Laat mij je vertellen wat liefde is. Want jij weet daar niet genoeg van. Jij zult nooit van iemand houden zoals ik van jou houd. Jij kunt nooit voor iemand overhebben wat ik voor jou heb overgehad.

Ik heb de blues en ik haat mezelf erom. The blues ain't nothing, the blues ain't nothing, the blues ain't nothing but a good man feeling bad. En zelfs dat klopt niet, want ik was geen goede man voor je.

Eerlijk gezegd voel ik me belachelijk en larmoyant. Voorspelbaar ook. Elk liedje dat ik hoor, gaat over jou. In elke droom speel jij in technicolor de hoofdrol. Als ik mijn omgeving weer eens vergeten ben, denk ik altijd aan jou. Alle clichés zijn waar en die gedachte is misschien nog wel het pijnlijkst. Want ik ben toch zo anders dan al die anderen?

De kleinste kleinigheid heeft ons van elkaar verwijderd. Ik kan niet geloven dat je echt weg bent. Nooit heb ik serieus gedacht dat het zo ver zou komen. Als, ja als ik in de afgelopen maanden maar eenmaal m'n hand liefkozend naar je had uitgestoken, was dit niet nodig geweest. Ik had ieder moment terug gekund.

En nu kúnnen we niet meer terug, dat weet ik ook wel. Er is iets onherstelbaars gebeurd. Maar ik verlang naar je, hunker constant naar je, kan het niet verdragen dat ik je niet elke dag zie. Ik ken je niet meer, weet niet meer wat je doet en denkt en durft. Dit kan niet. Dit mag niet. Dit is helemaal verkeerd.

I got the blues thinking of you. Hoe heb ik toch zo kortzichtig kunnen zijn, het zover te laten komen? Ik schenk mezelf de genade om een minuut of tien ritmisch met mijn hoofd tegen de muur te bonken. Alleen omdat het zo'n opluchting is om er dan weer mee te kunnen ophouden.

Boy meets girl. Ik geloof niet in liefde op het eerste gezicht, maar toen ik jouw lieve gezicht voor het eerst zag, was ik verkocht. Je bent zonder enige twijfel het mooiste meisje dat ooit bij een buurt-Albert Heijn achter de kassa heeft gezeten.

Ik stond al in de rij bij een andere caissière, toen ik je zag. Je was prachtig. Die ene opgetrokken wenkbrauw, je bijna lichtend blauwe ogen, waarmee je onderzoekend en wat afkeurend keek naar een oudere man die al het kleingeld uit zijn portemonnee op de boodschappenband strooide. Je koele houding, je strakke mond en je korte, donkere haar, dat je iets strengs en toch iets jongensachtigs, iets opstandigs gaf. Ik verliet mijn rij, ook al was ik bijna aan de beurt, en sloot met mijn wagentje achteraan de rij bij jouw kassa. Andere klanten keken me verbaasd na, maar dat deerde me niet.

Het naamplaatje op je blauw-met-paarse winkeljas verried dat je Simone heette. Terwijl ik mijn typische eenpersoonsboodschappen afrekende, zei ik zo achteloos mogelijk: 'Zo, Moos, bevalt het hier een beetje?'

Even was je verrast, maar je herstelde je meteen weer. Je toonde me dat halve lachje, waar ik zo van ben gaan houden.

En je zei kalm: 'Nog een prettige dag verder.'

Ik stond even naar je te kijken, terwijl ik de bij jou afgerekende spullen langzaam in mijn aftandse boodschappentas stopte.

'Dag,' zei ik.

Maar je zag me niet eens meer.

Hoe gaat dat als je net een leuk meisje ontmoet hebt? Je probeert haar beeld vast te houden en fantaseert over haar. Met jou ging dat echter anders. Ik stelde me jou niet in erotische situaties voor, maar zag steeds je gezicht met die onwaarschijnlijk mooie ogen voor me. Ik betrapte mezelf erop dat ik glimlachte als ik aan je dacht. En ik besloot dat ik verliefd op je was.

Vanaf dat moment deed ik al mijn boodschappen bij het Albert Heijn-filiaaltje. Al gauw had ik door dat je alleen op maandag, woensdag en vrijdag werkte. En af en toe op de koopavond.

Het duurde een paar weken voordat je eindelijk wat toeschietelijker reageerde. Op een maandag begroette je me voor het eerst spontaan en lachte je zelfs naar me.

Het was een goed teken dat de andere caissières je met mij begonnen te plagen. Je bleek zelfs te kunnen blozen, toen die dikke, zwaar opgemaakte trien van kassa 3 me bij jou in de rij zag staan en riep: 'Hé Simoon, daar heb je die aanbidder van je!'

Van de weeromstuit kreeg ik zelf ook een rode kop. Woordeloos rekende ik af. Je vroeg me niet meer of ik zegeltjes wilde hebben.

Een paar dagen later lukte het me voor het eerst om een schuchter praatje met je aan te knopen. Er stond niemand achter me, dus waagde ik het erop toen ik mijn boodschappen uit het wagentje voor je neerzette.

'Woon je hier in de buurt?'

Weer dat halve lachje.

'Vlakbij, ja. En jij?'

'Ik heb een paar straten verderop een kamer.'

Je ene wenkbrauw schoot omhoog.

'O. Ik woon nog bij mijn ouders.'

Ik wist zo gauw niet meer wat ik moest zeggen en stond wat te schutteren met het afrekenen.

'Hoe heet je eigenlijk?' vroeg je, terwijl je me het wisselgeld overhandigde.

'Wiebe,' zei ik gretig. 'Wiebe Crebolder.'

Er schoof een winkelwagentje achter me aan. Natuurlijk zag jij dat ook.

Je ging rechtop zitten en rondde het gesprekje af: 'Nou, tot ziens dan maar weer.'

'Ja, tot vrijdag.'

In de bolronde spiegel boven de deur zag ik dat je nog even naar me keek terwijl ik wegliep met mijn boodschappen.

Eigenlijk had ik op dat moment al een vriendin: Bea was stapelgek op me en ik vond haar mooi. Ze was al een paar keer blijven slapen op mijn studentenkamer en toonde zich een uitbundige minnares. De ochtend na de eerste nacht dat ze bij me was gebleven, vroeg Johanna, mijn onderbuurvrouw, in ons gemeenschappelijke keukentje of het misschien wat zachter kon met dat geschreeuw en dat gestommel. Ik had even zin om haar de krassen op mijn rug te laten zien en te informeren of ze soms jaloers was op een beetje hartstocht. Maar zulke dingen durf ik nooit. Dat zal wel aan mijn opvoeding liggen.

Nadat ik woensdagsmiddags met jou had gepraat, wilde ik niet meer verder met Bea. Ze kwam 's avonds bij me en we hadden voor en na het eten seks. Terwijl ze op m'n arm lag uit te hijgen, heb ik haar verteld dat ik van haar af wilde. Dat er een ander was. Ze begon hysterisch te huilen, op me in te slaan en met m'n spullen te gooien.

Mijn onderbuurvrouw bonkte op de deur vanwege de herrie. Daardoor werd Bea alleen nog maar kwader. Ze stormde naakt mijn kamer uit, met mijn zaad nog op haar dijbenen, en stompte de verbijsterde Johanna hard tegen haar schouder.

Ik maakte van de gelegenheid gebruik om Bea's kleren de gang op te gooien en de deur op slot te doen. Even later stonden er twee hysterische vrouwen op mijn kamerdeur te beuken. Met mijn hoofd onder mijn kussen wachtte ik tot ze eindelijk weggingen.

Toen jij en ik al samenwoonden, is Bea nog een keer bij ons aan de deur geweest. Jij was gelukkig weg naar je cursus. Ze zei dat ik een klootzak was en dat ik haar gebruikt had. Mijn tegenargument dat de dingen nu eenmaal zo lopen in de liefde, maakte niet veel indruk.

Ik speelde even met de gedachte om haar binnen te vragen en for old time's sake nog één keer tot elkaar te komen. Maar het was alsof ze me door had: voor ik iets kon zeggen, lachte ze me uit en noemde me een vies ventje.

Ik heb je dat nooit verteld, maar in mijn middelbareschooltijd zou het ondenkbaar zijn geweest dat ik een prachtmeid als Bea kon versieren.

Wanneer ik echt verliefd was, veranderde ik in een verlegen stotterende idioot met een rood hoofd, zodra het onderwerp van mijn verering in de buurt kwam. En verliefd was ik regelmatig: er hoefde maar een knap gezicht in mijn richting te glimlachen of het was raak.

Pas in de zomer na mijn eindexamen, middenin die eindeloze reeks feesten van mijn oud-klasgenoten, kreeg ik in de gaten hoe kinderlijk eenvoudig het is om de aandacht van vrouwen te krijgen. Zelfs van mooie meisjes.

Sterker nog: vooral van mooie meisjes. Want juist die willen met alle geweld laten zien dat ze in zijn voor 'iets hogers' of 'iets diepers'. Die moeten zo nodig bewijzen dat uiterlijkheden minder belangrijk zijn dan een rijk geestelijk leven, of zelfs maar een vleug spiritualiteit.

Jarenlang had ik me als een puberale malloot lopen aanstellen om in de smaak te vallen bij al die meisjes, die niet eens naar me omkeken. En net toen ik het had opgegeven, toen ik me erbij had neergelegd dat het op mijn school toch nooit wat zou worden met mij en de liefde, boden zich onvermoede kansen aan.

Het kwam door mijn studiekeuze. Tot in de zesde wist ik niet wat ik zou gaan studeren. Engels, Rechten, Psychologie, Nederlands, Geschiedenis: ik overwoog het allemaal. Maar toen ik kort voor een gesprek met de decaan een boekje van Schopenhauer had doorgewerkt (Er is geen vrouw die deugt; jij hebt wel eens laatdunkend op de titel gewezen, toen je die ontdekte in mijn boekenkast), besloot ik uit pure wanhoop voor filosofie te kiezen. Dat bleek een gouden greep te zijn.

Ik merkte het al op een van de eerste feestjes: meisjes waren echt geïnteresseerd als ze hoorden dat ik filosofie ging studeren. Zonder dat ik zelf veel hoefde te zeggen, begonnen ze enthousiaste gesprekken over religie en zingeving. Vooral het gedachtegoed van de diverse oosterse godsdiensten bleek een enorme aantrekkingskracht te hebben.

Aanvankelijk kon ik alleen maar bedachtzaam knikken en voorzichtig zeggen dat er veel in zat en dat ik er het fijne nog van zou moeten ontdekken op de universiteit. Maar ik was natuurlijk wel zo verstandig om direct wat inleidende handboekjes te halen bij de bibliotheek, zodat ik een volgende gelegenheid heel wat beter kon voorbereiden.

Er ging werkelijk een wereld voor me open, zoals dat zo treffend heet. Niet dat ikzelf iets op had met het boeddhisme, het hindoeïsme, het shintoïsme, het taoïsme, het confucianisme of zelfs maar het jodendom of christendom, maar ik zag de ogen van de meisjes om me heen oplichten als ik een van die onderwerpen in de sloturen van een feestje ter sprake bracht.

Peinzend wegkijkend stelde ik dan vragen over de eeuwigheid van het zijn, de mogelijkheid van zielsverhuizing en de relatieve waarde van de menselijke superioriteit. Ik citeerde dromerig regels uit de Vedanta en haalde instemmend zen-koans aan. Hoe zweveriger, hoe beter.

Al gauw werd duidelijk dat ik er niet aan ontkwam me ook te verdiepen in de astrologie. Ik, die de sterrenwichelarij van mijn moeder altijd zo verketterd heb, deed ineens diepserieus alsof het reuze belangrijk was dat de hemellichamen bij je geboorte in een bepaalde constellatie staan. Alsof zoiets bepalender zou zijn dan het feit dat er net een vrachtwagen langsrijdt of een vliegtuig over je huis scheert op het moment dat de verloskundige een vacuümpomp op je hoofd zet!

In voorgaande jaren maakte ik altijd direct een eind aan gezeur over sterrenbeelden met de sarcastische dooddoener: 'Wij Tweelingen geloven niet in astrologie.'

Maar tijdens die ouwehoersessies op de eindexamenfeesten besefte ik hoe stom dat was geweest. Vrijwel alle leuke meisjes hadden een kettinkje met hun sterrenbeeld om de nek. En bijna allemaal vielen ze er als een blok voor als je hen diep in de ogen keek, net of je dat hangertje niet gezien had, en vervolgens diepzinnig opmerkte: 'Volgens mij ben jij een Boogschutter, nee wacht, een Schorpioen! Je bent zo gevoelig en sociaaldenkend, dat kan bijna niet anders.'

Waarna ik breed uitmat dat de kenmerken van hun sterrenbeeld zo op henzelf van toepassing waren. Ik walgde soms van mezelf, juist omdat de truc praktisch altijd werkte.

Het werkte zelfs zo goed dat ik nog diezelfde zomer voor het eerst met iemand naar bed ging, en dat had ik van tevoren niet durven hopen. Ellen, een meisje uit mijn parallelklas, toonde zich op een bijzonder drankrijke fuif bij mijn klasgenoot Joost geïntrigeerd door wat ik te vertellen had over de visie van een Indiase filosoof op de plaats van de wereld in het heelal (de aarde is een platte pannenkoek die rust op de rug van een enorme olifant, die staat op het schild van een reusachtige schildpad; maar waar die op zijn beurt steun vindt, wist de man niet te onthullen).

Ze kirde werkelijk toen ik met mijn uit het hoofd geleerde astrologische kenmerkenlijstje haar karakter schetste en lachte zelfs mee toen ik me het grapje permitteerde dat ik al aan haar ogen gezien had dat haar sterrenbeeld Vissen moest zijn.

Hoewel ze een heel eind bij me vandaan woonde, stemde Ellen die avond toe om nog even met mij mee te gaan. Mijn moeder en mijn zus waren een lang weekend naar Londen, dus had ik het huis voor mij alleen. Ik had ma beloofd geen rare dingen uit te halen, maar deze kans liet ik me natuurlijk niet ontgaan. Na jarenlange masturbatie mocht ik eindelijk een echt meisje uitkleden.

We neukten de sterren van het firmament, tot het licht begon te worden en ik haar weg moest brengen. Toen ik Ellen de volgende dag opbelde, vertelde ze me dat haar ouders razend waren geweest omdat ze zo laat thuis was gekomen; ze hadden zelfs de ouders van Joost wakker gebeld om te vragen hoe lang hun dochter al weg was. Maar Ellen had niets over mij gezegd, vertelde ze trots.

Graag had ik nog eens wat treffende zaken des levens met Ellen doorgenomen, maar onze prille verkering was al snel weer uit. Nog diezelfde avond werd ze woedend op me, toen ik tijdens alweer een eindexamenfeest volgens haar veel te intiem aan de praat raakte met een van haar vriendinnen. Hoewel ik het met die Sandra inderdaad over de Kama Soetra had, was er geen sprake van echte intimiteit: die had ik willen reserveren voor Ellen. Maar dat kon ik dus mooi vergeten.

Ook de andere meisjes van mijn school keken me licht argwanend aan na de hysterische huilbui van Ellen, die me felle verwijten maakte over ons nachtelijk samenzijn en mijn 'ontrouw'. Dat beperkte me bij latere feesten aanzienlijk in mijn mogelijkheden.

Dus moest ik wachten tot het begin van het studiejaar voordat ik mijn nieuwe vaardigheden verder kon uitproberen.

De eerstvolgende keer dat ik bij Albert Heijn kwam, begon jij het gesprek.

Terwijl ik mijn boodschappen voor je uitstalde, vroeg je: 'Zeg Wibo, studeer jij eigenlijk?'

'Niet Wibo. Wiebe. Wibo vind ik een rotnaam.'

Het lukte me niet de irritatie in mijn stem te verbergen. Dat zul je net zien: word ik verliefd op een meisje, gebruikt ze prompt de naam die dat serpent van een zus me gegeven heeft.

'O. Sorry, hoor. Maar ben jij student?'

Ik knikte.

'Wijsbegeerte, ik zit vlak voor m'n kandidaats.'

Je keek me vragend aan.

'Wijsbegeerte?'

'Ja, filosofie, als je dat liever hoort. Ik denk erover om me vooral te gaan richten op wijsgerige antropologie en sociale filosofie, maar ik vind de ken- en wetenschapstheoretische kant eerlijk gezegd net zo interessant.'

Normaliter vond ik het heerlijk om mensen te overbluffen met mijn studiekeuze, maar nu had ik direct spijt van mijn termensmijterij.

Ik wilde je absoluut niet afschrikken, dus voegde ik er snel aan toe: 'Soms denk ik wel eens dat filosofie alleen maar een parkeerstudie voor me is waarbij ik een beetje algemene ontwikkeling opdoe, zodat ik later, als ik groot ben, een echt vak kan gaan leren.'

Je glimlachte plichtmatig en vroeg serieus: 'Wat kun je dan met filosofie?'

Ik verloor me in de blauwte van je ogen en ratelde willoos verder.

'Behalve de diepste gedachten van zoveel eeuwen mensheid onder ogen zien, bedoel je? Tja, afgestudeerde vakfilosofen gaan meestal het onderwijs in, of ze proberen als onderzoeker aan de bak te komen op de universiteit. Maar ik kan natuurlijk ook nog altijd ergens bedrijfsfilosoof worden.'

Mijn vaste grapje had ditmaal geen succes.

Je sloeg mijn boodschappen aan en noemde het totaalbedrag.

Terwijl ik het geld voor je uittelde, keek ik snel naar de oudere vrouw achter mij in de rij, die net deed alsof ze niet meeluisterde.

Het laatste muntje dat ik op je hand legde, hield ik iets langer vast dan nodig was.

Ik slikte en zei: 'Maar nu zijn we de hele tijd over mij aan het praten. Terwijl ik het vooral graag over jou wil hebben. En over wat je denkt en voelt. Over waar je wel en niet van houdt. Kunnen we niet een keer een afspraak maken?'

Ik moet je bijna smekend hebben aangekeken, want je schoot in de lach.

De vrouw achter mij snoof hoorbaar, maar ik vermeed om naar haar te kijken.

'Wat dacht je van vanavond of morgen?' stelde ik voor.

Weer die wenkbrauw, maar je wees me niet af.

'Dit weekend kan ik niet,' zei je vriendelijk. 'Ik zit helemaal vol met verjaardagen. Maar we kunnen wel wat afspreken voor volgende week.'

Haastig knikkend zei ik: 'Goed. Fijn. Mooi. Daar hebben we het maandag dan wel over, oké?'

Je lachte en zei dat het wel in orde zou komen.

Bijna huppelend ging ik de winkel uit.

Ik voelde me als een straalverliefde schooljongen, maar dat stoorde me merkwaardigerwijs helemaal niet.

We spraken af in een buurtcafé met meer biersoorten op de tap dan menige andere kroeg in de ijskast heeft staan. Na zorgvuldige afweging van de mogelijke kroegen in de wijk had ik besloten dat dit de geschiktste plek was om met jou te gaan zitten: niet teveel herrie, toch gezellig en een gemêleerd publiek.

Ik was nerveuzer dan ik mezelf wilde toestaan. Ongeduldig stond ik ruim voor de overeengekomen tijd al te reikhalzen.

Ik was bijna misselijk van blijdschap toen je eindelijk binnenkwam.

Je had een regenjack aan en groette in het voorbijgaan nonchalant een paar jongens aan een tafeltje. Ik probeerde niet te laten merken dat ik een scheut jaloezie voelde en begroette je hartelijk.

Op mijn omzichtig gestelde vraag antwoordde je lachend dat je die twee jongens kende van je vroegere school.

Natuurlijk praatte ik veel te veel. Ik vermeed zorgvuldig om mijn studie en astrologie ter sprake te brengen, maar ventileerde wel mijn gebruikelijke serie wetenswaardigheden over Belgische bieren en noemde mezelf de voorzitter van de Nederlandse Bierenbescherming.

Je lachte en vroeg verbaasd of ik al die biersoorten geproefd had.

'Natuurlijk,' zei ik, 'wat heeft het anders voor zin om erover te praten?'

Met een schuine blik vroeg je: 'Weet je soms ook veel over vrouwen?'

Die directheid beviel me wel. Ik voelde me prettig bij je. We waren ontspannen en hadden het over van alles. Ik geloof dat ik die eerste avond zelfs al wat verteld heb over de scheiding van mijn ouders.

Ik bracht je lopend naar huis. Onderweg sloeg ik een arm om je schouders, waarna jij zonder aarzeling een arm om mijn middel legde.

Tot een afscheidszoen kwam het niet, omdat ik zag hoe je moeder door een kier in de gordijnen naar ons keek. Maar we spraken wel af dat we een paar dagen later naar de film zouden gaan.

In mijn zenuwen maakte ik een fout bij de reservering. Daardoor zaten we niet bij de door mij bedoelde romantische Hollywood-kraker, maar bij een Vlaamse verfilming van een of ander drakerig klassiek verhaal.

Dat maakte echter niet uit, want we zagen er niet veel van. Toen we tijdens de inleidende reclames een fluistergesprek voerden, keek je me ernstig aan. Ik moest je wel zoenen.

Pas toen ik je veel te laat afleverde voor de deur van je ouderlijk huis, liet ik je weer los.

Nooit heb ik me zo licht en blij gevoeld als toen.

In de week daarvoor had ik mezelf wel eens verweten dat ik Bea te vroeg had weggestuurd. Maar nu vond ik dat ik de enige juiste beslissing had genomen. A man's gotta do what a man's gotta do.

Het is een raar mechanisme, maar als je eenmaal iemand gekust hebt, is alles anders. Kennelijk bezegel je een relatie door de uitwisseling van wat speeksel. Zo simpel is dat: daar hoeft niets voor op papier gezet te worden of op een andere manier officieel te worden gemaakt. Na die filmavond was jij mijn meisje.

De tijd die daarop volgde, was de gelukkigste van mijn leven. Ik kon alleen maar aan jou denken en deed ook niets liever dan dat. Afgezien van bij je zijn, natuurlijk.

De bedrijfsleidster van Albert Heijn kwam me al gauw vragen of ik niet vaker dan één keer per dag in de winkel wilde komen, omdat ik jou van je werk hield en teveel hilariteit veroorzaakte bij de andere caissières.

Ik stond op je te wachten in je lunchpauze en na werktijd. We brachten alle avonden samen door; ik kon mijn ogen niet van je afhouden.

Dit was mooi. Dit was puur. Dit was echte liefde. Dit moest altijd zo blijven.

Je zat tegenover me aan een cafétafeltje iets te vertellen, maar hield daar lachend mee op toen ik alleen maar schaapachtig naar je lieve gezicht bleek te kunnen staren.

Met m'n arm om jouw schouder zwierf ik door de stad: het kon me niet schelen waar we heen gingen, zolang we dat maar samen deden.

En binnen een week nadat je mijn meisje was geworden, gingen we voor het eerst met elkaar naar bed.

Ik was niet eens verbaasd geweest dat je mijn handen niet tegenhield die eerste avond, toen ze naar je borsten gleden. Maar wel toen je me vier dagen later na een avond lang kletsen in het café zelf voorstelde om naar mijn kamer te gaan.

Terwijl ik zenuwachtig mijn fiets aan de regenpijp vastzette, stond jij al bij de voordeur.

Giechelend als twee schoolkinderen liepen we de trap op. Johanna kwam net de badkamer uit en beantwoordde jouw vriendelijke begroeting met een ijzig zwijgen.

Omdat ik met mijn dronken kop één keer een nacht met haar heb doorgebracht, vond ze kennelijk nog altijd dat ze rechten op me kon laten gelden. De stomme trut; ik herinner me niet eens of ik haar toen ook echt heb genomen. En je kunt zoiets moeilijk gaan navragen.

Ik draaide de kamerdeur achter ons in het slot. Natuurlijk bood ik je voor de vorm wat te drinken aan. Maar zodra ik je glas had neergezet, kon ik niet meer van je afblijven.

Met zachte drang leidde ik je naar mijn onopgemaakte bed. Kussend, zoenend, likkend en lieve woordjes fluisterend begon ik je uit te kleden. Toen mijn onhandige gestuntel met de knoopjes van je bloes jou te lang ging duren, duwde je me achteruit.

Even verwachtte ik geschrokken dat je me alsnog terugwees, maar toen zei je theatraal: 'Wiebe Crebolder, ik hou van jou.' Waarna je met beide handen krachtig je bloes opentrok. De knoopjes vlogen in het rond.

Je droeg geen bh. Schaterend drukte je mijn beduusde hoofd tegen je borsten.

Ik herkende mezelf niet meer: normaliter zou ik berengeil geweest zijn wanneer me zoiets heftigs overkwam. Nu wilde ik je eigenlijk alleen maar vasthouden en tegen me aandrukken.

Ik was warempel ontroerd toen ik voor het eerst een van je tepels in mijn mond nam.

Jij begon me intussen op een rustige maar besliste manier van mijn kleren te bevrijden.

Pas toen ik helemaal bloot was en jij lacherig tegen mijn piemel tikte, die daardoor alleen nog maar stijver werd, trok jij je spijkerbroek en je slipje uit.

Mijn God, wat was je mooi! Ik kon wel janken van geluk.

Bij eerdere meisjes was het nooit zo geweest zoals deze keer. De liefkozingen volgden elkaar met een vanzelfsprekende tederheid op en jij leidde me in je binnen.

Je was nog maagd.

Na afloop, toen we elkaar verliefd in de ogen bleven kijken, vroeg ik ineens geschrokken: 'Hadden we ons niet moeten voorbehoeden?'

Waarop jij glimlachend antwoordde: 'Ik gebruik toch allang de pil, malle jongen.'

En na een korte pauze: 'Maar ik zou het niet erg vinden om van jou een kind te krijgen, hoor.'

Wat moest ik daarop zeggen?

Ik liet je die avond pas gaan nadat ik nog twee keer met grote overgave gecontroleerd had of je misschien toch niet weer maagd was geworden.

En nadat jij de knoopjes die we nog konden vinden aan je bloes had gezet met mijn amateuristische naaisetje.

Nog maar net op tijd bracht ik je thuis, waarbij ik je onder de toeziende ogen van je door de gordijnen loerende ouders een kuis afscheidszoentje gaf.

Thuis sliep ik die nacht tussen de kleine bloedvlekjes en de spermavegen in mijn lakens.

Simone, mijn Moos, Mozemeisje, Mopi. Ik was onvoorwaardelijk en hopeloos verslaafd aan je.

We werden verwijderd uit een koffieshop op de stationstraverse omdat we te innig aan het zoenen waren.

Op de verjaardag van je oma zwaaide ik je na op het station en rende ik tot het eind van het perron met de trein mee.

Je stelde me voor aan je ouders, die duidelijk lieten doorschemeren dat ze het allemaal wat snel vonden gaan met deze relatie. Toen hij hoorde welke studierichting ik had gekozen, drukte je vaders gezicht louter misprijzen uit: wijsbegeerte was volgens hem geen vak, maar een opleiding voor beroepswerklozen en dus een slecht gecamoufleerde vorm van gesubsidieerde luiheid.

Ik glimlachte superieur, omdat ik wist wat hij niet wist: dat jij zelfs ruzie met je complete familie zou riskeren om met mij te kunnen samenwonen.

Ik bracht ieder vrij moment met je door. Mijn vrienden verweten me dat ik geen tijd meer voor hen had. Volgens mijn moeder kwam ik alleen nog maar thuis om de was af te leveren en weer op te halen.

Johanna schold me stijf omdat ik jou een sleutel van ons studentenhuis gaf; ze informeerde kwaad of ik die nu 'aan iedere scharrel' zou uitreiken.

Maar het kon me allemaal niks bommen, want ik ging helemaal op in jou.

In diezelfde tijd begon ik mijn studie schromelijk te verwaarlozen. Toen je middenin mijn tentamenperiode met je ouders brak en bij mij kwam wonen, deed ik helemaal geen boek meer open. Luchtig liet ik het op de hertentamens aankomen, maar die zomer lukte het niet om serieus te leren. Eric, mijn studiemaatje, weigerde zelfs om me nog langer uittreksels uit te lenen, omdat ik mijn afspraken over gemeenschappelijke voorbereiding stelselmatig niet nakwam.

Al mijn tijd, energie en toewijding waren voor jou.

Zo zal het iedereen wel vergaan die aan een relatie begint waarbij Heuse Liefde betrokken is. Het is maar goed dat mensen hooguit een paar keer in hun leven echt verliefd worden, anders konden we de economie wel opdoeken.

En natuurlijk was er vanaf het begin de strijd. Want liefde is nu eenmaal een worsteling, het eeuwige gevecht tussen man en vrouw. Degene van wie je houdt is de prooi die steeds opnieuw veroverd moet worden. Je probeert je eigen grenzen te bewaken, niet teveel toe te geven aan de manier waarop de ander je vrijheid wil inperken, en tegelijkertijd zelf zoveel mogelijk terreinwinst te boeken. Een liefdesrelatie vereist constante emotionele oorlogvoering.

Ik was daar veel beter voor toegerust dan jij.

Ours was a very beautiful love.

Ik zat in mijn oude leunstoel en keek hoe jij neuriënd door mijn kamer liep. Hoe je met je armen om je knieën op mijn scheefgezakte bank zat. Hoe je lag te lezen in mijn bed, dat bestond uit een paar op de grond gelegde matrassen (toen ik de maten ervan doorgaf bij een houtwinkel en vroeg wat een ombouw zou gaan kosten, zei de man achter de toonbank overluid: 'Zo groot? Dat is geen bed, dat is een speelweide!').

De eerste keer dat je bij mij bleef slapen, zat ik de halve nacht alleen maar naar je te kijken. Je was in slaap gevallen nadat we de liefde hadden bedreven en lag opgerold in m'n laken, met het topje van een duim in je mond. Ik had je volkomen en oprecht lief.

De volgende ochtend werden we in alle vroegte wakker gebeld door je vader, die de voordeurbel net zo lang ingedrukt hield tot we open deden. Hij was razend en had me het liefst in elkaar geslagen. Het was dat jij zo vinnig reageerde op zijn gescheld aan mijn adres, anders had hij me beslist de straat op getrokken.

