Ik had Adam al meer dan twintig jaar niet in levende lijve ontmoet. Ik had hem natuurlijk op televisie gezien - het werd steeds moeilijker om hem te missen - maar de laatste keer dat ik hem persoonlijk ontmoette was toen we onze bul op waren gaan halen. Mary was er ook bij geweest.

‘Nou,’ had hij gezegd, terwijl hij me een por tegen mijn arm gaf. ‘Godzijdank is het achter de rug. Laten we iets gaan drinken. We moeten het vieren.’

‘Nee,’ had ik gezegd. ‘Dat wil ik niet.’

Mary had helemaal niets gezegd.

Ik zal niet ontkennen dat het na al deze tijd een schok was om Adam te zien, en geen plezierige. Het was de eerste van drie schokken die die middag kort na elkaar kwamen.

Ik stond bij een van de grote ramen van de leeszaal die uitkeken op St. James Square. Het was een dinsdagmiddag in februari, kort na de lunch, en het regende. Ik zag hoe de koepeltjes van de paraplu’s zich als natte kevers over het plaveisel haastten en de gestage stroom van verkeer die zich met de wijzers van de klok mee rond het plein bewoog. Adam moest door het parkje in het midden zijn gelopen. Hij kwam uit de poort in het hek aan de noordkant. Hij wachtte een ogenblik op een luwte in het verkeer.

Op dat moment herkende ik hem. Ondanks de regen droeg hij geen hoed of paraplu. Hij droeg een Burberry regenjas, maar zelfs die was niet dichtgeknoopt. Hij hield zijn hoofd achterover en zijn benen een eindje uit elkaar. Hij glimlachte alsof het weer een vriend en geen ongemak was.

De eerste keer dat ik hem zag had hij ook zo gestaan. Ook toen regende het. Dat was de eerste dag van ons eerste jaar aan de universiteit geweest. Ik had vanuit mijn raam neergekeken op het plein met de kinderkopjes, terwijl ik wou dat ik nog steeds thuis was. Daar stond Adam en keek of de hele boel van hem was. Dertig seconden later ontdekte ik dat hij mijn nieuwe kamergenoot was. Hij studeerde ook Engels, dus zagen we elkaar een heel jaar lang bijna de hele dag, afgezien van de vakanties.

Er verscheen een doorgang in het verkeer, net als bij de Rode Zee. Hij liep de weg over, terwijl hij met zijn tas zwaaide. Ik zag dat hij hierheen kwam, naar de London Library.

Adam keek omhoog naar de ramen van de leeszaal. Hij kon niet hebben gezien dat ik op hem neerkeek - ik had te ver van het raam af gestaan. Maar ik draaide me om en liep weg, alsof ik betrapt was terwijl ik iets deed wat niet hoorde.

Voor ik verderga, kan ik beter iets over de London Library vertellen. Om te beginnen is het een gebouw, een oud huis, waarin in 1841 een particuliere leesbibliotheek werd gevestigd. Tot de leden behoorden mensen als Dickens en Thackeray, Carlyle en George Eliot. In de loop van de tijd breidde het zich naar alle kanten uit, omlaag en omhoog, opzij en naar achteren, tot het gebouw een labyrint van literatuur was geworden.

In de leeszaal op de eerste verdieping heerst nog steeds de sfeer van een welvoorziene herenbibliotheek met leren fauteuils voor de open haard, rekken met de recentste periodieken en rijen boekenkasten tot ver boven je hoofd. In al die jaren dat ik er geweest ben heb ik nooit iemand met stemverheffing horen praten.

Er zouden meer dan een miljoen boeken in meer dan vijftig talen staan, op in totaal een kleine vijfentwintig kilometer planken. Tegenwoordig komt daar ook nog een elektronische zee van informatie bij. Maar het zijn de echte, gedrukte boeken waar het om gaat. Ik moet vaak denken aan het enorme gewicht van al dat papier, al die inkt, al die woorden, al die gedachten.

