Koen van Santvoord

Bondscoach van Tuvalu

Foppe de Haan op avontuur in de Pacific

Amsterdam, 2015

Dank voor de aankoop van dit e-boek van Uitgeverij Fosfor

Wilt u op de hoogte blijven van nieuwe uitgaven van Fosfor?
Meldt u zich dan hier aan voor onze nieuwsbrief.

U mag dit e-boek voor eigen gebruik vrijelijk kopiëren zodat u het op elk apparaat dat u bezit kunt lezen. Elke andere verspreiding of openbaarmaking zonder voorafgaande toestemming van de uitgever is verboden.

Heeft u dit e-boek in uw bezit zonder dat u daarvoor heeft betaald? Overweeg het dan alsnog aan te schaffen. Daarmee steunt u de auteur van dit werk. De opbrengst van dit e-boek wordt gelijkelijk verdeeld tussen auteur en uitgever. Oftewel: van elke euro die dit boek opbrengt, gaat 50 cent naar de auteur en 50 cent naar de uitgever.

Meer informatie over Fosfor vindt u op www.fosfor.nl

Volg ons op twitter of facebook

Eerste druk 2012

E-boek 2015

© 2012-2015 Koen van Santvoord

E-boekontwerp Fosfor

Vormgeving omslag Zinnebeeld

ISBN 9789462251700

Uitgeverij Fosfor, Amsterdam

Bondscoach van Tuvalu verscheen eerder onder de titel Foppe de Haan - Bondscoach voor 4 weken bij uitgeverij Bert Bakker. 

Woord vooraf van de bondscoach

Het moment dat ik Tuvalu vanuit de lucht zag, zal ik nooit vergeten. Ze kunnen je van tevoren vertellen dat het maar een paar honderd meter breed is, maar dat realiseer je je pas als je er boven vliegt. Dan zie je dat landje liggen, midden in de oceaan. Een notendopje. Echt heel bijzonder.

Al snel merkte ik dat Tuvalu totaal onthaast is. De mensen leven er bij de dag. Ze vissen wat, ze rijden wat rond op hun brommertjes en sporten elke dag op de landingsbaan. Alsof het leven één lange vakantie is. Het mooie is dat ze alles samen doen, de familiebanden zijn heel sterk. Dat merk je ook aan de omgangsvormen van de spelers. Ze luisteren naar elkaar, ze zingen met elkaar en ze hebben aandacht voor elkaar. De sfeer in de kleedkamer is heel anders dan in Nederland.

Alleen lieten ze die saamhorigheid tijdens de trainingen en wedstrijden aanvankelijk niet zien, dat is heel tegenstrijdig. Iedereen deed zijn eigen kunstje. Dat was geen opzet, daar hadden ze gewoon nooit op getraind. Zoals ze eigenlijk nog nooit ergens op hadden getraind.

De eerste wedstrijd van Tuvalu zal me altijd bijblijven. We waren net geland op het vliegveld van Funafuti, toen er een oefenwedstrijd op het programma stond. Ik zat langs de lijn te kijken en schrok me dood. Het niveau was verschrikkelijk laag. En het veld was waardeloos. Ik dacht: waar ben ik terechtgekomen?

Ook de trainingen waren anders dan ik gewend ben. Ik Nederland stap je het veld op en begin je. In Tuvalu niet. Steeds als ik van het hotel naar het trainingsveld wandelde, was ik benieuwd naar wat er nu weer zou gebeuren. Komt iedereen wel? Hoeveel spelers zijn er vandaag weer te laat? Op een dag stonden de politiemannen tegen de gevangenen een potje te voetballen op ons veld, gewoon omdat ze dat elke woensdagmiddag doen. Maar niemand die zich eraan stoort.

De manier van werken is totaal anders dan in Nederland of Zuid-Afrika. Maar het heeft geen zin om je te ergeren, dan kun je beter thuisblijven. Je moet je slechts verbazen als je zo’n uitdaging aangaat. En verbaasd heb ik me!

Vier weken ben ik bondscoach geweest van Tuvalu. Het was een korte periode, maar ik zal nooit vergeten hoe ik samen met mijn assistenten Peter Maas en Etienne Stomp op een open manier heb geprobeerd om het voetbal daar te ontwikkelen. We gingen er elke dag tegenaan om het beste uit de spelers te halen. Technisch, tactisch, conditioneel: we hebben alles vanaf nul op moeten bouwen.

Al snel zag ik de spelers groeien. Tijdens de oefeninterland tegen Samoa bleken ze veel meer te kunnen dan ze zelf dachten. Ook de openingswedstrijd op de Pacific Games, toen we tegen de verwachting in met 4-0 wonnen, was prachtig om mee te maken. Maar vooral de laatste wedstrijd tegen Guam was bijzonder. Onze keeper werd met rood van het veld gestuurd, we stonden na een kwartier met 1-0 achter. De jongens gaven niet op en vochten zich terug in de wedstrijd. Ik had nooit verwacht dat ze dat konden, omdat ik ze vaak te lijdzaam vond, te lief. Maar in die wedstrijd stonden ze op als kerels, ineens werden het échte sporters. Dat gaf me heel veel voldoening. Het liet zien wat we in korte tijd hadden bereikt.

Ook buiten het voetbal hebben we veel speciale momenten meegemaakt. Ik denk aan de boottocht naar een klein paradijselijk eilandje waar we een lunch van vis en kokosnoten kregen aangeboden, de ontvangst in de vipruimte op het vliegveld, het bezoek aan de premier, de parade tijdens de opening van de Pacific Games... Dat zijn dierbare herinneringen.

Het is mooi dat Koen van Santvoord, die mijn Tuvalu-avontuur elke dag van dichtbij meemaakte, hierover dit boek heeft geschreven. Ik hoop dat u het met plezier zult lezen. Voor mij is dit boek een persoonlijk document, dat de herinneringen aan deze bijzondere tijd levend zal houden.

Foppe de Haan

Proloog
Het sprookje van Foppe

Als God een voetbaltrainer was, zou hij hier zijn godenzonen laten spelen. Het strand op dit afgelegen eilandje is witter dan wit, de palmbomen hangen vol met kokosnoten en de oceaan schittert in de felle tropenzon. De wind waait kalm. In de verte dobbert een vissersbootje.

Foppe sprak over een ‘sprookje’ toen ik hem benaderde om bondscoach te worden van Tuvalu. En nu staan we op de plek waar het sprookje tot leven komt. Dit is Funafala, een klein tropisch eilandje op drie kwartier varen van het hoofdeiland van Tuvalu.

Foppe vindt het prachtig, die twintig jonge knapen om hem heen. Ze schreeuwen het uit van plezier en zuigen zijn oefenstof met een zelden vertoonde gretigheid in zich op. ‘One! Two! One!’ geeft Foppe het tempo aan van een kop-oefening. ‘One! Two! One! And head!’ Hij strooit met complimenten en lacht voluit. Hij geniet. Van de oogverblindende omgeving, van het enthousiasme van zijn spelers, maar vooral van het simpele feit dat hij hier staat. Als trainer.

Foppe was eigenlijk al met pensioen. Zijn avontuur bij Ajax Capetown zou zijn laatste kunstje zijn. Hij zou meer tijd besteden aan zijn familie, aan hobby’s als zeilen, schaatsen en zingen in zijn koor in Akkrum. Maar de roep uit het paradijs kon hij niet weerstaan. Hier doet hij wat hij het allerliefste doet: trainen, spelers beter maken. Het is zijn hobby, zijn passie, hij kan niet anders.

Hij doet het voor niets, ook dat nog. Hoeveel trainers zouden niet liever hun zakken vullen met een soortgelijk avontuur in een ander nietsbetekenend maar veel rijker voetballand ergens in een woestijn? Foppe niet. Hij volgde zijn hart, wilde gehoor geven aan zijn drang om samen met zijn vrouw Geke meer van de wereld te zien. Ook wilde hij iets terugdoen voor het voetbal, de sport die hem zo veel plezier schonk en die hem tijdens talloze Europacupduels bracht op plekken waar een normale sterveling nooit zal komen.

Hij begon ooit bij vv Akkrum, de amateurclub uit zijn woonplaats. Hij bouwde zijn levenswerk bij SC Heerenveen, dat hij vanuit de staart van de Eerste divisie naar de Champions League loodste. Toen volgde Jong Oranje, dat hij tweemaal Europees kampioen maakte en waarmee hij deelnam aan de Olympische Spelen van Beijing. Als kers op de taart ging hij voor twee jaar naar Zuid-Afrika, het land dat hij voor altijd in zijn hart heeft gesloten.

En toen hij zijn trainingspak eigenlijk al aan de wilgen had gehangen, kwam Tuvalu voorbij. Dat ministaatje in de Grote Oceaan met 11.000 inwoners waar hij nog nooit van had gehoord. Een landje waar voetbal weliswaar de populairste sport is, maar waar nog nooit een professionele trainer was gesignaleerd. Een straatarm land bovendien, zonder geld voor een fatsoenlijk veld, voor fatsoenlijke doelpalen, voor iets elementairs als goede ballen en pionnen. Een no-goarea voor menig voetbaltrainer.

Niet voor Foppe. ‘Om dit te doen moet je een idealist zijn,’ zegt hij. ‘Een realist zal inderdaad zeggen: begin er niet aan, want hier valt niks te halen. Dat is de cynische kant van het verhaal. Je kunt ook zeggen: we geven die mensen plezier, we geven ze iets om naartoe te werken. We trainen met een intensiteit zoals ze nog nooit hebben beleefd. Als we na de Pacific Games teruggaan naar Nederland, hoop ik dat we iets teweeg hebben gebracht wat ze nooit meer zullen vergeten. Dat hun gevoel voor eigenwaarde, hun zelfrespect is gegroeid. En dat ik er ondertussen zelf ook plezier aan heb beleefd.’

Foppe bouwt zijn training langzaam op. Zijn spelers maken met de benen tegen elkaar een sprong voorwaarts, springen terug, springen nogmaals voorwaarts en ploegen vervolgens door het zware zand naar een pion tien meter verderop. ‘Prima!’ roept de oefenmeester, die zijn Engelse vocabulaire regelmatig doorspekt met Nederlandse woorden. Nu dezelfde oefening, maar dan met een kopstoot aan het einde. ‘One! Two! One! Huppakee!’ Tien groepjes van twee springen en koppen zich in het zweet onder toeziend oog van de oude meester. ‘Prima!’ Een uur later storten de spelers zich uitgeput ter aarde.

Twee dagen is hij hier pas, maar iedereen kent hem. Zijn komst was aangekondigd op de eilandradio, bij gebrek aan tv en kranten het enige medium van het land. Hij is al op bezoek geweest bij de minister van Sport en zelfs bij de premier. De verwachtingen van ‘Mister Foop’, zoals de Fries steevast door zijn spelers wordt genoemd, zijn hooggespannen. Hij zal voor een ommekeer zorgen. Niet langer zal Tuvalu het lelijke eendje van de regio zijn, dat zoals altijd tijdens de Pacific Games met dubbele cijfers wordt afgeslacht door lokale grootmachten als Nieuw-Caledonië, Fiji en de Solomon Eilanden. Nee, Foppe zal Tuvalu op de kaart zetten. Misschien, zo dromen zijn spelers soms hardop, wordt Tuvalu zelfs de grote verrassing tijdens de Pacific Games dit jaar. Foppe brengt niet alleen tientallen jaren voetbalervaring mee naar het andere eind van de wereld, maar ook een koffer vol verwachtingen. Foppe is meer dan een trainer. In het streng gelovige Tuvalu is hij niets minder dan een voetbalmissionaris.

1
Door God gezonden

‘Het is hier niet koud!’ zegt Foppe als hij met zijn vrouw Geke de vliegtuigtrap afdaalt en zijn eerste stappen op Tuvaluaanse bodem zet. ‘En dat is een understatement!’ schreeuwt hij boven het geluid van de motoren uit. Alsof je je hoofd in een heteluchtoven steekt, zo voelt het als je landt op Funafuti, het hoofdeiland van Tuvalu. Het is dik boven de dertig graden, wind staat er nauwelijks en het hete asfalt helpt ook niet om de gevoelstemperatuur een beetje aangenamer te maken.

Drie uur was het vliegen vanuit Fiji. Door het raam van ons propellervliegtuigje zagen we eindeloos veel water, maar soms ook gleden prachtige groengekleurde atollen voorbij; kleine onbewoonde stipjes koraal in de Grote Oceaan. Liefst vijf dagen waren we onderweg. Na tussenstops in Hongkong en Fiji, waar we een paar dagen moesten wachten op de aansluitende vlucht naar Tuvalu, was het bijna zover. Elke minuut dat Tuvalu dichterbij kwam, nam de opwinding toe. We zouden voet zetten op het beloofde land. Het land waar we al zoveel over gehoord en gelezen hadden. Het land waar de assistent-trainers Peter Maas en Etienne Stomp al vier weken aan het werk waren om de voetballers van Tuvalu technisch, tactisch en conditioneel voor te bereiden voordat Foppe het roer zou overnemen. Het land ook waar Paul Driessen al vier weken bezig was om het project, dat aan zijn brein ontsproten is, verder gestalte te geven.

