De jongen die geen schaduw wierp

Mijn naam is Smoel. Waarschijnlijk heb je wel eens van me gehoord, in kranten of op tv. Ik ben die jongen die geen schaduw heeft. Je kunt schijnwerpers op me richten wat je wilt, maar het zal je niet helpen. Natuurkundigen zeggen dat ik een evolutionair wonder ben. Amerikanen zeiden dat ik een geheim wapen was, van de Russen dan, want Al-Qaeda zou er te dom voor zijn. Christenen zeggen dat ik een Gezant Gods ben. Mama noemt me een engel, maar dan van de aardsere soort. Maar dat ben ik allemaal niet. Ik ben gewoon Smoel. Ik wou dat ik wist wat dat betekende.

Het is iets in mijn genen, zeggen ze, al weten ze niet wat. Molecuulstructuren en de werking van het licht, bla bla. Het kan me niet schelen, want ze kunnen het toch niet fixen. Zelfs onder mijn kin, oksels en ribben vind je geen schaduw, hoe je me ook belicht. Daardoor schijn ik er nogal tweedimensionaal uit te zien. Zelf weet ik niet hoe ik eruit zie, want ik heb geen spiegelbeeld. Op mijn linkerheup zit een litteken in de vorm van een vraagteken. Dat heb ik opgelopen toen de verloskundige me liet vallen, toen ze me voor de spiegel omhoog hield. Mama zei dat alleen een stuk vliegende navelstreng zichtbaar was, en dat de verloskundige gilde, en de kamer uitrende. Toen ze de foto's van de bevalling ontwikkelden vonden ze een boel aaaw en goody-goody, maar geen baby. De enige foto's waarop ik ooit ben vastgelegd zijn de echo's van mama's buik. Die gaan met geluid, niet met licht.

'Je moet trots zijn op je genen,' zeggen mam en pap altijd. Ze zijn de oprichters van Progressief Waspik, een gemeentelijke politieke partij die verzot is op anders-zijn. Ledenvergadering: 'Wij hebben laatst een Fillipijntje geadopteerd.' 'Ga weg! Onze zoon is homo.' 'O ja? Nou de onze heeft geen schaduw.' Drie-nul, niemand die dát overtreft. Mama doet aan yoga en is Zen en papa kookt liever voor daklozen dan voor ons. In het belang van anderen (lees: mijn ouders) wordt het belang van mij nogal eens over het hoofd gezien.

Tot mijn zevende wisten ze me redelijk geheim te houden. Maar je snapt dat het een keer moest uitlekken. Op een dag werd ik door twee mannen met zwarte zonnebrillen uit het klaslokaal gehaald en in een geblindeerde wagen gedouwd, waar ik een injectie kreeg. Toen ik wakker werd bevond ik me op een basis in de Verenigde Staten, waar ik vier maanden lang door een legertje wetenschappers en officiers werd onderzocht. De eerste drie weken hield ik vol dat ik van Mars kwam en dat mijn doel complete wereldoverheersing was, daarna werden ze extreem onbeleefd en begonnen ze dreigementen te uiten. Ik werd pislink toen ik op een morgen wakker werd en ontdekte dat ze een lap huid van mijn kont hadden weggesneden om een kweek te maken. Ik besloot per direct mijn medewerking te staken, maar diezelfde week nog kreeg ik te horen dat ik onbruikbaar was, en werd ik herenigd met mijn ouders. Ter compensatie voor het ongemak kregen we een artikel aangeboden in National Geographic. Aanvankelijk pikten mijn ouders het niet en wilden ze stappen ondernemen, maar toen ze ontdekten dat de mannen die me hadden ontvoerd boven de wet opereerden en dat de mediahype die volgde een goudmijntje was voor de kas van Progressief Waspik, waren ze snel om.

En ik? Ik werd een celebrity, fijn en bedankt. Bij Oprah lieten ze me geen make-up dragen omdat ze vonden dat een zwevend, geschminckt masker zonder ogen en mond er op tv te luguber uit zou zien. Een compleet onzichtbare jongen leek ze wel een geinige bijkomstigheid, dus zag ieder die niet in de studio was alleen mijn kleren bewegen en moest ik objecten oppakken en achter een infraroodapparaat gaan staan om te bewijzen dat ik er was. Op Oprah's vraag hoe de onderzoekers me hadden behandeld antwoordde ik in steenkolenengels: 'I find that the government has no right to experiment with my ass.' Dat geintje kostte ze drie miljoen om in de doofpot te stoppen, en nog bleven de aanklachten van seksueel misbruik binnenstromen. Sukkels.