De London Library is in zekere zin een republiek der letteren. Zo lang ze hun contributie betalen en zich aan een paar regels houden, hebben de leden gelijke rechten en privileges. Misschien was dat wel de belangrijkste reden dat de bibliotheek zo belangrijk voor me was. In de London Library hoefde ik voor niemand onder te doen. Sinds mijn huwelijk drie jaar geleden was gestrand, voelde ik me daar meer thuis dan in mijn eigen flat.

In de loop der jaren is de collectie steeds groter geworden. Met het aangroeien van het aantal boeken hield de ruimte om ze te herbergen gelijke tred. De leden hebben vrije toegang tot de collecties die zich steeds verder uitbreiden in de bergkreten van gebouwen achter de voorgevels van St. James Square.

De bibliotheek is een organisch wezen dat zich in de loop van tientallen jaren volgens zijn eigen logica in vele gebouwen en over vele vloeren heeft ontwikkeld. Er zijn schuilhoekjes, smalle ijzeren trappen en stoffige, zelden bezochte alkoofjes, waarvan de wanden sinds de tijd van Virginia Woolf niet meer geschilderd zijn. Soms heb ik het idee dat de bibliotheek eigenlijk een groot brein is en dat wij, de leden die in de loop van de jaren gekomen en gegaan zijn, niet meer dan zijn vluchtige gedachten en invallen zijn.

Je weet nooit wat je precies op de planken zult vinden. Er zijn vele vergeten boeken die niemand sinds hun komst in de bibliotheek misschien ooit nog heeft ingezien. Waar zou ik anders De stem van de engelen hebben kunnen vinden of over de dodensonate hebben kunnen horen? Maar nu was er een slang in mijn aardse boekenparadijs en zijn naam was Adam.

Ik liep de trap af naar de uitleenbalie op de begane grond. Ik kwam daar net op het moment dat Adam door het controlepoortje liep. Hij stopte de geplastificeerde lidmaatschapskaart in zijn portemonnee. Hij was dus lid, geen bezoeker.

Hij sloeg rechtsaf de kleine zijzaal in waar de kledingkastjes zijn. Ik was er vrij zeker van dat hij me niet zou herkennen. Hij nam nooit echt notitie van mensen. In ieder geval was ik, anders dan hij, erg veranderd sinds hij me de laatste keer had gezien. Ik was dikker geworden. Ik had een verwarde baard met plukken grijs erin. Ik werd langzaam kaal.

Ik bleef staan bij het raam waardoor ik neerkeek in de Lightwell-leeszaal. Ik opende mijn aantekenboek en deed of ik een van de pagina’s raadpleegde. Het boek viel open bij de gegevens die ik overgenomen had uit de computercatalogus, toen ik in de index van auteurs voor het eerst naar Francis Youlgreave had gezocht. Slechts twee van zijn boeken stonden er vermeld: Het oordeel van vreemden en De talen van de engelen. Beide herdrukken uit de jaren vijftig van de vorige eeuw.

Aan de rand van mijn gezichtsveld zag ik Adam door de hal naar de lange balie lopen die de leden van het personeel scheidt. Hij legde een paar boeken neer die hij terugbracht. De dichtstbijzijnde assistente toonde de vertraagde reactie van mensen die een bekende persoonlijkheid ontmoeten en glimlachte naar hem. Adams gezicht kon ik niet zien, maar zijn houding veranderde - hij leek een beetje langer te worden, een beetje breder. Een pauw die zijn veren spreidt.

Hij keerde zich om en liep achter me langs de ruimte binnen waar de catalogus en de fotokopieerapparaten zijn. De twee boeken bleven een ogenblik op hun plaats liggen. Ik liep erheen en pakte het bovenste op. Het was een studie over de Britse fin de siècle poëzie; ze was geschreven in de jaren dertig van de vorige eeuw door iemand die heel wat kritieken voor de Times Literary Supplement schreef. Ik had het doorgenomen voor mijn Youlgreave-onderzoek, maar er stond weinig in wat de moeite waard was en Youlgreave zelf werd nauwelijks genoemd.

