De kranen van Saducco

De nacht waarop we Saducco's kranen opbliezen was het bitter koud. De zoute zeewind joeg de sneeuw dwarrelend door de nauwe straten en het water in de putten was bedekt met een dun laagje ijs. De eerste dode zwervers waren al uit de portieken van de kloosters en de tempels verwijderd, maar in Chems werkplaats brandde een laag haardvuur dat een comfortabele warmte verspreidde.

Op een grote werktafel in het midden van het vertrek stonden drie dikbuikige wijnkruiken van Salusisch aardewerk. We stonden aan de andere kant van het vertrek, zo ver mogelijk bij de tafel vandaan en keken zwijgend toe hoe Chem de potten afsloot met dikke, platte deksels die hij stevig op hun plaats bond met koperdraad.

Toen hij klaar was deed hij een aantal stappen naar achteren en bekeek zijn werk met de opgetogen grijns van een handwerker na het voltooien van zijn meesterstuk. Ik verbeeldde me dat ik de vloeistof in de potten kon horen sissen en borrelen en bedwong de aandrang om ook naar achteren te stappen.

Varrus kauwde peinzend op zijn lip. 'Goed, dit is dus het vreselijke wapen dat je ons beloofd hebt.'

'Je beseft niet hoe uniek deze vinding is,' merkte Chem op. 'Maar je kunt er zeker van zijn dat het effectief is, ja.' Hij wreef nadenkend over de korte baard op zijn kin. 'Misschien wel te goed, nee? De mate waarin het spul zal reageren als het eenmaal wordt blootgesteld aan lucht en licht is moeilijk binnen precieze parameters te voorspellen.'

'Met andere woorden, je weet het niet.'

'O, ik weet het wel,' antwoordde Chem, 'binnen zekere parameters, ja. Het zal doen wat ik vriend Tal hier beloofd heb.'

Varrus keek me even snel aan en fronste zijn wenkbrauwen. Het was een blik die een waarschuwing inhield, mochten zijn plannen dankzij mij en mijn onbetrouwbare contacten mislukken. Maar ik was niet bang voor hem, noch voor de bende ontevreden jongelingen uit wier naam we Chems nieuwe wapen zouden gaan gebruiken tegen de machtigste man van de stad. Het was Saducco die me meer zorgen baarde.

Saducco, een handelaar wiens invloed op het leven in de stad bij geruchte nog groter was dan zijn rijkdom. Men zei dat hij zo zijn eigen middelen had om de mensen die hem dwars zaten te verwijderen, behalve de meer conventionele methoden waardoor er regelmatig lichamen uit de haven opgevist werden. Hij zou alchemisten wapens hebben laten maken, vreselijke zuren, ziektes die het lichaam langzaam lieten wegteren. Hij zou martelkamers van een sublieme verfijndheid bezitten.

Ik keek naar de potten die in de glijdende schaduwen van het dovende haardvuur leken te pulseren van leven. De geur van visolie die in de lampen brandde leek steeds sterker te worden en boven mijn hoofd hoorde ik het zachte gekwetter van de vreemde gevleugelde wezens die in kleine kooitjes boven de werkbanken langs de muur hingen. Ik probeerde het gevoel van naderend onheil van me af te schudden.

Varrus hielp Chem de laatste hand te leggen aan de potten door een dunne laag dierenvet, die in de koude buitenlucht zou uitharden tot een waterdicht zegel, langs de rand van de deksels te smeren. De watermensen hadden Varrus beloofd dat hun waterkunde de potten zelfs onder water droog zou houden, maar ik had besloten het zekere voor het onzekere te nemen en had er bij Chem op aangedrongen de potten te verzegelen.

Lea stond gefascineerd naar de potten te kijken. In het flakkerende licht van de haard kregen haar ogen een waanzinnige schittering en de clantatoeages op haar wangen glansden mat. Ze keek naar me, maar ik wendde me af.

Ook Varrus leek zijn aanvankelijke twijfel over de potten verloren te zijn. Hij kon zijn ogen er niet van afhouden en wreef triomfantelijk in zijn handen.

'Godenglorie, we zijn zover,' zei hij met ingehouden stem, alsof de emoties hem teveel werden. 'We staan op het punt aan een historische missie te beginnen. Generaties na nu zullen ze nog over ons praten.'