Het vliegtuig maakte een flauwe bocht naar links en toen zagen we het liggen. Zomaar, midden in de oceaan, doemde ineens een langgerekte, kronkelende reep land op, in een vorm die nog het meest deed denken aan een boemerang. Heel smal aan de uiteinden, tien, twintig meter misschien. En in het midden wat breder, een paar honderd meter hooguit. Aan de westzijde gloorde een azuurblauwe lagune, beschut tussen kleine, groene eilandjes en aan de oostzijde zagen we de golven van de oceaan tegen het eilandje aan rollen.

En toen was het zover. Touchdown! Terwijl het vliegtuig uitrolde, passeerden we het voetbalveld met de bescheiden houten zittribune. TUVALU SPORTS GROUND lazen we. Het nieuwe werkterrein van Foppe.

Peter en Etienne, de beide assistent-trainers, staan ons breed lachend voor het luchthavengebouwtje op te wachten. Paul, de geestelijk vader van het project, is druk in de weer met zijn camera om de aankomst van de kersverse bondscoach vast te leggen. De mannen zijn zichtbaar blij dat we er zijn. De afgelopen weken hebben ze keihard gewerkt en hebben ze grote stappen voorwaarts gemaakt. Maar er waren ook spanningen tussen de assistent-trainers en Paul, zo had ik via e-mail meegekregen. Het is goed dat het Nederlandse driemanschap wordt uitgebreid en van vers bloed wordt voorzien.

De best denkbare prestatie neerzetten tijdens de Pacific Games, de Olympische Spelen van de eilandjes in de Stille Oceaan, dat is het concrete doel van deze missie. En op de lange termijn lonkt nog dat andere doel: Tuvalu lid maken van de Wereldvoetbalbond FIFA.

Ik heb feitelijk twee petten op. Allereerst de pet van mede-initiatiefnemer van het project, samen met Paul, en daarnaast de pet van journalist die het avontuur van Foppe en zijn mannen van binnenuit optekent. De afspraken met de coaches zijn helder: zij zijn verantwoordelijk voor het voetbalgedeelte, Paul en ik nemen alle organisatorische randzaken voor onze rekening. Paul treedt op als projectleider, hij hecht veel waarde aan deze titel, ik zal hem waar nodig ondersteunen.

Als ik de vliegtuigtrap afloop, moet ik lachen om het pretentieuze bord dat op het blauwe luchthavengebouw is gespijkerd: FUNAFUTI INTERNATIONAL AIRPORT. Het zijn grote woorden voor een vliegveldje waar twee keer per week een propellerkistje uit Fiji neerstrijkt. Maar feitelijk klopt het wel, want binnenlandse vluchten kent Tuvalu niet. Wie naar een van de overige acht bewoonde eilanden wil afreizen, is aangewezen op de staatsboot die de eilandjes om de paar weken aandoet. Hoofdeiland Funafuti ligt al extreem geïsoleerd van de rest van de wereld, maar hoe moet het zijn om op de outer islands te leven? Op Nukulaelae bijvoorbeeld, honderdtwintig kilometer zuidwaarts, waar maar 330 mensen wonen?

Als de motoren van het vliegtuig tot rust zijn gekomen, komt Paulson Panapa, de voorzitter van de Tuvaluaanse voetbalbond, kalm op ons aflopen. Hij is midden veertig en draagt een bruin-wit Hawaii-bloesje waar bovenarmen als boomstammen uitsteken. Zijn bovenlijf is zo breed dat zijn armen niet recht langs zijn lijf kunnen hangen. Als een soort Jerommeke beweegt hij zich voort, met de ellebogen wat naar buiten. Hij straalt rust uit, maar ook iets gereserveerds. Zijn afstandelijkheid valt te meer op omdat ik de voorafgaande maanden vanuit Nederland veelvuldig e-mailcontact met hem heb gehad. Ik had iets meer hartelijkheid verwacht.

Paulson gaat ons voor naar de vipruimte voor een officiële ontvangst. Het is een bijzondere eer, omdat een dergelijk onthaal normaal gesproken alleen is weggelegd voor staatshoofden. De 'vipruimte’ blijkt een kamertje van krap drie bij drie meter te zijn. De muren aan de binnenzijde zijn in vrolijke gele en blauwe tinten geschilderd, aan de muur hangen keurig in driehoekige vormen gedrapeerde kralenkettingen. De kleine ruimte, die keurig is schoongemaakt, ademt allesbehalve grandeur. Het is lieflijk, aandoenlijk is nog een beter woord, en past bij het miniatuurlandje dat Tuvalu tenslotte is.

Vanuit een zijkamertje komt een Tuvaluaans meisje met een bloemetje achter haar oor langs met hapjes. Nou ja, hapjes. Het is een schaal met frietjes, die zo kunstig mogelijk zijn neergelegd. Ik neem zo chic mogelijk – we zijn tenslotte in de vip-room – een paar frietjes van de schaal. Terwijl we Fanta Ananas drinken uit een champagneglas en kort kennismaken met de notabelen van het eiland, worden onze koffers naar het hotel gebracht. Ook dat hoort bij de speciale ontvangst. Het Vaiaku Lagi is het enige hotel van heel Tuvalu. Er zijn wel wat pensionnetjes hier en daar, maar het hotel is het toeristische kroonjuweel van het land. Het staatshotel heeft én airco, én internet én warme douches. Het zijn verworvenheden die in Tuvalu verre van vanzelfsprekend zijn. Bovendien ligt het pal aan de lagune, waarover het een geweldig uitzicht biedt.

Aan de rand van het voetbalveld is een eenvoudige constructie gebouwd van houten palen met een schuin dak erop. Het is de enige schaduwplek rond het veld, en daarmee de ideale plek voor het houden van een technische bespreking of een korte drinkpauze. Assistent-trainer Peter roept zijn spelers bij elkaar, die vervolgens in kleermakerszit voor hem gaan zitten. De spelers zijn rustig, praten nauwelijks met elkaar en luisteren aandachtig naar zijn tactische aanwijzingen. Spelen als een team, in positie blijven en druk uitoefenen zijn de sleutelwoorden van zijn betoog. Peter en Etienne hebben een oefenwedstrijd geregeld tegen een eilandteam, zodat Foppe meteen kan zien waar het nationaal elftal staat na vier weken ‘Hollandse School’.

De spelers zitten met hun rug naar Foppe, die het tafereel staand met de armen over elkaar bekijkt. De zon brandt op z’n hardst, het is midden op de dag. Op de achtergrond horen we het machtige ruisen van de oceaan, die aan de overzijde van het veld, pal achter de tribune, onophoudelijk tegen het eiland beukt.

‘Vandaag is mister Foppe aangekomen vanuit Nederland,’ introduceert Peter de nieuwe bondscoach kort. ‘Vanaf nu is hij de hoofdtrainer. Jullie staan op, geven hem een hand en lopen daarna het veld op. Begrepen?’ Gedisciplineerd staan de spelers op en lopen naar Foppe. Ze durven hem nauwelijks aan te kijken, de meesten staren naar de grond als ze hem de hand schudden. Nadat vijf spelers hem in sneltreinvaart zijn gepasseerd, begint Foppe de jongens aan te spreken.

‘Hoe oud ben je?’ vraagt hij een zeer jong ogende speler. Hij is negentien.

‘Op welke positie speel je?’ vraagt hij aan de volgende speler. Het blijkt centrale middenvelder Mau, tevens aanvoerder van het team.

Dan komt de meest exotische haardos voorbij die Foppe ooit gezien moet hebben. Een soort mijter van zwart kroeshaar, hoog getoupeerd tot suikerspinachtige proporties. ‘Hoe heet je?’ Foppe maakt kennis met Okilani, de absolute vedette van het team, en eigenlijk van heel Tuvalu. Okilani is niet alleen speler in het nationale voetbalteam, maar ook nog eens de beste sprinter van het land. Hij is een van de drie atleten die ooit namens Tuvalu deelnamen aan de Olympische Spelen. In 2008 in Bejing startte hij zelfs in dezelfde heat als Usain Bolt. Zijn roem was hem al vooruitgesneld. ‘Ah, jij bent de sprinter,’ zegt Foppe als hij de naam Okilani hoort. ‘Hoe lang doe je over de 100 meter?’

‘11,5 seconden,’ zegt Okilani zacht. Een ster zonder sterallures.

Foppe neemt plaats aan de rand van het veld, waar een groene plastic stoel voor hem is neergezet. Of beter gezegd, twee plastic stoelen. De meeste Tuvaluanen zijn zo zwaargebouwd dat een enkele tuinstoel wel eens zou kunnen bezwijken. Voor de zekerheid worden er twee op elkaar gestapeld.

Nu zien we pas hoe slecht het veld is. Uit eerdere e-mails van Peter en Etienne hadden we al zorgwekkende berichten gehoord. En tijdens een voorbespreking in een hotel in Zwolle, waar we met de hele staf een paar weken voor vertrek bijeen waren gekomen, had projectleider Paul een filmpje laten zien. Maar nu we er zelf zo dicht bovenop zitten, komen die verhalen en filmpjes pas echt tot leven. Een pass die bedoeld is als pass over de grond begint na een paar meter spontaan tot kniehoogte te stuiteren. De ondergrond is zo hobbelig dat dribbelen vrijwel onmogelijk is. En net als een speler lekker denkt uit te halen voor een vlammend schot op doel, stuitert de bal net een beetje naar links of naar rechts, waardoor hij niet verder komt dan een beschamende afzwaaier.

Het heeft allemaal te maken met de koraalbodem hier op Funafuti, waar niks op groeit, ook geen gras. Om toch een voetbalveld te kunnen aanleggen is jaren geleden kleigrond uit Fiji verscheept. Op die grond is vervolgens gras ingezaaid. Ooit was het veld zo vlak als een biljartlaken, totdat de krabben het ontdekten. Van onderuit kruipen ze zich door het poreuze koraal en de kleilaag een weg omhoog, waardoor gaten en ondergrondse holtes in het veld zijn ontstaan. Inmiddels heeft het meer weg van een buckelpiste dan van een sportveld.

De schwalbe is duidelijk ook tot Tuvalu doorgedrongen. Het geringste duwtje is voldoende om international George Panapa, de zoon van de voorzitter die op kekke gele schoenen speelt, tot een stukje theater te verleiden waar zelfs Lothar Matthäus nog een punt aan kan zuigen. George wordt licht geraakt, springt vervolgens hoog op om daarna met een kermend geluid op de harde kleigrond neer te komen. Terwijl hij nog even doorrolt, steekt hij geroutineerd zijn arm in de lucht en zwaait met het nodige misbaar richting zijlijn. Assistent-trainer Etienne wil niets van verzorging weten en sommeert George direct weer op te staan en verder te voetballen. De scheidsrechter denkt daar anders over. In plaats van gewoon door te spelen, of George zelfs een gele kaart te geven voor zijn fopduik, krijgt hij nog een vrije trap mee ook. Dit tot groot ongenoegen van Peter, de andere assistent van Foppe. ‘Zo leren ze dat theater nooit af!’

Foppe heeft zijn notitieblokje erbij gepakt en begint spelers in te tekenen op het voorbedrukte voetbalveldje. Hij zet de rugnummers op de juiste plaats en tekent de looplijnen van de spelers in. Het eerste kwartier van de wedstrijd heb ik Foppe met rust gelaten. Dan vraag ik hem wie hij de beste speler vindt. ‘Okilani,’ zegt hij zonder nadenken. ‘Hij heeft de meeste intercepties. En hij is de enige die een stap vooruit kan denken.’ De rechtsbuiten van Tuvalu kan op minder sympathie rekenen. ‘Hij trekt veel te veel naar binnen. Als hij zijn hakken in de lijn zet, trekt hij de hele verdediging mee. Maar hij begrijpt het niet.’ Er zijn meer spelers die het niet begrepen hebben, zie ik aan de lichaamstaal van de bondscoach. Hij is zichtbaar geschrokken van wat hij aantreft. Foppe schudt veelvuldig zijn hoofd. Ik zit naast hem en hoor hem hardop denken. ‘Een typische zaalvoetballer.’

‘Hij praat te weinig.’

‘Hij draait open naar de verkeerde kant.’

‘Hij heeft geen inspeelpass.’

‘Ze zijn niet gewend als een team te voetballen.’

Dan, tegen mij: ‘Zie je dat? Die backs staan gewoon grassprieten te dekken. Ze trekken veel te veel naar binnen. De eerste de beste crosspass levert meteen gevaar op.’

Foppe is niet alleen maar negatief. Hij ziet dat de spelers goed zijn afgetraind, er zit geen dikke speler tussen. ‘Ze zijn vooral tactisch heel zwak, technisch is het nog wel aardig. Het is vergelijkbaar met vierde of vijfde klasse in Nederland.’

