Charles den Tex

Dump

Uitgeverij De Geus

breda 2012

© Charles den Tex, 1995

De oorspronkelijke tekst werd in samenspraak met de auteur omgezet uit het Engels door Gideon den Tex

Eerste uitgave De Geus bv, Breda 2003

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Colin Hutton/Trevillion Images

isbn 978 94 621 8008 6

nur 332

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur/Brood en Tekst bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland. Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de vijfde druk, 2012.

2

Ik ontbeet laat, nam de telefoon mee naar de keukentafel en belde J. Canter van Canter & Co. op zijn huisadres. Ik wilde op zo kort mogelijke termijn een gesprek met hem arrangeren om de volgende stappen met hem door te nemen, als hij inderdaad vaders privé-advocaat was.

Dat was hij ook, en hij schrok toen hij hoorde dat mijn vader gestorven was. Zijn stem beefde, en niet alleen van ouderdom. Canter maakte de indruk de pensioengerechtigde leeftijd reeds lang te zijn gepasseerd. Hij verontschuldigde zich dat hij er zo lang over deed om het nieuws te verwerken.

‘Op mijn leeftijd’, zei hij, ‘valt het moeilijk te aanvaarden dat mannen als uw vader eerder doodgaan. William was een beer van een kerel. Hij was in de kracht van z’n leven.’ Ik gunde hem alle tijd die hij nodig had. De dood heeft voor iedereen een andere betekenis, en het heeft geen zin daarover te discussiëren.

‘Meneer Canter,’ zei ik, ‘ik begrijp dat u mijn vaders privé-advocaat bent geweest. Klopt dat?’

‘Jazeker’, zei hij. ‘Maar natuurlijk, wat egoïstisch van me dat ik niet in de gaten heb waarvoor u belt. Er is nogal wat dat u zult moeten weten. Ik laat mijn assistent Geoffrey Young onmiddellijk alles uitzoeken. Die neemt dan later in de middag contact met u op.’

‘Moet ik in de tussentijd nog iets doen?’

‘Niet echt. Young zal wel een beter idee hebben. Los daarvan was uw vader goed verzekerd, dus in dat opzicht zullen er waarschijnlijk ook geen problemen zijn.’

‘Dat is duidelijk’, zei ik. Maar tot dusver was er nog niet zo heel veel duidelijk. Wat meer feiten had ik wel op prijs gesteld. Toch was het niet meer dan redelijk dat hij vaders zaken op orde wilde brengen voordat hij mij inzage gaf. Tot op zekere hoogte, wel te verstaan.

‘En hoe moet ’t met het bedrijf?’ vroeg ik.

‘Het bedrijf? Daarmee bedoelt u neem ik aan Duffield Chemicals?’

‘Zeker.’

‘Ik stel voor dat u degenen die dat moeten weten in kennis stelt van uw vaders overlijden.’

‘Uiteraard. Maar dat was m’n vraag niet. Wat ik wil weten, meneer Canter…’

Hij onderbrak me resoluut. ‘Met alle respect, meneer Duffield. Ik begrijp uw vraag heel goed. Ik begrijp ook dat er dingen zijn die we moeten bespreken voordat we tot een definitief oordeel kunnen komen. Aan uw vaders zaken zit wel iets meer vast dan Duffield Chemicals alleen. Dus, nogmaals, ik raad u aan te wachten tot mijn assistent u terugbelt. U kunt een afspraak met hem maken, en dan kunnen wij elkaar zo spoedig mogelijk treffen. Als u daar geen bezwaar tegen heeft.’

Hij zweeg even, tot hij met een veel rustiger en vertrouwelijker stem tegen me zei: ‘En in de tussentijd stel ik voor dat u ervoor zorg draagt dat er bij Duffield Chemicals iemand aan ’t roer komt te staan.’

‘Wilt u daarmee zeggen dat u dat mijn verantwoordelijkheid vindt?’

‘Dat is geheel aan u om te beoordelen.’