De assistente keek op. ‘Het spijt me, ik heb dat nog niet ingeboekt - wilt u het lenen?’

‘Ik weet het niet. Maar mag ik het even inkijken? En dit ook.’

Ze scande de labels en overhandigde me de boeken. Ik nam ze mee naar boven, terug naar de leeszaal, en ging weer aan mijn tafeltje zitten. Het andere boek was een biografie van Aubrey Beardsley. Ook dit boek had ik doorgenomen - Beardsley had de illustraties verzorgd voor een verzamelaarseditie uit 1897 van een Youlgreaves meer bekende gedichten: De vier laatste dingen. Er stond weinig in over Beardsleys relatie met Youlgreave - alleen de gebruikelijke onbevestigde bewering dat ze zich in dezelfde tamelijke louche culturele kringen in Londen bewogen, samen met een verslag van Beardsley moeizame strijd om een honorarium van Youlgreaves uitgever te krijgen. Maar van de pagina waarop dit vermeld stond, was de bovenhoek omgevouwen, een onplezierige gewoonte die sommige lezers hebben. Adam deed het altijd bij mijn boeken en het maakte me woedend.

Toen wist ik dat dit meer dan een toeval moest zijn. Dat was de tweede schok van die middag. Adam deed bijna zeker onderzoek naar Francis Youlgreave. De schoft, dacht ik, heeft hij nog niet genoeg? Heeft hij me nog niet genoeg ontnomen?

Ik bleef automatisch de bladzijden omslaan. Mijn aandacht werd getrokken door een gele flits. Het was een geel post-it briefje, waarop de verwijzing in de bronnen met betrekking tot de Youlgreave-commissie genoteerd stond. Ook dat was typisch voor Adam - hij liet altijd allerlei rommel in andermans boeken achter; ik heb ooit een uitgedroogd plakje bacon in mijn exemplaar van Sternes Sentimental Journey gevonden.

Er stond iets met potlood op het memobriefje geschreven. Wat ben je toch een verdomde lul. Je krijgt je trekken nog wel thuis.

Dat was de derde schok. Ik herkende het handschrift, de lussen aan de staarten van de letters, die licht achterover helden, de neiging om van het puntje op de “i” een klein, onvolledig cirkeltje te maken, vanaf links met de wijzers van de klok mee. In de loop van de jaren was het handschrift flink veranderd - de letters waren bijvoorbeeld slordiger van vorm en zaten nu aan elkaar als een stuk prikkeldraad op een gevangenismuur.

Maar er hoefde niet aan getwijfeld te worden. Enige kennis van de eerste beginselen van oude handschriften heeft zijn voordelen. Ik zag meteen dat het het handschrift van Mary was.

Mary was onbereikbaar voor mij. Ze zat een jaar onder mij. Ik had haar wel eens gezien - als ze naar college ging, in de koffiekamer van de faculteit en een keer in de bar van de Eagle op de schoot van iemand die aan Harvard was afgestudeerd en in een Porsche reed. Voor zover ik wist, had ze zelfs geen idee van mijn bestaan.

Dit veranderde op een avond in mei, toen ik met een vriend van een vriend naar een feestje in iemands studentenhuis ging. We kwamen net uit een pub. Iemand stond in de voortuin over te geven toen we aankwamen. De muziek speelde zo luid dat de ramen in hun sponningen trilden.

We drongen door de menigte in de gang naar de keuken, waar de drank stond. Ook die was afgeladen vol. Iemand gaf me een joint toen ik binnenkwam. Iedereen schreeuwde om zichzelf boven de muziek uit verstaanbaar te maken. Twintig minuten later kwam ik tot de ontdekking dat de joint sterker was dan ik had gedacht. Ik moest weg van al die mensen, de hitte en het lawaai.