Penalty voor Tuvalu! Net als de vrije trap van George is ook deze onterecht toegekend. In plaats van de bal gewoon binnen te schieten toen hij in scoringspositie was, wilde spits Lutelu eerst nog drie tegenstanders het bos in sturen. Maar zijn slalom eindigt al bij de eerste horde. Als hij hulpeloos ter aarde stort komt de redding van de scheidsrechter, die gedecideerd naar de stip wijst. Okilani eist de bal op. Hij brengt zijn kapsel even in model en legt de bal op de stip. Hij zet vier ferme passen naar achteren, maakt een klein hupje en neemt vervolgens een zelfverzekerde aanloop. Zijn schot is snoeihard. Maar gaat helaas ook hopeloos over. Okilani blijkt zich de Hollandse School verbazingwekkend snel eigen te hebben gemaakt. Zelden is er een betere imitatie vertoond van de beruchte penalty van Jaap Stam tijdens het EK 2000.

Even later, Tuvalu staat inmiddels met 4-1 voor, wijst de arbiter opnieuw naar de stip. Met evenveel vanzelfsprekendheid als de eerste keer eist Okilani ook nu de bal op. Dat kan Foppe wel waarderen. Zijn aanloop is even zelfbewust, maar zo hard als zijn eerste poging was, zo slap is zijn tweede inzet. Dat was geen probleem geweest als de bal keurig binnenkant zijnet was geplaatst, maar Okilani schiet recht op de doelman. Die laat de bal echter als een hete bitterbal uit zijn handen vallen, waarna Okilani via de rebound alsnog tot scoren komt. Uiteindelijk wint Tuvalu met 6-1. ‘Het is te veel op toeval gebaseerd,’ zegt Foppe, als ik de wedstrijd kort met hem nabespreek. ‘Alle goals vielen uit het niets, behalve de 4-1, daar ging een combinatie aan vooraf. Het was trouwens de enige keer dat ik een combinatie zag, meestal zit er geen enkel idee achter.’

Foppe is hard in zijn eindoordeel. Hij typeert het spel van Tuvalu als ‘zeer onsamenhangend’.

Tijd om de wedstrijd rustig na te bespreken met zijn assistenten is er niet. Er is een groot probleem en dat moet zo snel mogelijk worden opgelost. Peter en Etienne hoorden van middenvelder Vaisua, wiens vader op de scheepswerf werkt, dat een van de motoren van de staatsboot kapot is, waardoor deze maar op halve kracht kan varen. Over een week vertrekt de Tuvaluaanse delegatie naar Fiji, als tussenstop op weg naar Nieuw-Caledonië waar de Pacific Games plaatsvinden. Alle trainers en officials gaan met het vliegtuig, maar uit kostenoogpunt gaan de atleten – naast de voetballers ook de rugbyers en de volleyballers – met de boot. Door het technische mankement zal de boot er geen tweeënhalve dag over doen, maar zullen de spelers liefst vijf dagen op volle zee doorbrengen. Onaanvaardbaar, vindt Foppe, omdat vijf dagen niets doen funest is voor de conditionele gesteldheid van de spelers. Net zoals hij het ook onaanvaardbaar vindt dat de technische staf dit nieuws niet rechtstreeks van de voetbalbond te horen kreeg, maar per toeval van een van de spelers. ‘Daar kijk ik allang niet meer van op,’ zegt Peter schouderophalend terwijl hij het veld afloopt. ‘Ze zijn hier heel goed in verstoppertje spelen. Slecht nieuws vertellen ze pas op het allerlaatste moment, als het eigenlijk al te laat is.’

Na de ontvangst in de vipruimte eerder deze dag staat er opnieuw een officiële ontvangst op het programma. Niemand minder dan minister van Financiën Lotoala Metia, tevens waarnemend minister van Sport, wil kennismaken met de Nederlandse bondscoach en zijn gevolg. Het is een mooie gelegenheid om het probleem met de boot op hoog niveau aan te kaarten.

Vanaf het voetbalveld is het maar een paar minuten lopen naar het regeringsgebouw. Funafuti is heel overzichtelijk. Het eiland is weliswaar zes kilometer lang, maar alle officiële instanties zijn geconcentreerd in het middenstuk op het breedste deel van het eiland. Op een gebied van zo’n vijfhonderd bij vijfhonderd meter staan het regeringsgebouw, het kantoor van de nationale bank, het politiekantoor met gevangenisje, het luchthavengebouw, het postzegelbureau en het hotel. Ook het voetbalveld ligt in dit gebied, om de simpele reden dat de rest van het eiland te smal is om een voetbalveld te herbergen.

De verschillen tussen arm en rijk zijn niet groot in Tuvalu, maar over het algemeen geldt wel: hoe rijker of voornamer je bent, hoe dichter bij het centrum je woont. Paulson, die behalve voorzitter van de voetbalbond ook staatssecretaris van Onderwijs is, woont bijvoorbeeld pal naast het politiebureau, op een steenworp van het regeringsgebouw. Hij is een man met maatschappelijk aanzien, maar in Tuvalu vertaalt zich dat niet in bezittingen. Hij staat aan het hoofd van een extended family van dertien mensen, bestaande uit zijn vrouw en drie kinderen, hun echtgenotes en kinderen en een paar aangewaaide neven en nichten. Ze wonen met z’n allen in een huis van amper tachtig vierkante meter. Ook George Panapa, de 19-jarige schwalbekoning, woont hier met zijn zwangere 18-jarige vrouw.

We staan voor de juiste deur, kan niet missen. Er hangt een geprint A4’tje op met de tekst MINISTER OF FINANCE. Terwijl we plaatsnemen op de stoelen en zitbanken die in een kring zijn neergezet, neemt de minister zelf zitting achter zijn houten bureau. Het is op een kleine verhoging geplaatst, zodat hij neerkijkt op zijn gesprekspartners. Hij vertelt dat de mensen in het begin niet goed wisten wat ze met ons project aanmoesten. ‘Maar,’ zegt hij, en hij debiteert een haast cruijffiaanse wijsheid, ‘je weet pas of een project slaagt als je het ook uitvoert.’ Inmiddels staat de hele bevolking achter ons, verzekert hij. ‘We hebben al 160.000 dollar in de Pacific Games gestoken. Voor jullie verblijf komt er nog eens 10.000 dollar bij. Dat is veel geld voor Tuvalu, onze jaarbegroting is maar dertig miljoen. Maar we zien zeer uit naar het FIFA-lidmaatschap. Ook ben ik blij met de bekendheid van Tuvalu in Nederland. Dat kan het toerisme aanwakkeren en onze economie helpen.’ Daarnaast heeft het project de steun van boven. ‘Zoals jullie weten is het geloof heel belangrijk in Tuvalu. We geloven dat jullie door God gezonden zijn.’

Zijne Excellentie, een grijze vijftiger met krachtige gelaatstrekken, is gewend om het woord te voeren. Veel ruimte om vragen te stellen geeft hij ons niet. Wel grijpt hij de mogelijkheid aan om ten overstaan van het Nederlandse bezoek duidelijk te maken dat hij zelf een voetbalgrootheid was in zijn jonge jaren. Als speler in het nationale team deed hij mee aan de Pacific Games van 1979. Onomwonden vertelt hij dat hij de beste speler is uit de Tuvaluaanse geschiedenis. Hij buigt iets voorover en zegt op samenzweerderige toon: ‘Het is maar goed dat de minister van Sport in het buitenland is en dat ik zijn taken waarneem. Hij kan nog geen pass over vijf meter geven. Hij weet echt niks van voetbal.’ Na een korte pauze: ‘Ik spreek jullie taal.’

Hij veert op en vertelt over zijn tijd in Engeland, waar hij woonde in de jaren tachtig. ‘Van Basten was mijn idool!’ roept hij terwijl hij juichend een arm in de lucht steekt. ‘Van Basten! En Koelliet!’

Dan stopt hij met praten, kijkt nog even de kring rond en knikt dan lichtjes met zijn hoofd. ‘Thank you.’ Hij wil gaan staan, als Etienne gauw het woord neemt. We kwamen hier immers met een missie. Etienne, binnen de technische staf verantwoordelijk voor de conditionele opbouw, legt uit dat de lange fysieke voorbereiding helemaal voor niets is geweest als de spelers straks vijf dagen op een boot zitten. Ook lopen we het risico dat we de oefenwedstrijd tegen Samoa mislopen als de boot te laat in Fiji arriveert. ‘Het is duidelijk dat de prestaties tijdens de Games hier flink onder zullen lijden,’ vervolgt Etienne. ‘We hebben gehoord dat er nog een tweede boot is, die de overtocht wél in tweeënhalve dag kan afleggen. We willen u dringend vragen of de spelers met de snelle boot naar Fiji kunnen.’

De minister hoort het verhaal ogenschijnlijk geïnteresseerd aan. Hij knikt een paar keer en maakt notities. ‘I’ll do my very best,’ zegt hij als hij opstaat om ons een hand te geven. ‘Ik zal proberen de minister-president te overtuigen.’ Of hij daadwerkelijk contact op zal nemen met de premier is onzeker. Peter en Etienne hebben de afgelopen weken geleerd om beloftes nauwlettend te volgen. We besluiten de volgende dag naar de minister terug te gaan om de druk verder op te voeren.

Veel tijd om te acclimatiseren heeft Foppe niet. Zijn agenda wordt de eerste dag in Tuvalu grotendeels in beslag genomen door officiële plichtplegingen. Een uur na het bezoek aan de minister wordt hij alweer verwacht voor een diner met het volledige bestuur van de voetbalbond. Onder hen uiteraard voorzitter Paulson, maar ook enkele nieuwe gezichten, onder wie dominee Soama Tafia, die voorgaat in het gebed. Ook sterspeler Okilani is aanwezig. Verder zit uiteraard de zeskoppige Nederlandse delegatie aan tafel: Foppe met zijn vrouw Geke, de assistent-bondscoaches Peter en Etienne, initiatiefnemer Paul en ik.

We zitten buiten, aan de achterzijde van het hotel. Een zacht windje waait over ons terras. Het is zeven uur in de avond, het is donker. Van de lagune zien we alleen wat vage contouren. ’s Avonds koelt het maar een paar graden af, kouder dan een graad of 26 is het nooit in Tuvalu. Het is goed toeven hier, de maaltijd met rijst en verse vis smaakt uitstekend. Ondertussen gaan de gesprekken over voetbal, voetbal en voetbal. Vooral de zwakke competitiestart van Heerenveen is een veelbesproken onderwerp.

Terwijl we beginnen aan ons nagerecht, ijs met slagroom, wordt in allerijl een metersgroot plastic zeil op de grond gelegd, onder een afdak vlak bij onze tafel. Een groep van zeker vijftig Tuvaluanen, de een nog mooier verkleed dan de ander, komt uit de hotellobby naar buiten gelopen. Voorop lopen vier gespierde mannen met rieten rokken en palmbladeren om hun ontblote bovenlichaam. Ze gaan naast elkaar op het zeil staan, met hun gezichten naar ons toe. Voor hen wordt een grote trommel neergezet met een doorsnede van zeker een meter. De trommelaars, acht mannen, gaan eromheen zitten. Aan de zijkanten stellen zich twee rijen vrouwen op met bloemenkransen in hun haar en met prachtige blauwe jurken aan. Op de grond, om de trommelaars heen, neemt de rest van de groep plaats: mannen en vrouwen, jong en oud. De trommelaars beginnen te trommelen. Langzaam. De mensen op de grond beginnen te zingen, eerst de vrouwen met hun karakteristieke hoge stemgeluid, dan de mannen met hun zware zangstemmen. Daarna nemen de vrouwen het weer over. De trommels gaan sneller, ook het gezang van de mannen en vrouwen wisselt elkaar nu sneller af. Aan de zijkanten bewegen de danseressen sierlijk met hun armen. Het getrommel gaat weer wat sneller. Het meerstemmige gezang wordt harder zonder aan zuiverheid te verliezen. De mannen beginnen nu mee te klappen met het snelle ritme van de muziek. Het getrommel gaat nog wat sneller, nog wat opzwepender. De mannen en vrouwen beginnen nu door elkaar heen te zingen, in een jachtig ritme. Minutenlang gaat het door met een intensiteit die fysiek voelbaar is. Alsof je langzaam wordt opgetild.

We zijn getuige van een fatele, een traditionele dans. Het is de allerhoogste eer die je als bezoeker van Tuvalu ten deel kan vallen. Het zegt nogal wat dat al deze mensen zich zo hebben ingespannen om Foppe welkom te heten. Paulson neemt het woord. Wijzend naar de dansgroep richt hij zich tot de Nederlandse delegatie. ‘Hier in Tuvalu hebben we geen natuurlijke bronnen,’ begint hij. ‘We hebben helemaal niets, alleen onze mensen, en daar zijn we trots op. We zijn niet rijk hier, maar we zijn wel heel gelukkig.’ Hij dankt ons voor onze komst, voor het goede werk dat Peter en Etienne al hebben verricht en is zeer verheugd met de komst van Foppe.

