Eigenlijk is zijn beheersing bovenmenselijk.

Zo'n cornuto die het op de roltrap nodig vindt links te blijven staan, zou je naar beneden moeten schoppen. Rechts staan, links lopen, zo moeilijk is dat toch niet? Tancredi zet zich ertoe de man te vragen of hij even mag passeren. Snel weg uit de drukte onderaan de roltrap.

Wachtende reizigers gaan altijd op bankjes zitten die uitzicht bieden op het spoor waar ze zullen vertrekken. Ze zijn bang dat hun trein anders ongemerkt vertrekt. Ook nu weer kan hij rustig onderuit hangen op een vrije zitplaats bij het andere spoor. Precies twee minuten voor de in de dienstregeling vastgelegde tijd gaat hij staan en stelt zich in een gunstige positie op.

Als de trein binnenrijdt, kijkt Tancredi rond. De malloten die achter de halflege eerste wagon aanrennen keurt hij geen blik waardig. Langs de stilstaande trein dromt iedereen in groepjes samen voor de deuren. De uitstappende reizigers moeten zich tussen haastige instappers doorworstelen om niet weer de trein te worden ingeduwd.

De twee dichtstbijzijnde groepjes hebben niet veel te bieden. Nog maar wat verder naar achteren, daar is het drukker. Hij loopt vlug langs het eersteklasgedeelte. Al van ver ziet hij een sportief, kortgeknipt blond meisje bij een van de deuren. Hij schuift links achter haar aan en doet net alsof hij ongeduldig reikhalst, zodat hij haar goed kan opnemen.

Hm, iets jonger dan hij had gehoopt. Uit het mouwzakje van haar windjack steekt de kop van een paars teddybeertje. Ze heeft te grote oorbellen. Een aristocratisch hoog voorhoofd, weliswaar glimmend, maar haast zonder puistjes. Hij moet haar iets te nadrukkelijk hebben geobserveerd, want ze kijkt hem geërgerd aan, wordt rood en draait beledigd haar hoofd weg. Hij was toch al niet van plan bij haar in de buurt te gaan zitten.

Ook al omdat het meisje met de beer verder de trein inloopt, blijft Tancredi zelf op het balkon. Gewoon direct zitten als de meute nog een plaats zoekt, anders zijn ook die ongemakkelijke klapstoeltjes bezet. Nu loopt iedereen nog door naar binnen; zo meteen komen er vanzelf een paar terug, want er is altijd zitruimte tekort. Tegen de tijd dat de trein wegrijdt, is het balkon goed vol.

Als er moet worden gestaan, zijn de te jonge en de te oude mensen meteen weggeselecteerd, dat scheelt. Hij recht zijn rug, doet zijn armen over elkaar en leunt met zijn hoofd tegen het wandje achter hem. In het midden, waar niets is om je aan vast te houden, staat een lichtbruin meisje, lang haar tot op de schouders, breed gezicht, mooie trieste ogen, volle lippen, een vaag doorkomend pukkeltje op haar linkerwang. Ze is slank en draagt een spijkerbroek onder een onmodieuze jas. Haar linnen tas heeft ze tussen haar voeten gezet. Ook andere mannen nemen haar op, maar zij ontwijkt ieders blik. Aan haar linkerhand heeft ze een zilveren ring. Lekker lang staren is er niet bij, want een krantlezende jongen, die zijn arm om een van de metalen steunstangen heeft gehaakt, laat zich wat verder opzij bungelen en beneemt hem het zicht.

Tancredi buigt zijn benen opzij, waarbij hij zich als toevallig wendt naar de mensen aan zijn rechterkant. Half achter een lijvige vent met een tijdschrift staat een donkerblond meisje, midden twintig. Hij legt zijn handen op zijn knieën en gaat wat voorover zitten om haar beter te kunnen zien. Ze heeft een regelmatig gezicht, zonder make-up. Regenjas, das, plastic tasje van de Wibra, een witte broek met kreukels, matig onderhouden laarzen. Ze oogt zelfverzekerd, zal wel studeren of in de gezondheidszorg zitten. Iets te enthousiast praat ze in op een schaapachtig luisterende jongeman met sluik haar. Wat hij kan opvangen van haar gesprekstof is ook al niet bijster interessant: iets over je uiten in groepen en therapie.