Trillend van kwaadheid hield hij het achterportier van zijn auto voor je open. Je had alleen je slipje en een van mijn T-shirts aan, maar nam niet de moeite je verder aan te kleden. Met een bundeltje kleren en je schoenen onder je arm stapte je in.

Hij gooide het portier dicht, wees naar mij en zei zo beheerst mogelijk: 'Laat ik jou nooit meer bij mijn dochter in de buurt zien, jongen.'

Ik groette beleefd en ging naar boven, om nog wat te slapen.

Een paar uur later werd ik weer wakker gebeld. Dit keer door jou.

Ik zal nooit vergeten hoe je daar stond, met een grote koffer naast je, een poezenhokje onder je arm en een niet te camoufleren blauw oog.

Zwijgend liet ik je binnen.

Op mijn kamer vertelde je me over de ruzie die je thuis had gehad. Je vader was tekeer gegaan en je moeder kon alleen maar huilen. Toen hij je vroeg of je met mij naar bed was geweest, had je geknikt. En had hij je geslagen. Hoewel je moeder je smeekte om te blijven, had je wat kleren en andere spullen in de koffer gegooid, de kat meegenomen en de deur achter je dichtgetrokken.

Middenin je verhaal viel je me huilend om m'n nek. 'Ik heb m'n broertje niet eens meer gezien,' snikte je. 'Hij was al naar school. Wat zullen ze wel niet tegen hem zeggen?'

Ik nam de gelegenheid te baat om over te gaan op troostseks.

Diezelfde dag zegde je op bij Albert Heijn, omdat je ouders daar tot de vaste klantenkring behoorden. Je ging er niet heen, maar handelde het telefonisch af.

Ik moest later bij de bedrijfsleidster langs om het geld op te halen waar je nog recht op had.

Jij weigerde naar buiten te gaan voordat je blauwe oog genezen was. Ik mocht er niet eens een foto van maken.

Niets brengt twee mensen dichter bij elkaar dan een gemeenschappelijke tegenstander.

Als je vader ons in elkaars armen had willen drijven, zou hij het niet beter hebben kunnen aanpakken dan zo. Hij ontzegde je de toegang tot je ouderlijk huis, zolang je niet met mij brak.

Toen jij duidelijk maakte dat je bij mij wilde blijven, zei hij dat je niet langer zijn dochter was en verbood hij je om contact te zoeken met je moeder en je broertje. En hij eiste het cursusgeld terug van de secretaresseopleiding die je bij Schoevers volgde op de dagen dat je niet bij Albert Heijn werkte.

Je huilde veel in die eerste weken. Maar je zei ook verbeten tegen mij dat we nu helemaal samen door zouden gaan. Dat niets ons meer uit elkaar kon drijven. Dat wij samen iets hadden dat het waard was om voor te vechten. Dat wij voor elkaar bedoeld waren.

Natuurlijk was het geld, of liever het gebrek eraan, al gauw een probleem. Maar daardoor werd ik in staat gesteld om me van mijn meest heroïsche kant te laten zien. Ik ging werken.

In plaats van te studeren wierp ik me op allerlei baantjes om de kost te verdienen voor Mijn Gezin.

In de maanden die volgden liet ik me door een studentenuitzendbureau De Werkstudent naar allerlei opdrachtgevers sturen. Ik stond achter de lopende band bij bakkerij Lubro (een intelligente bedrijfsnaam die afgeleid bleek te zijn van 'luxe brood') en schoonmaakmiddelenfabriek Johnson Wax, ik werkte in de postkamer van de AMEV, ik vulde vakken bij Simon de Wit en Galeries Modernes, ik dweilde en veegde in een tehuis voor demente bejaarden, ik sjouwde met voorraden in een Blokker-magazijn vol huishoudelijke artikelen, ik sorteerde pakketpost bij de PTT-overslag op het station, en dat alles voor een paar gulden per uur.

Temidden van de gemeen stinkende schoonmaakmiddelen in de Johnson-fabriek hielden de verschillende ploegen onderlinge wedstrijden wie de hoogste productie haalde: de winnaars kregen op vrijdag in de kantine een kartonnen plaquette en een gratis rondje koffie uitgereikt door een voorman. Als ik naar de zin van mijn ploeggenoten niet hard genoeg doorwerkte, scholden ze me verrot, omdat ik hun kans op de trofee in gevaar bracht.

In de Lubro-fabriek liet ik een hele stapel broden in een hoop opgeveegd vuil vallen, maar ik moest ze toch gewoon naar de bestelauto's brengen.

Bij de post vonden enkele part-timers het leuk om iedere pakweg tiende brief in de spleten tussen de sorteerkasten te laten vallen, zodat de bezorging minimaal een paar weken vertraging opliep.

En de uitzendkrachten in het Blokker-magazijn namen elke avond hele plastic tassen vol met huishoudelijke artikelen mee naar huis, omdat die anders toch maar verkocht zouden worden aan mensen die er niet mee om wisten te gaan.

Ik deed overal rustig mee met de rest. Ik maakte poststukken zoek, stal slacouverts en blikopeners, en liet bij het vakkenvullen de levensmiddelen met de oudste datum in de koeling staan, zodat die later ver onder de prijs verkocht moesten worden. Bij de AMEV stelde ik de frankeermachine te hoog of te laag in en voerde ik het kopieerapparaat blanco vellen.

Samen met mijn medeschoonmakers pestte ik bejaarden die hun eigen naam niet meer wisten, maar af en toe nog wel het benul hadden dat ze met enig respect behandeld zouden moeten worden. Toen een oud Indisch vrouwtje op een gegeven moment kwaad haar gebit naar me gooide, schrok ik zo dat ik weigerde nog langer in het tehuis te werken.

'Je bent daar je leven niet zeker, met al die gekken,' zei ik tegen jongen van het uitzendbureau, die als altijd verveeld luisterde.

Op een ochtend werd ik door De Werkstudent naar een opslagloods van Vroom & Dreesmann gestuurd. Er waren twaalf uitzendkrachten opgeroepen. We kregen allemaal een breekijzer uitgereikt en werden vervolgens verzameld voor een instructiepraatje.

Een kale man met een snor wees naar eindeloze rijen blankhouten stellingen en riep: 'Mannen! De komende dagen! Gaan jullie! Dit! Allemaal afbreken!'

Een van ons, een jongen die ondanks het zomerse weer een ijsmuts droeg, brulde 'Jaaah!' en stormde met geheven breekijzer langs de besnorde man, waarna hij enthousiast op de planken begon in te hakken. Het mooie geluid van krakend hout klonk door de hal.

Die jongen kon meteen vertrekken, want de man had ons willen vertellen dat we de stellingen zo voorzichtig mogelijk moesten afbreken, zodat die de week erop in Keulen opnieuw konden worden opgebouwd.

Ik had niet de indruk dat ik mijn horizon verbreedde, interessante mensen ontmoette of zelfs maar nuttig werk deed. Het maakte me allemaal niet uit, zolang ik maar een goed excuus had om me een tijdje niet of nauwelijks met de filosofie bezig te houden. En zolang ik van jou maar de nodige tegenprestaties kon vragen voor het vele werk dat ik in ons beider belang verrichtte.

Terwijl jij je immers alleen maar hoefde in te spannen voor je cursus en het beetje huishoudelijk werk dat een kamer als de onze vergde, beulde ik me af temidden van echte arbeiders. Dus vond ik dat je me best een beetje ter wille mocht zijn, als ik daarom vroeg.

En zelfs als ik er niet om vroeg.

Ontkennen is zinloos: het belangrijkste strijdpunt in de eeuwige worsteling tussen man en vrouw is seks. Zo simpel ligt dat. Wat mij betreft zou de worsteling zelf ook wel wat seksueler van aard mogen zijn, maar ik heb het nu eenmaal niet voor het zeggen.

Nadat je bij mij was ingetrokken, hebben we veel gepraat. Ik wilde horen hoe je over de dingen dacht en uitvinden hoe je tegenover mijn ideeën stond.

Liefde is immers vooral weten: je moet kennis van de ander hebben om met elkaar te kunnen omgaan.

Al in de derde week van ons samenwonen hadden we een vervelend meningsverschil, dat ik nooit helemaal de wereld uit heb kunnen helpen. Nadat we naar een film geweest waren en nog ergens wat hadden gedronken, zat jij thuis op de bank hartgrondig te gapen. Je stelde voor dat we vroeg naar bed zouden gaan en ik stemde in.

Toen we onze tanden hadden gepoetst en onder het dekbed lagen, liet ik mijn vingers over je blote lijf glijden.

Jij knorde, duwde mijn hand bij je borsten vandaan, kromde je tegen me aan en zei: 'Ik voel me zo vertrouwd bij jou. Het is heerlijk om af en toe ook eens gewoon bij je te liggen. Zonder dat er iets hoeft.'

Met een gelukzalige glimlach sloot je je ogen. Je viel gewoon in slaap.

Aanvankelijk was ik sprakeloos, maar toen werd ik langzaam heel kwaad. Ik schudde je wakker.

'Ja hallo, zo werkt het niet!' beet ik je toe.

Geschrokken keek je me aan.

'Wat is er? Hoe bedoel je?'

Ik legde je geduldig uit dat mensen die van elkaar houden ook moeten zorgen dat ze elkaars behoeften lenigen. Dat het niet eerlijk is als een van de twee de kelk der liefde wil leegdrinken, terwijl de ander die juist onbereikbaar neerzet. Dat hartstocht niet opgekropt dient te worden, maar een uitweg moet vinden. Dat ik, kortom, met je wilde kunnen vrijen als ik daar zin in had.

Je zei niks terug, maar je ogen lieten de mijne niet los.

Direct nadat ik uitgepraat was, trok je me bovenop je. Ik gleed bij je binnen en zette geestdriftig de oeroude beweging in. Jij deed niks. Je lag daar maar en keek me aan. Toen ik zonder waarschuwing klaarkwam, accepteerde je me, meer niet.

Nog altijd zwijgend was je even met een handdoek in de weer, voordat je me een vluchtige zoen gaf en met je rug naar me toe ging liggen.

Wilde je me op m'n plaats zetten? Probeerde je me op die manier in een positie te dwingen waarin ik me schuldig diende te voelen?

Weer kwam die kwaadheid opborrelen. Vrouwen begrijpen ook nooit iets. Wat is er mis met eerlijke lustgevoelens?

Steunend op een elleboog lag ik een tijdje te kijken naar je mooie rug en je lieve nek, met dat grappige puntje haar. Door iets achteruit te gaan liggen, trok ik het dekbed strak, zodat ik je billen kon zien. De handdoek stak tussen je benen uit.

Ik aaide je over een schouderblad en zei: 'Moos?'

Je liet het me twee keer zeggen voordat je je omdraaide en me wat geërgerd aankeek. 'Ja?'

Had je soms gedacht dat ik me zou uitputten in excuses? Dat ik je zou bezweren om voortaan rustig en onaangeroerd te gaan slapen als je even niet zo'n zin in me had? Dan kende je me slecht. Je zou toch moeten weten dat ik de strijd nooit uit de weg ga.

Met zachte hand streelde ik je haar.

En ik zei: 'Moos, ik wil nog een keer.'

Er was geen zweem van een lach in je ogen toen je de handdoek met een zwaai in de hoek wierp en wijdbeens ging liggen.

Terwijl ik op je kroop, draaide je je hoofd weg.

Zoals ik al zei: je kende me slecht.

Met mijn innemendste glimlach boog ik me voorover en fluisterde in je oor: 'Weet je wat? Ga maar even op je knieën zitten, dan neem ik je van achteren.'

Ik was zo trots op je. Ik troonde je mee naar al mijn vrienden. Theo en Lisette vonden je direct en overduidelijk sympathiek. We zaten een avond lang genoeglijk met elkaar te praten en je deed niet onder voor ons drieën. Toen Theo en ik na het eten een sigaartje wegpaften, bleef jij met Lisette staan praten in de keuken. Bij het vertrek gaf Lisette me een kneepje in mijn hand en een vriendschappelijke knipoog: je was goedgekeurd.

Buiten vertelde ik je dat ik Lisette altijd als de ideale vrouw beschouwd had, maar dat Theo een te goede vriend was om werk van haar te maken. Kennelijk had ik dat weer niet mogen zeggen, want je zweeg de hele terugweg.

Zulke reacties heb ik, eerlijk gezegd, nooit begrepen. Was je jaloers omdat ik Lisette zo'n wereldmeid vind? Je kunt toch moeilijk ontkennen dat ze een droomvrouw is: ze ziet er fantastisch uit, is geestig en intelligent, en heeft niet zo'n wispelturig humeur als jij. Maar dat wil toch niet zeggen dat ik niet van jou houd?

Word je als partners niet geacht ook maatjes te zijn, kameraden die elkaar alles kunnen zeggen? Je maakte me vaak onzeker en dat stoorde me.

Zelf had ik niet zo snel last van jaloezie.

Bij ons eerste bezoek aan Alwin wachtte hij tot jij naar de wc ging om tegen me te zeggen: 'Jezus, wat een lekker wijf, man! Die zie ik zelf ook wel zitten. Kan ik haar niet een avondje van je lenen?'

Glimlachend antwoordde ik dat me dat niet zo'n goed idee leek.

'Leasen dan?' probeerde hij nog.

Waarna we allebei hard zaten te lachen toen jij terugkwam. Je was een beetje geïrriteerd dat we niet wilden zeggen wat er zo leuk was. Terwijl je toch had kunnen begrijpen dat Alwin en ik wel eens een onderonsje hebben. Ik ken die jongen al vanaf mijn twaalfde: dat schept een band waar geen vrouw zich tussen kan wringen.

Alsof je een behaalde prijs was, liet ik je zien aan mijn familieleden.

Mijn oma vond het allang mooi dat ik eens met een meisje langskwam, want die wilde graag achterkleinkinderen. En ik bood blijkbaar meer hoop dan mijn gestoorde zus. Ze behandelde je in ieder geval direct alsof ze je al jaren kende. Jullie hadden af en toe zelfs gesprekjes waar ik nadrukkelijk buiten gelaten werd, maar ik deed net of ik dat niet merkte.

Minder geslaagd vonden we allebei het verplichte bezoekje bij mijn moeder en mijn zus.

Toen had ik in ieder geval nog contact met die twee randtrutten.

Ma deed poeslief tegen je, maar wilde wel even volstrekt duidelijk maken dat niemand mij zo goed kent als zij. Het viel nog mee dat mijn babyfoto's niet meteen op tafel kwamen.

M'n lieve tweelingzusje maakte het nog bonter: ze gedroeg zich onuitstaanbaar en zei nog net niet hardop dat iemand die voor mij valt niet kan deugen.

Wat ben ik toch blij dat we volmaakt twee-eiig zijn en zelfs onze verjaardagsdata niet gemeen hebben. Ik heb nog nooit iemand zo gehaat als Mechteld. Andersom is het al niet minder; het feit dat ik haar consequent Smegmeld noem, draagt daar gelukkig erg aan bij.

Dat ze mijn naam op haar beurt tot Wibo verbastert, deert me nauwelijks.

Je vroeg me of ik ertegenop zag om bij mijn vader langs te gaan en geloofde me niet toen ik zei dat ik het niet wist.

Maar het was echt waar. Na de scheiding en het geruzie rond de bezoekregeling had ik hem een paar jaar niet meer gezien. Op de begrafenis van mijn opa kwam ik hem voor het eerst weer tegen. Zijn rode kuif, ons gemeenschappelijke handelsmerk, was in de tussentijd grijswit geworden. En hij had een nieuwe vrouw: zijn veel jongere ex-secretaresse.

Het leven hangt van clichés aan elkaar.

Ik wist echt niet wat ik van dat bezoek moest denken. Natuurlijk wilde ik jou graag aan hem laten zien. Maar ik was ook bang voor zijn sarcasme, als hij zou horen dat jij een secretaresseopleiding volgde. Hij zou me vast meewarig aankijken, grijnzend in de richting van Irma knikken en zeggen: 'Goh, wat toevallig. Mijn vrouw is vroeger ook secretaresse geweest. Daar kun je nog heel goed mee terechtkomen, hoor.'

Zelf had ik vanaf de eerste ontmoeting een volwassen bloedhekel aan Irma.

Niet uit loyaliteit aan mijn moeder, want die was - met Smegmeld natuurlijk - de eigenlijke schuldige aan de scheiding. Het was meer omdat Irma zo'n ongelooflijk stompzinnige, behaagzieke geit van een wijf was. Al was ze best mooi, als je ten minste van levende barbypoppen houdt.

Ze had werkelijk geen andere gesprekstof dan vakanties, kleren, televisieprogramma's en familiegezeik. Altijd had ze wel een nagel die nodig gevijld moest worden of een haarlok die een paar millimeter verkeerd zat. En ze wilde zo graag door iedereen aardig gevonden worden.

Het ergste vond ik nog de vertedering in de ogen van mijn vader bij alles wat ze deed.

Hoewel mijn vader je hand kuste toen we binnenkwamen en Irma ons allebei om de nek vloog, viel ons bezoekje alleszins mee.

Jij keek je ogen uit in hun dure flat en liet je door Irma uitgebreid rondleiden.

Mijn vader hield me meteen een doos sigaren voor.

Terwijl we allebei opstaken en als mannen onder elkaar bij het raam stonden, verklapte hij me dat hij een aardige financiële meevaller had, nu het mede door hem opgerichte reclamebureau verkocht was aan de grootste concurrent.

'Dus als je wat nodig hebt om met je Simone wat ruimer te gaan wonen, dan zeg je het maar.'

Ik weigerde automatisch.

Jij was verbaasd toen ik je dat vertelde, maar ik heb nooit iets van hem willen aannemen.

Je moet mensen niet de kans geven om hun schuldgevoel af te kopen. Laat ze maar voelen dat ze bij je in het krijt staan.

Pa pakte behoorlijk uit. Er was wijn en nog meer wijn en er kwamen oesters op tafel.

We keken geamuseerd naar jou toen je vertelde dat je die nog nooit had gegeten. En we lachten hardop toen je zo duidelijk je best deed om te laten zien dat je je eerste oester helemaal niet vies vond.

Het werd zelfs nog gezellig.

'Goh, aardige lui,' zei je, toen we prettig aangeschoten naar het station liepen om de laatste trein te halen.

Ik hield op dat moment zo vreselijk veel van je.

Het viel me echt van je tegen dat je zo'n scène maakte toen ik je alleen maar vroeg om even met me mee te gaan naar het treintoilet.

Het werd de zomer van mijn eerste gekte.

Ik deed bijna niets meer aan mijn studie, maar ging helemaal op in m'n baantjes en in jou.

Bij filosofie bezocht ik alleen nog maar de bijeenkomsten van de studentenvereniging Bacchus, met het door mij gretig onderschreven motto 'Primum bibere, deinde philosophare': eerst drinken, dan filosoferen. Ik heb er tijdens die paar jaar van mijn lidmaatschap genoeg gedronken om de rest van mijn leven te kunnen filosoferen.

Ik kreeg bijna slaande ruzie met Eric, die liet weten dat hij me definitief geen uittreksels meer zou leveren en niet meer met me wilde samenwerken.

Ik voerde een vervelend gesprek met mijn studiecoördinator, die vond dat ik 'minder dan minimaal' presteerde en me aanraadde om met mijn studie te stoppen.

Johanna verweet me dat ik niet eens meer de moeite nam om op het huisbeurtenschema te kijken, laat staan dat ik nog bijdroeg aan het schoonmaken van de keuken en de badkamer.

En mijn moeder maakte een hysterische scène omdat ze meende dat ik mijn leven aan het vergooien was door niets meer aan mijn opleiding te doen. Ik was ondankbaar, vond ze, want ik had veel meer kansen dan zij vroeger gekregen had, maar ik deed er helemaal niets mee.

In diezelfde tijd, vlak voor het einde van het collegejaar, verpestte ik alle tentamens waaraan ik, tegen beter weten in, toch maar meedeed. Ook al omdat er in die periode veel werk was bij De Werkstudent, kwam ik nauwelijks aan studeren toe.

Ik vrat me op van kwaadheid. Op Eric. Op Johanna. Op mijn moeder. Op Smegmeld natuurlijk, die als vanouds aan het stoken was. Op die zelfingenomen hufters aan de universiteit. Op mezelf. En ook op jou.

Ik geef het toe: jij kon er niets aan doen, maar ik botvierde mijn woede op jou.

Je werd onzeker en overdreven zorgzaam onder mijn constant slechte humeur. Je probeerde me op te vrolijken door extra lief te zijn, lekker eten klaar te maken en meegaand te reageren op mijn steeds verder gaande seksuele wensen. Nukkig hield ik de druk vast, zodat ik almaar meer van je kon vragen.

In dit deel van de strijd was ik absoluut genadeloos.

Je noemde me in die tijd wel eens veeleisend. Daar ging ik expres niet op in, omdat ik juist zulke veelbelovende vorderingen maakte in het tweegevecht van onze liefde.

Je gaf zo makkelijk toe aan mijn wensen en verlangens, dat ik snel terrein won.

Daar moest ik wel moeite voor doen.

Met al mijn overredingskracht praatte ik op je in om uit te leggen dat mijn bevrediging ook jouw bevrediging was. We waren immers een liefdespaar? En seks bestaat nu eenmaal bij gratie van de variatie, want we moesten er toch niet aan denken dat onze mooiste momenten samen zouden verworden tot sleetse en ongeïnspireerde routine?

Je zei nooit wat terug, als ik vurig aan het oreren was.

We praatten toch al niet veel. Wel over films of eten, maar zelden over onszelf. Allebei vertelden we natuurlijk wel over dingen die we in elkaars afwezigheid hadden meegemaakt. Het urenlange bomen, dat ik met Eric zo graag deed, kon ik echter niet met jou, want je sloeg helemaal dicht als ik te abstract werd.

Zoals ik het al snel liet afweten wanneer jij weer zo nodig over gevoelens wilde praten.

Maar wat belangrijker was: je toonde je meegaand. Ik hoefde nooit lang aan te dringen om je over te halen tot seksuele experimenten. Je sloeg je ogen neer en onderging wat ik je vroeg.

Altijd was ik degene die veranderingen voorstelde; jij deed alleen maar mee. Pas later begon je zachte tegenstand.

Jij vond seks iets wat eigenlijk in bed moest gebeuren, in de warmte van je eigen vertrouwde slaapomgeving. En dus nam ik je op mijn stoel, op mijn bureautafel, op de trap, onder de douche en gewoon op de grond.

Op weg naar huis van een studentenfeestje in Bunnik dwong ik je om van de fiets te stappen en in het hoge gras naast de provinciale weg het beest met de twee ruggen met me te maken. Jij lag op mijn jas, stijf van angst vanwege de steeds over ons heen glijdende lichten van passerende auto's.

Ik verzekerde je telkens opnieuw dat niemand ons in het donker kon zien, maar genoot tegelijkertijd van de gedachte dat we daar zo open en bloot lagen.

Toen ik van je afrolde om uit te puffen, kwam er een luid pratend groepje fietsers langs. Ze hadden niks in de gaten, maar jij was woest.

Het duurde weken voordat ik je weer zover kreeg dat je buitenseks met me wilde.

Maar in de tussentijd schroefde ik mijn andere eisen op.

Ik sprak met je af dat je tussen twee van mijn tentamens door op me zou wachten in een mannentoilet op de Uithof. Na het eerste mondeling haastte ik me naar de wc die ik op een plattegrondje voor je had aangekruist.

Van de vier deuren was er maar één op slot, dus dat kon gelukkig niet missen. Ik klopte aan. Je had zitten lezen en deed direct open. Ik kleedde je helemaal uit, liet je vooroverbuigen met je handen op de bril en nam je zonder haast.

Toen deed ik je kleren, je schoenen en je boek in een plastic zak en nam die mee. Je protesteerde, maar durfde de deur niet uit te komen.

Ik stopte de tas in een kluisje en ging mijn volgende tentamen doen.

Tijdens dat tweede mondeling heb ik waarschijnlijk geen goed antwoord gegeven, want ik kon er alleen maar aan denken hoe jij daar op me zat te wachten.

Na afloop ging ik weer naar je toe, zonder tas, om de spanning even uit mijn lijf te neuken. En aan het eind van de middag, nadat ik eerst uitgebreid de tijd had genomen om met een paar medestudenten koffie te drinken, bracht ik je de tas.

Je kleedde je met vinnige bewegingen aan en duwde me weg toen ik je wilde zoenen.

Natuurlijk had ik even moeten controleren of er verder niemand in de toiletruimte was. Nu botsten we bij het verlaten van het wc-hokje bijna tegen een van mijn docenten aan.

Ik groette hem beleefd, maar jij kreeg een rood hoofd en rende de gang op.

In de spiegel bij de deur zag ik dat hij ons stomverbaasd nakeek.

We waren volmaakt één.

Die eerste maanden gebruikten we dezelfde deodorant, hetzelfde washandje, dezelfde tandenborstel.

We deden alle boodschappen samen, kookten samen, lazen samen de krant en gingen alleen samen uit.

Het was ondenkbaar dat daar ooit nog iets of iemand tussen zou komen.

Ik troostte je als je over je ouders praatte, jij liet me uitrazen als ik het over de nieuwste macrobiotische gril van mijn moeder of het zoveelste pesterijtje van mijn stinkzus had.

Jij luisterde naar mijn samenvattingen van het gedachtegoed van grote wijsgeren, ik overhoorde je huiswerk van Schoevers.

We hoorden bij elkaar, we vulden elkaar aan.

De vanzelfsprekende weelde van het wakker worden met jou in mijn armen. De zekerheid dat ik op een stomvervelend feestje of een verplichte familiebijeenkomst in ieder geval toch samen met jou was. De gesprekken die ik lang uitspon om jouw blik maar vast te kunnen houden. De nooit eindigende verkenning van jouw warme lichaam. Dat was geluk.

Het duidelijkste bewijs dat ik de ware gevonden had, was wel de ergernis van Smegmeld.

Toen ze ons op de verjaardag van mijn moeder zag, riep ze met slecht geacteerde verbazing: 'Is het nou nog steeds aan? Niet te geloven!'

Waarna ze er poeslief op liet volgen dat ze er geld op had willen zetten dat we binnen een paar weken uit elkaar zouden zijn, omdat we helemáál niet bij elkaar pasten.

'Kijk, Wibo en ik pasten ook niet bij elkaar, maar wij hadden tenminste het fatsoen om bij onze geboorte uit elkaar te gaan.'

Jij liet je niet opfokken en reageerde met een minzaam glimlachje.

Ik kon je wel zoenen.

Ik haalde geen van mijn tentamens, en dat heb je geweten. Jij was van mij, besloot ik. Dat zou je voelen ook.

Ik wilde je tot de slavin van mijn lust maken, kijken hoe ver je me zou laten gaan.

Op een zondagmorgen bracht ik je een kop thee en een viltstift op bed. Je keek me verbaasd aan.

'Vandaag gaan we eens wat body writing doen,' zei ik.

Je reactie was niet afwijzend, dus ik vervolgde: 'Ik ga over je hele lichaam schrijven dat ik van je hou.'

Je haalde je schouders op.

'Oké. Maar niet in m'n gezicht.'

Peinzend nam je een slok thee.

'En ook niet met watervaste stiften.'

Ik knikte en begon te schrijven.

'Hu, dat kietelt,' lachte je, maar ik ging bloedernstig door.

Ik schreef dat ik van je hield, alleen van jou, en dat ik alles voor je over had en je nooit meer wilde missen en de dag loofde dat ik je had ontmoet en je lieve gezicht met je mooie ogen nooit zou vergeten en altijd bij je wilde blijven en je eindeloos wilde beminnen en samen met jou de hele wereld aan kon en dat Plato zei dat liefde zichtbaar geworden schoonheid is, wat verklaart waarom ik jou zo ongelooflijk mooi, opwindend en lief vind.

Ik begon bij je hand en schreef je hele arm vol, daarna ook je andere arm en je schouders.

Je giechelde toen ik op de zachte huid van je oksels schreef en zo teder mogelijk een lange zin om je nek wikkelde.

Ik schreef op je schouderbladen en langs je ruggengraat naar beneden, tot aan de kuiltjes boven je billen.

Ik schreef over je zij omhoog tot aan je sleutelbeenderen, toen in een rondje om je borsten en met trefzekere spiralen naar je tepels.

Ik maakte een omtrekkende schrijfbeweging rond je navel en schampte het donkere driehoekje van haar op weg naar je kwetsbare liezen.

Toen ik mijn liefdesverklaring ook over je schaamlippen wilde schrijven, hield je me tegen door even je hand op de mijne te leggen.

Ik ging verder op je billen, met weer twee spiralen.

Je huiverde toen ik over je dijbenen naar je knieholten ging en beet op je lip toen ik tussen je lieve tenen en over de onderkant van je voet schreef hoeveel ik van je houd.

Eindelijk was ik klaar. Het zweet stond op mijn voorhoofd.

Jij deed de kast open om in de spiegel aan de binnenkant van de deur het eindresultaat te kunnen zien.

Ik kwam naast je staan en sloeg een arm om je schouder. Samen keken we naar je volgeschreven lichaam.

Je drukte je hoofd tegen me aan, zei 'Dank je wel' en kuste me.

Even later was je alweer je praktische zelf.

'Ik ga zo wel even in bad, hoor.'

Geschrokken zei ik dat je mijn liefde toch niet zomaar kon afwassen.

Jij vond direct een compromis.

'Oké, dan laat ik het vandaag nog zitten. Maar morgen wil ik weer schoon zijn.'

Ik ging akkoord op voorwaarde dat je die dag bloot zou blijven rondlopen. Ik vond je prachtig en kon niet van je spiralen afblijven.

In de weken daarna voerde ik de druk op.

Ik dwong je om een eind te maken aan je vriendschap met Corrie, de laatste Albert Heijn-collega met wie je nog regelmatig contact had.

Je luisterde zwijgend naar mijn tirade over de stompzinnige roddelgesprekken die jullie voerden en zorgde er vervolgens voor dat Corrie nooit meer bij ons langskwam.

Ik wist gedaan te krijgen dat ik je op ons bed mocht vastbinden. Mijn handen gleden over je lieve, hulpeloze lijf. Je keek me strak aan en er bewogen spieren langs je kaken, terwijl ik je ondanks je onwil langzaam tot een hoogtepunt bracht.