Dan geeft hij de kersverse bondscoach het woord. Foppe roemt het enthousiasme van de dansers. ‘De voetballers van Tuvalu kunnen een voorbeeld aan jullie nemen. Als mijn spelers met net zo veel hartstocht en energie gaan voetballen als jullie dansen en zingen, dan gaan we het nog ver brengen op de Pacific Games.’ De voorstelling heeft de Fries niet onberoerd gelaten. Hij schiet vol en moet zich een paar keer herpakken voor hij zijn speech kan afronden. Ik herken het van een paar dagen geleden, toen hij op onze doorreis in Fiji vertelde over een speler van Ajax Capetown met wie hij een speciale band had. ‘Ik heb me heel intensief met die jongen beziggehouden,’ vertelde hij. ‘Toen ik vertrok zei hij: “Trainer, je hebt niet alleen een betere voetballer van me gemaakt, maar ook een beter mens.”’ Ook toen hij dat vertelde kon hij zijn tranen niet bedwingen.

Ik zit naast Geke en zoek even oogcontact met haar. ‘Mensen denken altijd dat Foppe zo nuchter is,’ zegt ze. ‘Maar hij is zó emotioneel. Als je begint te praten over spelers met wie hij een speciale band heeft, zoals Ruud van Nistelrooij of Clayton van Ajax Capetown, dan schiet hij meteen vol.’

Aan het einde van de avond neemt ook de minister van Financiën het woord. Als waarnemend minister van Sport mocht de Van Basten-fan hier natuurlijk niet ontbreken. ‘Ik moet jullie een geheim vertellen,’ zegt hij met gevoel voor drama. ‘Wat ik nu zeg, blijft aan deze tafel. Vertel tegen niemand dat ik dit gezegd heb.’ Hij neemt een slokje water om de spanning nog wat verder op te voeren. Hij begint te fluisteren nu, alsof de vijand meeluistert. ‘Ik heb geregeld dat jullie morgenochtend een afspraak hebben bij de minister-president. Ik vraag jullie om te herhalen wat jullie vandaag aan mij hebben gevraagd over de boot. Maar let op. Zet het meer kracht bij. Wees zéér duidelijk. En zeg niet dat ik dit tegen jullie gezegd heb.’

2
Pionieren in de Pacific

Zo mooi als de ontvangst van Foppe was, zo teleurstellend was de start van Peter en Etienne vier weken eerder. Op een dinsdagochtend landden ze op Funafuti International Airport en meteen al in het luchthavengebouwtje voelde het niet goed.

‘Wat kom je doen?’ vroeg een norse dame achter de balie toen ze een stempel zette in Etiennes paspoort.

‘Ik kom voor het voetballen,’ antwoordde hij.

‘Welk voetballen?’

De vrouw had geen idee. Etienne had het gevoel dat wel meer Tuvaluanen niet wisten dat er zojuist twee ervaren trainers uit Nederland waren ingevlogen om het voetbalniveau op te krikken. Het bestuur van de voetbalbond had niet zelf om hun hulp gevraagd, het was ze vanuit Nederland aangeboden. Hij kon zich voorstellen dat de mensen hier eerst de kat uit de boom wilden kijken. Maar nu ze hier eenmaal waren, 15.000 kilometer van huis, had hij toch op meer enthousiasme gerekend.

Terwijl Peter en Etienne hun koffers pakten in het kleine aankomsthalletje keek Paulson van een afstandje toe. De voorzitter van de voetbalbond oogde nerveus, gehaast. Snel delegeerde hij de Nederlanders naar een klein zijkamertje waar de overige bestuursleden al zaten te wachten. Tijd voor een drankje was er niet. Paulson en de dominee hielden een korte toespraak. Ze heetten de trainers welkom en vertelden dat ze blij waren met hun komst. Maar Peter zag iets anders. Hij zag de onzekerheid in hun ogen. Hij hoorde de dominee zeggen: ‘Jullie moeten niet te veel veranderen hier.’

‘Ik heb niet vijf dagen gereisd om alles bij het oude te laten,’ antwoordde hij direct. Ondertussen keek Paulson vanuit zijn ooghoeken naar het vliegtuig dat zich op de startbaan gereed aan het maken was voor de terugvlucht naar Fiji. De dominee zei nog: ‘Als je vragen hebt, zullen we je helpen.’ Maar volgens Peter straalde hij dat helemaal niet uit. De dominee straalde vooral weerstand uit.

Na een kwartier verontschuldigde Paulson zich. Hij verliet schielijk de kamer omdat hij mee moest op de vlucht naar Fiji. Peter, die tot de komst van Foppe als hoofdcoach zou fungeren met Etienne als zijn assistent, maakte snel een inventarisatie van de mensen om zich heen. De dominee weet niets van voetbal, dat was hem algauw duidelijk geworden. Als afgezant van God mocht hij kennelijk niet in het bondsbestuur ontbreken. Een andere bestuurder was een oud-voetballer. Hij kent die types wel, daarvoor loopt hij al lang genoeg mee in de voetballerij. Het zijn geen bestuurders, maar supporters die voetballers naar de mond praten en eerder een ontwrichtende werking op het proces hebben dan een constructieve. Dan zat er nog een oud-coach aan tafel die ook geen bijster doortastende indruk maakte. Peter maakte de balans op. Ze zaten hier met een compleet incapabel bestuur om tafel en de enige man die hij wel hoog aansloeg – Paulson is in het dagelijks leven staatssecretaris van Onderwijs – had zojuist het vliegtuig gepakt en zou een volle week wegblijven. En juist in die eerste week moet je slagen winnen om zaken naar je hand te zetten.

Peter, Etienne en ik zitten achter ons hotel op een houten terras pal aan de lagune. Het is een favoriete plek om te lunchen of om even wat te drinken. We blikken terug op hun eerste weken, de periode voordat Foppe, Geke en ik in Tuvalu aankwamen. Het uitzicht is fenomenaal hier. Het groenblauwe water glinstert in de zon, in de verte drijven een paar kleine onbewoonde eilandjes. De lagune is verlaten, het is volmaakt rustig op het water. We horen alleen het geluid van zacht rollende golven.

Tuvalu ligt extreem geïsoleerd, maar toch beleef ik het niet zo. Doordat we in het midden van de ‘boemerang’ zitten, zien we zowel links als rechts het eiland met een ruime bocht het water in steken. Een verlaten of claustrofobisch gevoel krijg je niet, er is altijd land in zicht.

Peter is het vaakst aan het woord. Hij had de leiding tijdens de trainingen en ook buiten de lijnen nam hij vaak de leiding. Hij was ook degene die de strijd aanging met de bondsbestuurders om zaken gedaan te krijgen. Etienne is meer laidback. Hij is altijd assistent-trainer geweest en ambieert ook geen leidinggevende functie. Dat zorgt voor rust en voorkomt een situatie met twee kapiteins op een schip.

Niet alleen van de kille sfeer, zo vervolgt Peter zijn terugblik, maar ook inhoudelijk waren ze geschrokken tijdens die eerste ontmoeting op het vliegveld. Heel erg geschrokken zelfs, omdat in dat gesprekje het fundament onder hun plannen was weggeslagen. Tijdens de technische voorbespreking in Zwolle hadden ze met Foppe gesproken over de selectionering. De voorbereidingsperiode zou kort zijn, in totaal maar een week of zes. Ze wisten vooraf niets, maar dan ook helemaal niets van het Tuvaluaanse voetbal. Ze kenden geen speler van naam, hadden geen idee van het niveau dat ze zouden aantreffen. Hoe zorg je dan dat je in korte tijd de beste spelers selecteert? Paul, de projectleider, wist van zijn eerdere bezoek aan Tuvalu dat er acht voetbalteams actief zijn. Het idee ontstond om tijdens de eerste twee dagen na aankomst een voetbaltoernooi te organiseren, waarbij ieder team een paar wedstrijden zou spelen. Peter en Etienne zouden dan snel zo’n honderd spelers in actie zien en al plussend en minnend vanaf de zijlijn een eerste schifting kunnen maken van zo’n veertig spelers. Na een week intensief trainen moest het dan mogelijk zijn om hieruit de beste mix van 23 spelers te kiezen die mee zouden gaan naar de Pacific Games.

Maar dat idee kon regelrecht de prullenbak in. Paulson vertelde doodleuk dat de spelerslijst al was ingeleverd bij de organisatie van de Pacific Games, omdat de regels nu eenmaal voorschrijven dat dit zestig dagen voor aanvang moest gebeuren. Op die lijst stonden dertig namen en uit die dertig moesten de uiteindelijke 23 worden gekozen. Afwijken van die lijst was onmogelijk, zei Paulson terwijl het zweet van zijn voorhoofd gutste. Hij was erg standvastig. Speelde misschien een rol dat hij bang was dat zijn zoon George zou afvallen als anderen de selectie zouden bepalen?

Tegen Paul en mij had Paulson in de tientallen e-mails die we naar elkaar verstuurd hadden de voorbije maanden met geen woord over de lijst gerept. Terwijl hij wel degelijk op de hoogte was van onze plannen voor een selectietoernooi. Sterker nog, hij had de teams zelf uitgenodigd. Peter en Etienne waren met stomheid geslagen. Hoe was die spelerslijst tot stand gekomen? Hoeveel goede spelers die niet op die lijst stonden, zouden ze mislopen? En wat betekende dit voor de prestaties tijdens de Games en dus ook voor hun eigen reputatie? Iedereen wie hij over zijn tijdelijke baan als assistent-bondscoach had verteld vond het prachtig, maar Peter wist ook: als Tuvalu straks vijf keer met 10-0 verliest wordt hij net zo makkelijk weggehoond.

De Nederlandse coaches besloten zich er niet bij neer te leggen. Het toernooitje ging gewoon door, ze zouden iedereen een kans geven en dan maar zien hoeveel rek er nog in de lijst zat. Ondertussen zou Paul de diplomatieke weg bewandelen. Hij zou contact opnemen met de organisatie van de Pacific Games en met de OFC, de Oceania Football Confederation. Het moest toch mogelijk zijn om voor dit toernooi, dat niet eens een officiële FIFA-status had, de spelerslijst te wijzigen? Zeker als er voor het eerst in de geschiedenis van het Tuvaluaanse voetbal een professionele staf werd ingevlogen. Uit het grote voetballand Nederland nog wel.

Daar zaten ze dan op hun eerste werkdag in Tuvalu. Aan de rand van het voetbalveld te wachten tot de spelers zouden arriveren. Peter Maas, 41 jaar, al achttien jaar hoofdtrainer en afgelopen seizoen werkzaam op het allerhoogste amateurniveau bij Baronie in Breda. Meerdere malen promoveerde hij met de clubs waarvoor hij werkte. Een paar jaar geleden werd hij zelfs nog genomineerd voor de titel Beste amateurtrainer van het jaar. Naast zijn werk als trainer – in het amateurvoetbal zijn dit zelden fulltimebanen – leidt hij een welzijnsproject voor kansarme, veelal Marokkaanse jongeren in Roosendaal.

Naast hem Etienne Stomp, de 54-jarige Curaçaoënaar, die assistent-trainer is bij Harkemase Boys, de Friese club die net als Baronie in de Topklasse uitkomt, en daarnaast werkt als gymleraar op een middelbare school. In de aanloop van het WK 2010 was hij keeperstrainer van het nationaal elftal van de Nederlandse Antillen en in 2006 had hij dezelfde rol bij Indonesië onder 23, waarvan Foppe bondscoach was. In die tijd werkten ze zes maanden intensief samen en leerden ze elkaar goed kennen. Met Jong Indonesië namen Foppe en Etienne destijds deel aan de Asian Games in Qatar. Etienne is een duizendpoot. Naast zijn specialisme als keeperstrainer – gezien de vele tegendoelpunten in de Tuvaluaanse voetbalgeschiedenis is zijn expertise meer dan welkom – is hij een ervaren conditietrainer, masseur en verzorger.

Om tien uur moesten de spelers aanwezig zijn, maar om elf uur was er nog niemand. En dat voor een selectietraining van het nationaal elftal! Liefst anderhalf uur te laat, om halftwaalf, parkeerden de eerste spelers hun viertaktbrommertjes onder het afdak. Anderen kwamen te voet en kropen tussen de struiken door het veld op. Uit alle hoeken en gaten kwamen ze aangelopen, sommigen op blote voeten. Die middag om twee uur waren er eindelijk voldoende spelers om te beginnen met voetballen.

Het veld lag er slecht bij. Het was niet alleen hobbelig, maar er zaten ook gaten in. Het gras stond veel te hoog en in de doelen zaten geen netten. Uit Nederland hadden ze zelf pionnen, hesjes, trainingstenues en 26 eredivisiewaardige ballen meegesjouwd omdat ze wisten dat er in Tuvalu helemaal niets was.