Nee, dan liever de inzichzelfgekeerdheid van de elegante jonge vrouw die daar dat dikke boek zit te lezen. Begin twintig, kort zwart haar, zorgvuldig geföhnd en met geile bakkebaardjes die lijken door te lopen naar haar geprononceerde jukbeenderen. Een smal en aantrekkelijk gezicht, mond en ogen opgemaakt, kleine oorbellen. Ze heeft een dure lakjas en draagt een lange broek in glimmend zwarte laarzen. Telkens wanneer ze bij het omslaan van een bladzijde aan haar vingers likt, zie je haar design-horloge. Zenuwachtig type, ze duwt steeds haar tong in haar wang, kijkt vaak kort op en doet verstoord wanneer het zeurende gehuil van een baby uit het zitgedeelte doorklinkt, als een toiletganger de automatische tussendeur opendoet. De brildragende, korte jongen naast haar, met zijn overladen tas op schoot en het rechtopstaande kledingetiketje in zijn nek, negeert ze door zich enigszins van hem af te wenden. Zo kan hijzelf tenminste zien wat ze leest. Jung Chang, het zou eens niet. Hoe dan ook: zij is het voor vandaag.

Bij het binnenrijden van station Utrecht maakt ze echter geen aanstalten om uit te stappen. Dat zul je nou net zien. In het gedrang bij de deuren maakt Tancredi een licht omtrekkende beweging, zodat hij in het voorbijgaan even met zijn been haar knie aan kan raken. Ze kijkt hem scherp aan. Hij blikt volstrekt blanco terug.

Nu wachten op een andere kans, want hij heeft zichzelf een jaagdag beloofd. In de spitsdrukte zal dat niet zo'n probleem zijn. Die te hard pratende jongen daar heeft roos en bij zijn neus een grote puspuist, waardoor zijn blonde vriendinnetje hem eigenlijk helemaal niet toekomt. Maar die schreeuwlelijk is er nu eenmaal, dus laat maar.

Daar, dat bloedmooie, grappige meisje met dat in onweerstaanbare puntjes getoupeerde, korte rode haar. Groen jack, kort rokje, panty. Ze beweegt zich met opmerkelijk gemak door de menigte, in de richting van de roltrap. Tancredi versnelt zijn pas en elleboogt zich tussen een ouder, zwaar bepakt echtpaar door. Als hij ook de roltrap op stapt, zijn er maar drie mensen tussen hen in. Shit, die lange jongen die nu naast haar staat, lijkt bij haar te horen. Ja hoor, ze praat tegen hem en hij slaat zijn arm om haar schouders. Boven in de stationshal gaan ze ook nog staan zoenen, zodat hij haar niet eens even strak kan aankijken.

Nou ja, vrouwen zat, maar de echte animo gaat er op zo'n manier natuurlijk wel af. Je holt per slot van rekening niet achter elk aantrekkelijk gezicht aan. Een beetje balorig loopt hij vlak langs een vrouw met een bontkraagje en een hoofddoekje. Op het moment dat ze zich voorover buigt naar haar boodschappentas, zakt hij naast haar door zijn knieën. Tegen haar verbaasd naar hem toedraaiende gezicht zegt hij: 'Ik wil je tieten kneden tot ze rood zien.' Terwijl hij weer opveert, legt hij even een hand op haar bil. In een rustig tempo doorlopend constateert hij geamuseerd dat ze hem niet eens wat durft na te roepen. Zo, nu eerst even een korte pauze in de stationsrestauratie.