Er ging een huivering door je lichaam toen je je ogen sloot om het orgasme te verwerken.

Je was zo mooi, zo kwetsbaar.

Ik nam je met rustige, lange halen. Na mijn ontlading bleef ik nog even bovenop je nahijgen.

Vervolgens controleerde ik de koorden waarmee ik je had vastgemaakt.

Je protesteerde niet toen ik je zo vastgebonden liet liggen, zodat ik je later nog een keer kon nemen.

Toen Vlekje nieuwsgierig aan je kwam snuffelen, draaide je bruusk je hoofd weg.

Maar toch stond je me niet alles toe.

Ik gaf je geld om een rijzweepje te kopen. Je versteende en wilde weten wat ik daarmee van plan was.

Ik legde uit dat het ons speciale zweepje zou worden, waarmee ik je billen roze zou kleuren. Of rood, als dat zo uitkwam.

Er joeg een felle blos over je wangen.

En je weigerde.

'Dit wil ik niet. Hier doe ik niet aan mee,' zei je pertinent.

Wat ik ook probeerde, je was niet tot andere gedachten te brengen.

Vanaf dat moment stelde je meer grenzen.

Nadat ik het één keer geprobeerd had, mocht ik je niet meer in je kont neuken, omdat het te veel pijn deed.

Ik mocht sowieso niets doen dat je pijn deed. Vastbinden liet je alleen nog maar toe als ik beloofde dat ik 'lief' zou zijn.

Ik had geen keus en dat beviel me niets.

Op je verjaardag was je triest. Je ouders hadden niks van zich laten horen en van je broertje kreeg je alleen een kaart. De rest van je familie had kennelijk ook besloten de feestelijkheden maar eens een jaartje over te slaan.

Ik deed net of ik niet merkte hoe je schrok, toen ik je vertelde dat je van mij een tepelpiercing kreeg.

Enthousiast liet ik je weten dat we die middag al samen naar een tattoozaak zouden gaan om de piercing te laten zetten.

Je zat lang op de wc voordat we vertrokken.

Ik hoorde je diverse malen je neus snuiten en je kwam met rode ogen de kamer weer in.

Keurig op tijd waren we bij Rogier, de baas van de tattoosalon, die blijkbaar zelf de piercings afhandelde.

Hij liet je een ringetje uitzoeken, deed de deur van de behandelkamer dicht en vroeg of je een voorkeur had voor een van beide tepels.

'Allebei mag ook, hoor,' grapte hij, maar je kon er niet om lachen.

'Doe maar links, joh,' raadde ik aan. 'Dan zit-ie op je hart.'

Zwijgend knikte je.

Op een gebaar van Rogier ontblootte je aarzelend je linkerborst.

De zwaar getatoeëerde en besnorde Rogier haakte zijn handen in elkaar en liet zijn vingers knakken.

Toen pakte hij een vervaarlijk uitziende tang. Zonder veel omhaal nam hij je lieve tepel tussen zijn vingers, om er vervolgens wat aan te trekken, zodat hij er beter bij kon met de tang.

Hij zette even kracht en je gezicht vertrok van de pijn.

Zonder je tepel los te laten legde hij de tang weg en pakte het ringetje, dat hij voorzichtig door het bloedende gaatje duwde en met een draadtangetje tot een gesloten cirkeltje kneep.

Pas toen hij er een betadinegaasje overheen geplakt had, liet hij je los.

Meteen borg je de pijnlijke borst omzichtig op.

Je kreeg een flesje medicinale alcohol mee voor de ontsmetting, plus de instructie dat je het ringetje een paar keer per dag moest draaien.

Het duurde bijna twee weken voordat ik je linkerborst voor het eerst weer mocht aanraken. En nog langer voordat ik aan het ringetje mocht trekken.

Er gingen zelfs maanden overheen voordat ik er een touwtje doorheen mocht doen, waarmee ik je achter me aan door de kamer leidde.

Mijn voorstel om je andere tepel ook te laten piercen wees je echter resoluut van de hand.

De zwijgende weerstand die in je houding kroop, maakte me woedend.

Zeker als ik ook nog een zweem van verwijt in je ogen meende te zien.

Ik sprak mijn frustratie natuurlijk niet uit, maar zette me nog verbetener in voor mijn taak: het winnen van onze stille worsteling.

Die zomer richtte ik een volslagen kaalslag aan in mijn persoonlijke contacten. Mijn familie meed ik zoveel mogelijk en zelfs Theo en Alwin belde ik niet meer, hoewel ze diverse boodschappen achterlieten op mijn antwoordapparaat.

Mijn hele leven was obsessief gericht op de verstrengeling met jou. Ik was totaal verslaafd aan je, kon niet genoeg van je krijgen en eiste je helemaal voor mezelf op.

Ik verbood je soms dagenlang om kleren aan te trekken, zodat ik je op ieder moment van de dag moeiteloos kon nemen.

Om het spannend te maken, liet ik je dan wel eens naakt iets uit de keuken pakken of de post ophalen bij de voordeur.

Bij een van die gelegenheden kwam je Johanna tegen op de gang.

Huilend van schaamte rende je mijn kamer weer binnen.

Ik ving je op en terwijl je nog nasnikte legde ik je op tafel, waarna ik je van achteren nam.

Op een van de warmste dagen van het jaar bond ik je vast op diezelfde tafel. Geduldig maakte ik je een paar keer klaar. Je lag daar hijgend en bezweet mooi te zijn.

Ik was diep ontroerd, want ik hou zo van je lieve lijf, waarvan ik iedere centimeter ken.

Die vertederende kuiltjes boven je sleutelbeenderen. Het moedervlekje tussen je rechter grote teen en je wijsteen, of hoe zoiets ook mag heten.

Ik pakte een vleesmes en ging daarmee over de huid van je bovenarmen, je opengesperde oksels, je borsten, je samentrekkende buik, de glooiing naar je schaamstreek. Het mes dreef je zweetdruppeltjes voor zich uit en maakte er uiteindelijk een meertje van in je navel.

Je zei niks, je liet me begaan.

Pas toen ik het rijzweepje pakte, dat ik stiekem zelf had gekocht, begon je woedend te protesteren.

Ik liet het lusje aan het uiteinde van de zweep langs je dijen gaan, aaide ermee over je kutje en tikte je tepelring aan. Maar omdat je me smeekte je geen pijn te doen, kon ik er niet toe komen je te slaan. Direct nadat ik me in je had uitgestort, maakte ik je los.

Later kreeg ik daar spijt van. Toen was het al te laat, de mogelijkheid was voorbij.

Ik heb je dat erg kwalijk genomen.

Op jouw aandringen nam ik weer contact op met Eric.

Aanvankelijk wilde hij niets meer van me weten, maar ik praatte dwars door zijn onwil heen. Al gauw zaten we als vanouds zwaar te filosoferen en verloren we ons in heerlijk abstract gezwets.

Eric was zonder meer het beste wat ik aan mijn studie wijsbegeerte had overgehouden.

Onze ontmoeting was vriendschap op het eerste gezicht.

Tijdens een van de eerste colleges zat ik naast hem. De docent logica legde een of andere theorie uit en ineens zag ik naast mij iets vliegen. Ik kon niet zo gauw zien wat het was, maar even later gebeurde het weer.

Het bleken spuugbelletjes van Eric te zijn: ik heb het hem nooit kunnen nadoen, maar hij vormde tussen zijn lippen een speekselvliesje, dat hij vervolgens tot een belletje blies. Zo'n belletje vloog dan een paar decimeter voordat het uit elkaar spatte.

Sommigen van onze medestudenten noemden het een onsmakelijke gewoonte, maar ik vond het juist wel vertrouwenwekkend Erics belletjes vanuit mijn ooghoek te zien wegzweven, terwijl een docent hoorcollege stond te geven.

We werden een gevreesd duo bij de werkcolleges: Eric en ik vonden niets leuker dan een betoog of een opdracht van een medestudent te fileren en de grond in te stampen.

Een keer viel een studente zo fel naar ons uit, dat ze haar kop koffie over haar aantekeningen gooide. Ze huilde werkelijk van woede, wat wij nog eens verergerden door haar aanmoedigend toe te knikken.

Toen ik later naar de lege collegezaal terugging om mijn jas op te halen, lag de plastic koffiebeker nog altijd op haar tafeltje, vastgeplakt aan een lange baan uitgelopen en opgedroogde koffie.

Het prettigst vond ik zelf onze gezamenlijke tentamenvoorbereiding.

We leerden de stof afzonderlijk, maar gingen de avond voor het tentamen op Erics kamer zitten. Dan praatten we tot diep in de nacht over de zin en onzin van wat de door ons bestudeerde filosofen beweerden. Het waren vaak heftige woordenwisselingen, waarbij met boeken werd gezwaaid en stukken uit aantekeningen werden voorgelezen. Maar het werkte wel, want alle tentamens die we op deze manier voorbereidden, haalden we ook.

De eerste helft van het collegejaar was daardoor prima verlopen, maar nadat jij bij mij introk, was de klad gekomen in zowel mijn studie als de vriendschap met Eric.

Geen wonder dat hij me geen aantekeningen en uittreksels meer wilde geven, want hij had bar weinig meer aan mij. Dat gaf ik ook ruiterlijk toe, terwijl ik op hem inpraatte.

De liefde, hield ik hem voor, had me in een wurggreep gehad. Mijn wereld was een paar maanden lang beperkt geweest tot de ruimte om jou heen. Ik wilde alleen maar bij jou zijn en had hem daardoor schandelijk verwaarloosd. Maar ik beloofde beterschap.

Schoorvoetend stemde Eric in met mijn voorstel om de vriendschap weer op te pakken. Om weer studiegenoten en makkers te worden. En hij nam mijn uitnodiging aan om bij ons te komen eten.

Ik was echt opgewonden en zenuwachtig op de afgesproken avond.

Eric had een fles wijn meegenomen en jij had je uitgesloofd met koken. Je was de perfecte gastvrouw. Ik kon zien dat Eric het waardeerde dat je hem behandelde alsof hij in een driesterrenrestaurant zat.

Om hem te laten zien dat hij van mijn relatie met jou niets te vrezen had, tilde ik even je rok op toen je langsliep. Ik vond het eerlijk gezegd een beetje flauw dat je daar zo boos om werd. Volgens mij reageerde Eric daarom zo gegeneerd. En je wist hoeveel zijn vriendschap voor me betekende.

Tegen de tijd dat ik Eric uitliet, had ik al vrij veel gedronken. Ik drukte hem wat onhandig tegen me aan, waardoor er toch weer een soort verbroedering optrad.

Hij verzekerde me het lullig te vinden dat ik m'n tentamens niet gehaald had en beloofde me te zullen helpen met de hertentamens.

Ondanks alle goede bedoelingen is het daarna tussen Eric en mij nooit meer geworden wat het geweest was.

Dat heb ik je nooit vergeven.

Ik ben in die zomer van mijn eerste gekte misschien wel eens een beetje te ver gegaan.

Zoals toen met die chador.

Ik had je al vaker verteld dat ik zo ontroerd word door gesluierde vrouwen. Het idee dat een vrouw de schoonheid van haar haren of zelfs haar gezicht voor de buitenwereld verbergt omdat die schoonheid gereserveerd is voor haar man, getuigt van een enorme toewijding. Vooral vrouwen die zich zo zwaar sluieren dat alleen hun ogen nog te zien zijn, vind ik ongelooflijk sexy.

Jij weigerde daar iets van te begrijpen, hoe ik je ook probeerde te overtuigen. Je werd zelfs kwaad toen ik je voorstelde buiten een hoofddoekje om te doen, zodat al die andere mannen je prachtige haar niet konden zien.

Na lang aandringen ging je er ten slotte mee akkoord om één keer de straat op te gaan met een zware chador.

Hoewel het vrij warm was, verliet je ons huis met een vrijwel geheel bedekt lichaam. Alleen je handen en de huid rond je ogen toonden zich naakt aan nieuwsgierige blikken. Je had ook nog een zonnebril opgezet, voor het geval je een bekende zou tegenkomen.

Ik vond je geweldig zo, maar mocht geen foto van je maken.

Je kneep me hard in mijn arm, toen we op weg naar de voordeur op de tussenverdieping Johanna tegenkwamen. Ze zette grote ogen op en jij liep snel door naar beneden. Je glipte al naar buiten voordat ik je kon zoenen.

Ik wachtte precies een minuut voordat ik je achterna ging.

Je verdween net om de hoek.

In looppas rende ik de straat door.

Wat was ik teleurgesteld, toen ik zag hoe je in een portiek bezig was alle hoofdbedekking af te doen.

Je gaf je schoonheid gewoon prijs aan iedereen die ernaar wilde kijken.

Ik ging terug en liet niets merken toen je weer thuiskwam.

Blijkbaar had je vlak voordat je naar binnen ging de chador weer aangebracht.

Je deed net alsof je er de hele tijd mee had rondgelopen en zei op verongelijkte toon dat je het ding nooit meer wilde dragen.

'Dat is niks voor een westerse vrouw.'

Je trok je niets aan van mijn norse afkeuring.

Dat deed pijn. Betekende onze liefde dan zo weinig voor je?

In de weken daarna nam ik je bij de minste aandrang, zoals dat bij verliefde mensen eigenlijk ook hoort.

Je onderging het zwijgend.

Ook toen ik een hondenriem voor je had gekocht en ik je aangelijnd door de kamer liet kruipen.

Je weigerde ermee naar buiten te gaan, ook gekleed, en zelfs 's nachts, hoewel er dan bijna niemand op straat is.

Maar ik kreeg je wel zover dat je met hoog opgeheven knie tegen de yucca plaste, terwijl ik er als een geduldig baasje bij stond te wachten.

Dan was er in die godvergeten zomer ook nog de uitreiking van je Schoevers-diploma.

Je was zo trots dat je het zonder één onvoldoende gehaald had.

En ik was trots op jou.

Ik liep met je door die truttige secretaressefabriek aan de Kromme Nieuwe Gracht en deed net of het me echt interesseerde, toen je me al die lokalen liet zien.

Ik lachte niet eens toen je zei: 'Nu voel ik me echt een onderdeel van de maatschappij.'

Alsof de maatschappij zit te wachten op nóg een typgeit.

We dronken koffie in de met automaten gevulde kantine. Langzaam stroomde het gebouw vol voor de uitreiking. We lieten ons een zaaltje insturen, waar we de bekende praatjes moesten aanhoren van een paar bedaagde vrouwen uit het stenotijdperk, die zichzelf erg belangrijk vonden.

Jij legde een hand op mijn knie en fluisterde: 'Wat had ik graag gewild dat mijn ouders hierbij waren.'

Ik haalde mijn schouders op. Je weet dat ik niet van vals sentiment houd.

Het kon allemaal niet clichématiger dan het ging: de leerlingen uit jouw klas werden één voor één naar voren geroepen om het zo felbegeerde diploma in ontvangst te nemen.

Ik applaudisseerde blijkbaar iets te aanstellerig, want je gaf me een harde elleboogstoot in m'n zij.

Toen jouw naam werd omgeroepen, zat ik nog na te kuchen.

Je had waarachtig tranen in je ogen toen je terugkwam met die rol papier, waarom een heuse strik zat.

Misschien heb ik op de aansluitende borrel iets te snel iets te veel gedronken. Ik herinner me vaag dat ik luidop een paar grappen heb staan maken over secretaresses die hun directe chef 's ochtends na binnenkomst altijd eerst even oraal moesten bevredigen. Vooral de ouders om ons heen konden er niet echt om lachen.

We vertrokken als eersten van de hele groep, zonder de anderen een hand te geven.

Thuis gaf ik je m'n cadeau: een mooi glimmende, metaalkleurige dildo.

Je bedankte me niet echt hartelijk, ook niet toen ik aanbood om er een leerzame demonstratie mee te geven.

Vrouwen zijn merkwaardige wezens.

Zonder dat je het tegen mij gezegd had, bleek je te hebben gesolliciteerd bij een makelaardij in Rijnsweerd. Je had niet echt een brief geschreven, maar toch: je had je mooi bij Schoevers op zo'n lijst met beschikbare afgestudeerden laten zetten.

Jij was zo opgetogen toen de brief van die makelaar binnenkwam, dat ik er niets van wilde zeggen. Alleen al omdat je na dat gedoe bij die uitreiking een tijd lang zo stil was geweest.

Ik had toen met mijn volle gewicht dwars moeten gaan liggen. Maar ik had niet direct in de gaten dat er iets beslissends veranderde tussen ons.

En toen was het al te laat.

Ik ben stom geweest.

Natuurlijk kon ik je moeilijk beletten om bij die Van Ostade op gesprek te gaan. Ik bracht je zelfs; ik stond keurig op je te wachten toen je juichend naar buiten kwam.

Je kon meteen de volgende week beginnen als directiesecretaresse. Voor een salaris dat ruim twee keer zo hoog was als wat ik met mijn losse baantjes binnenhaalde.

Als er een god bestaat, heeft die een raar gevoel voor humor.

Je kocht een paar mantelpakjes en nieuwe, platte schoenen.

Op je laatste vrije dagen oefende je elke dag een paar uur op je Schoevers-schrijfmachine, om je snelheid weer op peil te brengen - kennelijk zakt zoiets al binnen korte tijd terug. En op je eerste werkdag stond je je 's ochtends zingend op te maken voor de spiegel aan de kastdeur.

Het zinde me niet.

Ik fietste stiekem achter je aan, die morgen. Ik kwam bijna te laat op mijn eigen afspraak bij De Werkstudent, omdat ik je helemaal volgde tot aan dat foeilelijke nieuwbouwkantoor.

Het liefste had ik 's middags verdekt opgesteld staan wachten tot je klaar was, maar toen had ik inmiddels zelf een invalopdracht als bewaker bij een bandenfabriek. Ik belde nog naar je kantoor om te melden dat ik er niet zou zijn als je terugkwam en voelde een vreemde wrevel toen die telefoonjuf me inderdaad moeiteloos naar je doorschakelde: je had daar al meteen een eigen telefoon, een eigen plek, in een wereld waarmee ik niets te maken had.

Die nacht was ik dronken toen ik thuiskwam. Na mijn werk had ik in een buurtkroeg eerst nog een uur of wat in een steeds opnieuw gevuld glas zitten staren voordat ik je enthousiasme aankon.

Je reageerde koel op mijn dranklucht en luisterde zwijgend toen ik honderduit vertelde over mijn bewakingsbaantje en de te verwachten vervolgopdrachten bij hetzelfde bedrijf.

Toen ik opschepte over de bonus die ik kreeg voor avond- en nachtwerk, sneerde je: 'O, die heb je vanavond dus meteen maar even aangesproken.'

Ik voelde me plotseling bekaf en klapte helemaal dicht. Ik kon het nauwelijks opbrengen om je te vragen hoe je eerste dag op de makelaardij geweest was.

Terwijl je vertelde met welke collega's je samenwerkte, hoe je dagschema eruitzag en wat er allemaal van je verwacht werd, zakte ik langzaam weg. De drank werd me teveel.

Nu spijt me dat meer dan ik je kan zeggen, maar toen liet ik me gelaten door je uitkleden en in bed leggen.

Midden in de nacht, toen ik moest plassen, zag ik dat je op de bank was gaan slapen, met je kapokjas bij wijze van dekbed over je heen. Omdat ik te duf was om ruzie te maken, heb ik je gewoon laten liggen.

De volgende ochtend was je al weg toen ik wakker werd.

Ik had echt het gevoel dat ik je kwijtraakte.

Eerst belde ik je één of twee maal per dag, maar al gauw vroeg je me dat niet meer te doen, omdat het binnen de makelaardij 'niet de bedoeling kon zijn' dat de secretaresses steeds privé-gesprekjes aan het voeren waren.

Meteen besloot ik dat ik je daar dan ook nóóit meer zou bellen.

Jij vroeg me in die eerste weken wel eens of ik soms jaloers was op Van Ostade. En eigenlijk was dat ook zo.

Die dikke patser - ik heb hem nooit willen zien, maar ik neem aan dat hij een pompeuze, vette kwal is - hield je in ruil voor een paar handenvol geld gewoon hele dagen voor zichzelf.

Je raakte al snel bevriend met twee van die andere typmiepen en bestond het om me te vragen: 'Het is zeker geen probleem als ik op het volleybalclubje van kantoor ga?'

Ik was even sprakeloos, zodat ik het moment voorbij liet gaan waarop ik het je had kunnen verbieden.

Jullie hadden zelfs een competitie tegen andere makelaardijen. Je was nog verbaasd ook dat ik steevast weigerde naar jullie wedstrijden te komen kijken. Het ergste was dat je ineens zo veel meer geld had dan ik. Je stelde zelfs voor dat ik me nu helemaal aan mijn studie zou wijden, omdat jij genoeg verdiende voor ons tweeën.

Ik keek je zwijgend aan en ging zonder te antwoorden naar buiten.

Toen ik 's nachts weer terugkwam, lag je al te slapen.

Ik keek naar je, hoe je daar opgerold lag, met het topje van je duim in je mond. Besefte je dan niet dat ik je zo totaal en onvoorwaardelijk liefhad?

Ik voelde onnoemelijk veel medelijden met mezelf, alsof me iets ontnomen was waar ik nooit meer bij kon.

Gelukkig kwam je nooit meer terug op het idee dat je me zou onderhouden. Je merkte zelfs niet dat ik steeds meer opdrachten aanpakte van De Werkstudent.

Wel maakte je er af en toe een opmerking over dat ik hoe langer hoe vaker 's avonds en 's nachts ging werken, maar je nam genoegen met mijn laconieke verklaring 'dat het nu eenmaal zo was'.

Ik zorgde ervoor dat ik iedere week minstens evenveel uren maakte als jij, zonder dat het je leek op te vallen.

We praatten er pas voor het eerst echt over, toen jij me ter verantwoording riep omdat 'het toch niet vanzelf sprak' dat jij naast je werk 'ook nog' het huishouden moest doen.

Zulke ideeën kreeg je vast door die eindeloze kletsgesprekken met die collegaatjes van je.

Ik probeerde je duidelijk te maken dat ik net zoveel recht had op een vrijstelling voor huishoudelijke taken, omdat ik ook buiten de deur werkte.

Toen jij daar tegenin bracht dat ik net zo goed wat minder uren kon maken, zodat ik mijn handen vrij had om te koken en schoon te maken, kapte ik je voorspelbare redenering hard af.

'Want jij verdient toch al genoeg voor ons allebei, zeker?'

Je keek me onderzoekend aan, maar ging er niet op verder.

Vanaf dat moment deed je, net als in de eerste maanden dat we samenwoonden, gewoon het hele huishouden. Maar er kroop een stil verzet in je houding, dat zelfs niet wegging als ik af en toe wat schoonmaakwerk van je overnam of onaangekondigd de vaat al had gedaan als je thuiskwam.

Dat was echter niet het enige teken van je verandering. We hadden het zo goed gehad samen, maar nu begon je ineens allerlei kritiek op me te uiten.

Terwijl we in de stad liepen, kreeg ik te horen dat het geen pas gaf als ik steeds even gromde wanneer ik op straat een leuke vrouw zag.

Het gore lef, dat je probeerde me op mijn plaats te zetten! Je kende me slecht, dat dient gezegd, want zoals je weet ga ik confrontaties niet uit de weg.

Ik wees je meteen op een vrouw met een beloftevol golvend truitje en zei: 'Je kunt zien hoe mooi ze een jaar of tien geleden is geweest.'

Terwijl je me onthutst aankeek, vertelde ik dat je als man maar het beste moet zien te maken van het toch altijd wat beschamende moment waarop je in het voorbijgaan naar een vrouw kijkt.

Dat je, als er twee vrouwen aankomen en de achterste de mooiste blijkt, toch ook even naar de voorste moet kijken, anders is het beledigend.

En dat het vooral leuk is om te zien hoe vrouwen kijken naar vrouwen met kinderen.

Je was sprakeloos, schudde steeds harder met je hoofd, keerde je om en liep bij me vandaan.

Ik hoop niet dat je dacht dat ik wel achter je aan zou komen, want zulke dingen doe ik nu eenmaal niet.

Je moet nooit tekenen van zwakte laten zien, tenzij je accepteert dat mensen daar gretig gebruik van maken.

Met pijn in mijn hart merkte ik dat je nieuwe baan ingrijpende invloed had op ons seksuele verkeer.

Ik trok me er in die eerste week natuurlijk niets van aan toen je me op een avond zei dat je 'te moe' was om even met me te vrijen.

Zulke onzin accepteer ik persé niet: van even met je benen wijd liggen word je niet vermoeider dan je misschien al bent. En dus liet ik geen weigering toe toen ik mijn rechten opeiste.

Een paar avonden later draaide ik me in mijn bureaustoel naar je toe, deed mijn gulp open en vroeg olijk: 'Mevrouw de secretaresse, wilt u zich misschien even over mijn geval buigen?'

Je keek me aan met een blik alsof je niet mijn zaad, maar mijn bloed wel kon drinken.

'Alleen als je op bed gaat liggen,' zei je.

Ik trok mijn wenkbrauwen hoog op. Vanzelfsprekend weigerde ik, want over sommige dingen onderhandel je gewoon niet.

Als tegemoetkoming ging ik staan en bood aan: 'Doe het dan maar zo.'

Ik zal nooit vergeten dat jij toen op het bed ging zitten en zei: 'Het is al heel wat dat ik dit zó wil doen.'

Ik wist niet wat ik hoorde.

Ik bleef natuurlijk staan waar ik stond en antwoordde: 'Het is al heel wat dat je dit níet wilt doen.'

Jij bleef echter weigeren te voldoen aan je liefdesplicht, ook toen ik aandrong. Je zat daar maar op dat bed.

Terwijl ik met mijn broek op de enkels bij de tafel stond, weigerde je zelfs naar me te kijken.

Je deed je armen over elkaar en begon met je hoofd te schudden, heel nadrukkelijk.

'Nee,' zei je, 'nee.'

Dat was meteen een nee te veel. Sommige excessen kun je als man niet accepteren.

Ik strafte je met ijzige afstand.

Ik zorgde ervoor dat onze werkschema's een paar weken vrijwel volledig langs elkaar heen liepen. Dat ik wegging of al weg was als jij thuiskwam. En andersom. Dat ik in ieder geval elk weekend moest werken. En dat ik binnenshuis helemaal niets meer deed.

Je kwetste me diep door geen krimp te geven.

Op de schaarse momenten waarop ik je zag, was je vrolijk, uitgelaten haast. Je overtroefde mijn zwijgen door honderduit te vertellen over je werk, over je nieuwe vriendinnen, over het volleyballen.

Uit kwaadheid besloot ik je nadrukkelijk niet meer te begeren.

En dus vrat ik mezelf op als je je in mijn bijzijn omkleedde of je 's ochtends uitdagend naakt in de kamer liep uit te rekken.

Jou hield ik niet voor de gek, merkte ik al snel, want het was overduidelijk dat je niet van plan was mijn gebrek aan initiatief op te vangen. Je ondernam geen enkele poging om me te verleiden, maar deed alsof we twee goede vrienden waren die toevallig in hetzelfde huis woonden.

Je zoende me wel als je ergens heenging of weer terugkwam; verder hadden we net zo weinig seksueel contact als bijvoorbeeld Johanna en ik.

Het leek alsof je niet merkte dat ik je zo weinig mogelijk probeerde aan te raken.

Al na een paar dagen vloog ik tegen de muren op van de onderdrukte wellust. In plaats van aan jou toe te geven, nam ik mijn toevlucht tot masturbatie, de redding van iedere goede relatie.

Ik heb het oude handwerk altijd goed beheerst, maar deed het nu met een weinig bevredigende grimmigheid, omdat het niet te vergelijken was met de seks die wij hadden.

Uit pure frustratie leerde ik mezelf echter wel een paar nieuwe foefjes. Voor een masturbatiesessie ging ik eerst even een paar minuten op mijn hand zitten; dan is het daarna net alsof iemand anders je aftrekt.

Hoewel ik probeerde te zorgen dat ik zo weinig mogelijk nachten bij jou hoefde te liggen, kwam het toch een paar keer voor dat we naakt naast elkaar in bed lagen en niets deden.

Bij een van die gelegenheden kroop je zelfs tegen me aan, maar ondernam je net zo weinig als ik.

Er is nauwelijks een ergere kwelling voorstelbaar. De vrouw die ik intens liefhad en begeerde lag vlak naast me, maar het was me onmogelijk om haar in mijn armen te nemen.

Ik sliep slecht.

Toen ik eens midden in de nacht mijn ogen opendeed, merkte ik dat er iets aan de hand was. Het bed bewoog zachtjes.

Het duurde even voordat ik in de gaten had dat je jezelf aan het bevredigen was. Dat besef was aan de ene kant een troost voor me, want je bleek de seks ook te missen. Maar aan de andere kant werd ik verscheurd door twijfel: als je dan kennelijk toch ook seks wilde, waarom kwam je dan niet naar míj toe?

Ik bleef doodstil liggen tot je zachtjes kreunde, je omdraaide en in slaap viel.

Het was om helemaal dol van te worden. Ik wilde jou treffen, maar in feite treiterde je mij het vuil onder mijn nagels vandaan.

En dus besloot ik na twee gekmakende weken dat het tijd was om het anders aan te pakken. Als jij dacht dat je welgemoed langs me heen kon leven, zou ik je laten voelen wie en hoe ik was.

Ik kocht een paar met bont gevoerde handboeien en hield je die zwijgend voor, toen je die avond uit je werk kwam.

Je wist meteen wat er van je verlangd werd. Je kleedde je zwijgend uit, liet me je handen op je rug boeien en onderging mijn opgekropte lust zonder protest.

Ik maakte de boeien pas de volgende ochtend weer los. Ondanks het bont stonden er rode striemen op je polsen.

Je wraak was vreselijk.

Je kocht een paar veel te mooie overhemden en een bandplooibroek voor me. Je nam me mee uit eten naar een Turks restaurant, waar je me aanspoorde om het duurste gerecht te nemen, met zoveel soorten vlees dat ik geen nee kon zeggen. En je trakteerde op een romantisch weekendje in een Twents hotel.

Natuurlijk liet ik me dat niet zomaar gebeuren.