Peter en Etienne verwonderden zich toen ze met een notitieblokje op de tribune plaatsnamen. Ze keken naar voetbal in slow motion, het speltempo lag extreem laag. Spelers voetbalden vanuit stand en gaven elkaar alleen maar korte tikjes, niemand hanteerde de lange bal. Ook sprintduels zagen ze nauwelijks. Het leek wel of de spelers er alles aan deden om zich maar zo weinig mogelijk in te spannen. Technisch vaardig waren ze trouwens wel. De balbehandeling was goed op dit slechte veld. Spelvreugde zagen de trainers ook. Als iemand struikelde of huizenhoog overschoot, hadden de spelers de grootste lol. Al lachten ze meer om de fouten dan dat ze waardering hadden voor een goede actie; dat leek ondergeschikt.

Rème en Kolone, de centrale verdedigers die later mee zouden gaan naar de Pacific Games, waren een uitzondering en kregen een dikke plus achter hun naam. Zij streden voor iedere meter en waren onverzettelijk in de duels. Ook Alopua, die begon als verdediger maar later zou worden omgeschoold tot aanvaller, maakte indruk. En Okilani, de sprinter, deed het geweldig. Hij was snel, technisch behendig en de enige speler met een one touch pass in de benen. Meteen was er op persoonlijk vlak goed contact met Joshua, de meest ervaren speler van Tuvalu, die aanbood om scheidsrechter te zijn tijdens de selectiewedstrijden.

Het toernooi diende een dubbel doel. Het was niet alleen een goede selectiemethode – voor zover die nog relevant was na het lijstje van Paulson – maar het was als duurtraining ook een goede voorbereiding in de conditionele opbouw.

‘Het conditionele programma en het voetbalinhoudelijke programma moeten parallel lopen,’ legt Peter uit. ‘Hoe speel je de opbouw van achteruit? Wat doe je als je zelf aan de bal bent? Wat doe je bij balverlies? Wat doe je op stilstaande momenten? Dat zijn de hoofdthema’s die je altijd in de voorbereiding aan bod laat komen. We werkten die thema’s een voor een uit in meerdere trainingen en we integreerden die met de conditionele opbouw. Als je dat niet op een gestructureerde manier doet, dan ben je een bezigheidstherapeut. Zeker in Tuvalu, waar de spelers echt op nul moesten beginnen. Ze hadden geen enkel besef van organisatie in het veld, laat staan dat ze zich bewust waren van deze thema’s. Ze waren nog nooit op een professionele manier met voetbal bezig geweest. Voetbal was hier geen sport, maar een spelletje van 18 tegen 18 op de landingsbaan.’

De trainers merkten dat er veel wantrouwen was die eerste dagen. De spelers waren afwachtend en leken totaal niet vereerd dat ze misschien wel voor hun land mochten uitkomen. Dat was niet zonder reden. Funafuti heeft een grote aantrekkingskracht op inwoners van de outer islands. Op Funafuti wonen de meeste mensen, zijn de beste voorzieningen en is door de aanwezigheid van de regering de kans op werk het grootst. In hun tienerjaren trekken veel Tuvaluanen daarom naar het hoofdeiland op zoek naar een betere toekomst. Na aankomst worden ze meteen opgenomen in hun eigen eilandgemeenschap. Zo is op Funafuti een verzuilde samenleving ontstaan met verschillende kerken, gemeenschapsruimtes én voetbalteams per eiland. Wie geboren is op het eiland Nukulaelae zal in de competitie op Funafuti nooit ofte nimmer uitkomen voor het voetbalteam van Nanumea; transfers zijn uitgesloten. Ook de fatele, de traditionele dans waarmee Foppe werd onthaald, verschilt per eiland.

De roots van Paulson liggen op het eiland Vaitupu, dat zo’n tweehonderd kilometer verderop ligt. Hem wordt verweten – en terecht – dat meer dan de helft van de spelers ook tot de Vaitupu-stam behoort. Veel spelers van de andere acht eilanden voelden zich niet serieus genomen en waren daarom niet al te happig om mee te doen aan het selectietoernooi. Ook zat er nog oud zeer rondom een coup die plaatsvond in de top van de voetbalbond. Tapugao Falefou, de toenmalige bestuursvoorzitter, verbleef in 2009 voor een paar maanden in Australië. Toen hij terugkeerde naar Tuvalu zat Paulson ineens met zijn dik honderd kilo op het pluche. En die wilde van geen wijken weten. Veel spelers bleven loyaal aan de oud-voorzitter en wilden sindsdien niets meer met het nationale team te maken hebben.

Aan de andere kant waren er ook spelers die juist wel dolgraag mee wilden naar de Pacific Games, maar wegens wangedrag uit de selectie waren gezet. Ze hadden bij eerdere edities van de Games te veel gedronken en moesten daar nu, jaren na dato, nog steeds voor boeten. En dan waren er nog een paar talentvolle spelers die op de andere eilanden verbleven. De staatsboot zou de komende weken niet varen, dus deze spelers konden om logistieke redenen niet meedoen.

‘De eerste dagen hier waren pittig,’ bekent Peter. ‘Er was een totaal gebrek aan discipline, er was gedoe rondom de spelerslijst, het veld was slecht en op de achtergrond speelden er politieke processen: de kampen van Paulson en van de vorige voorzitter waren elkaar aan het zwartmaken. Ik wist: als we hier iets willen bereiken, moeten we eerst duidelijke afspraken maken.’

Vanwege het warme weer begonnen de ochtendtrainingen om halfzeven. De spelers moesten om zes uur aanwezig zijn, Peter en Etienne waren er al om kwart voor zes. Ze zorgden dat ze voor het begin van de training alles klaar hadden staan, om te laten zien dat ze hun taak serieus namen. Wie te laat kwam, al was het maar een minuut, moest voor straf twee rondjes lopen en twintig keer opdrukken. De trainers deelden de straffen uit met een knipoog, maar ze meenden het wel. Ook het tenuevoorschrift was strikt. Tijdens de trainingen droeg iedereen een blauw shirt, een witte broek en witte sokken. Wie het verkeerde tenue aan had mocht meteen aan zijn push-ups beginnen. Al na een paar dagen kwamen de meeste spelers op tijd en begonnen ze elkaar te corrigeren. Wie tegen de regels in op blote voeten wilde trainen kreeg direct te horen van zijn medespelers: ‘Dat wordt opdrukken!’

Zo werden de marges voor de spelers om zich aan het regime te onttrekken steeds kleiner. Maar toch was de groep zelden compleet. Elke training kwamen er wel een of twee spelers niet opdagen. Ze werden de dag erna gestraft. Ze moesten bijvoorbeeld, vaak onder luid gejoel, een oefening voordoen in de groep of de voetbalspullen dragen. Na de training riep Peter ze dan ter verantwoording. ‘Vaak was familie of werk de reden. Bij opvallend veel spelers lag hun moeder in het ziekenhuis. Dat is een klassieke smoes onder de allochtone jongeren waar ik in Nederland mee werk. Je kunt moeilijk boos worden op iemand van wie zijn moeder in het ziekenhuis ligt.’

George Panapa, die vanwege zijn geringe lengte als Little George door het leven gaat, had zijn eigen redenen om een training te verzuimen. Zijn vier maanden zwangere vrouw deed moeilijk, ze had hem het liefst de hele dag om zich heen. George vertelde dat ze urenlang tekeer kon gaan en vaak grote druk uitoefende om niet naar de training te gaan. Hij was niet altijd tegen die druk bestand. Zijn vrouw gruwde al helemaal bij de gedachte dat George straks weken van huis zou zijn voor de Pacific Games. De vrouw van George kreeg al snel de bijnaam Danny Cruijff.

Het duurde een week voordat de discipline was aangehaald. Natuurlijk ging het daarna nog wel eens mis. Met de spelers was afgesproken dat ze de hele periode, van de voorbereiding tot en met de Pacific Games, niet zouden drinken. Geen druppel. In het gelovige Tuvalu is drinken een zonde. Het gevolg is dat wie eenmaal één biertje op heeft het daarna vaak op een ongebreideld zuipen zet. Gezondigd is er toch al, is de gedachte, dan kan het maar beter goed gebeuren. Gezellig af en toe een biertje drinken is daarom geen optie, want dat kunnen de spelers niet. Ook de trainers zelf dronken geen druppel. Peter: ‘Je verliest je geloofwaardigheid op het moment dat je zelf wél drinkt. Als trainer van Baronie ging ik daarom nooit stappen in Breda. Veel mensen kennen je. Er komen alleen maar verhalen van als je met een biertje in de kroeg staat.’

Op een dag begon verdediger Jelly Selau ineens apengeluiden te maken op de training. Peter dacht: ‘Dit klopt niet, want normaal praat hij nooit.’ Daarna ging Jelly op z’n knieën lopen. Hij was nog dronken van de nacht ervoor. Peter nam hem even apart. ‘Hoeveel heb je gedronken?’ vroeg hij.

‘Ik heb niet gedronken,’ antwoordde Jelly met een wazige blik.

‘Nu kun je twee dingen doen,’ ging Peter verder. ‘Of je geeft toe dat je gedronken hebt en ik schors je voor een paar dagen. Of je ontkent dat je gedronken hebt en je gaat niet mee naar Nieuw-Caledonië.’

Zwijgend liep Jelly naar zijn brommertje. Een paar dagen later verscheen hij weer op de training. Voor straf moest hij op goal, omdat een van de keepers ontbrak. Jelly bleek een openbaring. Hij kon veel beter keepen dan voetballen en zou vanaf die dag zijn keepersshirt niet meer uittrekken. Sterker nog, hij zou een geduchte concurrent worden van eerste keeper Katepu.

Niet alleen de disciplinaire, maar ook de facilitaire plooien werden langzaam gladgestreken, al duurde dat veel langer dan het geduld van vooral Peter toeliet. ‘Ik heb vanaf dag één gevraagd of ze het gras wilden maaien, de gaten wilden dichten en visnetten in de goal wilden hangen,’ zegt hij, terwijl het onbegrip nog in zijn stem doorklinkt. ‘De dominee zei altijd ja, ja, maar deed nee, nee. Pas toen Paulson na een week terugkwam uit Fiji kwam er beweging in. Op een dag stond Paulson zelf maar de gaten vol te gooien met zand, omdat niemand anders het deed. Na tweeënhalve week waren eindelijk ook de netten gemaakt.’

Etienne had minder moeite met de cultuurverschillen. ‘Ik heb de eerste dertien jaar van mijn leven in Curaçao gewoond. In Tuvalu herken ik veel dingen vanuit mijn jeugd. De mooie blauwe zee, de temperatuur, de wind, de palmbomen, de rust, de mensen. Het leven is hier zo anders dan in Nederland, waar alles zo gestructureerd is. Alles moet op papier, alles moet worden verantwoord, Nederland is compleet doorgeslagen. Ik voel me in Curaçao en Tuvalu meer thuis dan in Nederland. Toen Peter en ik hier net een dag waren, wilden we meteen allerlei zaken geregeld zien. De mensen zijn daar best toe bereid, maar niet op stel en sprong. Je moet ze de tijd geven. Ik snap heel goed dat ze een houding hebben van: even rustig aan jullie. Dat het daardoor twee weken duurt voor er netten hangen, het zij zo. Aan de andere kant ben ik qua discipline wel heel Nederlands. Ik wil dat iedereen op tijd komt. Wat dat betreft ben ik heel strikt.’

Eén probleem bleek onoplosbaar. Twee weken hebben ze geduwd en getrokken, maar aan de spelerslijst kon niet worden getornd. Ook de lobby van Paul bij de officiële instanties bleef zonder resultaat. Op het laatst probeerden Peter en Etienne nog om getalenteerde sporters weg te kapen bij de Tuvaluaanse rugbyselectie – het onderling ruilen van atleten mocht namelijk wel volgens de regels van de Pacific Games – maar ook die pogingen sorteerden geen effect. Ze waren definitief aangewezen op de dertig spelers die de bond had geselecteerd.

‘We hebben zeker zeven, acht spelers zien voetballen die we zo hadden willen meenemen naar Nieuw-Caledonië,’ blikt Peter terug. ‘Mati Fusi bijvoorbeeld, die er in 2007 ook bij was op de Spelen in Samoa, kon alles met een bal. Dat was heel frustrerend: je ziet dat er goud ligt, maar je mag het niet pakken. We doen ontwikkelingswerk, we willen er het beste van maken, dan wil je ook zelf je spelersgroep samenstellen. Uiteindelijk moesten we het doen met een heel jonge groep, op een paar na zijn ze allemaal 19, 20 jaar oud. Alleen Okilani en Kolone zijn dragende spelers, er zat bijna geen routinier tussen. Mati Fusi en andere ervaren spelers die niet op de lijst stonden hebben we later een trainerscursus aangeboden, zodat ze onze kennis kunnen overdragen op jongere spelers.’