Ik had geen behoefte aan heldenglorie, ik had geen behoefte aan Saducco's ziektes en martelkamers. Ik voelde de aandrang in me opkomen de potten van tafel te duwen, een voor een, ze te zien breken op Chems ongelijke tegelvloer om er nu meteen een einde aan te maken. In plaats daarvan duwde ik mijn twijfels opzij en hielp ik mee de potten voorzichtig in te pakken in de rugzakken die we hadden meegenomen. De schaduwen leken ons naar buiten te volgen, de kou in.

Mijn eerste ontmoeting met Varrus leek, zeker in het licht van wat er zich later afspeelde, meer dan toeval alleen. In deze stad zegt men trots dat de wereld geregeerd wordt door de wetten van toeval en handel, maar mijn volk kent een gezegde: elk toeval begint bij de goden. En misschien hebben ze wel gelijk.

De Arbeiders Loge was een drankgelegenheid waar, anders dan de naam suggereerde, nauwelijks arbeiders kwamen. De cliëntèle, die voor het grootste gedeelte bestond uit koppelbazen, kunstenaars, kleine handelaren, smokkelaars en dealers, lieden die zich in de wijk een zeker aanzien hadden verworven - wist de ironie hiervan te waarderen; ze noemden elkaar spottend arbeiders.

De gelagkamer hing vol rook en ik ving vaag de geur op van barren dat hier gerookt werd in kleine hoornen pijpjes die aan de bar verkrijgbaar waren. Het was mijn eerste bezoek aan de Loge en ik had ontdekt dat het met de vijandigheid waar de Loge om bekend stond nogal meeviel. Men had een veel betere tactiek om vreemdelingen buiten de deur te houden: ze negeerden me. Waar ik ook keek, ik trof gesloten gezichten.

Aan de toog stond een groep Armoricanen van het vasteland, zwartharig en bleek, die afkeurend naar de clantatoeages op mijn gezicht keken. Hun vijandigheid deed me niets; ik was niet gekomen om te vechten. Ik was gekomen om geld te verdienen.

Na een tijdje begon ik mijn geduld te verliezen, of liever gezegd, begon mijn trots op te spelen. Ik had er genoeg van om me als een geest tussen de mensen te bewegen. Ik stond op het punt te vertrekken toen ik zag dat iemand me onderzoekend opnam.

Aan een tafeltje bij de deur zat een magere Asturiër, met de kenmerkende bruine huid en lichte groene ogen van zijn volk. Hij droeg een hooggesloten jas, afkomstig uit een van de winkeltjes bij de haven die goedkope imitaties verkochten van de kleding van de rijken. Ook al waren de knopen van koper in plaats van goud, naar maatstaven van de buurt waar we ons in bevonden ging hij goed, zo niet uitbundig gekleed.

Hij leunde achterover en glimlachte naar me, waardoor zijn hele gezicht oplichtte, wat hem een vriendelijke en goedmoedige uitstraling gaf. Ik knikte hem kort toe en wilde me al afwenden toen hij me tot mijn verbazing naderbij wenkte en een gebaar maakte dat ik bij hem moest komen zitten. Het ontging me niet dat meerdere gezichten plots interesse in me kregen toen ik me naar zijn tafeltje begaf.

Hij keek me onderzoekend aan toen ik ging zitten. 'Hoe zeldzaam,' merkte hij op. 'Een clansman uit het noorden, aan de tatoeages te zien.'

Ik knikte en raakte onwillekeurig mijn wangen aan. 'Het verbaast me dat je ze herkent,' antwoordde ik. 'Iedereen schijnt ze te dragen op het moment.'

Hij maakte een weids gebaar, alsof hij me wilde laten kijken naar de verscheidenheid aan mensen die op dat moment aanwezig waren.

'De werkende jeugd dweept met onverzettelijkheid en de rijken dwepen met het barbaarse.' Hij glimlachte toegeeflijk. 'Zoals wij ons hier graag arbeiders noemen. Het zal uiteindelijk wel overgaan. Trek het je niet persoonlijk aan.'

Er viel een stilte toen twee Bremmer luidruchtig langs ons heen drongen en met hoog opgeheven hoofd naar de bar schreden, waarbij ze moddersporen achterlieten op de geschuurde houten vloer. Ondanks hun rijke zijden gewaden lieten ze een zware geur achter van paardenpis en oud zweet. Op enkele passen achter hen liep een man met gebogen rug, voorzien van een slavenband om de hals.