Ik reageerde lauw op de nieuwe kleren en haalde die ondanks je herhaalde aandringen gewoon niet uit de kast. In het Turkse restaurant deed ik mijn rechterschoen en -sok uit en dwong ik je benen uit elkaar. Je had je opgedoft en droeg een rok. Ik stuurde je naar de wc om daar je slipje uit te trekken. En toen je terugkwam, maakte ik je met mijn voet klaar. Ik stopte niet eens toen de ober aan onze tafel een fles wijn ontkurkte.

In Twente ben ik te ver gegaan, dat geef ik toe. Je had een geweldig hotelletje gereserveerd, middenin de bossen. Het hotel had een eigen restaurant en een goed voorziene bar, zodat we het hele weekend lang de deur niet uithoefden. Uit ons raam en vanuit onze openslaande balkondeuren konden we de eekhoorntjes van boom tot boom zien springen.

Terwijl jij de middag van onze aankomst in het bubbelbad lag, zoop ik het grootste gedeelte van onze minibar leeg. Ik weigerde opstandig om mee te gaan naar het restaurant en zei dat je het eten maar naar onze kamer moest laten brengen.

Je deed het nog ook. Luid zwijgend schrokte ik de maaltijd in een recordtempo naar binnen. Ik wist en zag dat ik je pijn deed, maar het was nog niet genoeg.

Ik dronk gewoon door. Het was duidelijk dat we de kamer die avond niet uit zouden komen.

Je zette de televisie aan en begon wat te zappen.

Ik vroeg je verveeld of er nog wat leuks was.

Terwijl ik toekeek, probeerde je een paar kanalen.

En toen zei je iets waar ik razend om werd: 'Misschien is die film met Michael Douglas wat.'

Moos, lieve Moos, Mopi van me, je moet begrijpen: er zijn grenzen. Jij hebt naderhand zoveel aanmerkingen op mij gehad: omdat ik m'n tanden flos met een elastiekje of etensresten tussen mijn kiezen vandaan haal met een cocktailprikker. Of omdat ik weiger jouw nagelschaartjes te gebruiken, maar altijd met mijn nagelklippertje werk, zodat er wel eens een stukje teennagel van mij door de kamer vliegt. Eerlijk waar, voor zulke ergernissen kan ik begrip opbrengen.

Maar ik word gewoon boos wanneer iemand zo stom is om Michael Douglas en Martin Sheen door elkaar te halen.

Dat moet jij ook kunnen inzien.

Op dat moment was het gewoon teveel voor me. Na alles wat we de weken daarvoor hadden doorgemaakt. En na alle drank die ik al had weggewerkt.

Ik heb me de scène nadien nog vaak voor ogen gehaald.

Ik liep naar je toe, trok je overeind en gaf je met de rug van mijn hand een harde klap in je gezicht.

Terwijl je naar adem hapte, rukte ik je badjas open.

Toen liet ik me op de bank zakken en trok je over mijn knie. In een roes gaf ik je een kletsend pak op je blote billen.

Je verzette je niet, probeerde niet op te staan en deed alleen je armen over je hoofd.

Ik kon niet ophouden, ik had nog nooit zoiets meegemaakt. Ik zag alleen je kont, je heerlijke kont, die helemaal strak trok om zich te verweren tegen mijn klappen. Ik hijgde van de inspanning.

Ik wilde nog maar één ding: jou op dat moment bezitten tussen die gloeiende bilpartij.

Ik duwde je van me af, hield je met een hand op de bank gedrukt en deed mijn broek naar beneden.

Je liet toe dat ik je billen uit elkaar trok en je bruine ster ontblootte.

Het was zo'n ontroerend moment.

Ik wilde in je binnenstoten. Maar ik kon het niet. Juist op dat cruciale ogenblik liet mijn erectie me in de steek. Dat was me nog nooit gebeurd.

Ik riep kwaad dat je me stijf moest maken. Je draaide je om en gehoorzaamde met neergeslagen ogen.

Goedkeurend keek ik toe hoe je m'n ballen streelde en m'n eikel in je mond nam.

Er gebeurde echter niks.

Ik werd bijna wanhopig van kwaadheid.

Ik duwde je ruw opzij en ging weer op de bank zitten, met mijn broek nog altijd op mijn enkels.

Een enorme uitputting overviel me.

Ik voelde de behoefte om te huilen, maar dat kon ik ook al niet. Ik had echt veel te veel gedronken.

Voordat ik weg kon dommelen, pakte je me bij mijn kin.

'Vond je dat lekker?' vroeg je zacht.

Ik knikte schuchter en probeerde te glimlachen.

'Wiebe,' zei je.

Er was iets in je stem waardoor ik je wel móest aankijken, al had ik liever mijn ogen dichtgedaan.

'Wiebe, luister goed: als je ooit nog eens zoiets doet, ga ik bij je weg.'

Ik wilde heel veel zeggen, maar je legde een vinger op mijn lippen.

'Dat meen ik, Wiebe. Dat meen ik echt. Doe zoiets nooit meer.'

Het was geen dreigement, maar een mededeling.

Je ogen, je gruwelijke ogen, stonden zo kil, dat ik huiverde.

Ik bleef onderuitgezakt op de bank zitten, terwijl jij de badkamer in verdween.

Hoewel ik ineens vreselijk nodig moest plassen, durfde ik je niet achterna te gaan.

Ik verzamelde mijn laatste restje energie, bevrijdde een van mijn voeten uit een broekspijp en strompelde toen met de broek achter me aan slepend naar het balkon. Het was nog niet helemaal donker, maar toch piste ik daar in vol ornaat van het balkon. Ik keek niet eens of iemand me kon zien: dat kon me werkelijk niets schelen.

Toen ik de volgende ochtend wakker werd, wist ik niet meer hoe ik in bed terecht was gekomen.

Ik had een splijtende hoofdpijn en een afgrondelijke nadorst.

Terwijl ik de badkamer in liep om mijn hoofd onder de kraan te houden, zag ik je onder de douche staan.

Er zaten twee grote blauwe plekken op je billen, de een hoger dan de ander.

Ik schrok werkelijk, wilde iets zeggen, maar wist niet wat.

Misschien was dat het moment geweest om mijn excuses aan te bieden.

Maar eerlijk gezegd speet het me helemaal niet dat ik je zo geslagen had, al vond ik het wel rot dat je er zo beurs door was geworden.

De dagen daarna waren vreselijk.

Jij liet duidelijk merken dat zitten je pijn deed, en zei verder alleen het hoogst noodzakelijke tegen me.

Eenmaal thuis durfde ik niet aan je te komen.

Bij het aan- en uitkleden zag ik dat de plekken op je billen steeds donkerder werden. Na verloop van tijd trokken ze weg, totdat ze alleen nog maar wat bruinig van kleur waren. Pas toen durfde ik naar je toe te gaan en je zachtjes over je haar te strelen.

Je draaide je om en kwam tegen me aan staan, met je gebogen hoofd tegen mijn schouder.

Ik denk nog vaak aan de seks die we toen hebben gehad. Zo hartstochtelijk had ik je in lange tijd niet gezien.

En ik was zo blij, zo opgelucht, zo gelukkig ook. Ik wilde je alleen nog maar liefhebben. En dat heb ik die avond ook gedaan. Drie keer liefst.

Toen je uitgeput in slaap was gevallen, heb ik me voorzichtig uit je armen losgemaakt.

Met alleen het bedlampje aan heb ik die nacht een paar uur naast het bed wijn zitten drinken, terwijl ik naar je keek.

Je zag er zo adembenemend mooi uit, zoals je daar lag, met weer die duim tegen je boventanden. Ik had je oogleden willen zoenen, je neus, je lippen en dat plekje achter je oor. Maar ik keek alleen maar toe.

Ik had je lief, zo lief.

Een paar maanden tevoren zou ik je hebben wakker gemaakt, maar nu liet ik je slapen.

Als ik toen had moeten kiezen tussen jou en mezelf, zou de keuze niet moeilijk geweest zijn.

Het zal de drank wel weer geweest zijn, maar ik dacht op een gegeven moment ontroerd: mijn ouders hadden me bij mijn geboorte de teelballen van mijn lijf moeten rukken.

Maar dat hebben ze nu eenmaal niet gedaan. Zoals ze wel meer niet gedaan hebben.

En ze hadden toch een kwartier de tijd gehad voordat Smegmeld kort na middernacht geboren werd en de wereld een stuk onaangenamer maakte.

Zij is de vloek van mijn leven.

Zo lang als ik me kan herinneren ben ik altijd het dommige broertje van het leuke zusje geweest. Iedereen vond Mechteld mooier, liever, grappiger en slimmer. Daar kon ik wel mee leven, want dat scheelde een boel aandacht. Omdat zij de blikvanger was, kon ik mijn eigen gang gaan.

Mijn ouders hadden nooit het benul om ons in verschillende klassen of zelfs verschillende scholen te zetten. Daardoor werd ik vrijwel elk uur van iedere dag met Mechteld geconfronteerd.

Zij haalde de mooie cijfers, zij was goed in sport, zij stal altijd de show. Ik deed niet eens moeite om haar bij te benen, want ik had me er al heel jong bij neergelegd dat het nu eenmaal zo was.

Zij was nummer één en ik kwam daarna, hoewel ik de oudste was.

Pas op de middelbare school werd ik bevrijd. Mechteld ging naar het gymnasium, een klein eliteschooltje, terwijl ze mij naar het atheneum stuurden op een scholengemeenschap.

Mijn moeder maakte zich nog zorgen of het wel goed was om de tweeling uit elkaar te halen, maar ik was vreselijk opgelucht.

Al binnen een paar weken bloeide ik op: ik kreeg vriendjes, had lol in mijn schoolwerk en vond het heerlijk dat ik mijn zusje eigenlijk alleen 's ochtends en 's avonds zag.

Zij had er echter meer moeite mee.

Misschien miste Mechteld haar tot dan toe altijd aanwezige pispaaltje, of misschien viel de school haar wel tegen. Ze werd in ieder geval chagrijnig en lichtgeraakt. Ze snauwde bij het ontbijt en viel me bij het avondeten in de rede als ik wilde vertellen wat ik die dag gedaan had.

Zelf protesteerde ik niet, maar mijn ouders - en vooral mijn vader - kwamen steeds vaker voor me op. Dat maakte haar helemaal pisnijdig.

Het was een onbeschrijfelijke triomf voor me dat mijn eerste rapport beter was dan dat van haar.

Mechteld was in alle staten en riep steeds dat ik 'maar atheneum' deed, dus dat het geen eerlijke vergelijking was. Terwijl ík niet degene was die altijd onze rapporten naast elkaar legde, maar dat zei ik natuurlijk niet.

Ik genoot echter wel toen ik de wenkbrauwen van mijn ouders en andere familieleden omhoog zag gaan bij het zien van eerst haar en dan mijn rapport.

Ze was in alle staten. En vanaf dat moment speelde ze vals.

Het begon met geld, boeken en schoolspullen die ze ineens kwijt was en die ze dan prompt op mijn kamer vond. Ze beschuldigde me luidkeels van diefstal en kreeg mijn moeder zo ver dat ze mij bestrafte.

Het zinde Mechteld helemaal niet dat ze mijn vader niet tegen me kon opzetten. Hij nam me in de loop van dat eerste schooljaar zelfs steeds vaker in bescherming tegen 'zijn twee vrouwen', zoals hij mijn moeder en haar noemde.

Voor het eerst voelde ik een erkenning en waardering die me tot dan toe niet gegund waren.

Die zomer ging het echter mis, gruwelijk mis.

Smegmeld was veel eerder rijp dan ik: terwijl ik nog een kinderlijk schooljongetje was, kreeg zij al borstjes en begon ze te menstrueren.

Kennelijk ontwikkelde zich toen ook het venijn dat ze sindsdien nooit meer is kwijtgeraakt.

We gingen op vakantie naar Frankrijk en het was geweldig: terwijl Mechteld en mijn moeder op het strand bleven liggen, trok mijn vader er met mij op uit. Hij behandelde me als een kameraad, als zijn maatje.

Ik was oprecht gelukkig.

Toen we thuiskwamen, stortte mijn wereld in.

Smegmeld sloot zich op in haar kamer en kon alleen nog maar huilen. Ik trok me daar niets van aan, omdat ik vastbesloten was me niet met haar meisjeskuren te bemoeien. Maar mijn moeder ging er steeds weer heen, probeerde haar te troosten en voerde lange gesprekken.

Tot ze op een avond helemaal bleek uit Mechtelds kamer naar beneden kwam, waar mijn vader en ik televisie zaten te kijken.

'Arthur, ik weet alles,' zei ze afgemeten.

Ach, Moos, je had het gezicht van mijn vader moeten zien. Hij keek haar welwillend aan en had geen flauw idee dat alles wat hij bezat hem zou worden afgenomen.

'Wat dan, schat?' vroeg hij nog en toen barstte de hel los.

Dat serpent had tegen mijn moeder gezegd dat hij haar tijdens de vakantie te na was gekomen.

O, Smegmeld had het zo slim gespeeld: ze had net gedaan alsof ze pas na heel lang aandringen van mijn moeder wilde vertellen dat ze misbruikt was. Ze hield stug vol dat mijn vader aan haar borstjes had gezeten en zijn hand in haar bikinibroekje had gedaan, toen ze even alleen met hem in de tent was.

Het was vreselijk. Mijn vader probeerde de beschuldiging eerst weg te lachen, toen praatte hij ernstig op mijn moeder in en uiteindelijk ontkende hij hysterisch huilend. Allemaal tevergeefs.

Ik begreep niet wat mijn moeder bezielde, dat ze hém niet geloofde en mijn stinkzus wel.

Ik ging naar Mechtelds kamer om haar zover te krijgen dat ze haar belachelijke insinuaties zou intrekken, maar ze lachte alleen maar het triomfantelijke lachje dat ze sindsdien voor mij gereserveerd heeft.

Nooit heb ik iemand zo gehaat als Smegmeld.

Er kwam een sociaal werker van de Kinderbescherming, die lange gesprekken voerde met mijn zus en mijn ouders. Ik werd overal buiten gehouden.

Mijn vader omarmde me huilend toen hij bij ons wegging.

We hadden een gesprek met een kinderrechter, die triest naar me glimlachte toen ik fel betoogde dat ik niet bij mijn moeder wilde blijven, maar met mijn vader meewilde.

Er was niets aan te doen: Mechtelds overwinning was totaal.

Nog diezelfde dag besloot ik dat ik haar voortaan Smegmeld zou noemen, want dat was de woordspeling waarop ze tot dan toe het felst had gereageerd.

Ondanks de steeds zwaardere straffen die mijn moeder me ervoor oplegde, ben ik daar sindsdien pijnlijk consequent in geweest.

In de eerste twee jaar na de scheiding liepen de onderhandelingen over de bezoekregeling zo vast, dat ik mijn vader helemaal niet zag. Pas daarna mocht ik naar hem toe.

Ik ging als enige.

Eerst zat hij helemaal alleen in een flatje, later trok hij in bij Irma en toen verhuisden ze samen naar het huis waar Irma nu nog woont.

Bij mij thuis vormden mijn moeder en Smegmeld steeds meer één front.

Ma raakte totaal aan de zweef: eerst met astrologie en later met die vervloekte tarotkaarten van haar. Het gore was dat mijn stinkzus haar daarin steunde en aanmoedigde. Ik weet zeker dat Smegmeld zelf niks moet hebben van dat gelul over sterrenbeelden, voorspellende kaarten en vorige levens. Maar ze praatte volstrekt serieus mee met mijn moeder, die steeds verder afraakte van de werkelijkheid.

Vlak voordat ik uit huis ging, had ma nauwelijks meer andere onderwerpen dan de koningshoven en hertogelijke paleizen waar ze vóór dit leven vertoefd had.

Mensen die iets menen te weten over hun vermeende vroegere levens zijn nooit gewoon boer, soldaat, visser of huisvrouw geweest, maar altijd iets hoogs in de nabijheid van historische beroemdheden.

Om eerder te kunnen gaan studeren en op kamers te gaan wonen, heb ik in de vierde klas van het atheneum zelfs geprobeerd om zo goed te presteren dat ik een klas zou mogen overslaan. Mijn lijst was ernaar, maar de schoolleiding vond dat, na een gesprek met mijn moeder, toch niet zo'n goed idee - ik zou er 'nog niet rijp' voor zijn.

Nadien heb ik verbeten doorgewerkt om mijn school in ieder geval probleemloos af te maken.

Ik doorstond de steeds sterkere kritiek van mijn moeder op mijn houding, vooral als ik weer naar mijn vader toe was geweest.

Ze beschuldigde me ervan dat ik niet loyaal zou zijn aan haar en dat ik heulde met mijn 'leugenachtige' vader. Ik kon en wilde het niet ontkennen en verschanste me in een stuurs stilzwijgen.

Daardoor was ik wel machteloos tegen het aanhoudende getreiter van Smegmeld, die natuurlijk besefte dat ik van mijn moeder geen hulp hoefde te verwachten. En dat ik die van mijn vader eenvoudigweg niet kón verwachten.

Dat gepest hield aan toen ik in de zomer na mijn eindexamen op mezelf ging wonen.

Bij het bekijken van mijn kamer liep ze zogenaamd per ongeluk een pot verf om, waardoor een hele doos vol spullen en mijn vloerbedekking verpest werden.

Ze liet me door mijn hospes voor allerlei kleinigheden aan de telefoon roepen, louter omdat ze wist dat ik alleen in noodgevallen gebeld mocht worden.

Ik kreeg ongewild abonnementen op allerlei rare tijdschriften en vreemdsoortige bestellingen van diverse postorderbedrijven.

Ze stuurde 's avonds laat taxi's naar mijn deur.

En een keer heeft ze me zelfs een vegetarische pizza laten bezorgen. Een vegetarische pizza!

Nee, tussen Smegmeld en mij komt het nooit meer goed.

Eigenlijk hadden ze haar na haar geboorte maar beter uit het kraambed kunnen laten vallen.

En als mijn vader verstandig was geweest, was hij dan ook nog even op haar gaan staan.

Achteraf besef ik dat slechts een dun wandje me die zomer scheidde van de waanzin. En er trad voortdurend osmose op.

Ik heb serieus overwogen om je op bed vastgebonden te houden en naar je kantoor te bellen dat je niet meer kwam. Ik wilde je voor mezelf houden, elk moment van de dag over je kunnen beschikken. Ik wilde degene zijn die voor je zorgde. Degene zonder wie je gewoon niet kon leven.

Waarom ik dat niet gedaan heb? Het zal door de nasleep van Twente zijn geweest. Ik was bang geworden om je te beschadigen. Voor het eerst zag ik de mogelijkheid dat ik je kwijt zou raken. En dat wilde ik niet, nooit, voor geen enkele prijs.

Daarom werd ik voorzichtiger in het toegeven aan mijn neigingen en verlangens. Ik kocht zelfs de tepelklemmen niet die ik je al een tijdje had willen geven.

Daar kwam nog bij dat je ronduit heroïsch was op de verjaardag van mijn moeder.

Ik had eigenlijk niet willen gaan, maar jij overtuigde me ervan dat het beter was als ik even mijn gezicht liet zien.

Het liep nog erger dan ik had gevreesd.

Smegmeld was in een grimmige bui en had kennelijk besloten me geen centimeter ruimte te geven.

En ma had weer een jonge vlam opgedaan op een van haar piskijkerscursussen: zo'n vage jongen met een verheerlijkte blik en een conversatie die zich beperkte tot paranormalia.

Misschien zou ik blij moeten zijn dat ze af en toe iemand aan de haak slaat, zodat ze mij tenminste een beetje met rust laat. Maar op de een of andere manier verwacht ze altijd ook van mij dat ik een soort concurrentiestrijd aanga met zo'n klojo.

En dat wil ik niet. Niet meer. Er zijn gewoon teveel van dat soort lui geweest, die soms een week en soms maandenlang ons gezinsleven kwamen ontregelen. Eén heeft zelfs anderhalf jaar bij ons gewoond, zonder zich er iets van aan te trekken dat ik hem totaal negeerde.

Die verjaardag was echt het toppunt.

Ma wilde steeds maar dat ik een serieus gesprek aanging met die Niels, die hooguit een paar jaar ouder was dan ik. Hij hing een beetje de begrijpende stiefvader in spé uit, door minzaam te informeren naar mijn studie en mijn relatie met jou.

Ieder antwoord kostte me moeite.

Ik weigerde demonstratief zijn naam te onthouden en vroeg die tot drie maal toe.

Mijn moeder begon zich ermee te bemoeien, door allerlei wetenswaardigheden over mij op te dissen aan haar minnaar, waarna ze mij steeds vroeg: 'Hè, Wiebe?'

Ik ging ter plekke dood.

Die teef van een Smegmeld had natuurlijk in de gaten dat ik mezelf zat op te vreten. En dus strooide ze met hatelijke opmerkingen.

Nadat ze mijn geestelijke en sociale vermogens voor de zoveelste keer in twijfel had getrokken, kwam jij voor me op.

Je viel uit naar Smegmeld, die verbaasd haar mond hield. Je zei tegen mijn moeder dat het er wel op leek alsof ze de verhouding met haar zoon opzettelijk naar een nog verder dieptepunt aan het helpen was.

En toen die vreselijke eikel meende voor ma in de bres te moeten springen, vertelde je hem dat hij van helemaal niets wist, dus maar beter zijn mond kon houden.

Toen pakte je me bij mijn arm en zei: 'Kom, Wiebe, het is beter dat we weggaan. We hadden eigenlijk niet eens moeten komen.'

Ik liet me gedwee meevoeren, zonder te groeten.

Je was mijn heldin. Mijn god, wat hield ik van je. Ik was zo trots op je.

Vooral ook omdat ik zag hoe Smegmeld je van ganser harte haatte.

Je was werkelijk volmaakt.

Dat onze verhouding daarna toch zo verkoelde, lag helemaal aan jou.

Je speelde met mijn gevoelens.

Toen ik onverwacht onze kamer kwam binnenlopen, ving ik een flard op van een telefoongesprek dat je aan het voeren was.

Je hing snel op en zei iets over 'verkeerd verbonden', maar mijn argwaan was geboren.

Ik wist meteen dat je me op de een of andere manier aan het bedriegen was.

En dat klopte.

Ik vroeg bij de PTT een specificatie op van de telefoongesprekken die vanaf mijn toestel gevoerd waren. Toen bleek dat je al een paar maanden regelmatig contact had met je familie.

Oké, het waren alleen je moeder en je slappe broertje Martin, maar toch: dit was verraad.

Kun je je voorstellen hoe boos ik was? Wij waren de ideale twee-eenheid, de gedroomde wederhelften, wij beleefden een liefde zoals die maar heel zelden voorkomt. Wij voelden elkaar aan, deelden alles en hadden geen geheimen voor elkaar. En dan dit.

Ik overwoog om je handen aan een haak in de nokbalk te boeien en je dan tot bloedens toe te geselen. Om je op de tafel vast te binden en je een hele nacht lang alleen maar in je kont te naaien. Om... ik weet niet eens meer wat ik in mijn woede allemaal bedacht.

En toen besloot ik je te treffen op een manier die echt pijn deed.

Dat akkefietje met die studente was dus niet wat jij er later van gemaakt hebt: ik ben niet met haar naar bed geweest omdat ik een ziekelijke behoefte aan seks zou hebben. Ik heb die Marja willens en wetens opgezocht om jou te bedriegen.

Aanvankelijk wilde ik naar Bea gaan, maar dat leek me bij nader inzien niet zo'n goed idee.

Toen dacht ik aan dat grietje van filosofie, dat me altijd wel had zien zitten. Ik belde haar op met een smoes over hertentamenstof, maakte een afspraak, bracht het gesprek op het belang van de eeuwenoude wijsheden van de astrologie binnen de diverse wereldgodsdiensten, en heb haar vervolgens gewoon geneukt. Meer niet.

Dacht je dat ik het meteen aan jou zou hebben opgebiecht als het een ordinair slippertje was geweest?

Je reactie was buitensporig.

Je luisterde niet eens, toen ik verklaarde dat ik alleen maar ontrouw met ontrouw had willen vergelden.

En toen ik over die telefoontjes begon, riep je kwaad dat ik je moeder erbuiten moest houden, dat je je broertje miste, dat je dolblij was weer contact met hen te hebben en dat je niet begreep waar ik me mee bemoeide.

Ik probeerde nog tegen te werpen dat het toch altijd wij tegen de rest van de wereld was geweest, dat je ouders jou eruit hadden gegooid en dat je mijn maatje was, maar je weigerde me aan te horen.

Je had het alleen maar over dat ene neukpartijtje, alsof dat er iets toe deed.

Het heeft me veel pijn gedaan dat je naar je ouders terugging en daar die nacht bent blijven slapen. Al vond ik het wel ironisch dat juist je vader je de volgende dag naar me heeft teruggestuurd.

Even voelde ik zelfs een glimp sympathie voor die man. Heel even maar, dat begrijp je wel.

Ik kan je nu wel vertellen dat ik je die nacht dat je weg was nog een keer bedrogen heb.

Ik ging naar Theo en Lisette om me te beklagen over je ontrouw. Ze hadden niet op me gerekend en waren al een beetje in de olie na een uitgebreid etentje.

Theo moest erg lachen om mijn verhaal over de manier waarop ik je verraad had gewroken, terwijl Lisette vooral met jou meevoelde.

Toen we vervolgens aan de jenever gingen, werd Theo zo zat dat hij luid snurkend onderuit zakte in zijn leunstoel.

Ik heb toen nog wat met Lisette zitten kletsen, terwijl we rustig doordronken.

Zonder dat ik kan zeggen wie ermee begon, waren we ineens aan het flikflooien. We zoenden heftig en ik zat met mijn handen onder haar kleren.

Uiteindelijk nam ze me mee naar boven. In hun slaapkamer kleedde ze zich uit tot op haar string, waarna ze op hun onopgemaakte bed ging liggen.

Ze duwde haar borsten omhoog en zei: 'Zo zien ze er nu uit. Je geilt toch op me?'

Ik heb haar gelikt en gezoend, maar niet geneukt. Hoewel we het geen van beiden zeiden, vonden we dat niet eerlijk tegenover die arme Theo, die daar beneden lag te ronken.

Wat jou betreft zou ik geen wroeging gehad hebben: dan had je maar niet moeten weggaan.

Want ook dat was verraad.

Die tijd nadat we het hadden goedgemaakt, was hemels.

We vrijden de pannen van het dak; soms was jij zelfs degene die begon.

Ik liet je zo gillen van genot, dat Johanna weer eens op de deur kwam bonzen.

We deden ineens van alles samen. We gingen een paar keer per week naar de bioscoop, waarbij ik me er helemaal niet druk om maakte dat je niks van films en acteurs weet.

Je nam me zelfs een keer mee naar het theater, omdat je vroeger met je ouders een abonnement had gehad en graag nog eens wilde. Na afloop kibbelden we: ik vond het belachelijk dat de meeste toneelacteurs niet te verstaan waren geweest, maar jij hield vol dat het nu juist de bedoeling van de regisseur geweest moest zijn.

Hoewel we het totaal oneens waren, werd de woordenwisseling toch geen moment onprettig. Ik kon zien dat je genoot.

Misschien ben ik toen wel een beetje soft geworden.

In plaats van je onder druk te houden, liet ik me verleiden tot de toezegging dat we geen ruzies meer zouden hebben met het woord seksleven erin.

Later heb ik dat betreurd, maar toen had ik het hart niet meer om erop terug te komen.

Je maakte er een gewoonte van om iedere week een verse bos bloemen op tafel te zetten en hield daar zelfs niet mee op toen ik liet doorschemeren dat niet zo nodig te vinden.

Je schreef je in voor een cursus waarvan je dacht dat het tai-bo was, maar die tai-chi bleek te zijn.

Je ging regelmatig met een paar collegaatjes winkelen in de stad.

En je dwong me praktisch om met je mee te naar het zwembad te gaan, hoewel je weet dat ik bang ben voor diep water. Ik zwem alleen waar ik kan staan.

Tot mijn stomme verbazing begon je me zelfs te plagen.

Je stak de draak met mijn zucht naar zoetigheid en zei dat de warme maaltijd voor mij alleen maar een traject is om zo snel mogelijk bij het toetje terecht te komen.

Toen ik tegenwierp dat het traject op zich ook best smakelijk kan zijn, wierp je schaterend je hoofd in je nek. Ik moest je wel zoenen.

Je wist dat ik gek was op de Vietnamese loempia's in het winkelcentrum. Dus toen ik op een zaterdag thuiskwam met de boodschappen, vroeg je of de loempia gesmaakt had.

Verbaasd keek ik of er schilfers bladerdeeg op mijn trui waren blijven zitten, waarop je weer je lieve halve lachje lachte.

'Nee hoor, er zit niks, het was maar een gok van mij. Maar je hebt jezelf zojuist verraden.'

We begonnen echt lol te hebben met elkaar.

We noemden de eeuwig glimlachende Chinese van het restaurant aan de overkant onderling 'Hé Buurman', omdat ze mij altijd met die woorden begroetten.

Toen we op een avond wat Chinees eten gingen afhalen en Hé Buurman ver over de toonbank heen hing om door het luik iets te roepen naar de koks, wisselden we een snelle grijns, omdat we zagen dat twee elkaar stevig omarmende lesbo's waarderend naar haar bespijkerbroekte kont stonden te kijken.

Even later was je baldadig grappen aan het maken met twee serveersters, die in een hoekje hun snelle avondmaaltijd zaten weg te werken.

Ik zag aan Hé Buurman dat ze het niet erg kon waarderen.

En ik vond het allemaal nog mooi ook.

Zonder tegensputteren ging ik mee in deze nieuwe vorm van samenzijn.

Voor het eerst had ik het idee dat je niet alleen mijn minnares, maar ook mijn beste vriendin was.

Die gedachte beangstigde me.

Want stel je voor dat ik jou zou kwijtraken.

Wat hadden we aan het eind van die zomer ineens veel om over te praten.

Je vertelde van alles.

Over je broertje, dat je altijd hebt willen beschermen tegen je vader, die hem uit kwaadheid wel eens door de kamer sloeg.

Over de merkwaardige openhartigheid van je moeder, die je volledig inwijdde in de lang verzwegen waarheden over haar ongelukkige huwelijk.