Ik aarzelde. Er waren toch zeker wel anderen die daar geschikter voor waren, met meer ervaring. ‘Zou ’t niet beter zijn als Peterson de leiding kreeg? Ik bedoel, tenslotte kent hij het bedrijf van binnen en van buiten. Als er iemand in de positie is om Duffield Chemicals op een veilige koers te houden is hij ’t wel.’ Canter liet me beleefd uitpraten. Ik hoorde hem diep inademen.

‘Het is niet mijn bedoeling om de heer Peterson in welk opzicht dan ook te kleineren, maar hij heeft gewoonweg geen belang in het bedrijf of in de andere bezittingen van uw vader. Ik ben bang dat zo’n oplossing totaal ondenkbaar zou zijn.’

Daar dook die vraag weer op. Voordat ik die kon beantwoorden moest ik heel wat meer van mijn vaders zaken aan de weet zien te komen.

Ik bleef in de keuken zitten, dronk de ene kop koffie na de andere en pleegde een aantal telefoontjes om mensen van de gebeurtenissen van dit weekend op de hoogte te stellen. Iedereen zei wat er van hem verwacht werd en bood me alle steun die ik nodig mocht hebben. Vriendelijk, maar op afstand. Ik kon me met geen mogelijkheid voorstellen dat er iemand van kantoor naar me toe zou komen om me bij te staan. Ik kende ze wel, maar zo goed kende ik ze ook weer niet.

Joseph Canter bracht bijna anderhalf uur door aan de telefoon: eerst om zijn assistent Young te bellen en daarna om een aantal andere mensen op de hoogte te stellen van het voortijdig overlijden van William Duffield. Dat wikkelde hij rustig en efficiënt af.

Rond een uur of één in de middag was hij klaar en even later liep hij naar de vestibule van zijn huis in Kensington. Toen hij zijn jas aantrok en zijn hoed opzette reageerde zijn labrador ogenblikkelijk door koortsachtig met zijn staart te kwispelen. Samen stapten ze de stille en heldere zondagmiddag in. Hij hield de riem losjes in zijn hand. De riem was kort omdat de labrador het leer tot vlakbij Canters hand in zijn bek had genomen. De rest van de riem hing in een lus omlaag. Ze liepen langzaam. Canter liet in zijn hoofd de dingen die hij zojuist had gedaan nog eens de revue passeren. Om er zeker van te zijn dat hij niemand of niets was vergeten. Tevreden richtte hij zijn aandacht op de hond, die hij tot rust maande, telkens wanneer hij al te vrolijk werd.

‘Zit’, zei hij toen hij op het punt stond de straat over te steken naar het kleine grasveld midden op het plein. De hond klemde zijn kaken stevig om de lijn en trok. De riem gleed de oude man gemakkelijk uit de hand, en met één voet op straat en de ander op het trottoir keerde hij zijn rug naar de straat om de riem te pakken. De hond blafte en sprong tegen hem op, iets te kennen gevend dat Canter niet begreep.

‘Wat is ’r dan, jongen?’ vroeg hij. Hij bukte zich, met al zijn aandacht bij de hond.

Het Transit-busje raakte hem vol in de rug en slingerde hem de lucht in. Voordat hij op het wegdek belandde was hij al dood. Seconden later sloeg het busje een hoek om en was verdwenen. Er was niemand op straat, niemand op het plein. De hond draaide rondjes om het lichaam van zijn baas, stak zijn neus in zijn oksels en probeerde hem met zacht gepor weer tot leven te wekken. Even later ging hij zitten en begon te janken, totdat iemand kwam kijken wat er in ’s hemelsnaam aan de hand was.

3

Ik zwierf wat door het huis en kwam uiteindelijk in vaders werkkamer terecht. Ik zou eens moeten kijken wat hij hier aan informatie had liggen. In zijn bureau, zijn dossierkast en zijn computer. Dat was nou een werkje waar ik behoefte aan had. Iets om handen, veel meer was het niet.