Zo'n vet en slap saucijzenbroodje is een goede combinatie met het vloeibare asfalt van de goorbruine stationskoffie. Zelfs hier staat een rij bij de kassa; mensen weten echt niet wat goed voor ze is. Alleen al die volmaakt zielloze zithoekjes: een plek als deze is prima om je Weltschmerz op peil te houden. Aan de tafeltjes zitten gepensioneerden die de verveling verdrijven met het eindeloos roeren van hun koffie en het bestuderen van hun omhoogkringelende sigarettenrook, gastarbeiders die verongelijkte gesprekken voeren, en een stationszwerver die mummelend voor zich uit zit te staren.

'Porco Dio!' vloekt hij zachtjes. Walgend kijkt hij naar zijn mouw. Door dat rare spikkeltjespatroon in het tafelblad heeft hij niet gemerkt dat de vorige gast een klodder van de een of andere roodbruine saus heeft achtergelaten. Nu kan hij weer zo'n belachelijk klein opgevouwen servetje gaan halen om zijn pols af te vegen. De zombies in zijn directe omgeving slaan zijn gehannes geïnteresseerd gade: zo gebeurt er nog eens wat. Tancredi gaat niet eens meer zitten, slaat in twee slokken zijn lauwwarme koffie achterover, legt het saucijzenbroodje in een volle asbak en beent meteen naar buiten.

Het is nu zaak om alle irritatie achter zich te laten en in één keer een goeie uit te kiezen, anders is zijn dag verpest. Hij zoekt een plek uit waar hij een mooi overzicht heeft op de passanten. Met zijn schouder tegen een pilaar geleund, laat hij de stroom aan zich voorbijtrekken.

Kijk, dat is nou een warme en aantrekkelijke jonge vrouw, die daar druk pratend achter die wandelwagen loopt. Tancredi vangt de verdedigende blik van haar man op en buigt die op wilskracht weg. De vrouw kijkt hij recht in haar gezicht. Dan leidt hij haar blik naar haar kindje in de wagen en laat zijn ogen vervolgens vrijelijk over haar figuur gaan. Aardig gezicht, iets te kort opgeknipt haar, volle borsten, niet te dik. Als het drietal zwijgend voorbij is gegaan, draait hij zich half om, zodat hij nog even haar stevige jeanskont kan inspecteren.

Hij voelt zich sterk. Nu moet het gebeuren. Die gemantelpakte brunette daar, die in haar tasje loopt te rommelen. Nee, die is te oud: een rimpelnek. En dat punkie daar is juist weer te jong, al ogen haar gepiercete navel en suggestieve kleerscheuren behoorlijk sexy. Serieus nu. Hij kijkt geconcentreerd rond.

Een blonde vrouw bij de kaartjesautomaat zet haar bril af, vouwt die op en doet hem in haar jaszak. Alleen al omdat ze een paardenstaart heeft, bekijkt Tancredi haar vriendelijk en geïnteresseerd, langer dan nodig is. Ze merkt het, tuurt even nuffig zijn richting uit en wendt zich hautain af. Raar automatisme, eigenlijk. Zou je ze eens moeten horen als je níet de moeite nam om naar ze te kijken.

Uit de stationshal komt een pijnlijk mooi mediterraan meisje aangelopen. Klein, getinte huid, zwart haar, donkere ogen met zo'n toefje ervoor, zwart leren jack. O God, niet ook nog een rugzakje, kreunt hij zachtjes achter zijn hand. Zij is de prooi voor vandaag.

Tancredi laat het meisje passeren en loopt achter haar aan. Afstand houden, niet te gretig. Bijtijds heeft hij in de gaten dat zij de boekhandel ingaat. Het veiligste is nu om buiten te wachten, maar hij wil weten wat ze koopt. Ze maakt trefzeker haar keuze. Pop- en meisjesbladen, hij had het kunnen raden. Bij de kassa, tussen de krantenkopers, steekt ze een in plastic verpakt tijdschrift tussen haar knieën, om met een verveeld gezicht alleen de andere bladen af te rekenen. Dan zakt ze op haar hurken, legt het tijdschrift bij de aankopen op haar bovenbenen en stopt de hele stapel over haar hoofd in het rugzakje. Ze heeft gelijk, die lui hier merken toch nooit wat.