Over je vader, die huistiran van wie je ondanks alles nog meer hield dan van je moeder.

Over de uitstapjes die je vroeger met hem maakte, toen je moeder maandenlang ziek was tijdens haar tweede zwangerschap.

Over de moeilijke bevalling waaraan je moeder en je broertje bijna bezweken waren in het ziekenhuis, terwijl jij wist dat er van alles mis was, maar thuis moest wachten hoe het afliep.

Over de jongen uit je klas die je tijdens een schoolfeestje dronken bij je borsten had gepakt - je lachte toen ik kwaad zijn naam en adres vroeg, omdat ik hem daar twee jaar na dato alsnog voor in elkaar had willen tremmen.

En ik, die anderen nooit iets van mezelf laat zien, begon op mijn beurt ook te vertellen.

Ik heb nooit geweten dat het zo prettig is om veel van jezelf tegen iemand te kunnen zeggen.

Eerst liet ik voorzichtig wat algemene dingen los over mijn school en mijn vroegere vrienden.

Maar naarmate jij me intiemere details toevertrouwde, voelde ik de behoefte om ook openhartiger te worden.

En dus vertelde ik hoe Smegmeld, toen we een jaar of negen waren, expres de deur van mijn kamer had opengelaten, zodat de kat er met mijn goudvis vandoor kon gaan. Toen ik het stomme beest met iets oranjes in zijn bek door de gang zag rennen, had ik meteen begrepen wat er gebeurd was. Maar natuurlijk ontkende Smegmeld alles en deed ze alleen maar verbaasd dat ze erop werd aangesproken.

Ook onthulde ik hoe mijn stinkzus een gietertje vol water had omgekeerd in mijn vensterbank en vervolgens mijn postzegelalbum opengeslagen onder de waterstralen had gelegd. De tranen sprongen me nog in mijn ogen toen ik dat oude verhaal ophaalde.

Ik was zo kwaad geweest, zo machteloos kwaad: ik wist zeker dat ze het gedaan had, maar zij speelde de vermoorde onschuld en ik kreeg zelf van mijn ouders op mijn kop omdat ik onvoorzichtig zou zijn geweest met mijn dure postzegels.

Terwijl ik zat te praten, keek je me met grote ongelovige ogen aan.

Zo erg kon het toch niet geweest zijn tussen mijn zus en mij?

Ik miste toen en ook later het lef om je te vertellen over wat Smegmeld mijn vader had aangedaan.

En over wat ze me een paar jaar eerder had geflikt, toen we buiten indiaantje speelden: als gevangen cowboy werd ik in het bos bij ons huis strak tegen een boom vastgebonden. Samen met een paar vriendinnetjes uit de straat trok ze toen mijn broek naar beneden. Ik durfde niet hard te schreeuwen, omdat ik bang was dat een volwassene me zo zou zien. Ze lachten me uit, omdat mijn piemel een beetje stijf werd, en gingen gewoon weg.

Ik weet niet hoe lang ik daar zo gestaan heb, maar het leek een eeuwigheid. Al die tijd was ik doodsbang dat er iemand langs zou komen, of dat er vieze beesten tegen me op zouden klimmen. Ik voelde me zo vreselijk bloot.

Toen Smegmeld eindelijk terugkwam om me los te maken, deed ze net of het volkomen normaal was dat ik daar zo had gestaan. Nooit heb ik me meer zo geschaamd.

Het is wrang dat je nu pas weet waarom ik haar zo onverzoenlijk haat, maar ik kon het je gewoon niet zeggen.

Zoals ik je ook nooit eerder over Bea heb verteld.

En ik het ook niet kon opbrengen om je te bekennen dat ik me dat najaar niet meer inschreef aan de universiteit. Dat de filosofie het maar zonder mij moest doen. En dat Eric, de enige aan wie ik mijn beslissing onthulde, razend op me was, omdat hij zich door mij in de steek gelaten voelde.

Ik was er behoorlijk kapot van, maar kon er eenvoudigweg niet over beginnen tegen jou.

Misschien was ik wel bang dat ik je zou teleurstellen.

We leken wel een gewoon stel.

Jij stuurde me naar de gemeente en woningbouwverenigingen om te proberen een huurwoning te krijgen.

Ik vulde allerlei formulieren in, voerde gesprekken over urgentiepunten en bestookte corporaties met brieven. Maar het zou al met al nog bijna een half jaar duren voordat we ons bovenhuis kregen en ik eindelijk van Johanna verlost was.

Jij kreeg me zover dat ik meeging naar een afspraak met je moeder en je broertje.

Ik schrok van de ontroering van je moeder. Het liefst was ik meteen weer weggegaan, zeker toen ze aan het tafeltje in dat restaurant mijn handen vastpakte en me verzekerde dat het haar alleen om jouw geluk ging.

Dat slappe moederskindje van een Martin zat me al die tijd schaapachtig aan te kijken.

En jij kwam me niet te hulp, je zat alleen maar te glimlachen. Na afloop verzekerde je me dat je zo blij was dat het allemaal weer 'normaal' ging worden.

Toen was het me al wel duidelijk dat ik niet uit zou komen onder een hernieuwde ontmoeting met je vader.

Je moeder en jij waren dat bezoek dagenlang nerveus aan het regelen en voorbereiden. Er mocht niks misgaan, verzekerde je me steeds opnieuw. Ik moest vooral niet kwaad worden. Ik moest erom denken dat ik dit voor jou deed.

Waarschijnlijk werd je vader op een vergelijkbare manier bewerkt door je moeder.

De ontmoeting zelf was bijna een anticlimax.

Jij was bloednerveus toen we naar het huis van je ouders gingen, waar je bijna zeven maanden niet geweest was.

Je vader en ik schudden elkaar stijfjes de hand en zaten de rest van de bijeenkomst vooral te zwijgen; hij in zijn leunstoel en ik bij jou op de bank.

Intussen praatten je moeder en jij aan één stuk door, waarover weet ik niet eens meer.

Ik herinner me alleen nog dat je idiote broertje op een gegeven moment vroeg of de kat nu ook weer terugkwam.

Ik moest me inhouden om hem niet af te bekken: Vlekje hoorde bij óns en daar moest iedereen afblijven!

Je was na afloop zo overdreven dankbaar, dat ik er wel gebruik van móest maken. En dus zei ik bij thuiskomst dat je me dan maar even moest pijpen.

Eigenlijk had ik er meteen spijt van, want ik zag de vrolijke glimlach bevriezen op je gezicht.

Zwijgend knielde je voor me neer. Je deed mijn broek en slip naar beneden en begon te kussen en te zuigen. Met gesloten ogen onderging ik je. Ik explodeerde in je mond en jij spuugde alles op de grond.

Om de spanning te breken, protesteerde ik lacherig: 'Hé, wat doe je nou? Dat is echte Crebolder, van een voortreffelijk jaar!'

Maar jij was niet in de stemming om daar de humor van in te zien.

Je zei kwaad: 'Dit gaat helemaal niet om de seks, dit gaat om macht. Ik vind dit vieze spelletjes.'

Je ogen dwongen mijn blik opzij.

Tevergeefs probeerde ik het gesprek op het bezoek aan je ouders te brengen.

Je wilde die dag echter niet meer met me praten.

Tot mijn eigen verbazing voelde ik me daar licht wanhopig onder.

Ik ontkwam er natuurlijk niet aan dat we na dat eerste bezoek vaker naar je ouders gingen. Zeker met verjaardagen en feestdagen.

Ik verdenk je vader ervan dat hij grimmig genoot als hij me weer eens op zijn bankstel zag zitten lijden. Ik telde de minuten bij de talrijke familie-evenementen, voerde keurige beleefdheidsgesprekjes met bejaarde ooms en tantes, gaf hoog op over mijn studie en beaamde keer op keer dat jij een bijzonder meisje was.

Ik bladerde fotoalbums door, bekeek smalfilmopnames uit je vroege jeugd, produceerde Sinterklaasgedichten en zat aan bij kerstdiners. Ik vond mezelf een ideale schoonzoon, maar dat was ik natuurlijk niet: ik was degene die jou uit je ouderlijk huis gerukt had. En dat zouden ze me nooit vergeven. Ook en vooral je broertje niet.

Meteen was het eind zoek.

Ik moest mee naar oude schoolvriendinnen van je en naar allerlei hopeloze feestjes.

Ik luisterde hoe stomvervelende kantoorpikken andere stomvervelende kantoorpikken doorzaagden over de voordelen van het reizen naar Amsterdam per auto dan wel per trein.

Toch heb ik die ene kwal met die belachelijke Roadrunner-stropdas niet eens geslagen toen hij me zo nodig moest vertellen hoe handig een fax wel niet is.

En zonder in schaterlachen uit te barsten doorstond ik gezeik over belastingen en hypotheken.

Met zulke mensen wil ik eigenlijk niet eens op één wereld zitten. Maar jij vermaakte je blijkbaar wonderwel.

Het duurde even voordat ik het perfecte tegengif tegen al die ellende had gevonden: een vaste baan als nachtportier.

Ineens had ik een volkomen gerechtvaardigd excuus om me te onttrekken aan allerlei familiebijeenkomsten, feestjes en andere verplichtingen.

Nee, sorry, Wiebe kan niet bij u op de bank komen zitten, want hij ligt te slapen - nachtdienst, weet u wel. Daar kan alleen maar begrijpend op geknikt worden.

Voor die tijd had ik al die losse baantjes gehad.

Het langst had ik het nog uitgehouden bij dat enquêtebureau, waarvoor ik vrijwel wekelijks op pad moest. Ze betaalden mijn reistijd, mijn enquêteertijd, mijn onkosten en een bedrag per geslaagd contact. Dat gehannes met die minutenvergoedingen had wel wat, al vroeg het veel administratie. Habets, de ouderejaars economie met wie ik soms samenwerkte, gebruikte zelfs een stopwatch: daar zullen de geënquêteerden raar van hebben opgekeken.

Maar nu werd ik dus nachtportier in het ziekenhuis. Omdat ik ervaring had met bewakingswerk, werd ik zonder problemen aangenomen. Elke derde week zeven dagen nachtdienst: daarvoor werd ik betaald als voor een halve baan. Perfect.

Jij vond dat het goed te combineren was met mijn studie en dat liet ik maar zo.

In werkelijkheid zat ik hele nachten te kletsen met de nachthoofden, arts-assistenten, verloskundigen en schoonmakers. Tussendoor spelde ik de krant, las ik boeken en werkte ik een hele lijst informatie- en moppenlijnen af. In de eerste werkweek belde ik om een uur of één Eric een keer, maar die liet al snel merken daar niet van gediend te zijn.

Na een paar maanden kon ik natuurlijk niet meer voor je verborgen houden dat ik gestopt was met mijn studie. Ook al omdat Eric zelfs na herhaalde uitnodigingen weigerde langs te komen.

Je was niet zo kwaad als ik gevreesd had, al maakte je me meer dan duidelijk wat je ervan vond dat ik het zonder enig overleg had gedaan.

Om verdere kritiek voor te zijn, ging ik vervolgens meer werken: eerst bij het pompstation en naderhand allerlei losse klusjes.

En om van jouw gezeur af te zijn, schreef ik me ook in voor die cursus Spaans. Daar zat ik een hele middag in de week aan vast, temidden van randdebielen die het leuk vonden om regelmatig 'Olé' of 'Dos cervezas!' naar elkaar te roepen.

Ik stond zelfs op het punt om maar weer terug te gaan naar de universiteit, maar dat zou betekend hebben dat ik mijn nederlaag toegaf.

Ik heb het altijd bijzonder merkwaardig gevonden dat je toch trots op me was.

Toen je vader schampere opmerkingen maakte over gesjeesde studenten, sprong jij voor me in de bres, al wist ik niet wat ik ervan moest denken toen je vol vuur zei dat ik nu tenminste 'echt werk' deed.

Op zijn kritische vragen over de hoogte van mijn salaris moesten we echter wel toegeven dat ik niet bepaald een tophonorarium had.

Wat een reden te meer was om steeds meer extra werk aan te nemen.

Wat ik nooit heb willen zijn, is een burger.

Ik wil geen deel uitmaken van de wereld van de mannen met pakken en stropdassen. Maar ik laat me ook niet inlijven door protestbewegingen van alternativo's. Wanneer ik met rust gelaten word, voel ik me het lekkerst.

Een van de grote voordelen van het nachtwerk was dat ik het niet onprettige idee kon vasthouden een eenzaat te zijn tussen de dagmensen. Het leven krijgt een wat surrealistische waas als je de hele nacht in een ziekenhuishal hebt gezeten en dan buiten komt, omringd door loonslaven die zich naar hun werk haasten.

Het rare was dat ik niet eens minachting voor hen voelde, alleen medelijden.

Ik overleefde alle familiale gezelligheid rond die onzin van kerst en oud & nieuw.

Jij wilde persé een kerstboompje en we kochten er na veel geruzie een die in een grote bloempot paste.

Van De Werkstudent had ik al wel eens een attentie gekregen rond de kerstdagen, maar het ziekenhuis gaf me een heus kerstpakket: blikjes, kaas en toastjes in rode plastickrullen.

Ik durfde het thuis nauwelijks aan je te laten zien en was bijna opgelucht dat jij ook zoiets had gekregen van de makelaar. Alleen waren jouw delicatessen - zoals je ze zelf noemde, verdomme nog aan toe - veel luxer dan de mijne. Er zat zelfs een truffelpaté tussen, die ik je natuurlijk helemaal alleen heb laten opeten.

In het nieuwe jaar was het alsof ik slachtoffer werd van een complot.

Van jongs af aan had ik het idee dat volwassenen allemaal dingen wisten die ze je nooit vertelden. Dat er achter de gebeurtenissen die ik meemaakte een soort geheim mechanisme zat waarvan ik geen weet had. Dat er belangrijke zaken voor me werden achtergehouden.

Nee, nee, nee, dat is geen paranoia: mensen denken veel te graag in makkelijke categorieën. Bij mij was het meer alsof ik een cruciaal inzicht miste. Alsof ik meedeed aan een toneelstuk waarvan ik de regie niet begreep, wat ik ook probeerde.

Van mijn filosofiestudie was ik wat dat betreft ook niet wijzer geworden.

Maar toen we zowat een jaar bij elkaar waren en bijna alleen nog maar in bed neukten, had ik het gevoel dat de ontwikkelingen met mij op de loop gingen.

Mijn leven was net een beetje op orde geraakt door onze opgebloeide relatie en mijn geregelde werk als nachtportier. Ik voelde me op het bezadigde af tevreden.

Tot we ineens ons bovenhuis kregen toegewezen. We konden er al binnen een paar weken in.

Het was me een raadsel hoe we zo plotseling al die woningzoekenden met urgentieverklaringen voorbij konden zijn gestreefd.

Goed, het huis lag aan een drukke, doorgaande weg in een oude wijk, maar dat kon moeilijk als een doorslaggevend probleem gezien worden.

Ik verdacht jouw makelaar er een tijdje van dat hij het huis voor ons geregeld had, ook al verzekerde je mij van tevoren meermalen dat hij geen enkele invloed kon uitoefenen op het toewijzingsbeleid van woningbouwverenigingen.

Jij reageerde alsof je maandenlang op het huis had zitten wachten. Je was destijds op mijn kamer ingetrokken en had daar nooit ingrijpende wijzigingen mogen doorvoeren. Maar je was kennelijk vastbesloten om je het bovenhuis geheel toe te eigenen. Je nam een week vrij en ging met je moeder samen vitrages, gordijnen, behang en vloerbedekking uitzoeken.

We kregen van je vader een voorschot op je erfenis en die verrekte makelaar leende je op prettige voorwaarden een fors bedrag.

Zelf weigerde ik het aanbod van mijn vader voor een bijdrage aan onze inrichting, al was ik natuurlijk wel zo verstandig om dat niet aan jou te vertellen.

Er zat niet veel anders op dan dat ik jou je gang liet gaan, want je wist precies hoe het huis zou moeten worden.

In plaats van mijn afgeleefde houten bankje kochten we een echt bankstel. Mijn heerlijk versleten leunstoel mocht ondanks mijn protesten niet mee naar het bovenhuis, omdat hij niet bij de rest van het interieur zou passen en 'toch al ieder moment van ellende in elkaar kon storten'.

Ik zag zwiepstriemend bamboe op hulpeloos vlees voor me, maar hield me in. Het was alsof zulke scènes onmogelijk meer verwerkelijkt konden worden, zonder dat ik kon aanwijzen waarom dat zo was.

Het was jouw huis.

Met een bankstel, een nieuwe televisie, een keurige eettafel met bijpassende stoelen en van muur tot muur vaste vloerbedekking. We hadden zelfs een hanglamp.

Mijn boeken mochten niet in de huiskamer, maar in een hok dat je tot mijn 'werkkamer' promoveerde en waar wat schappen aan een wand werden gehangen.

Je ouders, je broertje, nog wat familieleden en enkele van je collega's kwamen in de weken voor de verhuizing en op de sjouwdag zelf trouw helpen.

Ik wilde mijn familie er niet bij hebben, maar vroeg wel Eric en Theo om ook te komen. Eric zei botweg nee en Lisette liet spijtig weten dat Theo ziek was.

En dus moest ik ook nog de schimpscheuten van je vader verdragen over het gebrek aan hulp van 'de mensen' aan mijn kant.

Je kwam niet eens voor me op, waaruit ik alleen maar kon concluderen dat je het met hem eens was.

Ik vond het moeilijk om afscheid te nemen van mijn oude kamer.

Toen ik stilletjes rondkeek in de onttakelde leegte die ruim twee jaar een woning voor me was geweest - jij was met je moeder aan het werk in het bovenhuis - kwam Johanna naast me staan.

Ik zei niets, maar sloeg een arm om haar heen.

Het volgende moment was ze me aan het zoenen.

Ik nam haar op haar bureau, waardoor een oude glazen pot vol pennen en paperclips kapot viel op de vloer.

Na afloop zaten we een tijdje onderuitgezakt naast elkaar op haar bankje, zonder veel te zeggen.

Het was mooi, het was echt.

Ook na de verhuizing ben ik nog een paar keer bij haar langs geweest, totdat ze me vertelde dat ze zo van me hield.

Van klefheid kan ik alleen maar wegvluchten.

Al was het wel fideel van haar dat ze jou niet heeft ingelicht.

Toch was en bleef jij voor mij de enige.

Die paar keer seks met Johanna stelde niets voor.

En ook dat ik die maanden daarna tijdens mijn nachtdiensten wel eens wat intiem werd met een verpleegster, had eigenlijk weinig om het lijf.

Dat was geen liefde zoals jij en ik die deelden.

Het deed me echt pijn dat je zomaar inging op het voorstel van je baas om een managementcursus te gaan doen. Je kreeg meteen een salarisverhoging, dus kon ik er moeilijk wat van zeggen, al vond ik het behoorlijk vervelend dat jij me stralend kwam vertellen dat je 'nu helemaal hoofdkostwinner' was geworden.

Als tegenzet nam ik een part-time baan aan bij de Shell-pomp waar ik eerder al regelmatig inviel.

Jij was het er niet mee eens, maar durfde ditmaal niet te zeggen dat mijn extra inzet 'niet nodig' was.

Door mijn nieuwe baantje werd mijn werkschema erg strak. Ik zat elke tweede week vijf avonden van vier tot negen 's avonds bij de Shell, plus alle zaterdag- en zondagochtenden. Dat overlapte dus met mijn werk in het ziekenhuis, maar het was geen probleem. Na een avondje op het benzinestation was ik ruim op tijd om naar het ziekenhuis te gaan.

Alleen de zaterdagochtenden lagen moeilijk, omdat de pomp dan om zeven uur open moest, terwijl ik tot die tijd ook geacht werd in het ziekenhuis te zitten. Daar kon ik na wat overleg gelukkig een regeling voor treffen: op zaterdagmorgen kwam de receptioniste die mij afloste een kwartier eerder, zodat ik snel door kon gaan naar het Shell-station. In ruil daarvoor begon ik op vrijdagavond een kwartier vroeger.

Je weet het: in die anderhalf jaar is het maar één keer misgegaan met de tijdige aflossing. Daar mocht ik dus niet over mopperen.

Omdat jij voor je managementcursus naast je kantooruren twee avonden in de week bezig was en soms ook nog een trainingsweekend had, zorgde ik ervoor helemaal op te gaan in mijn werk.

Ik stelde me bij het ziekenhuis beschikbaar voor invalbeurten bij dag- en avonddiensten en zat tijdens bezoekuren regelmatig in het portiershokje onderaan het talud.

Namens de nachtportiers nam ik deel aan functioneringsgesprekken en personeelsoverleg.

Ik deed een EHBO-cursus en een reanimatiecursus en liet me inschrijven voor informatiedagen van de ondernemingsraad.

Ik miste mijn studie filosofie geen moment, terwijl ik wel trouw mijn Spaanse lessen bleef volgen, ook al kon ik niet iedere keer aanwezig zijn.

We zagen elkaar weinig, maar dat kon onze liefde niet deren.

De taakverdeling ging als vanzelf: jij deed het huishoudelijke werk en ik de boodschappen.

Jij liep de diverse familieverplichtingen af en we pakten regelmatig een filmpje.

We gingen een paar keer per week met elkaar naar bed, altijd 's avonds laat of 's ochtends vroeg, afhankelijk van mijn nachtdienst.

Jij had het naar je zin op het makelaarskantoor en bij je cursus.

Ik was tevreden met mijn dubbele werkkring.

Zo zag geluk er dus uit.

Soms begrijp ik niets van de liefde.

Die koortsachtige verliefdheid van het begin was weg. In plaats daarvan voelde ik me volkomen op mijn gemak bij jou.

O ja, ik hield van je en ik vond het nog altijd prettig om met je naar bed te gaan. En toch miste ik die hete passie, de volkomenheid waarmee jij je overgaf aan al mijn wensen.

Er was iets cruciaals veranderd, zonder dat ik daar inspraak in had gehad.

Als ik daarover begon, verviel jij direct in clichés over kameraadschap, vertrouwen en het samen verdergaan als een team.

Terwijl ik het natuurlijk wilde hebben over de merkwaardige systematiek van de liefde: twee mensen vallen voor elkaar, wisselen wat speeksel uit, krijgen een relatie, gaan over tot de vermenging van alle denkbare lichaamsvochten, beleven zweterige momenten van grote gelukzaligheid en zakken dan gezamenlijk weg in een gezapigheid die bij alle stellen na enige tijd te constateren is.

Daar zit iets ongemeen zieks in, een ingebakken soort verval, een afkalving van gevoel.

Zulke diagnoses wilde jij echter niet horen. Wanneer ik zoiets zei, keek je me even verwonderd aan als toen ik betoogde dat het eigenlijk een fenomenaal toeval is dat de zon en de maan aan onze hemel ongeveer even groot lijken.

Vooral met dat vertrouwen dat je steeds noemde, had ik moeite.

Dan bedoel ik niet dat ik af en toe een vluchtig seksueel contact had met een andere vrouw en daar vanzelfsprekend niets over zei tegen jou: dat zou geen vertrouwen zijn, maar idioterie.

Over zulke dingen moet je zwijgen, anders gaat je relatie kapot.

Nee, het ging mij erom dat we bijna helemaal niet praatten. En dan bedoel ik natuurlijk écht praten.

Je zei keer op keer dat je het zo fijn vond dat ik je al die dingen had verteld over Smegmeld en mijn jeugd. Maar naarmate we het drukker kregen, wisten we steeds minder van elkaar wat we zoal deden.

Ik vroeg nooit naar jouw werk - daar kon ik me nog altijd niet toe zetten - dus hield jij na verloop van tijd ook op te vragen naar dat van mij.

Daar had ik last van.

In het begin vroeg je 's ochtends, als ik uit de nachtdienst kwam en Vlekje luid mauwend om mijn benen draaide, altijd meteen hoe het geweest was.

Maar dan liet je je door een paar nietszeggende antwoorden tevreden stellen, terwijl ik eigenlijk veel meer had willen zeggen. Je drong nooit aan, hoe graag ik dat soms ook gewenst had.

Je wilde echter wel altijd weten wat voor weer het was. En daar had ik onderweg naar huis vaak echt niet op gelet, al wilde jij dat nooit geloven. Ik vond het al mooi als ik wist te vertellen dat het niet regende of sneeuwde.

Dat gezeur over mooi weer en het humeur dat daarvan afhankelijk zou moeten zijn, heb ik altijd stomvervelend gevonden.

Weer moet zo zijn dat je er geen last van hebt: niet te warm, niet te koud en niet te nat. Gewoon een beetje grijs, bewolkt en een graad of vijftien. Wat mij betreft is het altijd februari of november.

Je miste een heel stuk van mijn leven, terwijl we toch samenwoonden.

Ik had zo graag van alles verteld over wat ik meemaakte op mijn werk. In ruil daarvoor had ik zelfs jouw verhalen over de makelaardij en je cursus willen aanhoren, terwijl ik die nu met nadrukkelijke desinteresse van me af liet glijden.

Achteraf vraag ik me wel eens af of ik dat niet beter had kunnen aanpakken.

Je kwam zelfs nooit kijken in de ziekenhuishal waar ik zoveel nachten heb doorgebracht, zoals je ook maar een paar keer bent komen aanwaaien bij het pompstation. Alsof je daar totaal geen deel aan wilde hebben.

Ik geef toe dat ik weigerde ook maar één stap in jouw makelaarskantoor te zetten en al helemaal niet naar personeelsfeestjes wilde, maar dat pleit jou niet vrij.

Je had best wat goede wil mogen tonen.

Met slechts een beetje aanmoediging van jouw kant had ik je zoveel kunnen en willen vertellen over mijn werk.

Hoe ik daar nachtenlang achter die oude telefooncentrale zat, waar ik langzamerhand alle trucjes van kende. Als ik overdag inviel, ging de telefoon voortdurend en zat je achter elkaar door te verbinden.

Maar dan had ik ook wel eens dienst aan de Nira, een groot bord met lampjes, waarop je kon zien welke patiënt om de verpleging belde. Dan drukte je zo'n knipperend lampje in en vroeg via de intercom wat er was, zodat je vervolgens de verschillende ruimten kon proberen waar de verpleegsters zich ophielden, om te melden: 'Zuster of broeder, mevrouw op kamer 1102 moet even naar het toilet.'

Grappig werk, alleen al omdat me vaak gezegd werd dat ik zo'n prettige stem heb. Diverse patiënten suggereerden dat ik zó bij de radio kon gaan werken.

Laat jouw vader nu nog maar eens zeggen dat ik niet toegerust ben voor deze maatschappij!

Door die vele invalbeurten overdag en 's avonds, had ik af en toe het idee in het ziekenhuis te wonen.

Dat leverde een merkwaardig soort verbondenheid op met al die andere mensen die er ook hele dagen doorbrachten.

Ook al was het overdag allemaal veel hectischer dan 's nachts. Dan heb je ten minste de tijd om rustig met iedereen te praten.

Vooral met de nachthoofden, die mijn hokje in de hal als uitvalsbasis gebruikten. Zij hadden hetzelfde schema als wij, dus draaiden we steeds een hele week met hetzelfde nachthoofd; en omdat zij met zijn vieren waren tegenover drie nachtportiers, rouleerden we voortdurend.

Het liefst werkte ik met zuster Van Sloten, de enige verpleegster die door niemand bij de voornaam werd aangesproken. Ze was een kordate vrouw van middelbare leeftijd, die door omstandigheden nooit getrouwd was geraakt.

Als zij dienst had, waren er nooit problemen in de hal, want ze stierde overal op af en zette iedereen op zijn nummer. Ze zat kettingrokend naast me, met De Telegraaf breed uitgespreid over de telefooncentrale commentaar te leveren op de hele wereld. Wanneer er dan een telefoontje binnenkwam, moest eerst die krant eraf voordat ik het kon aannemen.

Tijdens haar dwaaltochten door het ziekenhuis keek ze wel eens vanaf de elfde verdieping naar de bedrijvigheid rond de hoerenboten op het Zandpad. Dan kwam ze naar beneden en meldde: 'Het is weer pikstaanderig weer.'

Vlak voordat ik bij het ziekenhuis wegging, stelde ze me voor dat ik haar Cor mocht noemen, maar dat kon ik niet over mijn lippen krijgen. Ze was en bleef zuster Van Sloten, ook toen ik na haar pensionering nog een keer bij haar langs ben geweest in Maartensdijk.

Met de verpleging op de afdelingen had ik geen echte gesprekken, al kende ik hen bijna allemaal bij naam: 's avonds en 's ochtends zag ik hen alleen maar langslopen.

Na een paar maanden wist ik wel alles van de diverse nachthoofden en de arts-assistenten met wie ik geregeld diensten draaide.

Ik zorgde dat er voortdurend verse thee was, zodat ze zich welkom voelden.

Voor spoedgevallen belde ik de dienstdoende medewerkers van de röntgenafdeling, de operatiekamer of het laboratorium. Af en toe las ik een bloedbezinking af voor een laborante, zodat die daar geen uur op hoefde te wachten.

Ik kletste met de verpleegster die 's nachts de kar met pannetjes soep kwam halen voor de afdelingen.

Het nachthoofd en ik deelden ook zo'n pannetje: vaak melige soep met een dik vel erover, die je moest opwarmen in een smal keukentje met een opwarmplaatje en een heteluchtoven.

Alleen met kerst mochten we de envelop met de sleutel van de grote keuken openmaken, zodat er een geïmproviseerd feestmaal kon worden gemaakt. Tenzij het natuurlijk zo druk was dat er niemand voor vrijgemaakt kon worden. Ook ik niet, want ik mocht de telefoon en het brandalarm niet te lang onbemand laten.

Er is zoveel te vertellen, Moos.

Een van de artsen gebruikte zijn semafoon als overspeltruc. Hij liet zich door zijn maîtresse oppiepen. Maar zijn vrouw kwam erachter toen ze naar het ziekenhuis belde om te vertellen dat zijn leesbril nog thuis lag, terwijl de man helemaal geen dienst bleek te hebben.

De ex-vrouw van een andere arts was verloskundige geworden: als die twee elkaar in de hal tegenkwamen, wendden ze allebei hun hoofd af.