Ik had vaders bureau doorgeploegd en was halverwege zijn dossierkast. Stapels papieren en dossiers lagen al op de vloer. Ik had besloten om alles te ordenen onder ‘Belangrijk en Dringend’, ‘Belangrijk maar Niet Dringend’ en ‘Niet Belangrijk en Niet Dringend’. Zo zou ik mijn leesmateriaal schiften. En leesmateriaal was er genoeg.

Er was informatie over mogelijke klanten, telkens gedateerd in vaders keurige, bijna op drukwerk lijkende handschrift. Er lagen dossiers over mogelijke contacten of agenten over de hele wereld. Ook telkens gedateerd en afgesloten met opmerkingen over hun capaciteiten en nut voor het bedrijf. Er lag één heel dossier gewijd aan persberichten over Duffield Chemicals. Krantenknipsels, tijdschriftartikelen en foto’s vanaf het begin van deze eeuw. Het was waarschijnlijk door mijn grootvader opgezet, en ik keek er vol ontzag naar. Toch legde ik alles, na bijna een kwartier bladeren, op de stapel ‘Niet Belangrijk en Niet Dringend’. Daar kwam ik nog weleens aan toe.

Ik stond perplex van de hoeveelheid persoonlijke zaken die vader in zijn werkkamer bewaarde. De stapel ‘Niet Belangrijk en Niet Dringend’ was verreweg de grootste, terwijl die van ‘Belangrijk en Dringend’ zo klein was gebleven dat ik tijdens het herindelen bijna alles had kunnen lezen. Uiteraard was de computer er nog. De informatie op de harde schijf had ik nog niet doorgewerkt. Hoeveel erop stond wist ik niet, maar waarschijnlijk deed ik er beter aan om een back-up te maken en iemand op kantoor te vragen om te boel te printen. Opnieuw voelde ik de drang om alles na te lopen wat ik maar kon vinden, want ik had geen idee waar Canter het over had gehad. Met het uur werd de behoefte aan verdere informatie voor mij dringender. Wat Canter wel had verteld was even raadselachtig als wat hij niet had verteld. En hoe meer ik aan het onuitgesproken deel van ons gesprek dacht, des te verder leek ik van enig inzicht verwijderd. Naast Duffield Chemicals en de gebruikelijke bv’s die bij zo’n onderneming horen, bezat vader geen andere bedrijven. Tenminste niet die ik kende of in zijn papieren op zijn werkkamer boven vermeld had zien staan. Of die als verklaring konden dienen voor de opmerking dat er aan mijn vaders zaken meer vastzat dan Duffield Chemicals alleen. Met bijna 5000 werknemers en een jaaromzet van om en nabij de 600 miljoen pond hoorde Duffield niet tot een van de grootste chemische bedrijven van Engeland, maar het had zich wel een stevige positie verworven aan de top van de middelgrote ondernemingen.

Ik vond het maar moeilijk te geloven dat mijn vader betrokken was geweest bij andere activiteiten die zich in kapitaal en belang met Duffield Chemicals konden meten. En hoelang ik me ook in zijn dossiers verdiepte, ik vond geen enkele bevestiging van wat Canter tijdens ons gesprek had gesuggereerd.

Ik zette de computer aan. Er was een directory, corrsp, waarin vaders correspondentie met een aantal mensen en bedrijven stond. Het zag er in ieder geval overzichtelijk uit. Een kwartier lang keek ik in alle subdirectory’s, maar ik vond er geen aanwijzingen voor activiteiten die niet direct met Duffield Chemicals te maken hadden. Maar eigenlijk was er te veel informatie om zoiets vast te stellen.

Ik besloot om de volgende dag een cd-brander van kantoor te halen om een back-up van de hele schijf te maken. Iemand bij Duffield wachtte de vermoeiende taak om de hele boel te printen. Pech gehad. Het moest gebeuren, dat stond vast. Ik zou wel gek zijn als ik dat hele zaakje op het scherm ging nalopen.

