoek naar contact, steeds keek ze me net iets langer aan dan comfortabel was. Alsof ze iets van me wilde, iets verwachtte wat ik kennelijk maar moest raden. Guus leek op haar, ze had hetzelfde steile, blonde haar en hetzelfde uitgesproken gemak in wat ze deed.

‘Michael Bellicher’, zei ze. Ze pakte haar tas, die naast haar stoel op de grond stond, en haalde er een schrift uit. Een gewoon groen schoolschrift met een slappe kaft. Op het etiketje stond alleen een nummer: 26. Later zag ik bij haar thuis de vijfentwintig eerdere exemplaren, vol met haar aantekeningen en berekeningen. Haar schriften waren haar extra geheugen, zodra ze er een opensloeg, had ze toegang tot alle ideeën en inzichten die ze koesterde. Ze rommelde met haar spullen tot ze alles precies zo had als ze wilde. Schrift, pen, bril, rekenmachientje, kop koffie opzij geschoven. Ze schreef iets op. ‘Schrijf je dat zo?’ vroeg ze even later. Ze draaide het schrift om en liet het me zien. Ze had mijn naam opgeschreven, de letters opvallend ver uit elkaar. ‘Geen andere namen? Alleen Michael? Geen Petrus of Johannes of Maria? Die katholieken hangen altijd een halve bijbel aan hun kroost.’

Ik schudde mijn hoofd. Mijn moeder was erg gelovig, maar niet katholiek.

‘Geboortedatum?’

‘2 mei 1972.’

‘Natuurlijk, een Stier.’ Ze zuchtte. ‘Man zonder diepte.’ Ook mijn geboortedatum schreef ze op, heel precies. In stilte keek ze naar de naam en de datum, alsof er een straling van uitging die ze wilde opvangen. Uiteindelijk pakte ze haar pen en begon allerlei cijfers achter elkaar te zetten en berekeningen uit te voeren die ik niet kon volgen. Na een paar minuten leunde ze achterover en keek me aan.

‘Dubbel-acht’, zei ze en ze knikte alsof daarmee alles was gezegd. ‘Zo, zo, zo, een dubbel-acht.’

‘Klinkt als een roeiteam’, zei ik.

‘Typisch. Een Stier leert erg langzaam. Dubbel-acht betekent dat je levenspad en je naam samenvallen. Dat je lot en datgene wat je van je ouders hebt gekregen, in elkaars verlengde liggen, elkaar versterken. En in jouw geval betekent het dat je nog eigenwijzer bent dan ik al dacht.’

De vorige avond waren we van Zeeland naar Eindhoven gereden, voorbij de ochtendspits van de volgende dag. Overnachting in een Van der Valk Hotel. Niet te duur, ruimte zat. Een vrijetijdsfabriek aan de rand van de stad. Een vakantiekolonie, stampvol. Met alle deuren dicht en de lichten aan leek het alsof we op de belangrijkste feestavond van het jaar terecht waren gekomen. Glimmende gezelligheid, enorme porties eten, grote wijnglazen, tot de rand gevuld. Overdaad van middelmaat. Nulpuntvijf en ik hadden onthutst om ons heen gekeken.

‘Weten we dit heel zeker?’ had ze gevraagd.

‘Morgenochtend ervaren wij de wijsheid van deze keuze.’

We deelden een praktisch soort verstandigheid. Zij wist wat er was gebeurd tussen Guus en mij, ze wist ook wat Guus had gedaan. ‘Zit in de genen’, had ze gezegd en daarmee bedoelde ze niet die van haar zelf. Zij was jaren geleden al uit het Westland vertrokken. Ze kon de beklemming van het sociale netwerk daar niet meer aan. Haar man, Willem van Donee, behoorde tot een ons-kent-onsclubje succesvolle tuinders en hun gestudeerde maten. Mannen die elkaar bij elke vloek en elke zucht steunden. Hij was hun advocaat, een man van de wet zoals zij die wilden. Toen hij te jong overleed aan vervetting en jarenlange stress om het werken met de jongens van de kassen en de vrachtwagens te kunnen bijhouden, kreeg zij opeens al die kerels over de vloer. Opdat ze niet zou vereenzamen, zogenaamd. Ze kwamen voornamelijk om te controleren of hun belangen en geheimen nog wel veilig waren. Zonder Willem was dat opeens een acuut probleem. Het waren mannen die ze nog niet in haar straat wilde zien, laat staan in haar zitkamer. Ze bood ze jenever en pils, iets anders begrepen ze niet, en luisterde met haar oren dicht en een glimlach om haar mond. Haar ogen vertelden haar alles wat ze wilde weten. Ze verkocht haar huis en verwees iedereen naar haar dochter, Guus, die de praktijk van haar vader voortzette: Advocatenkantoor Van Donee in Monster. Ze trok zich terug op een luxueus verbouwde tjalk in een jachthaven in de buurt van Brouwershaven. Daar had ze alles wat ze nodig had: een heldere sterrenhemel, haar boeken, haar spirituele attributen en breedband internet. Schoonmoeder 0.5 vond dat ik verantwoordelijk was voor de opsluiting van haar dochter, mijn advocaat had Guus aangeklaagd voor de vervalsing van documenten en aktes, waardoor ik in de problemen was gekomen. Van mij had het niet gehoeven, ik hoefde geen vergelding, maar om mijn naam te zuiveren was het noodzakelijk. Nulpuntvijf had geen idee wat een adviseur precies deed, maar ze was erg blij dat ik geen tuinder was.