De meeste artsen waren toch al zo chagrijnig wanneer ze uit hun bed werden gebeld.

Het ergste was toen ik voor het eerst 's nachts onze vrouwelijke chirurg moest oproepen. Ik wist niet dat zij een vrouw was en dus vroeg ik, toen ik haar slaperige stem aan de lijn kreeg, tot haar grote woede naar haar man.

Zuster Van Vloten bezeek zich bijna van het lachen.

Elke nachtdienst begon met een ronde: eerst buitenom het gebouw en dan binnendoor langs de drie onderste verdiepingen.

Tijdens mijn buitenronde zag ik vaak konijntjes spelen op het grasveld.

In het zwembad van het fysiotherapiegebouw zwommen wel eens illegaal wat verpleegkundigen, meestal gemengd en soms ook naakt. Ik zei er niets van, maar bleef wel enige tijd door het raam staan kijken, onzichtbaar in de duisternis.

In de sportkantine achter het ziekenhuis was soms een feestje. Vanuit de struiken joeg ik vertrekkende vrouwen dan de stuipen op het lijf door luguber te lachen.

Ik heb een keer een kat op het gras gezien, die quasi-ongeïnteresseerd achter een luid piepende muis aanliep.

Als het koud was, dromden er musjes samen op de TL-balken onder het talud.

Bij mijn vertrek 's ochtends waren de spinnenwebben daar vaak nat, wit en zwaar van de dauw.

Vooral in het begin van de week viel het soms niet mee om wakker te blijven. Daarom stond de ziekenhuisradio altijd aan op die ene zender die 's nachts te krijgen was. Behalve natuurlijk als de EO uitzond: dan ging hij acuut uit, net als wanneer de VPRO een programma had waarbij de hele nacht alleen maar gepraat werd.

Kletsen deden we zelf wel. Dat was het beste middel om niet in slaap te vallen.

Dan hoorde je ook nog eens wat.

Zoals van die mortuariumbediende die me vertelde dat bloemen langer goed blijven in stilte.

Of van een van de cliënten - zulke mensen heten geen patiënten - van de PAAZ, de psychiatrische afdeling van het ziekenhuis, die me op samenzweerderige toon onthulde: 'Ik ben een stille drinker. Niemand weet dat ik alcoholist ben, alleen de hele buurt.'

Waarop hij in een schorre schaterlach uitbarstte.

Als het nachthoofd op ronde was en er gebeurde verder niets in de hal, dan haalde ik wel eens een elektrische typmachine uit een van de kantoren, om daarop de scriptieopdrachten voor mijn cursus Spaans te tikken.

Al gauw wist ik precies waar de blanco A4-tjes en de typex te vinden waren.

Ik zorgde altijd dat ik het apparaat weer opgeruimd had voordat de schoonmakers 's ochtends binnenkwamen. Je moet de moeilijkheden niet opzoeken en er wordt al genoeg geluld.

Maar natuurlijk waren er ook nachten waarin er van typen en zelfs lezen niets kwam. Dan bleef de telefoon maar gaan of stonden er steeds weer nieuwe mensen in de hal.

Hoogzwangere vrouwen met stuntelige echtgenoten, die soms totaal in paniek waren.

Die man die door zijn huisarts ongezien doorgestuurd was op verdenking van appendicitis, maar al bij het eerste onderzoekje door onze arts-assistent een littekentje op zijn buik bleek te hebben, waarover hij trots zei: 'Van m'n blindedarm.'

Die dronken vent die van het Zandpad af kwam en luid jammerde dat hij 'vast weer AIDS had', maar op een vraag van zuster Van Vloten bekende wel een condoom te hebben gebruikt: 'Ja, kom, ik wil geen druiper oplopen van die mokkels! Je weet nooit wie erin gezeten heeft.'

En die Turkse man met een bebloede zakdoek om zijn hand en vier afgesneden vingers in een plastic zakje. Zijn hele familie stond er jammerend omheen. Hij was eerst naar huis gegaan om al die mensen op te halen, in plaats van zijn vingers en de wond nat te houden. Nu was er niets meer aan te doen.

Als nachtportier was je verplicht een nachtrapport bij te houden, zodat het diensthoofd kon controleren wat er 's nachts was voorgevallen. Ik geloof dat zoiets nodig was voor het geval iemand een claim of een klacht wilde indienen tegen het ziekenhuis, of als er een misdrijf plaatsvond: dan moest de directie precies weten wat er gebeurd was.

En dus schreven we keurig alles op in de speciale schriften met de harde kaften die men daarvoor aanschafte. Het was alsof we een kasboek bijhielden van nachtelijke gebeurtenissen.

Ik las de verslagen van mijn collega's altijd met plezier, want we hadden in onze verslaggeving een droog soort bondige raadselachtigheid bereikt. Alsof de nachtportiers daar gaandeweg onderlinge afspraken over hadden gemaakt.

Er stond bijvoorbeeld: 'Ronde: geen bijzonderheden, alleen naakte man op het talud. PAAZ gebeld.'

Daar moest men dan uit afleiden dat er een cliënt van de psychiatrische afdeling buiten had weten te komen en daar had lopen strippen.

En over de Turkse man met de afgesneden vingers noteerde ik: 'Man met vingerfoutje.'

Zuster Van Vloten las zoiets hoofdschuddend, maar had er duidelijk toch wel lol in.

Ze was er ook bij toen ik tijdens de laatste nacht dat ik in het ziekenhuis werkte al die nachtrapportschriften in mijn tas deed. Grijnzend stak ze een sigaret op; ze had er geen enkel probleem mee dat ik me die schriftjes toe-eigende. Thuis heb ik ze meteen in mijn bureau opgeborgen, zonder ze aan jou te laten zien.

Ik had het allemaal willen vertellen, Moos.

Van dat keurige nachthoofd dat binnen een paar minuten een liter hopjesvla wegwerkte, zo uit het pak.

Van die PAAZ-cliënt die de draaideur een enorme zwiep gaf, luid brullend de lift in rende en boven door vier verplegers overmeesterd moest worden ('Draaideurmolenaar zorgt voor enig rumoer,' schreef ik op).

Van die verwarde man, aan wie gevraagd werd of hij medicijnen gebruikte en die opgewekt antwoordde: 'Nee, alleen anti-psychotica.'

En vooral ook van die keer dat Theo 's nachts ineens werd binnengebracht, nadat hij had geprobeerd zelfmoord te plegen omdat hij gemerkt had dat Lisette vreemdging. Ze hebben zijn maag leeggepompt - met de dikst mogelijke slang, want dat doen ze bij pillenslikkers - en hebben hem een paar nachten opgenomen op psychiatrie. Hij wilde niks tegen me zeggen, toen ze hem langs mijn hokje leidden.

'Mislukte zelfmoordenaar,' noteerde ik in het nachtrapport.

Dat had ik met je willen delen.

Maar ik heb niks verteld, ook niet toen we een paar weken later hoorden dat Theo en Lisette uit elkaar waren en Theo ineens verhuisd bleek te zijn.

De Shell heb je wel een paar keer meegemaakt. Je hebt die oude man met de goorgele hond gezien, die altijd minstens een kwartier tegen mijn balie kwam leunen en aan de lopende band dingen zei als:

'Jaja.'

'Het valt niet mee. Hè?'

'Zo ga je maar door.'

'Het is hard werken in de bouw.'

'Ik zeg maar zo, ik zeg maar niks.'

Wat je niet wist, is dat er op zaterdagmorgen al mensen stonden te wachten als ik aankwam. Vóór zevenen kwam er steevast een man die bij het uitlaten van zijn hond een paar blikjes bier nodig had. En dan waren er natuurlijk nog de koffiedrinkers, die de krant kwamen lezen en om een praatje verlegen zaten.

Het prettige aan de avonddiensten was dat meneer Rutenfrans dan vaak even langs kwam om het geld op te halen.

Hij was veruit de prettigste baas die ik ooit gehad heb. Hij betaalde goed, hij gaf ons volledig de vrije hand en hij kon goed luisteren. Ik vertelde hem dingen die ik zelfs tegenover mijn vader, Eric, Theo en jou verzwegen heb.

Over de droom die ik al zo lang heb als ik me kan herinneren: dat ik kan vliegen door een zwemslag in de lucht te doen en dat ik het dan als enige kan. In diezelfde droom heb ik steevast een schuilplaats die ik zelf heb uitgegraven en ingericht, en die alleen vanuit een doorgang onder de waterlijn van een riviertje te bereiken is.

Ik heb met hem gepraat over Plato's parabel over de grot met de ideeën, en de schaduwen daarvan die de werkelijkheid vormen.

Toen ik het daar een keer met jou over wilde hebben, lachte je die briljante gedachte weg als 'een sprookje'.

Bovendien leerde Rutenfrans me een even pijnlijke als goede les.

Ik had een weddenschap met hem gesloten voor een half avondloon. Natuurlijk verloor ik, want de man wedde alleen als hij ergens helemaal zeker van was. En hij liet me gewoon betalen, hoewel het bedrag voor hemzelf niet veel voorstelde.

Pas toen merkte ik dat ik er eigenlijk nog altijd van uitging dat volwassenen je tegemoet komen, dingen voor je regelen en je opvangen. Misschien ben ik op dat moment wel zelf volwassen geworden.

Ik geloof ook dat hij dat doorhad.

Jij in ieder geval niet. Toen ik het voorval voorzichtig ter sprake bracht, omdat het me hoog zat, begon jij te mopperen omdat ik gewed had om geld.

Je hebt eigenlijk nooit veel van me begrepen.

Je snapte niet dat ik het moeilijk had met mijn afscheid bij het ziekenhuis, terwijl ik afstand moest nemen van een gevoel van verbondenheid dat ik niet meer zo sterk gehad had sinds mijn middelbare school.

Want ook dat afscheid was me bijzonder zwaar gevallen. Ook die keer moest ik vertrekken van een vertrouwde plek, waar ik mezelf een plaats had verworven.

Al kwam daar toen nog bij dat ik niet meer elke dag in de nabijheid zou verkeren van Annemarie, de blonde godin die een klas lager zat, maar die ik nooit had durven benaderen. Ik wist van tevoren dat ik kansloos zou zijn, omdat zij tot een categorie schoonheden behoorde waar mensen als ik alleen maar naar mogen kijken.

Dat heb je allemaal niet geweten, Moos.

Maar dat is nog niet alles. Het ergste is dat ik je nooit heb kunnen vertellen wat er op een nacht in het ziekenhuis gebeurde.

Iedereen was zomervrolijk, omdat het zulk mooi weer was geweest dat diverse verpleegkundigen bij de Maarsseveense plassen of op het grasveld bij de personeelsflat hadden geslapen. Ik had dienst met Christine, een vriendelijk maar wat zorgelijk nachthoofd, die met haar man en dochters een pleeggezin vormde voor moeilijk opvoedbare kinderen.

We hadden de soep al op en Christine was aan haar ronde begonnen, toen er een vrouw binnenkwam. Ze werkte zich door de draaideur met in haar armen een jongetje van een jaar of vijf. Hij had een blauwe pyjama aan en zijn armen hingen slap naar beneden.

Ik rende om een brancard te halen.

Ze stond daar zo hulpeloos.

Ik kon geen woord uitbrengen toen ze het jongetje met onnoemelijke tederheid op de brancard legde. Ze trok zijn armen en benen recht en haalde haar hand door zijn haar. Ze huilde geluidloos.

Het jochie was doorschijnend bleek: ik had nog nooit zoiets gezien.

Ze keek me aan en vroeg zacht: 'Kunt u misschien een dokter bellen?'

Een paar minuten later stonden Christine en Jonas, de dienstdoende arts-assistent, naast de brancard. Ze konden niets meer doen, want de jongen was al een paar uur dood.

'Hij voelde zich niet lekker na het buitenspelen,' zei de moeder bijna verontschuldigend, 'dus heb ik hem in bed gelegd. En toen ik net bij hem ging kijken, was hij zo.'

Vlak voordat ik werd afgelost, liep ze met gebogen hoofd de poli af. Ze kwam me zelfs nog bedanken voor de hulp.

Op weg naar huis zat ik op de fiets alleen maar te godver-en.

Ik heb open breuken gezien, een prostituee met de resten van een nylon nachthemd, dat helemaal in haar lijf was gebrand, die Turkse man met het zakje vol vingers en een vrouw die in de hal bezweek aan een zwaar hartinfarct en niet meer te reanimeren was.

Maar hier was ik helemaal kapot van.

Mijn gebruikelijke pantser van afstandelijkheid, ironie en zonodig sarcasme werkte ineens niet meer.

Ik voelde zielsmedelijden met de vrouw, wanhoop vanwege onze machteloosheid haar te helpen en op de een of andere manier een diep schuldgevoel tegenover dat dode jongetje.

In het nachtrapport schreef ik na '3.12 uur. Vrouw met dood zoontje' een tirade van bijna een halve pagina over de grove onrechtvaardigheid dat jonge, onschuldige kinderen zomaar ineens dood konden gaan.

De volgende dag trof ik daaronder een afkeurende aantekening aan van het diensthoofd: 'Beperk je tot de feiten.'

Alsof er geen situaties bestaan waarin je je simpelweg niet tot de feiten kúnt beperken.

Ach, Moos, ik wilde er zo graag over praten, over wat er die nacht gebeurd was.

En juist die ochtend vroeg je niet eens hoe het geweest was.

Toen ik daar bij ons bed stond met een kopje thee, gaf je me een zoen en informeerde je alleen maar of het nog zulk mooi weer was.

'Ja, hoor,' antwoordde ik.

Ineens had ik de energie niet meer om het allemaal uit te leggen.

Je keek wel raar op toen ik meteen wilde gaan slapen.

Misschien was het anders gelopen als je nog even bij me was komen liggen, maar je moest weer zo nodig naar die verrekte makelaar.

Drie weken later overleed mijn oma.

Ik zat in de nachtdienst toen ze werd opgenomen in het ziekenhuis. Ze had een maagbloeding gehad, maar leek het allemaal te zullen overleven. Totdat de dokter haar vertelde dat ze niet meer terug zou kunnen naar haar eigen woning, maar de zorg van een bejaardenhuis nodig had.

Dat was de nekslag.

Ze woonde al zo lang in dat huis, dat nog gebouwd was door haar eigen broer, die aannemer geweest was.

Al die tijd sinds mijn opa gestorven was en mijn vader voor zijn studie op kamers ging, had ze er helemaal alleen gewoond.

En nu moest ze naar een bejaardentehuis, terwijl ze ons jarenlang voorgehouden had nooit 'tussen die ouwe mensen' te willen zitten. Ook al zou ze zelf een van de oudsten zijn geweest.

Ze gaf het gewoon op.

Jij hebt nog vlak voor haar sterven met haar gepraat. Zoals je steeds al een beter contact met haar had gehad dan ikzelf.

Ik kon mezelf wel voor mijn kop slaan dat ik te laat was, dan had ik haar dat 'Het hoeft niet meer' wel uit haar hoofd gepraat. Nu zag ik haar bleke gezicht in dat witte ziekenhuisbed liggen, met haar mond een beetje open.

Ik kon niet eens huilen.

Dat was wel anders tijdens de begrafenisdienst.

Mijn vader sprak een paar woorden in de kerk. Het was een sober praatje waarin hij, als enig kind, liefdevol over zijn moeder sprak en de overtuiging uitte dat ze terecht zou komen in de hemel, waarin ze zo oprecht geloofd had.

Hij hield het droog, maar ik jankte mijn ogen uit mijn kop.

Mijn moeder vond het nodig om van haar plek op de achterste rij, naast Mechteld, op te staan en me troostend een hand op mijn schouder te leggen. Ze houdt nu eenmaal van emotionele poppenkast.

Wat je er ook van zegt, ik heb er nog altijd geen spijt van dat ik haar toen zo heb afgebekt. Ook al was het in een volle kerk.

Op de begraafplaats zorgden die twee trutten ten minste dat ze een fors eind bij me uit de buurt bleven.

Het was alsof de dood me plotseling omsingelde.

Nog diezelfde herfst bezweek meneer Rutenfrans aan een hartaanval.

Als ik die avond dienst had gehad, zou ik vast nog geprobeerd hebben hem te reanimeren, want het gebeurde op het pompstation. Die reanimatie was kansloos geweest, want het bleek een zwaar hartinfarct te zijn, maar dan was hij wellicht gestorven met mijn vergeefse levenskus op zijn lippen.

Gerard, mijn collega, zat die avond achter de kassa. Hij zag Rutenfrans door de tussendeur in elkaar zakken en wist van pure paniek niet meer wat hij moest doen. Dus gaf hij maar een ram op het alarm, zodat er binnen een paar minuten twee politiewagens met loeiende sirenes voor de deur stonden. Maar die agenten stonden ook machteloos.

De crematie van meneer Rutenfrans greep me erg aan. Ik kan toch al zo slecht tegen begrafenissen.

Zijn vrouw was gebroken - haar man, die grote sterke kerel, was nog maar 52 - en Hans, zijn zoon, stond in tranen achter de katheder. Ik heb Hans na afloop nog omhelsd, wat jij een overdreven gebaar vond, maar hij en ik beslist niet, dat houd ik vol.

De Shell-pomp ging in andere handen over: een andere Utrechtse pomphouder nam de pacht over en bracht zijn eigen personeel mee.

Gerard en ik waren de enigen van de oude ploeg die nog mochten blijven. Maar ik heb er dat laatste halfjaar nooit meer echt met plezier gewerkt.

Toch durfde ik pas bij het benzinestation weg te gaan toen ik ook bij het ziekenhuis had opgezegd.

Jij had al een paar keer tegen me gezegd dat we niet vaak genoeg naar mijn vader gingen.

Hoewel je me dat niet vertelde, wist ik gewoon dat je af en toe met Irma belde.

Vrouwen denken altijd te weten wat goed is voor mannen.

Maar vooral van relaties tussen vaders en zonen begrijpen jullie helemaal niets. Die zijn veel minder emotioneel dan jullie zo graag denken.

Natuurlijk vond ik het vreselijk dat hij er ineens niet meer was.

Er zijn van die gesprekken die je nog een keer met je vader wilt voeren, maar die veel te lang zijn uitgesteld. Tot het te laat is.

Jazeker, dat verwijt ik mezelf. Zo goed?

Toen ik kort voor kerst hoorde dat hij een infarct had gehad, moest ik vanzelfsprekend meteen aan meneer Rutenfrans denken.

Maar bij mijn vader bleek het een herseninfarct te zijn.

Even was ik opgelucht, totdat ze me vertelden dat hij in coma lag. Eigenlijk was hij al dood, maar een batterij apparaten hield hem nog in leven.

Nu mochten we er allemaal omheen staan toen ze hem een paar dagen later uitzetten.

Gelukkig hadden mijn moeder en Smegmeld het fatsoen gehad niet te komen. Maar ook zonder hen was het te erg. Ik geloof dat ik je wel erg hard in je hand geknepen heb toen ze de beademing stilzetten en hij zo begon te rochelen.

Bijna riep ik tegen de verpleging dat ze hem weer moesten aankoppelen, toen zijn borst door de benauwdheid zo omhoog kwam. Ik kon echter niets uitbrengen en het was ook snel met hem gebeurd.

Het stoorde me echt dat Irma zich zo pathetisch tegen hem aandrukte, terwijl hij slap achteruit zakte.

'Rust maar zacht, lieveling, rust maar zacht,' jankte ze.

Meteen had ik geen enkele behoefte meer om te huilen. Ik kon zelfs een grinnik niet onderdrukken toen er uit de keel van zijn naar zuurstof snakkende lichaam ineens nog een laatste doodszucht kwam, waardoor Irma hevig schrok.

'Wat is dat nou?' vroeg ze aan niemand in het bijzonder. Alsof ze bang was dat hij zou herleven.

Maar de verpleging begon voor het lijk te zorgen en er bestond geen twijfel aan dat hij dood was.

Hij werd op dezelfde begraafplaats begraven als mijn oma, die hij maar een paar maanden had overleefd.

Hoe triest ik ook was, ik heb serieus overwogen om Smegmeld en mijn moeder weg te jagen, die met hun schijnheilige rotkoppen achteraan sloten bij de stoet. Alsof zij er niet schuldig aan waren dat hij zo vroeg was overleden. Wat zij hem hebben geflikt, heeft hem jaren van zijn leven gekost.

Jij hield mijn arm stevig vastgekneld.

En ik wist niks beters te doen dan al mijn haat te leggen in een lange blik op de begrafenisondernemer, die ons een veel te dure kist had aangesmeerd voor de 'dierbare overledene'.

Toen de man in de gaten had dat ik zo doordringend naar hem keek, begon hij ongemakkelijk te draaien en ging hij half achter een hoge zerk staan.

Ik wendde mijn ogen pas van hem af toen ze de kist zo dramatisch lieten wegzakken.

Van de toespraakjes van Irma en die reclamemensen heb ik nauwelijks iets gehoord.

Oké, ik geef het toe: nu heb ik spijt dat ik niet ook een praatje heb gehouden.

Je drong er enorm op aan, maar ik was toen gewoon niet in staat om wat te zeggen.

Dan zou ik voor al die mensen in tranen zijn uitgebarsten.

En toen ging ook Vlekje nog dood: het vijfde sterfgeval dat ik in acht maanden tijd meemaakte - al wist jij natuurlijk nog altijd niks van dat dode jongetje.

Ik mocht volgens jou in mijn zelfbeklag Vlekje niet meetellen, omdat ze 'maar een kat' was.

Maar wel ónze kat, verdomme!

Ze was met jou meeverhuisd naar mij en ik hield van dat beest. Ik praatte met haar, liet haar met propjes spelen en ze lag uiteindelijk vaker bij mij op schoot dan bij jou. Misschien was je wel jaloers, dat je steeds de voordeur van ons bovenhuis liet openstaan, terwijl je toch wist dat die kat een ongezonde belangstelling had voor alles wat zich daarbuiten over de stoep, het fietspad en de straat bewoog.

De eerste keer kwamen we nog goed weg.

Ze was naar buiten geglipt toen jij weer eens in de open deur met een of andere buurvrouw aan het kletsen was.

Je hebt me wakker gemaakt om te helpen zoeken. Diezelfde middag heb ik bij de hele buurt briefjes in de bus gestopt met een beschrijving van Vlekje en het verzoek ons te waarschuwen als men haar zag.

Nog dagen daarna, toen we haar allang weer terug hadden, kregen we telefoontjes van mensen die ergens een zwart katje gezien hadden. Er kwam zelfs een mevrouw aan de deur met een tegenstribbelende kat, die toch duidelijk zwart-wit was.

Maar ik vond Vlekje al de volgende ochtend terug. Op aanraden van een mevrouw van de Dierenbescherming, die we de avond tevoren hadden gebeld, riep ik bij thuiskomst na mijn nachtdienst een paar keer hard Vlekjes naam over straat. 's Morgens vroeg is er nog niet zoveel verkeer en dus durfde ze blijkbaar dichter bij ons huis in de buurt te komen.

Na een paar keer roepen hoorde ik haar klagelijk miauwen onder een geparkeerde auto.

Ik liep bijna een fietser omver, in mijn haast om bij mijn kat te komen. Toen ik haar onder die auto vandaan trok, krabde ze me uit pure nervositeit, maar dat deerde me niet.

Ik kon jou gaan wakker maken met Vlekje in mijn armen.

Die tweede keer heeft ze echter niet overleefd, en dat kun jij je aanrekenen.

Jij stond met boodschappen te hannesen in de deuropening en ze rende zo langs je heen.

Ik vind nog altijd dat je beter had moeten weten: je wist dat het beest onverbeterlijk was.

Dit keer kwam ze niet ver. Ze werd voor je ogen overreden door een brommer.

Je haalde me ook nu uit bed, want ik had natuurlijk weer nachtdienst. Ik schoot haastig wat kleren aan en rende naar buiten.

Er stonden allemaal mensen om het arme beest heen. Ze krijste van de pijn en haalde wild naar me uit toen ik haar voorzichtig van het fietspad losmaakte.

Ik legde haar bloedende lijfje zachtjes op de bodem van de boodschappentas, waarin we haar altijd mee naar de dierenarts namen.

Jij wilde persé niet mee en liet het mij opknappen. Wel kwam je me mijn schoenen en mijn jas achterna brengen, toen ik al bij het stoplicht stond.

Ik had niet eens gemerkt dat ik die niet had aangedaan.

Ik stuurde een buurjongetje weg, dat met me mee wilde lopen.

Bij de dierenarts mocht ik meteen door naar de behandelkamer, al was de dokter eigenlijk bezig met een grote hond.

Vraag me niet waarom, maar ik heb er onoverkomelijke moeite mee om in een gesprek aan een wildvreemde te laten zien dat ik geëmotioneerd ben. Zelfs als zo iemand de dierenarts van onze zwaargewonde kat is.

Dus vond ik het nodig om stoer te doen door te zeggen: 'Onze kat is een beetje defect geraakt. Ze dacht dat ze sterker was dan een brommer.'

De man grijnsde en vouwde behoedzaam de boodschappentas binnenstebuiten.

'Dat ziet er niet goed uit,' constateerde hij meteen.

Hij vroeg haar naam en praatte zachtjes tegen haar tijdens het korte onderzoek. Toen vertelde hij me dat er niets anders opzat dan een spuitje om haar uit het uitzichtloze lijden te verlossen.

Ik volhardde verkrampt in mijn houding van ouwe jongens onder mekaar en zei: 'Dan gaat ze zo vlak voor haar dood ook nog aan de drugs.'

De arts vulde een injectiespuit, hield die omhoog om de lucht eruit te sprietsen en grapte: 'Even een Vlekje wegwerken.'

Ik slikte iets groots weg toen de naald in haar zachte vacht ging en alle vocht uit de spuit in haar lichaampje verdween. Ik kon die vent wel voor zijn bek slaan.

Gelukkig legde ik alleen maar een hand op haar kopje, tot de dierenarts zei dat het gebeurd was.

Ik heb hem niet meer aangekeken, ook niet toen ik even later moest afrekenen.

Die eikel wilde me ook nog die bebloede boodschappentas mee terug geven.

Het was vreselijk, Moos. Echt vreselijk.

Op weg naar huis heb ik op straat lopen janken, zonder te letten op de mensen om me heen.

Tegenover jou hield ik me natuurlijk groot, al was het maar omdat ik je geen kans wilde geven om door mij te troosten wat aan je schuldgevoel te doen.

Ik was maandenlang van slag. Voordat de dood om me heen begon te waren, was ik tijdens mijn ronde in het ziekenhuis wel eens het mortuarium ingelopen om te kijken naar de lichamen die lagen opgebaard op brancards of met een la de koelcel in waren geschoven.

Nu wilde ik dat niet meer.

Ik was nooit bang geweest voor lijken, maar nu voelde ik me niet prettig meer in de buurt van een dode.

Het was alsof er een dofheid over mijn leven lag. Ik werd niet constant overmand door verdriet, maar alles was gewoon grauwer dan ik het kende.

Jij probeerde me op te monteren, maar daar had ik geen zin in.

Je had zelfs de gevoerde handboeien een keer naast je op het kussen gelegd, toen ik op een zondagmorgen thuiskwam uit de nachtdienst.

Plichtmatig bond ik je vast en naaide je een paar keer. Ik had zelfs niet de behoefte om mijn zweepje op te zoeken. Ik was snel emotioneel.

Bij films of televisieseries waarin sprake was van een problematische vaderbinding of de verzoening tussen een vader en een zoon begon ik vaak te huilen.

De eerste keer (bij die aflevering van The Fresh Prince of Bel Air, waarin Wills vader na veertien jaar eindelijk komt opdagen en hem prompt weer in de steek laat) kwam je naast me zitten en sloeg je een arm om me heen, maar ik schudde je af.

Je begreep zelfs niet dat het prettig was om af en toe even ongegeneerd te janken.

Ook wilde je voortdurend met me praten over mijn oma, mijn vader en meneer Rutenfrans. Je reageerde gekwetst als ik je wegsnauwde. Ik wilde wel praten, maar niet met iemand tegen wie ik het allemaal al een keer gezegd had. Dan hielp het niet.

In die tijd belde ik Eric een paar keer. Eerst luisterde hij zonder wat terug te zeggen. Gaandeweg werd hij echter steeds botter in zijn afwijzing. Hij wilde niet dat ik langskwam of met hem naar het café ging. En uiteindelijk maakte hij zelfs al snel een einde aan het gesprek als ik belde.

Theo was nog steeds onvindbaar.

Lisette had een andere vriend.

Voor het eerst had ik er spijt van dat ik mijn schoolvrienden had gedumpt toen ik was gaan studeren.

Eigenlijk had ik niemand meer.

Alleen jou.

En jij zei dat ik het allemaal teveel op mezelf betrok.

Op wie had ik het dan moeten betrekken?

Had ik dan geen recht op rouw?

Het eerste jaar na zijn dood dacht ik veel aan mijn vader.

Elke dag praatte ik wel even tegen hem, al zorgde ik natuurlijk dat jij het niet merkte.

Ik vertelde hem allemaal dingen over mezelf en over jou, om iets van de vertrouwelijkheid te herstellen die ik zo gemist had sinds hij ons gezin had moeten verlaten.

De bezoekregeling had nauwelijks ruimte geboden voor echte gesprekken en toen Irma er eenmaal was, is het er niet meer van gekomen.

Natuurlijk had ik hem willen vragen of het al mis was tussen hem en mijn moeder vóór de zaak-Smegmeld.

Of hij wel eens was vreemdgegaan.

Of hij nog van Smegmeld kon houden, na wat er gebeurd was.

En vooral: wat hij van mij vond.

Verdomme.

Je weet dat Irma me belde om te vragen of ik een keer met haar kwam praten en dat ik toen alleen naar haar toe ben gegaan. Na afloop wilde ik er niet veel over zeggen, zogenaamd omdat het een wat teleurstellend gesprek was geworden. Maar er is toen het een en ander gebeurd; ze heeft niet voor niets alle contact verbroken.

Irma zat vol vragen.

Ze wilde weten hoe mijn vader vroeger in ons gezin was geweest.

Hoe hij tegen mijn moeder was.

En natuurlijk wat er nu precies gebeurd was met Smegmeld.

Ik kon haar niet veel wijzer maken, want op de een of andere manier wilde ik haar niet geruststellen.