Zo, een beetje winkeldieven vindt ze dus spannend. Dan heb je kans dat ze extra alert en schrikachtig is, zodat hij nog voorzichtiger moet zijn. Tancredi blijft een flink stuk schuin achter haar als ze in de richting van het busstation loopt. Ze gaat niet naar de streekbussen, maar blijft bij de halte van een van de stadsbussen staan. Het is nu nog mogelijk om snel zijn fiets uit de stalling te halen en verderop haar bus op te wachten. Nee, niet vandaag.

Ze let op niemand en bladert wat in een van haar tijdschriften. Hij moet de verleiding bedwingen om vlak achter haar te gaan staan en haar geur op te snuiven. Dan zou het meteen afgelopen zijn, want zoiets doe je niet ongemerkt, met zo weinig mensen bij de halte. Gedisciplineerd wacht hij de komst van de bus af.

Bij het instappen zwaait ze met een pasje en loopt door. Voor de zekerheid stempelt Tancredi zelf vier zones af. Zij is achterin de bus gaan zitten, dus neemt hij voorin plaats, zijn rug in de rijrichting. Ze is alweer aan een volgend tijdschrift toe. Dure hobby. Om niet de hele tijd in haar richting te kijken, staart hij wat uit het raam. Bij iedere stop controleert hij of ze er nog zit.

In een flatrijke buitenwijk stopt de bus om wat mensen bij een halte op te pikken. Mannaggia, ze heeft niet op het knopje gedrukt, maar staat nu toch bij de uitgang. Niet te snel opstaan, want dat valt op. De deuren gaan sissend open en ze stapt naar buiten. Meteen verlaat ook Tancredi zijn zitplaats. Hij mompelt een verontschuldiging en dringt zich langs een instappende oude man door de voorste deur. De chauffeur roept hem iets na.

Vaffanculo, waar is ze?

Hij ziet haar pas als de bus is weggereden: ze moet direct na het uitstappen de straat zijn overgestoken. Hij wacht even voordat hij op zijn stoep dezelfde richting op gaat. Ze kijkt niet op of om, maar het blikveld is hier zo open dat hij geen risico kan nemen. Als ze de hoek omslaat, loopt Tancredi nog even verder, om dan pas over te steken.

Ze wisselt een paar woorden met een donkere jongen die bij het portaal van een flatgebouw aan een brommer zit te sleutelen. Oppassen, nu heeft ze een paar extra ogen. Zomaar blijven staan kan niet, want het is vrijwel onmogelijk om je hier voor dat grasveld een overtuigende houding te geven. Hè, nu gaat ze er nog naar binnen ook. Zo te zien pakt ze de lift. Er zit niets anders op dan een stukje verder te lopen en via een omweggetje bij de flat terug te komen.

De jongen had al een keer zijn richting uit gekeken en houdt hem ook in de gaten nu Tancredi bij het bellenpaneel staat. Twee lange rijen namen, die hij geen van alle met haar kan verbinden.

'Zoekt u iemand?'

Mannaggia! Hij kan hem moeilijk naar het meisje vragen. Het is maar beter om de jacht nu snel af te blazen, want het wordt toch niets meer vandaag.

'Ja, een collega van mij moet hier ergens wonen, maar ik ben zijn precieze adres vergeten.'

'Hoe heet hij?'

'Kleijn. Victor Kleijn, met é lange-ij.'

'Nooit van gehoord. Hij zal wel in een ander flatblok wonen.'

'Nou ja, dan geef ik het op. Bedankt, in ieder geval.'

Terwijl Tancredi terugloopt in de richting van de bushalte, voelt hij dat de jongen hem nakijkt.