Om vijf uur belde Young. Hij was rechttoe rechtaan en zakelijk. Hij condoleerde me, maar begreep dat hij en ik volslagen vreemden waren. Hij was beleefd, maar hield het kort.

‘Voor de meeste details moet u waarschijnlijk bij Canter zijn’, zei hij. ‘Mijn taak is om orde te scheppen in de dossiers en documenten zodat wij goed aan de slag kunnen als we eenmaal om de tafel zitten.’ Zijn stem haperde.

‘Daar kan ik moeilijk bezwaar tegen maken’, zei ik.

‘Dat denk ik ook niet’, zei Young.

‘En dat wil zeggen?’

‘Een ongeluk komt zelden alleen, ben ik bang. Ik heb net vernomen dat Joseph Canter is overreden, praktisch voor zijn huis.’

De plaats van het ongeluk leek een absurde toevoeging, tot ik besefte dat dit het antwoord zou zijn op een vraag die ik onvermijdelijk zou gaan stellen.

‘Wat is er dan gebeurd?’

‘Zover ik het begrepen heb,’ zei Young, ‘was hij aan het wandelen met zijn hond en werd hij door een auto overreden toen hij de straat wilde oversteken.’

‘Godallemachtig’, zei ik.

‘Maar het ergste is nog dat die hufter niet eens is gestopt. Tegen de tijd dat hij werd gevonden was hij al dood.’ Zijn stem stierf weg.

‘Mijn god!’

Young dwong zich om weer ter zake te komen. ‘Ik hoop dat u begrijpt dat dit mijn taak heel wat ingewikkelder maakt. Niet alleen bevind ik me plotseling in een positie die, nou ja, met alle respect, nogal op die van u lijkt, maar bovendien kan ik u op dit moment niet garanderen dat de informatie die ik u geef volledig is. Ik weet gewoon niet wat Canter allemaal wist. Maar ik weet wel genoeg van uw vaders zaken om te snappen dat ik u niet te lang kan laten wachten.’

Hij zuchtte. Misschien dacht hij aan Canter, misschien zat hij met zijn hoofd wel heel ergens anders. Dat was niet aan mij om te beoordelen. Als hij iets doormaakte dat op mijn geestesgesteldheid leek, was hij wanhopig bezig om de orde in zijn brein te scheiden van de chaos.

‘Haast je niet’, zei ik.

‘Dank u wel.’ Hij pakte de draad weer op. ‘Ik stel voor dat we een afspraak maken voor morgenmiddag. Ik neem aan dat u Peterson al op de hoogte hebt gebracht?’

‘Dat is gebeurd, ja.’

‘Lijkt drie uur u wat?’

‘Lijkt me uitstekend’, zei ik. ‘Ik zou ’t erg op prijs stellen als u naar Willsborough kon komen. Ik ben bang dat ik gewoon de tijd niet heb om helemaal naar Londen te rijden.’

‘Dat is goed’, zei hij. ‘Ondertussen zou u misschien alvast kunnen overwegen wie het van uw vader moet overnemen.’

‘Dat stelde Canter ook al voor. Sterker nog, hij gaf nogal duidelijk te kennen dat de zaak geheel en al mijn verantwoordelijkheid was.’

‘Juist ja’, zei Young en zweeg. Ik hoorde hem achter zijn bureau bewegen. ‘Nou ja,’ ging hij door, ‘hoe dan ook, des te meer reden, zou ik denken, om er alle aandacht aan te besteden.’

‘Dat zal ik ook doen.’

Weer bleef ik met de grote vraag zitten. Sinds gisteravond had die me al voortdurend beziggehouden. Zal ik het roer overnemen? In gedachten had ik de vraag al anders gesteld: zou ik in de positie zijn om het roer over te nemen? Die richtte zich meer op de kwestie van de erfenis dan op de vraag of ik het wel wilde. Young had me even een spiegel voorgehouden en ik wist dat hij gelijk had. Maar ook dat die kwestie van de erfenis geregeld was. Dat kon niet anders.