Ik zei dat mijn vader zielsgelukkig was geweest met mijn moeder, maar dat hij naderhand logischerwijs een veel jongere vrouw wilde, want die slikt wat meer.

En dat ik nooit zeker heb geweten of hij Mechteld nu wel of niet had gepakt.

Ze huilde.

Ik kreeg bijna medelijden, toen ze daar zo snikkend op de bank zat.

Met een zucht ging ik naast haar zitten en sloeg een arm om haar heen.

Ze had zo'n mouwloos shirtje aan. Ik aaide haar blote schouder, terwijl ik zachtjes op haar in praatte.

Voor ik het wist, kneep mijn hand in haar borst.

Ze duwde me weg, maar ik hield haar hoofd vastgeklemd en probeerde haar te kussen.

Mijn andere hand lag ineens op haar been en gleed omhoog.

Toen stompte ze me hard tegen mijn schouder. Ze stond op en zei dat ik weg moest gaan.

Nooit eerder had ik haar zo kwaad gezien.

Ik zei dat ik haar alleen maar wilde troosten.

Ze lachte me uit en dreigde jou te zullen bellen om te vertellen wat voor 'zielig kereltje' ik was.

Zulke dingen moeten mensen niet tegen me zeggen.

Ik noemde haar een hoer, die alleen maar op mijn vaders geld uit was geweest.

En ik waarschuwde dat ik haar zou weten te vinden als ze ook maar iets tegen jou zou zeggen.

Toen gooide ik een paar dingen kapot en ben ik weggegaan.

Ik hoorde dat ze de deur achter me in het slot draaide.

Je schrok toen ik vertelde dat ik met mijn moeder gebroken had.

Maar echt, ik kon niet anders, al heb je dat nooit van me willen aannemen.

Jij dacht dat ik alleen maar naar haar toe ging om ruzie te maken, die avond.

Dat was echter wel het laatste waar ik trek in had, na die scène bij Irma. Ik was het zat, ik was helemaal murw, ik had behoefte aan wat steun. En ik wilde al een tijdje met haar over mijn vader praten.

Ze probeerde me te omhelzen toen ik binnenkwam.

Dat stomme mens begrijpt nooit iets.

Ik hield haar een beetje kribbig van me af.

In die met klimplanten volgebouwde flat van haar vroeg ze me aan de grote tafel te komen zitten. Ze had die ellendige tarotkaarten voor zich liggen en zat er al pratend steeds mee te spelen.

Natuurlijk had ze geen gewoon bier in huis, zodat ze me dwong van die rare likeurtjes mee te drinken. Na een paar glaasjes van die zoete zooi had ik hem al behoorlijk zitten.

Al pratend zat ze de hele tijd naar die tarotkaarten te kijken. Ze zei vreselijke dingen over mijn vader: dat hij eigenlijk geen kinderen had gewild, dat Smegmeld en ik het resultaat waren van een gescheurd condoom, dat hij haar niet genoeg gesteund had bij haar zwangerschap, dat hij haar tijdens de bevalling zo goed als in de steek had gelaten, dat het haar helemaal niet verbaasde dat hij uiteindelijk incest had gepleegd.

Langs haar neus weg informeerde ze of hij bij mij nooit 'iets seksueels' had uitgehaald.

En ze vond dat het al met al maar beter was geweest dat hij was weggegaan, omdat zij daardoor veel meer 'spirituele vrijheid' had gevonden.

Op dat moment kwam haar nieuwste vriendje uit haar slaapkamer. Hij was nog jonger dan de vorige en droeg alleen een slipje.

Ik had direct een hekel aan hem en zei niets terug toen hij zich aan me kwam voorstellen.

Mijn moeder gaf me een bestraffend tikje op mijn arm. Tegen haar amant zei ze dat hij maar beter terug kon gaan naar haar kamer. Terwijl ik hem nakeek, begon ze me ongevraagd de kaart te leggen.

'Ik zie veel dood om je heen,' zei ze met een aanstellerig stemmetje.

Ik schamperde dat het een briljante observatie was, omdat ze best wist dat mijn oma, mijn vader en mijn kat net waren overleden.

Zij hield haar ogen strak op de kaarten gericht.

'Ik zie nog meer dood,' mompelde ze, 'en je liefde gaat verloren.'

In één beweging maaide ik het hele spel kaarten van de tafel. Ze protesteerde niet, maar keek me aan, haar mond strakgetrokken, zoals ze dat vroeger zo vaak deed als haar iets niet zinde.

'Als ik wil dat je met die hocus-pocus over mij begint, dan vraag ik er wel om,' snauwde ik.

Ze goot mijn glaasje nog eens vol en vroeg zonder overgang naar Irma.

Langzaam liet ik de zoete drank door mijn mond gaan, voordat ik Irma begon op te hemelen. Ik noemde haar mooi, sympathiek, attent en 'eigenlijk de ideale vrouw voor papa'.

Met genoegen zag ik haar verstrakken.

'Irma begreep ook veel meer van papa dan jij,' ging ik genadeloos verder. 'Jij bent altijd zo oppervlakkig en denkt eigenlijk alleen aan jezelf. Voor Irma kwam papa op de eerste plaats. Als Smegmeld zo'n incestverhaal tegen haar zou hebben opgehangen, had ze vast eerst naar papa geluisterd. En zo hoort het ook.'

Ze keek naar de tarotkaarten op de grond.

Toen zei ze zachtjes: 'Het is maar beter als je weggaat.'

Ik wilde haar pijn doen, dus zette ik bij het opstaan mijn voet expres op een paar van haar kaarten.

Zonder dat ik er vooraf over had nagedacht, beet ik haar toe: 'Voor mij is het inderdaad beter dat ik wegga, ja. Net als papa. Eerlijk gezegd wil ik je nooit meer zien. Nooit meer.'

Ze hield haar hoofd van me afgewend, zodat ik niet kon zien of ze huilde.

Bij de deur riep ik nog: 'Laat je maar lekker naaien door die dekhengst van je. Van mij heb je geen last meer.'

Toen smeet ik de voordeur dicht.

Pas beneden bedacht ik dat ik haar huissleutel nog had. Die heb ik gewoon in haar brievenbus in de hal gegooid.

Onderweg naar huis hield ik mezelf voor dat ik me nu bevrijd moest voelen.

Maar dat was niet zo.

Het rare was dat alles op het werk intussen beter liep dan ooit.

Jij bleek je cursus te hebben afgerond en kreeg prompt een promotie, zodat je leiding moest geven aan een paar andere kantoortrutten.

Ik voelde me diep vernederd, want je verdiende nu ruim twee keer zoveel als ik.

Je moest ineens ook regelmatig overwerken, vanwege allerlei vergaderingen.

Omdat ik serieus dacht dat je een verhouding had met die Van Ostade, volgde ik je af en toe. Het enige dat ik ontdekte was dat je soms na je werk wel eens ergens wat ging drinken met je collega's.

Niet genoeg om een scène over te maken, vond ik, want dan zou ik ook moeten vertellen hoe ik aan die informatie kwam. Zulke dingen kun je beter achterhouden tot je ze later misschien

Bij de Shell beviel het me helemaal niet meer. Die Van Brakel, de nieuwe eigenaar, wilde dat we allemaal een uniformjasje en een stropdas gingen dragen. Ik met een stropdas!

Gerard vertrok al meteen en ik besloot bij de eerste de beste gelegenheid iets anders te zoeken. Al moet ik zeggen dat die vent wel goed betaalde. Bovendien waren de werkuren nog altijd prima te combineren met die van het ziekenhuis.

Je hebt het nooit willen geloven, maar ik had echt lol in mijn nachtdiensten.

Ik wist tevoren met welk nachthoofd ik werkte een keer echt kunt gebruiken.en stelde me daar helemaal op in.

Met Marja voerde ik lange gesprekken over haar problematische familie.

Met Christine praatte ik over haar pleegkinderen en de boerderij waar ze woonde.

En met zuster Van Vloten nam ik de wereldpolitiek en tal van religieuze vraagstukken door.

Ik had prettig contact met diverse arts-assistenten, kende bijna iedereen van de verpleging, de röntgenafdeling en het laboratorium en kreeg namens de nachtportiers zelfs zitting in de ondernemingsraad.

Het was heerlijk om tegenover jou gewichtig te doen over de OR-vergaderingen, al waren die helaas altijd wel op woensdagmorgen, als ik net de nachtdienst uit kwam of in ging. En ik kreeg er nog een vergoeding voor ook, maar dat was natuurlijk maar een fooi in vergelijking met wat jij binnenhaalde.

Misschien is dat wel onze gelukkigste periode geweest.

We waren allebei druk, maar niet ontevreden.

We gingen nog maar af en toe met elkaar naar bed - soms maar één keer per week - maar hadden bijna nooit meer ruzie.

We waren duidelijk niet meer echt verliefd op elkaar.

Ik ging nog maar zelden vreemd.

Alleen als er een nieuwe lading eerstejaars verpleegsters in de personeelsflat neerstreek, had ik wel eens de aandrang om met een van die meisjes een diepzinnig gesprek op te zetten over sterrenbeelden en wedergeboorte.

Een mens moet zijn hormonen een beetje de ruimte kunnen geven, anders heb je niet geleefd.

Het duurde meer dan twee maanden voordat Smegmeld opheldering kwam vragen over mijn houding tegenover mijn moeder.

Ik had haar eigenlijk al eerder verwacht.

Ze belde overdag aan, omdat ze natuurlijk wist dat jij dan niet thuis was.

Ik toonde geen enkele verbazing dat ze voor de deur stond, ook al had ze niet eens de moeite genomen om op onze housewarming party te komen.

Ze keek nieuwsgierig rond in ons bovenhuis, maar maakte geen enkele opmerking.

Ze hoefde niks te drinken en ging plompverloren op de tafelrand zitten.

'Wat ben je aan het doen?' wilde ze weten. 'Heb je mama soms afgeschreven?'

Ik knikte.

Ik legde uit dat ik mijn moeder met al dat paranormale gezeik niet meer serieus wenste te nemen.

Dat ik me steeds minder op mijn gemak voelde in haar aanwezigheid.

Dat het me voor alle partijen het prettigst leek als ik haar niet meer zag.

Daar nam ze geen genoegen mee.

Ze snoof minachtend en vroeg of het te maken had met haar en papa.

'Ook,' zei ik zo neutraal mogelijk.

Hoofdschuddend informeerde ze 'of ik nog lang door wilde gaan met die onzin?'

Ik trok mijn wenkbrauwen op en deed mijn armen afwachtend over elkaar.

Toen barstte ze los.

Ze foeterde op mijn vader, die volgens haar zeggen 'wel degelijk' aan haar had gezeten.

Ze verweet mij dat ik altijd papa's kant heb gekozen.

Ze noemde jou een jaloers kreng.

Ze zei dat papa een schoft was die nog over zijn graf heen moeilijkheden veroorzaakte.

Ze wreef me onder mijn neus dat mijn moeder het niet verdiend had om zo honds te worden behandeld door mij

En ze schold me uit voor 'loser', 'slap ventje van niks' en zelfs 'rooie rothond'.

Ze was opgestaan en stond vlak voor me in mijn gezicht te keffen.

Ik keek naar haar mond, waarin haar tong als een perverse lap vlees heen en weer ging. Af en toe vlogen er met haar bijtend uitgesproken woorden belletjes spuug mee naar buiten.

Onwillekeurig moest ik aan Eric denken.

En toen heb ik haar gekust.

Ik heb haar gekust, Moos, vol op de bek.

Ik trok haar hoofd naar me toe en drukte mijn mond op de hare. Mijn tong gleed bij haar naar binnen.

Even was ze verstijfd, maar toen kuste ze terug.

Echt waar, Moos, ze kuste mij ook.

Ik was gewoon duizelig van verwarring.

Ik kuste Smegmeld, mijn eigen stinkzus, mijn andere helft.

Voorzichtig legde ze een hand op mijn schouder.

Pas toen ik mijn handpalm over een van haar borsten liet glijden, duwde ze me weg.

Ze bleef even staan en keek me woordeloos aan. Toen liep ze de kamer uit.

Ik hoorde haar de voordeur met veel geweld dichtslaan.

Dat was het, wist ik meteen. We zouden elkaar niet meer opzoeken. Nu had ik ook geen zus meer.

Jij vroeg me naderhand wel eens of ik nog iets van Mechteld had gehoord.

Ik deed dan altijd schamper en zei dat het mij niet lang genoeg kon duren voordat ik wat van die trut zou horen. Hoe had ik je ooit kunnen uitleggen dat ik haar zo mis?

In die emotionele periode liet ik me totaal door je verrassen. Je had het al een paar keer over een kind gehad, maar ik had dat onderwerp steeds succesvol van tafel weten te vegen.

De liefde is iets vreemds: op de een of andere manier willen vrouwen er altijd iets tastbaars van maken.

En jij wilde persé vóór je drieëntwintigste een kind.

Eerlijk gezegd was ik van plan die deadline geruisloos te laten verlopen, zodat we er niet meer over zouden hoeven praten.

Maar jij had andere plannen.

Ik ben stom geweest.

Natuurlijk had ik moeten beseffen wat je aan het doen was. Toen de proeftijd in je nieuwe functie er eenmaal op zat, stuurde je heel bewust af op wat je wilde. Toegegeven, ik was aangenaam verrast toen we in dezelfde week een paar keer uitgingen naar restaurants en films.

Je droeg dat sexy zwarte jurkje met die gekruiste banden, waarin je borsten zo mooi uitkomen.

We gingen ineens weer elke avond met elkaar naar bed en ik werd ouderwets verliefd op je.

Ik verdronk in je gevaarlijke ogen, kon niet genoeg van je krijgen.

Tot mijn niet geringe vreugde was je overal voor in. Zolang mijn zaad maar terechtkwam waar jij het wilde hebben.

Wat ben ik een stommeling geweest! Ik heb geen moment in de gaten gehad dat je de pil niet meer slikte. En dat je precies het goede deel van de maand had gekozen, zodat we de eisprong haast niet konden missen.

Ik merkte niet eens dat je wel erg weinig dronk en dat je je pakje sigaretten alleen maar voor de schijn meenam. Ik zat er met mijn neus bovenop en liet me gewoon voor de gek houden.

Ik voelde me echt gelukkig.

Na die paar heftige weken was je wat afgekoeld, maar ik had nog altijd niet te klagen.

Tot die avond waarop je van je werk kwam en ik meteen mijn armen om je heen sloeg.

Met dat onweerstaanbare halve lachje maakte je je los uit mijn omhelzing. Je haalde het zwarte jurkje uit de kast, zwaaide ermee en kondigde aan dat we uit eten gingen. Want je wilde me wat vertellen.

Ik was nieuwsgierig, maar vermoedde nog altijd niets. Een uur later zaten we bij het Turkse restaurant waar we minstens eens per maand kwamen.

Je vouwde je handen om de mijne, keek me recht aan, glimlachte lief en vertelde me dat je die dag op het toilet van je kantoor een zwangerschapstest had gedaan. En dat je inderdaad zwanger was.

Het duurde even voordat ik wat kon zeggen.

'Is het niet heerlijk?' drong jij aan.

Ik besefte dat dit niet het moment was om over een abortus te beginnen.

'Hoe kan dat dan?' vroeg ik. 'We gebruiken toch de pil?'

Weer dat lachje.

'Nee, lieve jongen. Ik gebruik de pil. Maar nu al een tijdje niet meer. Want we zouden vóór mijn drieëntwintigste een kind krijgen, weet je nog wel?'

Ik bestelde wijn en voor jou een sapje.

Verdomme.

Ik wist niet hoe ik moest reageren.

Ik voelde me zo ontzettend in de zeik genomen.

Een kind.

Een baby.

Daar was ik nog helemaal niet klaar voor. Dat wilde ik helemaal niet.

'En mijn studie dan?' probeerde ik.

Je schudde je hoofd en was zo vriendelijk niet te lachen.

'Je studie komt wel.'

Ik ging stevig aan de wijn.

'En jouw baan?'

Het was eigenlijk geen vraag, maar een verwijt.

Je was echter onverstoorbaar.

'Met mijn baan zit ik geramd. Na mijn zwangerschapsverlof kan ik gewoon weer terug in mijn functie, dat heb ik al nagevraagd. Maar jij zult natuurlijk moeten stoppen met je onregelmatige diensten.'

Ik verslikte me prompt. De hoestbui was zo hevig dat een ober me op mijn rug kwam slaan. De tranen liepen me over mijn wangen.

Het voordeel was dat ik daardoor niet meteen kon reageren.

De gedachten tuimelden door mijn hoofd.

Je had dit allemaal gepland!

Je had alles van tevoren doordacht.

Je zette me simpelweg voor het blok.

Ik kon geen kant meer op.

Je had me waar je me hebben wilde.

'Moet ik mijn werk opzeggen?' vroeg ik schor.

Je knikte.

'We kunnen met zijn drieën makkelijk van mijn salaris leven; ik ga de komende jaren alleen nog maar méér verdienen, heeft meneer Van Ostade me beloofd. En een van ons zal toch op de baby moeten passen.'

Daar had ik helemaal nog niet aan gedacht.

Moos, lieve Moos, je wilde een huisman van me maken.

Ik kon wel janken, maar wist er een glimlachje uit te persen.

'Dit komt allemaal wel een beetje plotseling, hoor.'

Ik deed mijn best om niet zielig te klinken.

'Ik ben bang dat ik nog wel even aan het idee zal moeten wennen.'

Je was poeslief en zorgzaam.

Toen ik natuurlijk weer veel te veel gedronken had, ondersteunde je me op weg naar huis. Je kleedde me uit, legde me op bed en begon te vrijen.

Toen je zo bovenop me zat en mijn handen naar je borsten bracht, lukte het me echter niet om de avond feestelijk te besluiten met vuurwerk. Ik werd slap en gleed uit je; hoezeer jij ook je best deed, ik kreeg het niet voor elkaar.

Het idee dat ik daarbinnen een kind aan het porren was, zorgde dat ik plotseling helemaal geen zin meer had in seks.

Het ging allemaal ineens vreselijk snel.

We bezochten je ouders om het 'blije nieuws' te vertellen. Je moeder omhelsde je direct, terwijl je vader me afgrondelijk zat aan te kijken.

Ik verdroeg alles als een man: ik glimlachte, ik accepteerde felicitaties, ik sloeg op de goede momenten een arm om je heen. Maar eigenlijk was ik stomweg in paniek.

Toen je broertje je meenam om een eind te gaan rijden in zijn nieuwe auto, betrapte ik mezelf op de hoop dat jullie zouden verongelukken, zodat alles in één klap zou zijn opgelost.

Zou mijn vader zich ook zo gevoeld hebben toen mijn moeder hem vertelde dat ze toch zwanger was?

Ik had nog zo veel willen doen: een studie afmaken, een interessante baan zoeken, op reis gaan.

Jij had dat allemaal geblokkeerd. Zonder overleg.

Ik zat volkomen stuk.

Jij probeerde me op allerlei manieren op te monteren.

Als we in bed lagen, moest ik steeds weer een hand op je buik leggen, wat bij mij direct resulteerde in een deserectie.

Je zorgde dat er voortdurend allerlei lekkere dingen waren om te eten en probeerde me keer op keer uit mijn zwijgzaamheid te halen.

En toen moest er ook nog zo nodig getrouwd worden. Omdat het kind een 'echt gezin' verdiende.

Ik was woedend toen je het onderwerp de eerste keer ter sprake bracht.

Ik, getrouwd!

'Je wilt een burger van me maken!' riep ik kwaad.

Maar jij bleef maar op me inpraten.

Dat het beter was voor het kind.

Dat een huwelijk het hele gedoe met erkenning en voogdijschap onnodig maakt.

Dat alles veel prettiger geregeld is als je wettig getrouwd bent.

Dat we dan ten minste aanspraak konden maken op een weduwen- en wezenpensioen.

Dat mijn familieleden niets meer van mijn erfenis konden claimen als ik plotseling zou overlijden.

Dat laatste argument gaf de doorslag.

Ik stemde in, op voorwaarde dat het een kleine plechtigheid zou worden en dat mijn moeder en Smegmeld niet werden uitgenodigd.

Anderhalve maand later zaten we al op het gemeentehuis. Buiten jouw familieleden en een paar van je collega's - gelukkig was Van Ostade niet meegekomen - was alleen Lisette er met haar nieuwe vriend.

Ik had natuurlijk niets verteld op mijn werk; ik had zelfs geen vrije dag aangevraagd. En Eric kwam niet opdagen, hoewel ik persoonlijk een uitnodiging bij hem door de bus had gegooid.

Jij had je moeder en je broertje als getuigen gevraagd.

Mij liet je vervolgens geen keus: ik moest je vader wel als getuige accepteren.

Mijn vernedering was compleet.

Als je het bestaan had om een witte jurk aan te trekken, zou ik alsnog weggelopen zijn, ik zweer het je. Dat mantelpakje kon ermee door.

Wel ergerde het me dat je de hele tijd zo aan mijn arm hing en ieder stil moment fluisterde dat je 'zo gelukkig' was.

Dat je helemaal niets van me begrijpt, bleek wel toen je me steeds dringender vroeg of ik 'ook zo gelukkig' was.

Het lukte me niet om daar een antwoord op te geven.

Ik moest mee naar de verloskundige. Die begon me ook al te feliciteren, maar waarschuwde wel dat we nog in 'de gevarenzone' zaten.

Vóór de derde maand blijken de meeste miskramen plaats te vinden. Ieder genetisch foutje wordt dan meteen afgestraft.

Natuurlijk liet ik niets merken, maar ik begon alweer wat hoop te krijgen dat ons leven toch nog normaal zou blijven.

De verloskundige luisterde met een soort lange houten toeter aan je buik en liet mij er mijn oor ook tegenaan drukken.

Ik hoorde alleen wat vaag gesuis, maar zei dat ik het erg indrukwekkend vond.

Je bloeddruk en alle andere onderzoeksresultaten waren in orde. En toch moesten we naar het ziekenhuis voor een echoscopie, alleen maar omdat er in jouw familie veel miskramen bleken te zijn geweest.

Pas toen vertelde je me dat je moeder twee mislukte zwangerschappen had gehad voordat je broertje werd geboren.

Mijn ziekenhuis ligt om de hoek bij de verloskundigenpraktijk, maar ik verzette me uit alle macht tegen het voorstel dat we er de echo zouden laten maken.

'Daar laten we altijd alles doen,' wierp de verloskundige tegen.

Ik hield echter vol dat ik op dit gebied mijn werk en privé-leven strikt gescheiden wilde houden.

Dus mochten we uiteindelijk een afspraak maken bij een ander ziekenhuis.

Ik was zo opgelucht dat ik er niet eens tegen protesteerde dat we er de volgende dag al heen moesten.

Sinds die echo is mijn leven niet meer geworden zoals het geweest is.

We moesten lang wachten voordat een verpleegster ons meenam naar een behandelkamertje, waar jij op een soort brancard mocht gaan liggen.

Ik zat vlak naast je en was zenuwachtig.

Op een karretje stond een monitor met allerhande apparatuur.

Nadat we weer een tijd gewacht hadden, kwam er een wat gehaaste gynaecoloog, die jou je buik liet ontbloten, je slipje wat naar beneden trok en toen wat blauwe gel op je smeerde. Daarna ging hij aan de gang met een sensor, die hij langzaam heen en weer wreef over je ingesmeerde buik.

Dat moment zal ik nooit meer vergeten.

Op de monitor verscheen ineens een beeld. In een grijze omgeving zat een lichtere ovaal. En daarin bewoog iets ter grootte van een kikkervisje.

'Kijk eens aan,' zei de arts, 'Dat ziet er gezond uit.'

Hij wees ons op een ritmisch beweginkje in de bocht van het lijfje.

'Dat is de hartslag. Mooi, hè?'

Ik was sprakeloos. Ik voelde dat mijn mond een stukje openhing, maar ik deed er niets aan.

Jij kneep me in mijn pols en ik gaf je met mijn vrije hand een paar bemoedigende klapjes op je arm, zonder mijn ogen van het scherm te halen.

Ik kan me niet herinneren ooit zo ontroerd te zijn geweest.

Dat was mijn kind.

Ik had mijn kind gezien.

Op faxpapier kregen we een afdruk van de echo.

'Onze eerste babyfoto,' grapte jij en ik kon alleen maar glimlachen.

Ik dacht aan een babykamer, een wiegje en een geboortekaartje.

In gedachten schreeuwde ik tegen mezelf dat ik een sentimentele zak aan het worden was, maar tegelijkertijd kon me dat helemaal niets schelen.

Ik kon me er maar met moeite van weerhouden om je te zeggen dat de zwangerschap een goed idee was geweest.

Zou mijn vader wel eens een echo van ons gezien hebben? Ik denk het niet, want dan had mijn moeder naderhand vast niet zo geklaagd dat hij haar niet steunde.

Als je zo'n kleintje eenmaal gezien hebt, ben je verkocht.

Ik kreeg de neiging om aan iedereen te zeggen dat we een kind gingen krijgen. Met Lisette had ik een lang telefoongesprek, waarbij ik op geen enkel moment de gedachte had dat ik wel met haar naar bed zou willen.

En bij Eric gooide ik een opgetogen briefje door de bus, al wist ik van tevoren al dat hij daar niet op zou reageren.

Ik vond het niet eens moeilijk meer om mijn baantjes op te zeggen.

In het ziekenhuis liet ik de personeelschef weten dat ik over drie maanden zou vertrekken.

Bij de Shell nam ik al ontslag met ingang van de eerste dag van de volgende maand.

In beide gevallen gaf ik als reden op dat ik als toekomstig vader aan een geregeld leven moest gaan wennen.

Van Brakel was volgens mij blij dat ik opstapte, zodat hij voortaan alleen nog zijn eigen mensen aan de kassa had zitten.

Maar in het ziekenhuis reageerde iedereen verbaasd en ontsteld. Zuster Van Vloten zei dat ik haar wel eens wat had mogen vertellen. Ze was echt een beetje boos.

Als ik die echo niet gezien had, was het later niet zo'n klap geweest.

Nu werd ik totaal verbrijzeld.

Al mijn gelukzaligheid verdween toen de verloskundige bij de volgende controle met een bezorgd gezicht meldde dat ze geen hartslag meer hoorde.

Jij schrok hevig, maar ik verzekerde je dat het vast allemaal wel mee zou vallen.

We werden meteen weggestuurd voor een nieuwe echo. En daar bleek dat het kikkervisje het niet gehaald had. Het zat er nog wel, maar de ritmische beweging was weg.

'Dat kan gebeuren, in de eerste drie maanden,' zei de gynaecoloog met een troostende grimas. 'Volgende keer beter.'

We moesten meteen een afspraak maken voor een curettage.

Hoewel ik al een paar jaar in een ziekenhuis werkte, wist ik daar niets van.

De gynaecoloog legde ons uit dat ze het kikkervisje gingen verwijderen en meteen ook de hele baarmoederwand zouden schoonschrapen.

Het leek me te gruwelijk voor woorden, maar jij stemde er meteen mee in.

'Ik wil niks doods in mijn buik.'

Toen we emotioneel uitgeput thuiskwamen, belde prompt de verloskundige. Zij probeerde ons op te beuren met de verzekering dat na een curettage doorgaans heel snel een volgende zwangerschap volgt.

'Op ieder missie volgt een wissie,' vertelde ze monter.

Ik zei maar niet dat ik er niet aan moest denken.

Stel je voor dat we nog eens zoiets zouden moeten doormaken.

Op de een of andere manier sprak het vanzelf dat we die avond samen dronken werden en als beesten de liefde bedreven.

De volgende ochtend was je zo misselijk dat ik je moest afmelden bij de makelaardij. Ik vertelde je bezorgde collegaatje meteen dat je de dag erna ook niet zou komen, omdat je dan een curettage moest ondergaan.

Ze schrok hoorbaar.

Ik genoot van de stilte die aan de andere kant van de lijn viel.

Je moest voor de ingreep nuchter blijven, omdat ze je bleken te moeten wegmaken. Dat zal wel met de pijn samenhangen. En anders wilden ze je de gedachte besparen dat ze je kind uit je lijf weghaalden.

Het gebeurde in een echte operatiekamer. Ik mocht niet eens mee naar binnen.

Toen ze je weer naar buiten reden, was je nog verdoofd. Je lieve gezicht lag intens bleek in het kussen, met daaronder zo'n groen operatiehemd.

Ik moest aan mijn oma denken en huiverde.

Al een paar uur later mocht ik je mee naar huis nemen. Je wilde geen taxi, maar vond het juist prettig dat we met de bus eerst moesten overstappen op het station. Thuis dook je meteen in bed, alsof je er geen behoefte meer aan had om me te zien.

Ik moet nog voor het donker was met die half leeggedronken fles whisky op de bank in slaap zijn gevallen.

Het was te veel voor me. Jij wilde steeds maar praten over wat er in je buik was misgegaan, maar dat kon ik gewoon niet opbrengen.

Ik ontvluchtte je zoveel mogelijk en werd tussen mijn nachtdiensten door een stamgast bij een rumoerig buurtcafé. Zelfs het feit dat daar later op de avond Nederlandstalige muziek van het ergste soort gedraaid werd, stond me niet tegen.

Een keer lalde ik zelfs 'Wat ben je lelijk van dichtbij' door het trappenhuis, toen ik weer eens ladderzat kwam binnenwankelen.

Ik merkte dat ik je het dode kikkervisje kwalijk nam.

Dat sloot mooi aan bij jouw schuldgevoel, waar je steeds maar blijk van gaf.

Het spijt me echt dat ik in die tijd zo weinig van je kon hebben.

Wanneer ik hoorde dat je je neus ophaalde, gruwelde ik van de gedachte dat ik je later misschien moest tongzoenen.

En als jij eens wat uit je humeur was, hoorde ik mezelf pesterig vragen: 'O, je moet zeker ongesteld worden, hè?'

Of ik zei, met een kleine variatie: 'Het zullen de hormoontjes wel weer zijn.'

We draaiden angstvallig in kringetjes om elkaar heen, raakten elkaar zo weinig mogelijk aan en gingen al helemaal niet meer met elkaar naar bed.

Mede daardoor sloeg ik totaal los.