Dat wordt dus een erg onvolledig systeemkaartje. Hij weet alleen hoe ze eruit ziet, dat ze in deze flat woont, dat ze bladen leest die bij haar leeftijd passen en dat ze wel eens iets jat. Geen naam, geen bijzonderheden, zelfs niet hoe ze ruikt en hoe haar stem klinkt. Toch zal hij proberen haar beschrijving zo uitgebreid mogelijk te maken.

Tancredi begint automatisch te grijnzen als hij Gerard van der Horst ziet binnenkomen.

Zijn vriend blijft bij de deur staan, steekt zijn rechterarm aanstellerig uit en zegt met een gedragen stem: 'Goedemorgen dames, goedemorgen heren, goedemorgen Bruin.'

Boven het gemompel van de tikgeiten uit roept Tancredi terug: 'Brúno, het is Bruno, Van der Horst. En als je zo'n moeilijke naam niet kunt uitspreken, dan zeg je maar meneer Tancredi.'

'Natuurlijk, Bruin. Hoe is de koffie?'

'De koffie is bruin, of in jouw geval: de koffie is meneer Tancredi, Van der Horst.'

'Dan staat niets ons in de weg om ons cafeïnegehalte op het vereiste arbeidsniveau te brengen met een lekker bakkie.'

'Jij wordt nog eens helemaal Bruno van binnen, Van der Horst.'

'Da's nog altijd beter dan van buiten, Bruin.'

De andere kantoorslaven kijken niet eens meer op. In het begin waagde nog wel eens iemand een opmerking, omdat het tweetal elke dag vrijwel dezelfde flauwe geestigheden uitwisselde. Met slechts een kleine portie ijzige minachting werden dergelijke reacties echter snel ontmoedigd.

Mensen begrijpen nooit iets. De kracht van de herhaling is geheel aan hen verspild. Ze beseffen niet eens dat deze vaste ochtendbegroeting werkt als een geurvlag, waarmee Gerard van der Horst en hij duidelijk maken dat het kantoor van hun tweeën is. Dat de zuurstof in deze kantoortuin aan hén toebehoort en slechts uit pure goedertierenheid gedeeld wordt met achttien andere beeldschermverduisteraars.

Als afdelingschef moet Tancredi een zekere basisvriendelijkheid aan de dag leggen in zijn contacten met de andere werknemers. Zijn mondhoeken gaan dan ook automatisch omhoog wanneer hij een van zijn ondergeschikten tegen het lijf loopt. Ze weten wat ze geacht worden te doen: gewoon aanvragen verwerken en niet zeuren. Het toetsen van kredietwaardigheid is nu typisch iets dat op den duur geheel geautomatiseerd zal plaatsvinden, dus laat ze blij zijn dat ze nog een baan hebben.

Het lukt hem om niet vaker dan pakweg eens per halfuur naar de klok te kijken. Na de dinsdagse vergadering van de afdelingshoofden, waarbij ze op obligate wijze door Terweide zijn doorgezaagd over het werktempo en het ziekteverzuim, is het alweer tijd voor de koffiepauze. Samen met Van der Horst klaverjast hij een half boompje met twee jongens van systeembeheer. In de middagpauze tussen de broodtrommeltjes en de bruingroene kantinesoep nog een vol boompje, bij de thee opnieuw een halfje: daarmee is hun bijdrage aan de laddercompetitie weer geleverd, al komen de boeken- en slijtersbonnen er niet dichter mee in hun bereik.

Traag als altijd glijdt de dag voorbij. Telefoontjes, gesprekjes, een paar dubieuze aanvragen dubbelchecken en doorsturen naar risicomanagement. Om zeven minuten voor vijf staat Van der Horst al tegen de muur bij zijn bureau een tandenstoker te inspecteren. Met demonstratieve blikken op de klok proberen enkele collega's Tancredi ertoe te brengen dat hij zijn ondergeschikte berispend toespreekt. Maar dat doet hij natuurlijk niet. Om vier minuten over vijf zijn zij tweeën de enige overgeblevenen tussen de gedoofde beeldschermen. Van der Horst gooit zijn bebloede tandenstoker in een asbak, steekt zijn handen in zijn broekzakken en sluit de werkdag naar behoren af met een luid door de holle ruimte galmend 'Goedemiddag allemaal!'