Varrus trok zijn bovenlip op. 'Verachtelijke lieden.'

Hij bood me een glas aan en schonk het vol uit een kruik die voor hem op tafel stond. De geur van de drank was scherp en kruidig. Varrus wachtte zwijgend af terwijl ik deed wat van me verlangd werd en de shinne in een keer achterover sloeg. Toen ik de tranen uit mijn ogen had geveegd boog hij zich vertrouwelijk naar me toe.

'Vertel eens, wat doet een clansman uit het noorden in een verdorven stad als deze?'

Zijn ogen glommen met een intensiteit die ik zou leren herkennen als een teken dat hij grote mogelijkheden in het verschiet zag liggen. In de Loge sprak men met het grootst mogelijke respect over de intuïtie van Varrus de Asturiër; tenminste, tot hij besloot Saducco te ruïneren.

Vanaf dat moment was onze samenwerking beklonken. De kleine brede clansman met zijn getatoeëerde wangen en de lange magere Asturiër die zich kleedde als een koning.

Varrus was een inventief man die leefde van zijn vlotte babbel en zijn uitgebreide netwerk. Hij bracht mensen met elkaar in contact, regelde en bemiddelde, loste problemen op. Ik regelde de spullen die hij daarbij nodig had en vroeg niet naar de reden. Het was onmogelijk me niet bewust te zijn van de twijfelachtige natuur van zijn ondernemingen, maar ik stond toe dat de verdiensten me de ogen deden sluiten voor het gevaar.

Voor mij was het een zaak van overleven of overleefd worden, zeker omdat mijn afkomst vele deuren voor me gesloten hield.

Varrus zat elke avond aan zijn tafeltje in de Loge, dronk zijn shinne en wachtte af. Dat was wat hij deed - afwachten. Hij wachtte op het moment dat zijn gevoel hem vertelde dat iemand hem het juiste voorstel deed. En het feit dat hij er zat, avond aan avond, was het teken van zijn succes. De menigte in de Loge was dagelijks aan verandering onderhevig; nieuwe gezichten stroomden binnen, jong en gretig, oude verdwenen en werden nooit meer gezien. De Militie deed niet aan herkansingen.

Mijn buurtgenoten bekeken me met wantrouwen vanaf het moment dat ik was toegetreden tot de Loge, zoals het hier bekend stond. Lea kon het niet veel schelen; ze was waarschijnlijk eerder gefascineerd door de mogelijkheden die het bood. Mogelijk was ze toen al bezig met het zoeken naar een manier waarop ze kon ontsnappen aan het leven waarin ze zich gevangen voelde.

Het is me nu pijnlijk duidelijk allemaal, maar zoals altijd komt het besef als het te laat is. Ik staar uit over de haven, een woud van deinende scheepsmasten en wapperende vlaggen, en snuif de zware zeelucht op terwijl de koude wind in mijn gezicht striemt. Ik hoor de zeemeeuwen krijsen in de verte en weet dat het tijd is om te vertrekken.

Het was de nacht van de Zomerwende en ik hoorde het feestgedruis door de openstaande deuren van mijn kleine werkplaats achter de smidse. De hitte van het vuur was blijven hangen en het zwoele briesje van buiten bracht nauwelijks verkoeling.

Ik zat aan mijn werkbank een aantal dolken te slijpen die ik op Varrus' verzoek had gemaakt, toen hij samen met Lea binnen kwam lopen. Ze keken zwijgend toe terwijl ik de snede die ik zojuist had gemaakt schoonmaakte om mijn werk te kunnen bekijken in het zachte gele licht van een olielamp. De dolk glom, perfect van vorm en perfect geslepen.

'De meester aan het werk,' zei Varrus.

'Niets dan het beste voor de grote Varrus,' antwoordde ik.

Ik verpakte de dolken in een doek en gaf hem de bundel. Daarna stond ik op, gaf Lea een snelle kus op haar volle lippen en liep naar de waterton op de binnenplaats om het zweet en het slijppoeder van mijn handen en bovenlijf te wassen. Het lawaai van de feestende massa klonk verder weg nu de menigte de Armentoren vlak bij de rivier naderde.

Terwijl ik het water over mijn borst liet stromen en genoot van de verkoeling die het bracht, hoorde ik binnen Lea's warme diepe lach weerklinken. Ik voelde plots een steek van jaloezie door me heen gaan en vroeg me af of mijn beslissing om hen aan elkaar voor te stellen de juiste was geweest.