Naast de spelerslijst was er nog een hoofdpijndossier. Hoofdrolspeler was diezelfde Okilani, de ster van Tuvalu met het bijzondere kapsel. Hij was het middelpunt van een strijd tussen de voetbalbond en de atletiekbond, die beide de topatleet aan zich wilden binden. De atletiekbond wilde dat Okilani zich volledig zou richten op de honderd meter sprint en het verspringen tijdens de Pacific Games en dat hij niet aan het voetbaltoernooi zou deelnemen. Peter en Etienne zagen in Okilani een van de weinige pareltjes in de selectie. Ze snapten dat hij gezien zijn olympische verleden op de 100 meter moest uitkomen, maar wilden hem daarnaast deel laten uitmaken van het voetbalteam. Het programma op de Pacific Games liet dat toe. Het atletiekprogramma begon pas als de eerste ronde van het voetbaltoernooi was afgelopen en Tuvalu normaal gesproken was uitgespeeld.

‘Bij het selectietoernooitje was hij aanwezig,’ vertelt Etienne. ‘Hij deed het fantastisch. Hij was snel, had inzicht, hij viel meteen op. Bij de trainingen daarna zou hij er ook gewoon bij zijn, maar kwam hij ineens niet meer opdagen. Het was heel moeilijk om hem te spreken te krijgen, zijn familie schermde hem af. We zaten eens te eten in een restaurantje waar Okilani toevallig ook was. Hij zat in een aparte ruimte. Toen hij drinken wilde halen, zag hij ons en draaide hij gauw om. Even later haalde iemand anders drinken voor hem.’

Okilani miste de eerste weken van de voorbereiding. De trainers hadden de hoop al laten varen, ze hadden geen zin om te trekken aan een dood paard.

‘Maar op een dag zat hij achter op een brommertje vanuit een hoekje naar de training te kijken,’ vervolgt Etienne. ‘De dag erna was hij er weer. We hebben hem een paar dagen genegeerd, totdat hij aangaf toch te willen aanhaken. We maakten duidelijke afspraken met elkaar. Hij mocht de ochtendtrainingen overslaan, zodat hij zich ook kon voorbereiden op zijn atletiekprogramma. Verder spraken we af dat hij tijdens de Games bij de voetballers zou slapen en niet bij de atleten. Hij moest echt een volwaardig lid worden van ons team.’

De Nederlandse trainers leefden als monniken die eerste weken. Het was een schema van om vijf uur opstaan, trainen, ontbijten, zwemmen, technisch overleg, lunchen, trainen, avondeten en rond tien uur naar bed. Tussen de bedrijven door moesten ze de nodige randzaken regelen, omdat Paul al snel bezweken was onder de druk van zijn projectleiderschap. Het stoorde hen dat Paul vaak lag te slapen terwijl er allerlei zaken geregeld moesten worden. Het leidde niet alleen tot meer werk voor de trainers, maar ook tot spanningen tussen Paul en de assistent-bondscoaches. De irritaties namen snel toe. Bijvoorbeeld als Paul de trainingen verstoorde door ongevraagd het veld op te lopen om close-upfoto’s van spelers te maken.

‘Je weet dat Foppe na vier weken komt,’ zegt Peter. ‘Dan wil je een bepaald programma hebben afgerond en dan wil je dat hij niet met allerlei randzaken te maken krijgt, zeker niet iemand met zijn status. Daarom heb ik zo veel mogelijk paden platgewalst voordat Foppe hier was. Zo hebben we eens een aanvaring gehad met het rugbyteam, dat tegen alle afspraken in ineens om halfzeven op ons veld stond. We spraken af dat ze voor één keer de helft van het veld mochten gebruiken, maar daarna niet meer. De rugbyballen vlogen om onze oren, de coach kwam heel provocerend op onze helft staan. We lieten ons niet intimideren en lieten daarmee aan de spelers zien dat we ons niet weg laten jagen. Doen we dat wel, dan ben je je veld kwijt. Ook dreigden we ons hotel te worden uit gezet omdat er allerlei belangrijke buitenlandse gasten waren. Paulson wilde ons op de eerste dag al ergens achteraf in een accommodatie stoppen waar je ziek wordt van de varkenslucht. Daar pasten Etienne en ik voor. Wij doen dit werk vrijwillig, we zijn twee maanden van huis. De enige voorwaarde die we stellen is dat we een fatsoenlijke plek hebben om te slapen. In ons contract staat dat we verblijven in het Vaiaku Lagi Hotel. Het viel ons tegen dat Paul niet gelijk voor ons in de bres sprong en er alles aan deed om ons in het hotel te houden. Uiteindelijk heb ik het zelf geregeld. Het heeft heel wat energie gekost voor het eindelijk zover was, ik heb er een week voor moeten knokken.’ Peter had het eens berekend: in die vier weken had hij precies twee vrije dagen gehad. ‘Maar,’ voegt hij er snel aan toe, ‘dat is niet erg. Ik ben hier niet gekomen om als een Piet Schrijvers vakantie te vieren. Ik ben om drie redenen in dit project gestapt: ik wil ontwikkelingswerk doen, ik heb altijd al eens aan een groot internationaal toernooi willen deelnemen en ik wil graag leren van een ervaren vakman als Foppe.’

Het dagelijkse zwemmen na het ontbijt was zijn elixer, zegt hij, terwijl hij vanaf het terras naar de stenen steiger wijst een stukje verderop, vanwaar ze dagelijks de lagune in doken. ‘Het warme, zoute water werkte als een soort massage. En dan je snorkel op en vissen kijken, heerlijk.’ Het tripje naar Tepuka, algemeen beschouwd als het allermooiste eiland rond Funafuti, was ‘betoverend’. ‘Op de heenreis werd ons bootje begeleid door meezwemmende dolfijnen en tijdens het snorkelen zagen we reusachtige manta’s met een spanwijdte van wel een paar meter. Daar zwem je dan tussen, dat is heel indrukwekkend. Even later zwom er zelfs nog een haai voorbij. Toen ben ik maar gauw achter een dikke Australische toerist gaan hangen.’

Peter en Etienne genoten van het plezier op de trainingen. De eerste twee, drie weken gingen de spelers met sprongen vooruit. Ze merkten dat het project begon te leven bij de lokale bevolking: er kwamen steeds meer toeschouwers op de trainingen af. Ook genoten ze van de prettige omgangsvormen van de Tuvaluanen, die altijd respect voor elkaar tonen en er nooit op uit zijn om anderen onderuit te halen. In Nederlandse kleedkamers willen voetballers zich nog wel eens laten gelden ten koste van spelers die lager in de pikorde staan, hetzij verbaal, hetzij met zogenaamde ‘voetbalhumor’, maar in Tuvalu is dit een volslagen onbekend fenomeen. Daarnaast genoten ze van de warmte van de mensen, die hen massaal groetten op straat en regelmatig uitnodigden om bij hen te komen eten. Met name de uitnodiging om bij Paulson thuis te komen eten, maakte indruk. Het was niet alleen een blijk van waardering dat ze na de strubbelingen in de beginperiode werden uitgenodigd door de bondsvoorzitter zelf, maar het diner was ook om een andere reden bijzonder. Little George en zijn neef James, die ook in de selectie zit, kwamen aanzetten met een emmer vol vers gevangen vliegende vissen. Paulson sneed de vissen ter plekke open, haalde de ingewanden eruit en spoelde het vuil eraf. De vissen smaakten fantastisch. Net als de kokosnoten die erbij geserveerd werden.

3
‘De lat ligt te hoog’

De dag begint niet anders dan de weken ervoor. Om zes uur ’s ochtends staan de trainers op het veld om hun oefeningen uit te zetten. Peter legt de hoedjes op de juiste afstand voor de passoefening waarmee hij de training zal beginnen, een stuk verderop is Etienne in de weer met zijn coördinatieladders: touwladders van een meter of vijf lang, waarvan de sporten zo’n dertig centimeter uit elkaar op de grond liggen. Het is straks aan de spelers om in allerlei variaties zo snel mogelijk tussen de sporten door te rennen en te springen. Het is een van de vele oefeningen die Etienne als conditietrainer in huis heeft.

Zoals iedere ochtend begint de training om halfzeven. Het is dan nog niet al te warm, bovendien hebben de spelers dan de mogelijkheid om na de training meteen door te gaan naar hun werk. Voor wie werk heeft tenminste. De meeste spelers zijn werkloos, zoals het overgrote deel van de Tuvaluaanse bevolking geen betaalde baan heeft.

De dag mag dan routinematig beginnen, er is één belangrijk verschil met de trainingen ervoor. Vandaag staat Foppe, het boegbeeld van het Tuvalu-project, voor het eerst op het veld. De kersverse bondscoach werd groots onthaald door het voetbalbestuur, toch is er op de Tuvalu Sports Ground weinig opwinding te bespeuren. Zoals gebruikelijk staat ook nu maar een handjevol supporters langs het veld. Een introductie bij de spelersgroep was er nauwelijks. Gisteren hebben de spelers hem snel de hand geschud, maar dat was het dan ook. Het lijkt another day at the office als Foppe vandaag voor de derde keer in zijn carrière – na Jong Indonesië en Jong Oranje – een nationaal team onder zijn hoede neemt.

Foppe heeft een gele pet op tegen de zon. Hij draagt een wit shirt met op de linkerborst het blauw-gele logo van de voetbalbond TNFA, dat nog door Paul is ontworpen. Daaronder staat in zwarte blokletters F DE HAAN. Ook dat was een idee van Paul, die Tuvalu meteen maar wilde opstuwen in de vaart der voetbalvolkeren. Niet alleen Foppe, maar de hele staf zal voortaan met zijn geborduurde naam op de borst door het leven gaan. De outfits zijn op topniveau, nu het voetbal nog.

Een groot deel van de training laat Foppe over aan zijn assistenten. Even neemt hij een kleine groep spelers onder handen, die hij traint op sprongkracht. De pensioengerechtigde trainer is opmerkelijk fit. Hij staat onvermoeibaar te hurken, te springen en te koppen. Op zijn gezicht verschijnt een grijns van oor tot oor die er de rest van de training niet meer af zal gaan. Foppe is in zijn element.

Even later kijkt hij toe hoe Peter een oefenvorm begeleidt waarin over een aantal schijven een bal wordt ingepasst, doorgespeeld en afgemaakt op doel. Hij observeert, zoals hij ook andere oefenvormen van een kleine afstandje bekijkt zonder commentaar te leveren of in te grijpen. De training wordt zoals gebruikelijk afgesloten door drill instructor Etienne met oefeningen in rompstabiliteit. Dat zijn oefeningen om de controle over de rompspieren te verbeteren. Het voorkomt blessures en zorgt voor meer schotkracht. Het is een loodzware afsluiting van een training waarin het afgelopen anderhalf uur toch al veel is gevergd van de spelers. Terwijl de zon al aardig begint te branden, liggen de spelers op hun zij en duwen ze met hun onderarm hun bovenlichaam van de grond. Op commando van Etienne houden ze gedurende tien seconden een been, een arm of allebei in de lucht. ‘Left foot up!’ roept hij en twintig benen gaan tien seconden de lucht in. ‘Left arm up!’ De 68-jarige Foppe doet de eerste oefeningen moeiteloos mee en dwingt daarmee zichtbaar respect af bij zijn pupillen. Dan komt een favoriete oefenvorm van de spelers voorbij. ‘Superman!’ schreeuwt Etienne. Tien tellen lang tillen de spelers, terwijl ze met hun buik op de grond liggen, hun gestrekte armen en benen een paar centimeter van de grond. Sommigen beginnen te kreunen, ze houden het niet meer. Anderen beginnen om dezelfde reden te giechelen. Na de laatste oefening storten ze voldaan ter aarde.

‘Dank voor jullie inzet en vergeet niet om goed te drinken,’ rondt Peter de training af. ‘Tot vanmiddag!’ Hij wijst de spelers aan die de voetbalmaterialen moeten verzamelen. Hij hoeft het maar één keer te zeggen. De spelers zijn erg volgzaam en laden zonder dralen de zakken vol ballen, pionnen en hesjes op hun brommertjes en brengen ze naar de lobby van ons hotel, waar een verlaten hoekje is ingericht als materiaalhok.

Om elf uur staat de afspraak met de premier op de agenda. Het regeringsgebouw ligt pal naast ons hotel. Om goed voor de dag te komen bij de hoogste baas van het land zijn we alle vijf – Foppe, Peter, Etienne, Paul en ik – gekleed in ons officiële witte shirt met TNFA-logo en geborduurde naam. Wel hebben we een korte broek en slippers aan, het blijft Tuvalu. Beveiliging is er niet. We hoeven ons niet te melden bij een receptioniste, want die is er niet. We hoeven ook geen naamregister te tekenen of een bezoekerspas om te hangen. In Tuvalu loop je gewoon bij de premier naar binnen alsof je een afspraak hebt met de eerste de beste ambtenaar. Paul is vaker in dit gebouw geweest en wijst ons de weg. We lopen ongehinderd het gebouw door en nemen de trap naar de tweede verdieping. Boven aangekomen gaan we rechtsaf een gang in en daarna naar links. De premier zit in de verste uithoek van het gebouw dat de vorm heeft van een hoofdletter H. De deur van zijn kamer staat open. Als we aankloppen en voorzichtig zijn werkkamer binnenlopen, staat de premier ons al op te wachten. Willy Telavi is een rustig man. Hij schudt ons de hand en wijst onze plaatsen aan. Hij neemt niet plaats achter zijn bureau, waarop een vlaggetje van Tuvalu staat, maar gewoon op een zitbank. Hij heeft een bescheiden kantoor. Er staan een bureau, een zitbank en een paar fauteuils. Tegen de muur staat een kleine boekenkast, in de hoek een ventilator. De premier draagt een zwarte rok tot over de knie, in de Pacific het equivalent van een westers pak. Hij heeft een lichtbruine huid, de meeste Tuvaluanen zijn niet heel donker, en om zijn nek hangt een indrukwekkende houten kralenketting. Hij praat op kalme, zachte toon. ‘Jullie hebben de waarnemend minister van Sport gesproken, heb ik gehoord,’ begint hij als we hebben plaatsgenomen. ‘Ik begreep van hem dat jullie het team zo snel mogelijk naar Fiji willen laten varen.’