De achterdeur was open. Ik wankelde naar buiten. Ik voelde de koele lucht op mijn huid. Er was een tuintje vol onkruid en roestend oud ijzer. Een stelletje lag te vrijen op een oude matras. Licht en muziek stroomde uit het huis naar buiten, maar beide waren gedempter en draaglijker. Ik keek naar de hemel in de hoop sterren te zien, maar daar was alleen de doffe, gele gloed van een stadshemel bij nacht.

Ik ging op een afgedankte koelkast zitten die op zijn zijkant tegen het hek lag. De dope liet mijn gedachten nog steeds in het rond tollen, maar langzamer nu, bijna plezierig. De tijd verstreek. Het stel op de matras was kreunend bezig in hun eigen wereldje. Toen was ik opeens niet meer alleen.

Ik keek op van een verandering in het licht. Mary stond in de opening van de keukendeur. Ze droeg een nauwsluitende, wijnrode, fluwelen jurk. Haar haar hing in een donkere massa rond haar hoofd. Haar gezicht was in de schaduw en het licht achter haar vormde een soort aura om haar heen.

Ik keerde mijn hoofd af, omdat ik niet wilde dat ze zou denken dat ik naar haar staarde. Ik hoorde haar voetstappen. Ik ving een vleug van haar parfum op, die vermengd met haar eigen geur een unieke combinatie vormde.

‘Waarom kijk je altijd zo triest?’ vroeg ze.

Ik keek geschrokken op. ‘Wat?’

‘Waarom kijk je zo triest?’

‘Ik weet het niet,’ zei ik. ‘Ik voel me niet zo.’

‘Niet triest,’ zei ze. ‘Dat is het verkeerde woord. Alsof je over tragische diepzinnigheden zit te peinzen.’

‘Schijn bedriegt,’ zei ik.

‘Heb je een sigaret voor me?’

Dat was een vraag waaraan ik makkelijker kon voldoen. Ik pakte mijn sigaretten en bood er haar een aan. Ze boog zich naar voren, toen ik mijn aansteker voor haar omhooghield. In het licht van de vlam zag ik de glans in haar ogen, de vooruitstekende jukbeenderen en de donkere, verleidelijke kloof tussen haar borsten.

‘Schuif eens op,’ zei ze, terwijl ik mijn eigen sigaret aanstak. ‘Er is wel plaats voor twee.’

Dat was er, maar krap. Ik schoof over de koelkast. Ze ging zitten, haar dij tegen de mijne. Ik voelde haar warmte door mijn spijkerbroek heen.

‘Christus, wat is het koud.’

‘Wil je mijn jasje?’ bood ik aan.

Toen we weer zaten, rookten we een tijdje zwijgend, terwijl we luisterden naar de geluiden uit het huis en de volkomen andere geluiden vanaf de matras.

‘Maar goed,’ zei ze, ‘je zou altijd triest moeten kijken.’

‘Waarom?’

‘Omdat je knap bent, wanneer je triest kijkt. Zo gevoelvol.’

Ik wist niet wat ik daarop moest zeggen. Ik vroeg me af of ze stoned was. Of dat ik zelf veel en veel erger stoned was dat ik had gedacht en dit een soort hallucinatie was.

‘Ik heb je wel eens eerder gezien, niet?’ ging ze verder. ‘Het is merkwaardig dat we nog nooit met elkaar hebben gepraat. Tot nu toe, bedoel ik. Hoe heet je?’

‘Tony,’ zei ik.

‘Ik ben Mary,’ zei ze. En toen kuste ze me.

Wat ben je toch een verdomde lul. Je krijgt te trekken nog wel thuis.

De woorden bezorgden me een zoete, scherpe steek van plezier. Het handschrift was beslist van Mary. De ‘je’ kon niemand anders dan Adam zijn. Ze waren nu al bijna twintig jaar samen. Ze waren een paar jaar na hun afstuderen getrouwd.