'Bier?' informeert Tancredi bij het naar buiten gaan.

Van der Horst, die net even onbeschoft aan het gapen is, knikt opzij.

'Bier! Het wordt tijd om weer eens een handje hersencellen om zeep te brengen.'

Zwijgend lopen ze door de paar straten die hen scheiden van hun stamkroeg aan de Amstel. In de deuropening passeren ze een kortgerokte blondine. Van der Horst draait zich al lopend om en fluit bewonderend tussen zijn tanden.

'Poppelepée! Vrouwen, je móet er van houwen.' En nog in zijn draai naar de bar: 'Arie, doe ons twee van die goudgele rakkers met hoppige nasmaak.'

'Maak daar voor mij een witte van, Arie. Zonder citroen.'

Ze schuiven aan de bar. Tancredi kijkt snel rond. Een paar schooljongens bij de flipperkast, een echtpaar met appelgebak en koffie aan een tafeltje, aan het eind van de bar een vriend van Arie en recht tegenover hen een stelletje. Knappe vrouw wel, bartype, iets te oud voor haar blote jurk. De man valt in de categorie opkrullend borsthaar plus gouden kettinkjes.

Van der Horst neemt wat langer de tijd voor zijn inspectie. Met zijn ellebogen op de tapkast leunt hij overdreven voorover om de vrouw aan de andere kant van de hoefijzervormige bar uitgebreid op te nemen. Ze kijkt even terug, glimlacht en vervolgt het gesprek met haar onverstoorbare begeleider. Zonder zijn ogen van haar af te houden, neemt Van der Horst een slok. Demonstratief smakkend veegt hij zijn lippen af.

'Aah. Zo'n eerste slok is toch elke dag weer een belevenis.'

'Ja, dan heb je echt even lol van je alcoholisme.'

'Vind je ook niet dat ik na m'n eerste biertje veel vrolijker en vlotter ben?'

'Wat zal dat wel niet worden na je tweede, Horst?'

'Dan word ik handtastelijk.'

'Waarschuw me even als je aan dat tweede glas toe bent, dan ga ik een kruk verder zitten.'

'Wees maar niet bang. Ik plan mijn volgende pilsebiertje op het moment dat meneer daar even naar het toilet gaat. Moet je zien hoe snel ik dan aan de andere kant van de bar ben.'

De jongens bij de flipperautomaat worden luidruchtig. Een van hen heeft het ding op tilt getrapt terwijl zijn vriend bijna een vrij spel had. Arie treedt sussend op. Van der Horst heeft zich ervoor omgedraaid en steekt nu een nieuwe tandenstoker in zijn mondhoek. Het ruzietje zet niet door.

Met zijn blik weer op de overkant gericht, zucht Van der Horst:

'Mijn god, wat heb je toch een mooie vrouwen.'

'Tja, als je er één hebt, kun je de anderen niet hebben.'

'Ach kom, soms toch wel eentje méér?'

'Ik weet niet hoe de precieze spelregels zijn bij een vaste relatie. Jij bent hier de man met het huwelijksleven en het vaderschap, dus zeg jij het maar.'

Van der Horst kijkt enige tijd zwijgend in zijn glas bier. Met zijn tandenstoker verwijdert hij een tussen de schuimvlokken drijvend, verdronken vliegje.

'Als je geen vrouw hebt, heb je helemaal niks,' zegt hij schor. Tancredi haalt zijn schouders op en kijkt van hem weg. Het begint al te schemeren. Sommige mensen schijnen dit een gezellig deel van de dag te vinden.

'Weet je wat het is, Bruin? Het gaat nooit over.'

'Wat niet?'