Foppe neemt het woord. Hij herhaalt het betoog dat Etienne gisteren hield bij de minister en rondt af met de vraag of we met de snelle boot kunnen. Om zijn betoog kracht bij te zetten, voegt hij eraan toe: ‘Als we goed presteren op de Games kunnen we door met het project. Als we het slecht doen, zullen de mensen zeggen: leuk dat die Nederlandse mannen hier geweest zijn, maar het resultaat was nul. Dat willen we niet. Het doel is om Tuvalu lid te maken van de FIFA. Als wij straks weg zijn willen we hier een Nederlandse trainer aanstellen om het voetbal verder te ontwikkelen. Daar is alleen draagvlak voor als we nu een goed resultaat neerzetten. Ik hoop dat u daar begrip voor heeft.’

De premier knikt instemmend. ‘Ik wil jullie nogmaals danken dat jullie helemaal uit Nederland zijn gekomen om ons te helpen. We steunen jullie initiatief van harte. De test zal plaatsvinden in Nieuw-Caledonië, en daarvoor moet alles in orde zijn. Het was eigenlijk de bedoeling dat de Nivaga II zou varen, zodat de kapotte motor meteen gerepareerd kon worden in Fiji. Maar ik zal de secretaris van Communicatie & Transport vragen of hij de snelle boot wil inzetten om het team naar Suva te brengen.’

De premier kijkt de groep rond en richt zich dan nog even tot Foppe. ‘Heeft u de spelers al gezien?’

‘Gisteren heb ik kennisgemaakt,’ antwoordt hij. ‘Vanochtend heb ik de eerste training gehad. Het zal hard werken worden, maar daar hou ik van. Als je hier als toerist komt, zie je alleen de buitenkant. Nu werk ik met de mensen hier, dat maakt het bijzonder.’

‘We zullen bidden voor een goed resultaat op de Pacific Games. Dank voor jullie bezoek en ik zal de beslissing zo snel mogelijk doorgeven.’

Na het gesprek maken we nog wat foto’s van onszelf met de premier. Als we bijna de deur uit lopen neemt de premier gauw een klein, roze cameraatje van zijn bureau. ‘Kunt u voor mij nog een foto maken?’ vraagt hij aan Paul. De premier wil op de foto met Foppe. Bij ons afscheid checken we nog even of de minister van Sport daadwerkelijk de beste speler was uit de geschiedenis van Tuvalu. ‘Yes, he was,’ zegt de premier zonder aarzeling.

Na een kwartier staan we weer buiten. Het was een vruchtbaar gesprek. Die middag krijgen we groen licht: het team mag met de snelle boot. Voor onszelf maakt het trouwens niet uit. Wij mogen als trainers en officials met het vliegtuig naar Fiji, alleen de atleten gaan met de boot.

De komende dagen zal het beeld op het trainingsveld kantelen. Langzaam neemt Foppe de leiding over en laat Peter de teugels wat vieren. Het is even aftasten tussen de twee trainers die voor het eerst met elkaar samenwerken. ‘Het was niet makkelijk om meteen mijn plek te vinden,’ geeft Foppe later toe. ‘Hoe reageren zij op mij, en ik op hen, dat was best spannend. Je kunt direct zeggen wat je ervan vindt, maar dat heb ik met opzet niet gedaan. Het is hun kind, dat neem je niet gelijk af. Met Etienne heb ik al eerder gewerkt, Peter kende ik niet. Hij is dominant, prima, daar heb ik geen last van. Ik heb alles in overleg gedaan, dan kom je al doende tot een rolverdeling.’ Peter op zijn beurt moest wennen aan de rol van assistent. Hij is bijna twintig jaar hoofdtrainer, ineens moest hij zich schikken in de rol van assistent. Het voelde raar om niet meer de eindverantwoordelijkheid te dragen voor een groep waarover hij vier weken de leiding had.

Op Foppes derde dag werd de machtsoverdracht bezegeld. Tijdens een oefening in balaanname neemt Peter uit gewoonte de basisspelers voor zijn rekening, terwijl de reserves met Foppe toekijken. Als hij klaar is met zijn uitleg en denkt te kunnen doorgaan, grijpt Foppe in. ‘Bedankt voor je uitleg, Peter. Dan mag je het nu de reserves gaan uitleggen.’ Ze kunnen er allebei om lachen. De rolverdeling zal vanaf dat moment niet meer veranderen. Foppe neemt als bondscoach de basiself voor zijn rekening, Peter houdt zich als assistent voornamelijk met de reserves bezig. Etienne kan zich door de uitbreiding van het team grotendeels richten op de keepers, de conditietraining en de verzorging van geblesseerde spelers.

De hand van Foppe is snel zichtbaar. Hij zal de komende dagen veel oefenen op basale vaardigheden. ‘Ik had al snel gezien dat veel spelers basisvaardigheden missen. Dan moet je zorgen dat ze zo veel mogelijk balcontacten hebben.’ Tijdens een oefening staan de spelers een paar meter van elkaar af en spelen ze de bal in hoog tempo naar elkaar over. Bij een andere oefening nemen de spelers de bal aan op de borst om hem direct terug te kaatsen. Ook doet hij veel oefeningen om de sprongkracht en kopkracht te verbeteren.

‘Veel moderne trainers maken het hartstikke ingewikkeld,’ zegt Foppe in ons hotel, als ik met hem terugblik op zijn eerste dagen als bondscoach. ‘Het is net als met lezen. Je begint met het leren van de letters. Vervolgens maak je woordjes, daarna zinnen. En pas dan ga je een hele bladzijde lezen. Je moet spelers niet meteen een hele bladzijde willen laten lezen. Ik zag de eerste dag een oefening over zes schijven. Dan sta je eerst vijf minuten uit te leggen wat je bedoelt en daarna zijn de spelers de eerste tien minuten aan het nadenken wat ze moeten doen.’

‘Was de ploeg met een meer basale aanpak verder geweest?’ vraag ik.

‘Zeker. Maar ik zie ook dat de trainers heel veel werk hebben verzet. Kijk, er was hier totaal geen structuur, totaal geen idee over topvoetbal. Als je dat in je achterhoofd houdt, gaat het heel aardig. De spelers hebben technisch en tactisch grote sprongen gemaakt, dat kan ik zien. Conditioneel is het prima voor elkaar. En er staat een hecht team, dat hebben Peter en Etienne fantastisch gedaan.’

Een dag eerder was ik op bezoek bij aanvoerder Mau thuis. Met zijn 31 jaar is hij de routinier van de overwegend jonge selectie. Hij was er al bij tijdens de Pacific Games in 2003 en vanwege zijn senioriteit is hij door zijn medespelers verkozen tot aanvoerder. Met zijn zachtaardige karakter en zijn rustige manier van praten staat hij symbool voor de Tuvaluaanse voetballers. Het zijn heel timide, wat introverte jongens. Ze zijn vriendelijk en hulpvaardig. Wel is het lastig om echt tot ze door te dringen, hun ware gedachten laten zich niet altijd even gemakkelijk raden. De spelers vertonen geen enkele vorm van machogedrag, laat staan dat ze sterallures hebben. Ze luisteren goed naar de trainers en stellen geen kritische wedervragen zoals Nederlandse profs geneigd zijn om te doen. De keerzijde is dat zelf meedenken en initiatief nemen tijdens een training of wedstrijd niet hun sterkste punt is.

Mau zou je, als aanvoerder van het nationale team en met zijn rol als controlerende middenvelder, met enige fantasie de Mark van Bommel van Tuvalu kunnen noemen. Al is er een belangrijk verschil: waar Van Bommel er zo nodig met gestrekt been invliegt, trekt Mau zijn been in als een duel te fysiek dreigt te worden. En natuurlijk is er nog een verschil. Van Bommel ontvangt als prof een miljoenensalaris in Europa, terwijl Mau geen cent verdient met voetballen. De competitie in Tuvalu gaat tussen een handvol teams en is qua professionaliteit nog het best te vergelijken met een onderlinge competitie van caféteams in Nederland. Ook voor hun wedstrijden in het nationaal team ontvangen de spelers geen vergoeding. Mau heeft sowieso geen inkomen. Hij heeft geen betaalde baan en is speervisser van beroep. Op een goede dag vangt hij dertig vissen waar hij zijn gezin van te eten kan geven. Wat hij overhoudt geeft hij weg of ruilt hij tegen een brood, groenten of blikjes Fanta Ananas.

De aanvoerder woont op enkele minuten lopen van het centrum aan een kronkelig asfaltweggetje met aan weerszijden palmbomen en daartussen kleine, dicht op elkaar gepakte vrijstaande huizen. Het zijn huizen zonder verdiepingen, die meestal zijn opgetrokken uit betonblokken. Buiten aan de lijn wappert zijn blauwe trainingsshirt met rugnummer 6. Naast het huis staat zoals bij vrijwel elke woning een joekel van een groene watertank, waar de dakgoot in uitkomt. Bij gebrek aan grondwater – Funafuti is een koraaleiland – wordt regenwater gebruikt om te drinken, te koken en te douchen. Hoewel de tanks een capaciteit hebben van vijfduizend liter is het een kwetsbaar systeem. Als het lang niet regent ontstaat al snel waterschaarste. Er is wel een ontziltingsinstallatie op het eiland om het zeewater zoet te maken, maar die vertoont nogal eens gebreken.

Zoals gebruikelijk in Tuvalu staat ook bij Mau de voordeur open, diefstal kennen ze hier niet. Als mensen al veroordeeld worden is het vanwege dronkenschap, huiselijk geweld of – in zeer uitzonderlijke gevallen – verkrachting. Op dit moment telt het gevangenisje naast het politiebureau negen gevangenen. Als je erlangs loopt zie je ze achter de tralies staan. Vaak steken ze hun hoofd door de tralies als ze iemand voorbij zien lopen. Het lijken de Zware jongens uit Donald Duck wel.

In de kozijnen van Mau’s huis zitten geen ruiten maar brede horizontale lamellen, zodat de wind verkoeling kan geven. In Tuvalu is het altijd tussen de 26 en 34 graden, waardoor de temperatuur aardig kan oplopen binnenshuis. Hoewel er elektriciteit is, beschikt geen enkele woning over airco. Dat is simpelweg niet te betalen. Als het binnen niet uit te houden is, slapen Tuvaluanen gewoon buiten. Ze gaan in een hangmat liggen voor hun huis. Of ze slapen op de landingsbaan, die iets hoger ligt dan de smalle grasstroken ernaast. De wind heeft daar vrij spel.

Bij binnenkomst gaan de schoenen uit. Links is een open keukentje met een fornuis, een wasbak en eenvoudige houten keukenkastjes. Op de vloer van de kleine L-vormige woonkamer ligt een plastic zeil. Er staat geen enkel meubelstuk in de kamer. Geen bank, geen stoel, geen tafel, helemaal niets. ‘Als we eten of samen een potje domino spelen, zitten we op de grond,’ legt Mau uit. De muur hangt vol met elftalfoto’s, medailles en andere memorabilia. Naast een grote Tuvaluaanse vlag hangt een vaantje dat herinnert aan het kampioenschap in de nationale competitie. Daarnaast hangt Mau’s spelerspas van de Pacific Games in 2003. De lichtbruin geverfde muur is op veel plaatsen afgebladderd, maar het huis is schoon en opgeruimd.

Het huis heeft twee slaapkamers en een klein kamertje dat dienstdoet als washok. Mau heeft het relatief goed. In zijn huis van zo’n veertig vierkante meter wonen vijf mensen (zijn moeder, zijn vrouw, twee kindjes en hijzelf), terwijl in soortgelijke huizen vaak wel tien of twaalf mensen wonen.

Tijdelijk woont de aanvoerder alleen. Zijn vrouw is hoogzwanger en staat op het punt om te bevallen in Fiji, waar de medische voorzieningen beter zijn dan in Tuvalu. ‘Ik ben thuisgebleven omdat ik heel graag wil voetballen,’ zegt hij nadat hij een kop thee voor me heeft ingeschonken. ‘Dit is mijn laatste kans om aan de Pacific Games mee te doen, over vier jaar ben ik te oud. Vooral nu de Nederlandse trainers hier zijn, wil ik hier blijven, zelfs als ik daardoor de geboorte van mijn derde kind mis. We hebben nog nooit zulke goede coaches gehad, ik leer ontzettend veel van ze. De trainers leggen het spel vaak stil en laten dan zien hoe we de bal moeten passen en hoe we onze posities moeten innemen. Het valt niet altijd mee. Zoals we moeten staan in het veld en moeten bewegen, dat zijn we niet gewend.’