Hoe meer ik erover nadacht, des te verder raakte ik op een doodlopend spoor. Nadenken leidde niet tot inzicht, maar tot steeds grotere onzekerheid. Ik moest er met iemand over praten. Ik had iemand nodig die grenzen aan mijn mogelijkheden stelde. Ik had behoefte aan een nuchtere kijk op de chemische wereld. Of zoiets. Ik belde Ralph Peterson. Hij klonk niet verbaasd.

‘Ik had al zo’n idee dat ik van je zou horen’, zei hij. Ik zag hem bijna lachen, aan de andere kant van de lijn.

‘Zo?’

‘Tja,’ zei hij, ‘de beslissingen waar jij nu voor staat zullen je wel boven het hoofd groeien. Sterker nog, ze zullen je wel boven de pet gaan. Niks persoonlijks hoor.’

‘Geen punt.’ Ik zuchtte. Boven mijn pet, ja. Duffield Chemicals was een beetje te veel voor één man. Voor deze man in ieder geval wel. ‘Het punt is: ik moet mijn vaders bezit uitzoeken en gedurende die tijd zal ik in elk geval direct verantwoordelijk blijven voor het bedrijf. Ik zie niet hoe ik daar veel verandering in kan aanbrengen.’

Daar was Ralph het mee eens. Hij verzekerde me in alle toonaarden van zijn steun. ‘Maar vroeg of laat’, zei hij, ‘zal Duffield Chemicals toch een nieuwe directeur nodig hebben. En liever vroeger dan later.’

‘Dat komt er ook nog bij’, gaf ik toe. ‘Het lied der Sirenen.’

‘De alarmsirene zul je bedoelen’, zei hij. ‘Maar even serieus, er is niks romantisch aan het eigenaar-directeur zijn van een chemische fabriek. Ik weet zeker dat je allerlei fantastische ideeën in je hoofd hebt over verantwoordelijkheid en lotsbestemming en zo. Die zou ik ook hebben, vergis je niet, maar de enige sirene die je hier ooit zal horen wijst op gevaar, onmiddellijk risico voor de gezondheid en chaos. Van mij mag je alle aspiraties koesteren die je wil, maar ga pas van ze houden als je gemerkt hebt wat je ervoor moet doen.’

‘Eén-nul’, zei ik. ‘Dus ik moet me gewoon melden en alles op me af laten komen?’

‘Dat zou ik wel prettig vinden. Dat is ’t beste begin, op z’n minst. Wat je ook beslist, doe het.’

‘Heel praktisch’, zei ik.

‘Hier staat de uitvinder!’ Hij lachte. Op zo’n kerel kon je niet kwaad worden. ‘Het is de enige manier om iets in je vingers te krijgen.’

Ik vertelde hem van mijn afspraak met Young en vroeg of hij erbij wilde zijn. Zijn ongekunstelde aanpak van gevoelige zaken leek me een waardevol tegengif tegen het ballet van posities en belangen waar Young naar mijn verwachting mee zou komen.

‘Weet je het heel zeker?’ vroeg Ralph. ‘Ik bedoel, ’t zijn mijn zaken eigenlijk niet.’

‘Als je ’t niet erg vindt, graag zelfs’, zei ik. ‘Als we toch praktisch willen zijn moeten we geen dubbel werk doen.’

‘Dan ben ik je man’, zei hij. En dat was dat. Waar moeder, Canter en Young hadden gefaald, had Ralph Peterson de ingang geboden. Niet beslissen, maar doen. Doen wat toch al gedaan moet worden. Het uitzicht vanaf de top betekent pas iets als je hebt gevoeld hoe hoog die eigenlijk is. Het gaat er niet om waar je bent, maar hoe je er komt.

Een mooie gedachte.