Toen ik weer binnenkwam stond Varrus met verbazing te kijken naar een aantal metalen destilleerkolven en filterapparaatjes die ik voor een bevriend alchemist had gemaakt en die ik vol water had gezet om ze op lekken te testen.

'Ik wist niet dat je ook dit soort dingen maakte,' zei hij, in gedachten verzonken.

Ik veegde mijn handen droog aan een doek. 'Wat mijn klanten willen, maken mijn handen,' antwoordde ik. 'Ik beschouw het maar als mijn speciale gave.'

Lea reikte me een mouwloos hemd aan dat ik aantrok over mijn natte bovenlichaam om zo lang mogelijk van de koelte te kunnen profiteren. Terwijl ik het over mijn hoofd trok voelde ik Varrus' blik op mij gericht. Het was niet moeilijk te raden waar hij naar keek; mijn schouders waren bedekt met een netwerk aan littekens en slecht geheeld vlees.

'Interessant,' zei hij. 'Bedrijfsongeval?'

Ik haalde mijn schouders op. 'Hier zaten de familietekens van mijn clan. Toen ik eenmaal vertrokken was, had ik geen recht meer ze te dragen.'

'Het leven in de Families is hardvochtig. Je mag je wel gelukkig prijzen dat je in de stad geboren bent,' zei hij schertsend tegen Lea.

Lea snoof minachtend. 'Dat heeft er niets mee te maken. Hij heeft het zelf gedaan, de idioot. Was de grens van het familiedomein nog niet gepasseerd of hij zette het mes erin.'

'Het is niet iets waar ik me voor hoef te verantwoorden, Lea,' antwoordde ik vermoeid. Het was een discussie die we al vaker gevoerd hadden, maar ik voelde een drang om het Varrus duidelijk te maken.

'Voor mij was het vertrek onherroepelijk en waarom zou ik dan mijn leven lang de tekens nog moeten dragen?'

Ik zei er niet bij dat ik even had overwogen om ook de tatoeages uit mijn gezicht te verwijderen, maar dat ik het uiteindelijk niet had aangedurfd.

Maar ook Lea wilde het niet laten rusten; misschien voelde ook zij de noodzaak zich te verantwoorden tegenover Varrus, die ons met een geamuseerde glimlach bekeek. Dat effect had hij nu eenmaal op mensen. Ze wierp me een blik toe, donker van woede.

'Er is geen reden om niet trots te zijn op het feit dat we Felswea zijn, Tal, al zijn we in de stad geboren en hebben we geen Families en geen clantatoeages! De tekens die jij zo achteloos van je schouders hebt gesneden staan niet alleen voor oorlog en familie, maar ook voor onze voorvaderen, de glorie, de strijd. Onze eer.'

Het was dezelfde oorlogszuchtige praat die ik de laatste tijd wel vaker hoorde van haar vrienden, stadse Felswea als zij, die de mond vol hadden van eer en glorie en strijd, maar die er geen idee van hadden wat dat in werkelijkheid betekende. Het beviel me niet beter nu het uit haar mond kwam.

Varrus keek naar Lea en ik zag zijn ogen glanzen in het lamplicht. Hij leek op een roofdier dat zijn klauwen in een prooi had geslagen. Het was de blik die ik maar al te goed kende, zijn blik uit de Loge die een gevoel van onheil in me wakker riep. Ik keek weer naar Lea en het was alsof ik naar een vreemde stond te kijken, haar bewegingen vol vuur en een rimpel van woede diep in haar voorhoofd gegroefd.

Soms zie ik dit beeld van haar terug in mijn dromen, haar smalle bleke gezicht omkranst door haar zwarte haren, haar ogen fonkelend van woede. Ik zie zweetdruppels als tranen over haar wangen lopen en ze heeft haar lippen samengeknepen. En telkens als ik de tranen van haar wangen wil vegen, haar wil laten voelen dat ik er ben, verdwijnt haar gezicht achter witte wolken, als rook.

Colofon

© Copyright Uitgeverij Link BV

ISBN: 9789462321328

NUR: 334

Omslagontwerp: DPS, Amsterdam

Zetwerk: Uitgeverij Link B.V., Culemborg

www.uitgeverijlink.nl