'Meisjes. En vrouwen natuurlijk. Het gaat nooit over.'

'Gelukkig niet, dat zou me knap saai lijken.'

'Je weet best wat ik bedoel. Een springerige paardenstaart, een paar vriendelijk zwiebelende tietjes onder een T-shirt, zo'n rokje als we net voorbij zagen komen, ik móet er wel naar kijken.'

'Dat is toch niet abnormaal? Ik kijk ook altijd naar paardenstaarten. Mijn eerste vriendinnetje had een paardenstaart.'

'Daar gaat het niet om,' zegt Van der Horst ongeduldig. 'Als ik een vrouw aantrekkelijk vind, betekent dat eigenlijk dat ik best met haar naar bed zou willen.'

Tancredi lacht schamper. 'Denk je soms dat andere mannen dat niet hebben?'

'Tuurlijk wel, maar met een vrouw en twee kinderen ben je simpelweg niet beschikbaar.'

'Nou en?'

'Wat nou: nou en? Ik probeer je te vertellen dat ik me een beetje schuldig voel tegenover Ireen als ik likkebaardend naar een andere vrouw kijk.'

'Jij voelt je schuldig omdat je naar andere vrouwen kijkt? Jezus, Horst, je wordt oud.'

'Dat zeg je nu, maar het is nog waar ook. Ik heb echt last van wat ik tegenover Ireen al het zevenendertig-gevoel genoemd heb.'

'En wat mag dat dan zijn?'

'Nou, ik hol bijvoorbeeld niet meer om een tram te halen en ik rijd niet meer als laatste door een rood stoplicht. Ik behoor tegenwoordig tot de eersten die wachten. Ik ben een meneer geworden.'

'Goh, wat een probleem, zeg.'

'Doe nou niet zo lullig, Bruin. Heb jij dat dan niet; je bent bijna zo oud als ik.'

'Mwaa. Zelf heb ik altijd het idee gehad dat ik geboren ben om een dertiger te zijn.'

'Met jou valt niet te praten.'

'Jawel hoor, ik heb alleen geen zin om het begin van een aanrollend midlife-crisisje serieus te nemen.'

'Ach, meneer Tancredi staat meteen weer klaar met een etiketje. Als dat eenmaal is opgeplakt, hoef je zeker niet meer na te denken over wat eronder zit.'

'Niet zo aangebrand, Horst. Zeg nu maar gewoon wat je te zeggen hebt, want daar kom ik toch niet onderuit.'

'Je wordt bedankt.'

Van der Horst draait wat rond met het schuim onderin zijn lege glas. Een knik naar de barman levert twee nieuwe bieren op.

'Kijk, Bruin, toen ik net van school kwam, had ik het idee dat ik me door een triviaal verleden aan het worstelen was, een soort verplicht nummer dat nodig is om daarna tot iets werkelijks te komen.'

'En nu laat die fraaie levensvervulling op zich wachten?'

'Precies! Ik ben een duffe kantoorpik geworden die zijn dagen slijt achter een beeldschermpje, iedere maand braaf zijn hypotheek betaalt en samen met zijn vrouw wacht tot de kinderen oud genoeg zijn om het huis uit te gaan. En als we dan ook nog hun studie moeten betalen, hebben we mazzel als we tegen mijn pensioen uit de schulden zijn.'

'Gottegot, wat een ellende. Ik zei het al: een klassieke midlife.'

'Zeik toch niet, Tancredi! Wou je soms ontkennen dat we oud worden?'

'Een mens is zo oud als hij zich voelt, nietwaar. In jouw geval is dat blijkbaar hoogbejaard.'

'Als ik met clichés om m'n oren geslagen wil worden, ga ik wel naar mijn demente oma, ja?'

'Je doet je best maar.'

Allebei kijken ze toe hoe Arie een bierglas vult voor de nu schaterlachende borsthaarfiguur. De vrouw gluurt steels naar Van der Horst, maar die heeft dat niet in de gaten.