Ongeveer een derde van de spelers spreekt Engels, Mau is een van hen. De overige spelers spreken alleen Tuvaluaans, sommigen verstaan wel Engels. Tijdens mijn bezoek is ook linksbuiten George aanwezig. Samen zijn ze op Mau’s brommertje van de training hiernaartoe gereden. Ook de zoon van de voorzitter is onder de indruk van de Hollandse School. ‘De trainers helpen ons om beter te voetballen,’ legt hij uit. ‘We leren bijvoorbeeld om druk te zetten op de bal. Ook hebben we geleerd om te communiceren met andere spelers. We zeiden eigenlijk nooit wat tegen elkaar in het veld. We vroegen nooit om de bal. Ik praat nu zelf ook meer.’ Er is nog een belangrijk verschil. ‘Met onze lokale trainers renden we eigenlijk alleen maar. Alleen bij een partijtje kwam er een bal aan te pas. Nu trainen we altijd met de bal en daar leer je veel meer van. Het komt ook doordat we vroeger alleen maar op de landingsbaan mochten trainen en niet op de Sports Ground. We hadden wel ballen, maar we mochten er altijd maar twee gebruiken voor het hele team. Op het asfalt slijten de ballen nogal snel.’

Ik vraag hem hoe hij het vindt dat Foppe bondscoach is. ‘Het was een enorme verrassing toen ik hoorde dat hij naar Tuvalu zou komen,’ zegt hij glunderend. ‘Het is heel bijzonder dat hij ons wil helpen. Tuvalu is zo’n klein landje... Het was moeilijk te geloven dat hij echt zou komen.’

Tijdens onze terugblik vraag ik aan Foppe hoe hij die eerste dagen te werk ging. ‘Bij dat eerste partijtje heb ik heel goed gekeken naar de spelers,’ antwoordt hij. ‘Hoe loopt een speler? Is hij van nature een balafpakker? Heeft hij gevoel voor waar de bal komt? Heeft hij gevoel voor de goal? Je krijgt een soort timmermansoog in dit vak. Je leert heel snel spelers te doorgronden. Al snel zie je wie waar moet spelen en waarom. We zijn met diverse spelers gaan schuiven. De rechtsbuiten is rechtshalf geworden omdat hij áchter de bal moet spelen, niet ervoor. De centrale verdediger werd rechtsback. De linkerspits hebben we hangend op rechts laten spelen. Met Peter en Etienne heb ik daar heel veel over gesproken tijdens ons dagelijks technisch overleg. Uiteindelijk beslissen we samen.’

Foppe is vooral enthousiast over Alopua. ‘Hij was verdediger, maar was door Peter en Etienne al naar voren gehaald, achter de spits. Later hebben we een diepe spits van hem gemaakt. Hij kan een bal vasthouden, zijn kont erin zetten, en schiet als een van de weinigen op de goal in plaats van ernaast. Hij is verreweg de slimste van allemaal in de wijze waarop hij vrijloopt en zijn lichaam gebruikt. Kolone vind ik een echte kerel. Het is geen geweldige voetballer, maar wel een geboren verdediger. Als je hem tegenkomt loop je met een grote boog om hem heen, spitsen hebben een hekel aan dat soort jongens. Hij is redelijk snel, een goede kopper en hij heeft veel gevoel voor wanneer hij anderen moet helpen. Met een gedegen opleiding had hij in Nederland aardig mee gekund op top-amateurniveau.’ Al eerder had hij zich positief uitgelaten over Okilani. ‘Hij is de enige, samen met George, die méér ziet, die een station vooruit kan denken.’

‘En Mau, de aanvoerder?’ vraag ik.

‘Mau is redelijk vaardig, redelijk snel. Maar tactisch is hij een onbenul.’

Foppe was teleurgesteld toen hij het Tuvaluaanse keurkorps voor het eerst aan het werk zag, daar is hij eerlijk in. ‘Ik vond het helemaal niks. Als je aankomt, ben je altijd positiever dan de realiteit, dat heb je als trainer bij een nieuwe club ook. Het niveau viel me niet mee. Ik zag dat veld en dacht: hoe kun je in hemelsnaam op zo’n veld voetballen? Maar het went. De mens is een kameleon, ik pas me makkelijk aan hier. Ik had mezelf een opdracht gegeven, dus ga je aan de slag. Je moet je vooral niet ergeren, dan kun je beter thuisblijven. Je moet je slechts verbazen.’

Foppe zag zijn spelers in een paar dagen progressie boeken. ‘Het koppen ging met sprongen vooruit. Er waren momenten tijdens de training dat ik dacht: verrek, het tempo gaat omhoog, het balgevoel wordt beter. Vanochtend was het spitsenspel heel aardig. Ze maakten twee goals, twee bewuste goals. Daar geniet ik van. Op die momenten besef ik hoe ongelooflijk veel plezier ik beleef aan het trainerschap. Ik zou met pensioen gaan. Ik zou meer tijd hebben voor mijn kleinkinderen, voor zeilen en schaatsen. Maar als ik hier op het veld sta, realiseer ik me weer wat ik het allerliefste doe. Trainen.’

De doelen voor de komende weken heeft hij al in zijn hoofd. ‘Hoe bouw je op? Hoe hou je het compact? Hoe zak je in bij balverlies? Daar gaan we op trainen. Ook gaan we oefenen op corners en vrije trappen. En op verdedigen: hoe verdedig je als achterste linie samen met de keeper en de verdedigende middenvelders? De spelers zullen nog aanmerkelijk beter worden de komende tijd. Het gat tussen Tuvalu en de middengroep in de Pacific zal kleiner worden, dat alleen al is hartstikke leuk.’ Hij laat even een pauze vallen. ‘Maar de conclusie zal zijn dat we tijd tekort komen.’

Niet alleen met mij, maar ook met journalist Johann Mast had Foppe zijn bevindingen gedeeld. Johann werkt voor de Leeuwarder Courant en verslaat al jarenlang de wedstrijden van Heerenveen. Johann, die is meegereisd naar Tuvalu, is bij de meeste trainingen aanwezig en ligt goed in de groep. Maar op een dag is het hommeles. Peter is ziedend. De assistent-trainer heeft het achtergrondverhaal gelezen dat Johann later die week zal publiceren en heeft grote moeite met de volgende passage: ‘De Haan is in zijn eerste week tot de slotsom gekomen dat de lat nog lager moet worden gelegd dan zijn assistenten hebben gedaan. Simpeler trainen, terug naar de basis. Positiespelletjes zijn te ingewikkeld. Eerst moeten de meesten hun ruzie met de bal bijleggen.’

‘Hoezo hebben wij de lat te hoog gelegd?’ fulmineert Peter terwijl hij Johann strak aankijkt. ‘We hebben de lat helemaal niet te hoog gelegd! En bovendien, je kunt dat wel schrijven, maar sinds wanneer wordt er geen hoor en wederhoor meer toegepast? Ik had hier graag mijn eigen visie tegenover gesteld.’

Johann is zich van geen kwaad bewust. Hij heeft gehandeld zoals een journalist moet handelen, vindt hij. ‘Sterker nog, ik heb bewust niet geschreven dat Foppe vond dat de lat “te hoog” lag, maar dat de lat “nog lager” moest worden gelegd, dat klinkt net wat vriendelijker. In de rest van het stuk geef ik jullie wel degelijk de credits voor jullie werk. Volgens mij is het een uitgebalanceerd verhaal.’

Ik begrijp Johann, die heeft opgetekend wat Foppe tegen hem heeft gezegd. En ik begrijp de frustratie van Peter, die het gevoel heeft dat hij na vier weken hard werken wordt neergezet als een trainer die het niet helemaal begrepen heeft. Peter: ‘Wat er gebeurt in het artikel is dat Foppe de Friese wondertrainer wordt opgehemeld. Om het contrast groter te maken worden Etienne en ik naar beneden gehaald. Dat pik ik niet.’

Etienne neemt het op voor Peter. ‘Het lijkt nu alsof wij de zaak verkeerd hebben ingeschat en Foppe ineens alles veranderd heeft. We hebben altijd een duidelijk doel voor ogen gehad. Soms moet je een stapje terug doen om daarna twee stappen vooruit te kunnen maken. We hebben onszelf regelmatig gecorrigeerd als we te snel gingen. En natuurlijk hebben we ook heel basale baloefeningen gedaan, wat dacht je dan? Peter heeft een geweldige kijk op voetbal, hij is een vakman. Ons werk wordt gebagatelliseerd. Het stuk schiet ook bij mij in het verkeerde keelgat.’

Ook het volgende lange citaat van reserveaanvoerder Joshua valt niet in goede aarde bij Peter: ‘Mister Foppe brengt het voetbal terug tot de eenvoud. Hij geeft je het gevoel dat voetballen heel gemakkelijk is. “Let the ball do the job,” dat zegt hij. Is dat niet geweldig? Als mister Foppe iets zegt, wil je dat hij niet meer ophoudt. He is the man. Alles wat je over voetbal wilt weten, dat geeft hij je. Peter en Etienne brachten aan ons over wat zij wilden dat wij aankunnen, mister Foppe brengt over wat wij aankunnen.’ Peter weet zeker dat Joshua die laatste zin niet gezegd heeft. Hij vindt het laf dat via een ‘vermeend citaat’ van een speler een dolk in zijn rug wordt gestoken. Peter zal later op hoge poten verhaal halen bij de speler, die spontaan in huilen uitbarst en ontkent de gewraakte woorden te hebben uitgesproken. Johann houdt vol dat dit wel degelijk het geval was.

Ik probeer te bemiddelen in het conflict, maar de verschillen van inzicht tussen Peter en Johann zijn niet te overbruggen. Foppe houdt zich afzijdig. De relatie tussen Foppe en zijn assistenten komt niet in gevaar. Wel laat Foppe doorschemeren dat hij wel zwaardere kritiek te verduren heeft gehad in zijn loopbaan. Dat hoort erbij en daar moet je als trainer mee om kunnen gaan. Ook zou hij zelf nooit naar een speler toestappen om te vragen of hij iets wel of niet gezegd heeft. ‘Dat heeft alleen zin als een speler iets zegt om een breuk te forceren, dan zit je er bovenop. Maar dat is hier natuurlijk niet aan de orde.’

Hoe dan ook, de ‘lat’-affaire is geboren. Het zou de gemoederen nog lang bezighouden.

Dit was een voorproefje

Verder lezen?

Koop het volledige e-book op fosfor.nl

Over de auteur

Koen van Santvoord (1970) is een veelzijdig schrijver met een passie voor voetbal en eilanden. Met Foppe de Haan reisde hij naar de Pacific, waar hij van binnenuit het voetbal in een andere wereld optekende. Bondscoach van Tuvalu werd lovend ontvangen en genomineerd voor Sportboek van het Jaar. Hij is co-auteur van John Feskens, D’n Beitel, de biografie van het clubicoon van Willem II. Samen met RTL-boswachter Arjan Postma schreef hij twee boeken over de natuur: Buiten! – dat de Besteller 60 bereikte – en Buiten met je hond.

Van Santvoord werkte jarenlang als freelance journalist. Publiceerde o.a. in het Financieele Dagblad en schreef twee managementboeken over bedrijfsovernames.

De pers over

‘Het boek schetst een uiterst vermakelijk en bijzonder lezenswaardig beeld van voetballen in een compleet andere wereld’ – Algemeen Dagblad

‘Een meeslepend boek dat ook de aandacht van niet-voetballiefhebbers verdient’ - Brabants Dagblad

‘Een prachtig document van een onvergetelijke episode uit het leven van Foppe’ - Friesch Dagblad

‘Van Santvoord heeft ook oog voor de interne strubbelingen tussen de coaches, spelers en organiserende instanties. Juist die maken het boek interessant.’ – Het Parool

‘Een vertederend boek’, - Elsbeth Etty, NRC Handelsblad

Wist u dat u ook lid kunt worden van Fosfor?

Voor maar € 40 per jaar (dat is slechts € 3,33 per maand) ontvangt u:

•• Elke maand een nieuwe longread – geschreven door topauteurs.

•• Elke week een nieuwe classic – tijdloze longreads uit het verleden.

•• Elke dag, lezen, kijken en luisteren – in ons archief van longreads.

•• Plus: meer dan 150 e-books – onbeperkt te downloaden.

Niet lezen = niet betalen

Als je bij ons een maand niet leest, loopt je lidmaatschap automatisch een maand langer door. Twee maanden niet ingelogd? Dan krijg je van ons twee maanden verlenging (in totaal verlengen we maximaal drie maanden per jaar).

Meer informatie vindt u op www.fosfor.nl