‘Door jou zit Guus vast, zei ze. ‘Voornamelijk door haar eigen gesjoemel, natuurlijk, maar zonder jouw aanklacht was ze niet in de gevangenis gekomen. Dan hadden de advocaten het onderling geregeld, zoals ze dat altijd doen. Deze keer niet, en op een bepaalde manier is dat een zegen.’ Dan greep ze mijn arm en kneep en wreef me, duwde me en keek me aan met fonkelend donkere ogen. Ze was niet sentimenteel, helemaal niet, maar ze kon haar handen niet thuishouden. Vanaf de dag dat Guus werd afgevoerd, had ze me bestookt met haar onverwerkte verleden en een toekomst die ze niet had verwacht. Haar dochter in de gevangenis, dat had ze niet kunnen voorspellen. Daar had haar man moeten zitten, en omdat hij er niet meer was, mocht Guus het opknappen. Ze kon de rechtvaardigheid er wel van inzien, iemand moest zitten. Willem van Donee had zichzelf en zijn Westlandse vriendjes rijk gemaakt door illegale transacties zo te verpakken dat iemand anders met de strop bleef zitten. Guus had geprobeerd de ergste van zijn fraudes recht te zetten en de manier waarop ze dat had gedaan, was al net zo illegaal. Ik was een van de mensen die de rekening mochten betalen. Niet expres, ze kende me niet eens. Ik was niet meer dan een naam die ze gebruikte om een paar aktes aan op te hangen. Een vrije naam, dacht ze. Zij ging ervan uit dat haar cliënten hun failliete tuinbouwbedrijf verkochten aan iemand die niet bestond. Dat was ik. Ik werd opgescheept met een bouwval van een huis en vijf hectare kassen die op instorten stonden. En ik werd de trotse eigenaar van een hypotheek van een paar miljoen en alle ellende die daarbij hoorde. Die rotzooi mocht ik zelf opruimen. Toen Guus ontdekte dat de gebruikte naam van mij was en dat ze de problemen van haar cliënten niet had opgelost maar gewoon had doorgeschoven, had ze alles gedaan om me op te vangen. Dat wel. Tegen de tijd dat ik erachter kwam dat ik door haar schuld in de ellende zat, was ik allang voor haar gevallen. Dat bleek sterker dan het onrecht dat me was aangedaan en toen zij de gevangenis inging, was het mijn beurt om er voor haar te zijn. Haar moeder begon me te bellen de dag nadat Guus naar de gevangenis was gebracht.

‘Wij moeten toch op zijn minst wat uitgebreider kennismaken. Op zijn minst.’

Dat was een van haar favoriete uitdrukkingen, ‘op zijn minst’.

Het hek sprong open en we werden toegelaten tot het eerste deel, de veiligheidssluis. Hier was niemand, alleen de bewakingscamera’s die ons vanuit vier hoeken in de gaten hielden. Achter ons sloot het hek en het volgende ging pas open nadat het eerste was vergrendeld. We hoorden de sloten klikken in het staal. Alles werd hier vertraagd, elke stap werd gecontroleerd en elke volgende stap werd met tegenzin toegestaan. Ik had ooit zelf een paar nachten in een cel op een politiebureau doorgebracht, maar dat was niets vergeleken met een echte gevangenis. In een politiecel word je even opgesloten, hier verlaat je de wereld, en dat gebeurt langzaam en weloverwogen.

Een minuut later mochten we verder, van de ene ruimte in de andere. Hier waren mensen, geüniformeerde bewakers, merendeels vrouwen, die ons opvingen en controleerden. De meesten kenden me, in de afgelopen maanden hadden ze me allemaal wel een keer gezien. We liepen naar de balie om ons aan te melden, Michael Bellicher en Lies Inderlaan voor mevrouw Van Donee.

‘De advocate’, zei de vrouw achter de balie. Ze keek ons aan met een verbaasde blik, wenkbrauwen omhoog, het hoofd iets naar achteren. Ze had donkerblond haar met een rode gloed, om de ringvinger van haar linkerhand zat een pleister. Ik zag het, maar het drong niet echt tot me door. Ik was te veel gericht op het moment dat Guus binnen zou komen.

‘Vandaag zitten de tien maanden erop’, zei ik. ‘Vandaag gaat ze mee door die deur.’ Ik wees met een theatraal gebaar naar de uitgang, naar de deur die via de veiligheidssluis naar het parkeerterrein leidde. ‘Om tien uur precies’, zei ik. Ik keek naar de klok aan de muur. ‘Nog drie minuten.’

‘Ik ben bang dat er iets niet klopt’, zei de vrouw achter de balie.

Niets kon mijn goede humeur bederven. Glunderend hield ik de secondewijzer in de gaten, die onherroepelijk de tijd wegtikte. ‘Nog twee minuten.’

‘Meneer Bellicher?’

‘Ja?’

‘Mevrouw Van Donee is vanochtend om acht uur al vrijgelaten. Direct na het ontbijt.’