Eén-één, zou je denken. Nou, bij lange na niet. In de jaren die volgden werd ons gazon overlopen met cameraploegen die een glimp van me wilden opvangen. Wat technisch onmogelijk is. Twaalf circussen en drieëntwintig curiositeitenmusea boden astronomische bedragen om me in hun freakshows tentoon te stellen. Ik ben 268 keer heiligverklaard en ik heb 29.000.000 hits op Google, evenveel als Brad Pitt. Leuk hoor, pap en mam, dat anders-zijn. Totdat je het zelf bent. Iedereen weet wie ik ben. Iedereen, behalve ikzelf.

Splinter zei een keer dat je dromen bepalen wie je bent. Maar ik droom niet. Dat zeggen meer mensen, maar ik droom echt niet. Om eerlijk te zijn weet ik niet eens wat dromen zijn. Uit de talloze EEG-scans die van me zijn gemaakt is gebleken dat mijn hersenen nul komma nul activiteit vertonen tijdens de remslaap. Ze hebben nooit officieel vastgesteld dat het samenhangt met mijn kwaal, maar duh. Ik denk dat ik daarom geen vrienden heb, geen gevoelens en geen fantasie. Ik mis een doel. Ik mis diepte. Erg? Het laat me allemaal koud.

Mijn enige wens in het leven is om mijn spiegelbeeld te vinden. Als ik niet weet hoe mijn gezicht eruit ziet, hoe kan ik er dan ooit achter komen wie ik ben? En je weet hoe het gaat met heiligen en celebrities. Die worden aan het kruis genageld, en terwijl men kijkt hoe het leven uit ze wegsijpelt pissen ze op hun schaduw.

Met de komst van Splinter Rozenberg veranderde alles.

Ik was inmiddels veertien en leidde een betrekkelijk rustig leven. De hype was voorbij, zoals dat gaat met hypes. We waren een paar keer binnen het dorp verhuisd en in ruil voor een getuigenis dat ik tijdens mijn verblijf in de VS níet was misbruikt, werden er een jaar lang twee mannen met zwarte zonnebrillen voor ons huis gestationeerd die bedevaartgangers en andere gekken van het tuinpad verwijderden.

Allicht kleurde dit hele gedoe mijn reputatie op school. Ik heb geen vrienden, en omdat ik groot ben durf ik veel en durven zij weinig. Ze mijden me liever, en zo zie ik het graag. Af en toe sla ik iemand, niet omdat ik dat leuk vind, maar het is een zaak van imago. En geef toe, zoveel zie je nu ook weer niet aan me, als ik niet voor de spiegel sta. Ik draag lange mouwen. Alleen aan mijn gezicht kun je het zien. Als de zon van rechts komt lijkt het of ik van links lichtgeef. Mama heeft wel eens geprobeerd het effect met make-up weg te werken, maar dan lijk ik een halve travestiet, dus mooi niet.

Zelfs Jord Hendriks houdt het alleen maar bij uitschelden, en daarmee kom ik er goed vanaf. Als hij in een goeie bui is noemt hij me 'Zijne Verlichte'. Als hij in een slechte bui is 'schele spaarlamp' of gewoon 'freak'. Hij zegt dat ik zonder spiegelbeeld eigenlijk helemaal niet besta, alleen mijn lelijke rotkop is er nog niet achter dat ik al dood ben.

Nu vind ik dat overdreven. Als ik de verhalen mag geloven ben ik niet moeders mooiste, maar zo erg is het ook weer niet. Talloze kunstenaars, waaronder mijn opa, hebben een impressie gemaakt van hoe ik eruit zie. De tekeningen lijken geen van allen op elkaar, en het zijn stuk voor stuk gezichten die ik niet bij mij vind passen. De houtskoolschets op de cover van People neem ik sowieso niet serieus, want die wekt de illusie van schaduwwerking. Sommige tonen een jongen met een robuust gezicht, door snelle handen uit hout gesneden. Mama zegt dat die van opa het meeste lijkt. Maar opa heeft ook een portret van mama gemaakt en dat lijkt meer een man dan een vrouw, dus dat geeft wel aan hoeveel waarde ik moet hechten aan wat mama zegt.

Het is jammer dat Jord Hendriks zo'n ongelofelijke eikel is. De andere kinderen zijn bang voor hem. Ik vind het een lekker ding. Ik bedoel, moet je bij het omkleden voor de gym dat lichaam eens zien, holy fuck.

Natuurlijk is dat wel het laatste dat je tegen hem zegt, als je weet wat goed voor je is. Eén afwijking is wel genoeg, kan ik je zeggen. Mam en pap zouden het geweldig vinden, en dat is precies waarom ik het ze niet vertel. Die slepen me mee naar COC-feesten, zestienminboten en tolerantiecongressen van Progressief Waspik, en dan begint het mediacircus opnieuw, dus nee. Internet biedt geen uitkomst. Op ja, ik ben 18 of ouder is snel geklikt, maar chatsites kicken me omdat ik zogenaamd niet op webcam durf te verschijnen.