Ik zoende in het café iedere vrouw die het toestond dat ik mijn armen om haar heen sloeg.

Daar zul je vast wel wat over gehoord hebben, want er wordt in een buurtje als het onze nu eenmaal vreselijk veel geluld.

Maar je zei er niets over.

Op mijn afscheidsfeestje in het ziekenhuis heb ik me vreselijk misdragen, ik weet het.

Iedereen was verbaasd dat ik jou niet had meegenomen. Ik vertelde maar niet dat ik je verboden had om mee te gaan.

Ik was al aangeschoten toen ik binnenkwam. De toespraakjes, de handjes, de cadeautjes, de slappe grapjes en het gebruikelijke geouwehoer: ik doorstond het allemaal. En toen heb ik het pas echt op een zuipen gezet, samen met Willem, de schoonmaker. Ik bleef jenever bij mijn bier gieten en beledigde op een gegeven moment iedereen die in mijn buurt durfde te komen.

Zuster Van Vloten viel vinnig tegen me uit, maar ik gaf haar gewoon een grote bek, zodat ze onmiddellijk wegging.

Ik herinner me nog dat ik later op de avond met Willem op de grond zat in een of andere lange kantorengang, terwijl ik hem verzekerde dat hij de enige vriend was die ik ooit had gehad.

Verder staat me nog vaag voor ogen dat ik lachend en zingend de personeelsflat in ben gegaan, waar ik nog in de bar heb gezeten.

Volgens jou kwam ik om vijf uur 's nachts thuis, nadat ik buiten nog op de stoep had gekotst.

Toen je me uitkleedde en in bed legde, zag je dat er een condoom om mijn geslacht zat.

Het is mogelijk, Moos, ik zou het echt niet meer weten. Zelfs als het verzonnen is, om mij een hak te zetten, kan ik je niet tegenspreken.

Maar het was nog niet genoeg; ik moest persé een daad stellen.

Het kikkervisje was een litteken teveel.

Op een ochtend, toen jij op kantoor zat, ging ik bij de huisarts langs. Ik vertelde hem dat we besloten hadden geen kinderen te nemen. Dat het ons een logische volgende stap leek dat ik me zou laten steriliseren.

Hij stak zijn pen in zijn mond en knikte. Bedachtzaam vroeg hij of we alle consequenties overzien hadden. Een eenmaal doorgeknipte zaadleider was nog wel te restaureren, zei hij, maar kon nooit meer zo functioneren als voorheen. Bij de minste twijfel moest ik me terdege afvragen of ik wel wilde overgaan tot een zo definitieve ingreep.

Ik viel hem in de rede en deelde zo kordaat mogelijk mee dat we er al uitgebreid over gepraat hadden en dat ons besluit vaststond.

In dat geval, vond hij, was sterilisatie ongetwijfeld de meest praktische oplossing; veel stelletjes blijven uit gemakzucht de pil gebruiken, maar dat is in feite veel ongezonder.

Ik wist dat ik iets onomkeerbaars aan het doen was, Mosemeisje, maar ik deed het voor ons.

Terwijl de huisarts zijn verwijsbriefje zat te schrijven, was er nog een weg terug. Ik had nog kunnen zeggen dat we er toch nog even over moesten praten. Dan zou er niets bij me doorgeknipt hoeven te worden.

Maar ik moest sterk zijn: ik moest iets dierbaars van mezelf opofferen om ons te beschermen tegen het soort pijn dat we gevoeld hadden om het kikkervisje.

Want een mens kan maar een beperkte hoeveelheid ellende verdragen. Je moet het bestaan niet onleefbaar maken.

Natuurlijk ging ik niet naar mijn eigen ziekenhuis, maar naar het UMC.

De dienstdoende uroloog had ik goddank nooit eerder gezien. In de onderzoekskamer moest ik mijn broek en onderbroek uitdoen en gaan liggen. Hij voelde aan mijn zak of er niet ergens een breuk zat.

Als jij me daar aanraakt, heb ik altijd zo een stijve, maar nu was dat geen optie.

Kennelijk was alles in orde, want ik mocht me al snel weer aankleden.

Hij probeerde me niet te bepraten. Wel wilde hij weten of ik nog vragen had.

Ik vroeg waar het zaad bleef, als het niet via de normale weg naar buiten kon.

Geduldig legde hij uit dat het lichaam de overtollige zaadcellen zelf afbrak.

Toen ik even afwachtte of hij me ook zou gaan vertellen dat ik echt nooit meer vader zou kunnen worden als hij eenmaal met me klaar was, stond hij op en zei dat ik bij zijn assistente een afspraak kon maken.

Ik was vreselijk nerveus.

Jou mocht ik er natuurlijk niets van laten merken.

Op de dag dat het zou gaan gebeuren, hield ik me slapend toen jij naar de makelaardij ging. Zodra ik de voordeur hoorde dichtslaan, sprong ik uit bed. Ik nam een korte douche, schoor me en keek naar mezelf in de spiegel.

Nu moest ik sterk zijn.

Al het haar moest van mijn balzak af, had de assistente gezegd. Ik pakte mijn scheerkwast en zeepte mijn zak in. Daarna ging ik er met mijn scheermes voorzichtig overheen, terwijl ik de huid steeds straktrok. Ondanks de grote haarzakjes sneed ik mezelf gelukkig niet.

Even overwoog ik om me per taxi bij het ziekenhuis te laten afzetten, maar ik koos voor de zuinigste oplossing. De bus leverde me keurig op tijd af.

In de poli chirurgie meldde ik me bij de balie, maar daar bleek ik niet op de lijst te staan.

'Gaat u maar even zitten, dan komt het vast wel in orde,' zei de juffrouw achter de computer bijna vinnig.

Onzeker nam ik plaats op een van de banken.

Een paar minuten later kwam er uit een gang een verpleegster tevoorschijn die 'de heer Crebolder' riep.

Toen ik naar haar toeging, bleek ze echter een naamgenoot van me nodig te hebben, een oudere man op krukken.

Hij glimlachte me vriendelijk toe, terwijl hij achter haar aan hobbelde.

Misschien was hij wel familie, maar in ieder geval kwam hij me niet bekend voor.

Moos, ik moet het je allemaal vertellen, dan zul je beseffen wat ik voor je over heb gehad. Ik zweette zo erg dat ik er zeker van was dat iedereen om me heen mijn voeten zou kunnen ruiken.

Net toen ik bij die baliejuffrouw ging informeren of ik echt niet op de lijst stond, doemden er twee vrouwen in verpleegstersuniformen op.

De jongste van de twee liep schuin achter de kordate blondine die me een hand gaf en meldde dat ze me mee kwam nemen naar de afdeling urologie.

Ik boog me langs haar heen om de aantrekkelijker verpleegster met de paardenstaart ook een hand te geven.

Vervolgens brachten ze me door een zijgang naar een kleine ruimte die door een groen gordijn in twee delen was gesplitst.

In elk van de twee hokjes stond een behandeltafel met een witte overtrek eroverheen.

Nadat ik in het mij aangewezen kamertje was binnengegaan, werd de ingang ook met een gordijn afgesloten.

In de hoek hing een dun gordijntje waarachter ik mijn schoenen, sokken, broek en onderbroek mocht uittrekken. De suggestie van privacy die daarvan uitging, werd onmiddellijk teniet gedaan doordat ik half ontbloot op de behandeltafel moest gaan liggen.

Terwijl ik daar ongemakkelijk om me heen lag te kijken, liepen de twee verpleegsters druk pratend om me heen, waarbij ze nadrukkelijk niet naar mijn onderlijf keken.

De blondine instrueerde het meisje met de paardenstaart en liet haar zien waar allerlei apparaten klaarlagen.

Aan de muur hing een reclameplaat voor prentenboeken en boven me een grote dubbele tandartslamp.

Ineens stonden ze naast me.

De kordate verpleegster krikte de behandeltafel omhoog, duwde mijn benen wat uit elkaar en pakte een bakje jodium, dat ze met een gaasje over mijn zak begon te smeren.

'Zo, daar hebben de mensen vaak nog dagenlang plezier van,' grapte ze naar haar collegaatje. 'Dan kunnen ze even niet naar het naaktstrand. Of juist wel, natuurlijk.'

Ik glimlachte flauwtjes en keek verbaasd toe hoe ze een plaat van gebogen kunststof op mijn rechterdijbeen plaatste.

Op mijn vraag waar dat voor nodig was, legde ze uit dat het een beenplaat was, bedoeld voor de aarding van de brander.

Het leek me verstandig om niet verder te vragen.

Over de plaat heen legde ze een groene doek, die ook mijn andere been en mijn buik bedekte. Alleen ter hoogte van mijn schaamstreek zat een vierkante uitsparing.

Ze drapeerde mijn geslacht over de rand van het vierkantje en zei tegen de ander: 'Als we wat langer moeten wachten, leg ik hier ook een doek over, anders is het wat vervelend voor de patiënt. Nu ga ik de dokter even bellen, want die zou hier om 9 uur 10 zijn.'

Alsof dat zijn wachtwoord was geweest, kwam op dat moment de uroloog binnen.

Hij gaf me een hand, pakte een paar plastic handschoenen van een tafeltje en fronste zijn wenkbrauwen: 'Denise, wat zijn dit voor rare dingen? Ze lijken wel hyperallergeen.'

De blonde verpleegster zei afgemeten: 'Ik dacht dat u ze wel prettig zou vinden; er zit talkpoeder in.'

Zonder te reageren duwde de arts de lamp recht boven me, waarna hij de behandeltafel een stukje naar beneden krikte.

Terwijl hij de handschoenen aandeed, vertelde hij zakelijk: 'Ik zal zo eerst even wat moeten frummelen om de zaadleider te pakken te krijgen en dan komt de verdoving.'

Gespannen keek ik toe hoe hij mijn zak bevoelde tot hij iets vast had. Hij hield zijn andere hand op en kreeg een injectiespuitje aangereikt door de blondine.

'Dit voelt licht pijnlijk,' waarschuwde hij, terwijl hij me prikte.

Het volgende moment had hij een tang in zijn hand.

'Zo, nu een knipje en dat is het laatste wat u voelt, hoor.'

Ik kon alleen maar toekijken.

Hij trok een rood buisje door het gaatje in mijn zak naar buiten, knipte het door en bond het af.

Ik ontspande toen ik alles weer door het gaatje naar binnen zag glijden.

'Zo, nu de andere kant,' zei de uroloog.

Geschrokken vroeg ik: 'De andere kant? Maar er geeft toch maar één bal zaad?'

Glimlachend om zo veel domheid verklaarde de man: 'Nee, nee, dat is een veelgehoord misverstand. De testikels heten dan misschien wel teelbal en bijbal, maar ze leveren allebei zaad, hoor.'

Intussen begon de hele procedure opnieuw.

'Ik weet eigenlijk niet hoe we aan die merkwaardige naamgeving komen, want het is gewoon een dubbel systeem.'

Hij was alweer bezig om het buisje door het gaatje te trekken; dit was blijkbaar een routineklus voor hem.

'Dat is slim van het lichaam, want door die dubbele apparatuur is er minder kans op beschadiging. Net als bij de nieren en de longen.'

Het doorgeknipte buisje werd afgebonden en teruggeduwd.

'Vreemd genoeg niet bij de lever, al zou je daar ook de helft van kunnen missen.'

Tevreden keek hij me aan.

'Klaar. Nu alleen de gaatjes nog even dichtbranden.'

Hij zorgde dat zijn schouder en arm mij het zicht benamen.

Ik rook een schroeilucht, maar voelde niets.

Haastig informeerde ik wat er zou gebeuren met de hechtingen waarmee de zaadleiders waren afgebonden.

'Die blijven gewoon zitten,' zei hij, terwijl hij weer rechtop ging staan.

Met een grimas in de richting van mijn kruis grapte ik: 'Tot zover het nageslacht.'

Hij keek me peilend aan, gooide zijn handschoenen weg, gaf me een hand en groette: 'Nou, het beste, hè?'

Zonder op antwoord te wachten, vertrok hij door het gordijn.

In de andere behandelkamer hadden de verpleegsters blijkbaar al een lotgenoot neergelegd, want daar hoorde ik de arts even later dezelfde verhaaltjes afdraaien.

Intussen kwamen de verpleegsters weer bij mij. De blondine liet de ander zien wat er moest worden opgeruimd en weggegooid.

Al pratend plakte ze een paar stukjes plakband aan de lamp boven mijn mishandelde geslacht. Daarna nam ze een gaasje dat ze op mijn zak drukte en met de plakbandjes op zijn plaats probeerde te houden.

'Altijd lekker moeilijk vastmaken hier,' gaf ze als commentaar.

En vervolgens tegen mij: 'Daarom zijn we hier ook zo blij dat er strakke onderbroeken bestaan. U heeft er toch wel eentje bij u, niet?'

Ik knikte. Natuurlijk, want daar had de assistente bij het maken van de afspraak nadrukkelijk om gevraagd.

Ik wees haar waar ze de slip kon vinden en vroeg: 'Wanneer mag dit er allemaal weer af?'

Ze hoorde het niet of deed alsof.

Het meisje met de paardenstaart keek haar onderzoekend aan.

'Als u zich goed voelt, mag u zich wel weer aankleden, hoor,' zei haar collega.

Ik deed wat me gezegd werd.

Toen ik mijn jas aantrok, vroeg ik nog een keer: 'Wanneer mag het gaasje eraf?'

Ze keek me opgewekt aan.

'O, in de loop van de dag. Dat zit er eigenlijk vooral op voor onderweg, als u misschien een nabloedinkje krijgt.'

Ik nam nog wat instructies in ontvangst, groette beleefd en vertrok zo snel mogelijk.

In de bus had ik steeds het gevoel dat er ieder moment bloed door mijn broek zou kunnen sijpelen.

Het begon echter pas een beetje te bloeden toen ik thuis voor de spiegel keek hoe de kleine, driehoekige wondjes eruitzagen.

Dus liep ik met wat opgevouwen wc-papiertjes in mijn onderbroek toen jij 's middags van kantoor kwam.

Ik had je zo graag alles willen vertellen, maar vroeg me af of ik dat ooit zou kunnen.

Het was alsof ik zachter werd, de strijd ontweek.

Ik hield ons negeerspelletje niet vol.

Misschien zocht ik wel naar aanhankelijkheid, ik durf het niet te zeggen.

In het ziekenhuis hadden ze gezegd dat ik na vijftien zaadlozingen of hooguit zes weken terug zou moeten komen voor controle. Anderhalve week na de ingreep had ik door een systematisch masturbatieprogramma negen zaadlozingen achter de rug.

En toen merkte jij wat er gebeurd was.

Jij hebt meer slaap nodig dan ik en moet er 's ochtends ook eerder uit.

Daarom hoefde ik alleen maar lang in de kroeg te blijven zitten of voor de televisie te hangen om er zeker van te zijn dat jij sliep als ik bij je in bed kroop.

Tot je me die nacht verraste toen ik om een uur of drie mijn tanden stond te poetsen.

Ineens stond je in de badkamer.

'Waar kom jij vandaan?' vroeg je en rekte je uit.

Ik mompelde dat ik een of andere Franse film had zitten kijken op een Duitse zender en daarna nog wat videoclips aan me voorbij had laten gaan.

Ik had me al uitgekleed.

Je sloeg je armen om me heen en drukte je van achteren tegen me aan.

'Ach, Wiebe, hoe moet het toch met ons?' vroeg je.

Ik nam niet aan dat je daarop een antwoord verwachtte, dus ging ik gewoon door met poetsen.

Je kuste me tussen mijn schouderbladen en liet je handen over mijn borst glijden.

Stug doorpoetsend sloot ik mijn ogen.

'Wacht,' zei je. 'Eerst even plassen.'

Je ging naast me op het toilet zitten.

Terwijl je urine in de pot klaterde, streelde je mijn billen. Ik trok ze strak.

Je hand ging over mijn heup naar voren, om daar de vertrouwde lijn van liezen te verkennen. Geroutineerd nam je mijn balzak in de kom van je hand.

Heb ik mezelf toen op de een of andere manier verraden of had je het zelf al gemerkt?

Je hield middenin de beweging op en boog je bovenlichaam naar voren.

'Wat heb jij nou gedaan?'

Automatisch keek ik naar je borsten.

Met een ruk trok je me opzij, zodat je me beter kon bekijken.

Ik legde de tandenborstel neer, spuugde een keer in de wasbak en wachtte op het onvermijdelijke.

Nog altijd op de wc gezeten deed je mijn geslacht omhoog, waardoor mijn naakte zak volledig zichtbaar was.

'Waar is je haar?' vroeg je.

En toen zag je natuurlijk de korstjes op de twee driehoekjes.

'En wat is dat?'

Ik gaf geen antwoord.

Dat hoefde ook niet.

Je trok je hand weg en bracht die naar je neusbrug.

Even bleef je zo zitten, terwijl ik me geen houding wist te geven.

Toen stond je op, je keek me recht in mijn ogen en eiste: 'Wiebe, zeg verdomme dat het niet waar is.'

Ik staarde in de dreigende blauwte van je ogen, met de lichtende ster om de iets kleiner wordende pupil.

Wat moest ik zeggen?

Je wachtte heel even en leek toen te knakken.

Weer zocht je hand de bovenkant van je neus en je schouders hingen af.

Een moment later haalde je echter uit.

De kletsende klap zorgde ervoor dat mijn wang vuurrood werd, alsof ik aan één kant bloosde.

Ik hoorde je even later kwaad huilen in onze slaapkamer. Het leek me beter niet naar je toe te gaan, maar op de bank te gaan slapen. Dat is waarschijnlijk niet verstandig geweest.

De volgende ochtend maakte je me vroeg wakker. Je stond naast me te wachten tot ik me had uitgerekt en mijn ogen goed open had.

Even dacht ik dat je kwam om goedmaakseks, maar je zei alleen maar: 'Ik ga weg, Wiebe. Ik kan dit niet meer.'

Ik legde mijn hand in je knieholte.

Tevergeefs, want je rukte je been los en liep de kamer uit. Na een korte aarzeling ging ik je achterna.

Je had al twee koffers klaarstaan in de gang.

Zonder iets te zeggen keek ik toe hoe je die de trap afzeulde.

Je deed de voordeur open, zette de koffers op straat en wierp je sleutels het gangetje in.

Toen smeet je de deur met een dreun achter je dicht.

Al die tijd had je je niet omgedraaid.

Ik ging bovenaan de trap zitten en voelde mezelf zielig.

Eigenlijk ging ik ervan uit dat je die dag na je werk gewoon naar huis zou komen.

Ik zat de hele avond te wachten, maar je kwam niet.

Pas de ochtend daarna belde je om te zeggen dat je bij je ouders zat.

En dat het voorbij was tussen ons.

Je stuurde je broertje om wat dingen op te halen. Ik was nog zo vriendelijk om die eikel binnen te laten ook. Toen hij jouw kleren, boeken en wat kooktroep aan het inladen was, wilde ik een deuk in zijn zorgvuldig gepoetste auto trappen. Niet vanwege die spullen, want je weet dat je desnoods alles van me had mogen hebben, maar omdat hij ze bij me weghaalde.

Die avond werd ik maar weer eens liederlijk dronken. Ik geloof dat ik midden in de nacht nog naar het huis van je ouders heb gebeld en sentimenteel tegen je steeds bozer wordende vader heb aangeluld, totdat hij de hoorn erop gooide. Maar dat kan ik ook gedroomd hebben.

De volgende ochtend heb ik ons hele bed ondergekotst. Ik was te ziek om het op te ruimen; alleen daarvoor had je eigenlijk al moeten terugkomen.

Je liet me echter vreselijk in de steek.

Eerlijk gezegd voelde ik me gebruikt. Door mij had jij je losgemaakt van je ouders, door mij had je een goede baan gekregen, door mij was je een vrouw geworden. En nu liet je me gewoon vallen.

Ik had geen baan, geen geld en geen maatje meer, terwijl ik zoveel voor jou had gedaan en me zelfs voor jou had laten steriliseren.

Er zat niets anders op: je moest gewoon weer naar huis komen. Dan zou ik je vreselijk straffen - ik had de handboeien en de rijzweep al klaarliggen - maar daarna zou ik je toch weer accepteren. Zo groot is mijn liefde.

Ik was dan ook dolblij toen ik twee dagen na je vertrek een envelop met jouw handschrift tussen mijn post vond. Maar het was geen excuusbrief. Je schreef dat je je van me wilde laten scheiden.

Wat moest ik nog?

Ik moest met iemand praten om me te beklagen over je verraad. Maar met wie?

Ik ben bij Eric aan de deur geweest. Hij weigerde me binnen te laten, stond me in de deuropening een tijdje aan te horen en zei toen dat ik beter naar huis kon gaan.

Ik belde Lisette, maar die liet me al snel weten dat ze jou helemaal gelijk gaf, zodat ik het gesprek maar beëindigde.

In mijn wanhoop heb ik zelfs Mechteld nog gebeld. Toen ze mijn stem hoorde, legde ze direct de telefoon neer: niet op de haak, maar naast het apparaat, zodat ik haar kon horen weglopen. Ik heb nog een tijdje naar de stilte in haar kamer geluisterd.

Ze was er nog, dat wist ik zeker, want ik had geen deur gehoord. Maar ze was er niet voor mij.

Voor me ligt een stapeltje folders, Moos, die ik heb meegenomen uit het ziekenhuis.

'Vragen over kanker?'

'Post-traumatische dystrofie.'

'Overgewicht.'

'Nu weten we beter.'

'Acht goede redenen om naar de dokter te gaan.'

'Volgt u een dieet of hebt u vragen over voeding?'

'Slachtofferhulp helpt.'

'Eten naar hartenlust.'

En 'Uw rechten als patiënt'.

Ik moest toch wachten, dus heb ik er vrij willekeurig een paar uitgezocht.

Precies een week nadat je mij had verlaten, ben ik er namelijk heengegaan voor controle. Ik lag qua masturbatie dus keurig op schema.

's Ochtends deed ik een kwakje in een daarvoor speciaal leeggespoeld jampotje.

Er bleek bij het laboratorium een aparte balie te zijn voor dat soort afgiften. Ik moest 'vanwege privacyredenen' achter een rode lijn blijven staan totdat ik aan de beurt was.

In een andere rij stond een vrouw die ik vaag van gezicht kende. Ze had haar arm om een meisje geslagen dat kennelijk haar dochter was.

Ik gaf natuurlijk geen blijk van herkenning.

Toen ik eenmaal naar voren werd geroepen, zag ik dat er in een behandelruimte daarachter een medewerkster bezig was een oudere man te prikken. De juffrouw achter de balie vroeg mijn geboortedatum en zette die samen met mijn naam op het potje. Toen kon ik weer gaan.

Twee dagen later mocht ik tussen 9 en 10 uur 's ochtends bellen voor de uitslag.

Gek, maar om dat soort dingen word ik toch altijd zenuwachtig, alsof het om een examen gaat.

Hoewel ik de avond tevoren stevig was doorgezakt, was ik die vrijdag veel te vroeg wakker. Ik had de krant al helemaal uit toen het eindelijk 9 uur was.

Nadat de telefoon lang was overgegaan, kreeg ik op het opgegeven nummer uiteindelijk een assistente urologie. Ze vroeg mijn naam en geboortedatum.

Na enig rommelen en gepraat op de achtergrond, vertelde ze me: 'We hebben de uitslag van uw onderzoek binnen. Er zijn geen zaadcellen aangetroffen, dus dat is helemaal in orde.'

Ik bedankte haar, waarop ze afsloot met: 'Fijn, tot ziens.'

Ondanks alles moest ik grinniken

'Dat hoop ik niet. Dag juffrouw.'

Het is dus definitief: ik ben voorgoed onvruchtbaar. Uit mijn zaad zal in ieder geval geen Einstein of Jezus voortkomen. Of een roodharige Boeddha, dat had me ook wel leuk geleken. Al die kansen heb ik opgeofferd, uit naam van de liefde die jij nu versmaadt.

Het heeft dagen geduurd voordat ik het braaksel in ons bed met onderlaken, dekbed en al heb weggegooid. De matras heb ik, ondanks de stank, gewoon omgedraaid.

Sindsdien slaap ik zonder lakens, met een oude deken over me heen.

Op allebei de nachtkastjes zet ik 's avonds een bijna vol glas whisky, zodat ik meteen iets kan drinken als ik wakker word.

Je hebt me natuurlijk gezien, toen ik je bij je werk en het huis van je ouders heb staan opwachten.

Ik deed ook geen moeite om me te verbergen.

Op ieder moment had je naar me toe kunnen komen om te zeggen dat het je speet.

Dan had ik je alles vergeven, dat zweer ik je.

Je vader en je broertje begrijpen dat niet; daarom deden ze zo lomp tegen me en dreigden ze met de politie.

Niemand heeft onze liefde ooit begrepen.

De mensen zijn zo blind.

Absense makes the heart grow fonder. Ik zei het al: alle clichés zijn waar.

Maar ik mis je zo vreselijk, Moos. Ik zou er alles aan doen om jou weer terug te krijgen.

Maar je weigert met me te praten.

Als ik niet zeker geweten had dat jij op het feestje van Lisette zou zijn, was ik beslist niet gekomen.

Ik keek uit naar de mogelijkheid om even met je te kunnen dansen.

Om samen wat te drinken en dan tegen je te zeggen dat we moeten ophouden met die gekkigheid.

Dat we voor elkaar geschapen zijn.

Dat er nooit een liefde is geweest als de onze.

Toen je in je zwarte jurkje binnenkwam met die man, was het alsof ik een klap in mijn maag kreeg.

Ik was ervan overtuigd dat je hem alleen maar had meegenomen om mij te treiteren.

Hij droeg zelfs een stropdas, verdomme.

Lisette kwam naar me toe en bezwoer me dat ik me rustig moest houden, anders kon ik beter gaan.

Ze had niets hoeven zeggen, want ik zou heus geen scène hebben gemaakt.

Ik geef toe: ik had even de neiging om naar die figuur toe te stappen en te zeggen dat het niet goed was dat hij met je was meegekomen, dat je van mij bent en dat ik alles van je weet.

Maar dat durfde ik niet, vanwege je ogen. Het gevaarlijke blauw liet me weten dat ik beter niet in de buurt kon komen.

Pas toen besefte ik dat er echt geen weg terug meer was.

Meteen nam ik een limonadeglas vol whisky, al had ik de hele dag nog niets gegeten. De drank maakte me warm en riep een nieuw besef in me wakker: als ik dan niet gelukkig met je mocht zijn, moest ik zorgen dat je het geluk dan maar bij iemand anders vond.

Echte liefde is onbaatzuchtig.

Ik vroeg Lisette om een stuk papier en een pen. Daarmee stelde ik een gebruiksaanwijzing op, met alles wat die ellendeling van je moest weten om je liefde waard te kunnen zijn.

All I ever taught you was everything.

Niet alleen onthulde ik al je lekkere plekjes, je lievelingseten en je favoriete films. Ik waarschuwde hem ook vooral niet te hard van stapel te lopen met buitenseks en vastbinden. En natuurlijk heb ik gewezen op je lachje, dat zowel veelbelovend als onheilspellend kan zijn.

Daarnaast heb ik de vrijheid genomen te vertellen dat je familie bestaat uit gevaarlijke psychopaten, maar dat zal hij inmiddels zelf al wel hebben gemerkt.

Ik wachtte tot je naar het toilet ging. Toen sloeg ik mijn restje whisky in één keer achterover en stond op.

Lisette schrok, omdat ze me in de richting van je nieuwe vriend zag lopen, maar ik gebaarde dat ze zich geen zorgen hoefde te maken.

Bij hem aangekomen, glimlachte ik en stelde me voor.

Zonder zijn naam te noemen, zei hij verrast: 'Ach, jij bent Wiebe! Ik heb veel over je gehoord.'

Ik zal hem wel onderzoekend hebben aangekeken, want hij schoot in de lach.

'Moos had al verteld dat je rood haar hebt.'

Moos. Hij zei Moos.

Normaal gesproken zou dat een reden zijn geweest om hem voor zijn kop te slaan. Maar ik had me voorgenomen dat alleen jouw geluk telde, dus hield ik me in.

Ik overhandigde hem het papier en moest twee keer slikken voordat ik kon zeggen: 'Hierop heb ik wat tips geschreven, die misschien nuttig voor je zijn.'

De glimlach bevroor op zijn gezicht.

Hij vouwde mijn papier open, las snel een paar regels en verfrommelde het vervolgens tot een prop, die hij in een prullenbak wierp.

Mijn mond viel open van zoveel stompzinnigheid.

Hij knikte me minzaam toe: 'Bedankt, hoor, maar wij redden onszelf wel.'

Toen draaide hij me zijn rug toe. Sarcastic mister know it all.

Ik heb maar niet gewacht tot je terug was.

Uit mijn ooghoek zag ik dat Lisette me nog achterna kwam, maar ik wilde niet praten, dus haastte ik me haar voordeur uit.

De avondlucht voelde lekker fris aan en het was nog niet eens donker.

Natuurlijk wilde ik iets drinken, maar ik had geen geld meer. Ik kon niet eens meer de huur betalen.

Die fles whisky had ik gewoon mee naar buiten moeten nemen; dat had Lisette vast niet erg gevonden.

De hele avond en nacht liep ik door de stad, langs alle plekken waarvan ik me kon herinneren dat we er samen zijn geweest.

Bij elk daarvan heb ik even met mijn hoofd tegen een muur gebonkt.

Nu wordt het alweer licht en sta ik tegenover het Albert Heijn-filiaal waar ik jou heb leren kennen.

Met de vogels deel ik dit eenzame uitzicht.

I've got the blues, they're eating my heart away.

Ik overweeg of ik mijn murwgebeukte hoofd ditmaal tegen de etalageruit van jouw winkel zal slaan, dan is er vast wel een stuk glas dat hunkert naar mijn halsslagaders. Maar zelfs zo'n offer zou je waarschijnlijk niet begrijpen.

Eigenlijk heb je iemand als ik helemaal niet verdiend.

Colofon

September 2013

Copyright © 2013 Uitgeverij Link B.V.

Omslagontwerp: DPS, Amsterdam

Zetwerk: Uitgeverij Link B.V., Culemborg

ISBN: 9789462320222

NUR: 330