Ach, het zal wat. De gedachte aan Jord Hendriks die eindelijk wat anders doet met zijn mond dan praten en mijn rechterhand bieden voldoende uitlaatklep voor een gezonde jongen als ik, uitroepteken smiley-face.

Splinter was nieuw in de klas, en daarmee was ik doelwit-af. Dat had hij mede te danken aan zijn moeder, mevrouw Rozenberg, die de onvergeeflijke fout maakte hem de eerste schooldag te vergezellen om uitleg te geven over zijn conditie. Ik weet nog precies hoe ze daar stonden, zij aan zij, mevrouw Rozenberg of ze een groep kleuters toesprak en Splinter met glazige ogen de klas in starend. Splinter staarde altijd naar alles met glazige ogen. Dat komt omdat zijn ogen van glas waren. Net als de rest van zijn lichaam. Het was een van die zeldzame ongelukjes die in sommige genenpoelen voorkomen. Als hij was opgepoetst, spiegelde hij volmaakt. Hij was enigszins rekbaar waardoor hij zijn ledematen kon bewegen, maar vertraagd, als Neil Armstrong op de maan. Gezichtsuitdrukkingen bleven een moeilijk verhaal.

Mevrouw Rosenberg, gewoon vlees en bloed, drukte ons op het hart hem te behandelen alsof het ging om een porseleinkast, wat niet eens zo ver bezijden de waarheid was. Met gym of in de pauze mocht hij niet meedoen, want een goedgeschoten voetbal zou zijn dood zijn. Van jack-assen was vanzelfsprekend geen sprake. Toen we een ouwe graat als zij dat woord hoorden gebruiken, gierden we het uit. Mevrouw Rozenberg was tevreden, dacht dat ze hip was. Splinter wist dat hij was verdoemd.

Vanaf dag één schoten Jord Hendriks en zijn vrienden onafgebroken metalen projectielen op hem af, van paperclips tot stuivers en van balpenveertjes tot hele pennen. Ze deden een wedstrijdje om erachter te komen op welk lichaamsdeel je moest mikken om de begintoon van Man in the Mirror te krijgen. 'Je lul, nou goed?' zei Splinter toen de lerares de klas uit was. 'Wil je nu alsjeblieft ophouden? Wat je doet is gevaarlijk.'

Foutje, dat maakte het alleen maar erger. Splinter wist hoe breekbaar hij was, en ook dat paperclips en munten waarschijnlijk geen blijvende schade zouden achterlaten. Maar een ongeluk zat in een klein hoekje, en toen een door Jord gelanceerde balpen en kras achterliet in zijn nek, verlinkte hij hem.

Grote fout. Schorsing duurt niet eeuwig. Een door Jord geïnstrueerde jongen uit de derde lokte de techniekleraar met een smoes uit het lokaal, waarna Jord Splinter onder zijn arm nam en op de werkbank legde. Splinter gilde. Niet van pijn, want hij had geen zenuwen, maar om de aandacht te trekken van een docent. Hij stribbelde niet tegen, want hij wist dat hij bij een verkeerde beweging doormidden zou breken.

'Ik heb altijd al glasblazer willen zijn, strontbak,' zei Jord, terwijl hij de gasbrander aanzette. 'Spiegeltje, spiegeltje, aan de wand, wie krijgt de kromste lul van het land?'

Een stuk of drie, vier, jongens vormden een colonne om hen heen om de softies weg te houden. De rest van de klas grinnikte, of deed alsof ze het niet zagen. Ik? Ik was blij dat ik daar niet lag.

Jord hield het bij zijn linkerpink. Hij verhitte het topje en kneep het met een tang plat, zodat Splinter nooit meer een lepeltje hoefde te gebruiken om in zijn thee te roeren. Daarna rende een van Jords maten naar buiten en schreeuwde moord en brand dat Splinter een ongeluk had gehad bij het lassen. Wie zijn bek zou opentrekken, werd ons verteld, zou eenzelfde lot ondergaan, glas of niet.

Ik wist zeker dat Jord hier niet mee zou wegkomen. Maar ik had het mis. Je kunt het wegwuiven als VMBO-cultuur. We nemen elkaar te grazen en we dekken elkaar de rug, een kwestie van zelfbehoud. Luchtbellen van leugen en bedrog spatten op den duur uit elkaar. Maar dat is te makkelijk. De tijd heeft me geleerd dat we leven in een wereld vol Jord Hendriksen, een wereld die gedijdt bij het vernietigen van de zeldzame wonderen die het rijk is en waar mensen leven in een walm, de stank van hetzelfde-zijn.

Colofon

© Copyright Uitgeverij Link BV

ISBN: 9789462321281

NUR: 740

Omslagontwerp: DPS, Amsterdam

Zetwerk: Uitgeverij Link B.V., Culemborg

www.uitgeverijlink.nl