'Kijk Bruin, wat ik wil zeggen is dat een mens soms ook wel eens zo oud is als anderen hem laten voelen dat hij is.'

'Hoe bedoel je?'

'Nou, ik ging vandaag even een praatje maken met die nieuwe directiesecretaresse, je weet wel, dat beter gevulde mokkeltje met die sproeten. Terwijl ik kwijlend op haar af loop, roep ik joviaal: "Hé, wat ben je bruin!" Waarop zij even hard terugroept: "Hé, wat word jij kaal!" Einde versierpoging. Ja, lach maar! Godsakke, Bruin, heb je dan geen enkel respect voor diep menselijk leed? Arie, mag ik nog een Amsterdammertje en een witte? En geef die citroen alsjeblieft zijn vrijheid, want vitamine C kan niet zwemmen.'

Bij de zuivelafdeling treuzelt hij net zolang tot er een aantrekkelijke vrouw voorbij komt. Die brunette met dat korte haar en dat rare broekpak kan ermee door, beslist hij. In het voorbijgaan gooit hij snel een paar pakjes schimmelkaas in het winkelwagentje van een oudere man, die net over de rand van zijn bril heen naar de prijzen van blikjes kattenvoer staat te kijken.

De vrouw loopt door de bier- en wijngang naar de zoutjes. Ze pakt twee soorten chips en buigt zich ver voorover om borrelnootjes uit te zoeken.

Heeft niemand jou geleerd dat je als dame door je knieën hoort te zakken? denkt Tancredi. Hij stuurt zijn wagentje langs het hare en laat zijn hand over haar billen glijden. Ze schiet zo hard omhoog, dat ze met haar hoofd tegen het schap aanknalt.

'Sorry!' roept Tancredi.

Zonder nog om te kijken gaat hij door naar de volgende gang. Hij blijft even wachten bij de vleeswaren, maar de vrouw komt hem niet achterna. Dat dacht hij al.

Als hij afgerekend heeft en zijn boodschappen inpakt, ziet hij haar in een van de rijen staan. Vriendelijk glimlachend zwaait hij haar toe, maar ze draait haar hoofd weg.

Tancredi hoeft de voordeursleutel maar één keer om te draaien. Mannaggia, dat zou nog eens een reden zijn om die koe van een Greta te ontslaan. Moest hij nou echt iedere dinsdag een briefje op de binnenkant van de deur plakken met het verzoek of ze die bij haar vertrek alsjeblieft op het nachtslot wil doen? Van schoonmaken stompen de hersenen nog meer af dan hij al vreesde.

Op weg naar boven bekijkt hij vluchtig de post, die ze al voor hem op de trap heeft gelegd. Zo te zien alleen maar facturen, plus een envelop met het onbeholpen handschrift van Sylvia. Het openmaken daarvan stelt hij nog even uit. Zoals gebruikelijk heeft Greta weer eens een bovenraampje opengezet in zijn kamer. In het leger zouden ze wel raad weten met zulke vormen van stille tegenwerking. Als hij frisse lucht wil hebben, gaat hij wel naar buiten.

Terwijl Tancredi zijn jasje over een stoel hangt, ziet hij dat het lampje van zijn antwoordapparaat knippert. Ongeduldig luistert hij de boodschappen af. Sylvia, die vraagt of hij donderdag niet kan komen eten bij haar en Mickey. Wat haalt dat mens zich toch allemaal in haar hoofd? Dat je iedere week bij haar langsgaat, geeft haar toch nog niet het recht om zich zo op te dringen? Vrijdag een keertje overslaan kan misschien geen kwaad. En die brief kan beter ook maar even dicht blijven.

De tweede boodschap is van zijn moeder. Bij het horen van haar stem spoelt Tancredi het bandje direct door, zonder de rest af te luisteren.

'Bocchinara della Madonna!' mompelt hij voor zich uit.

Meteen denkt hij aan Oscar, die vandaag zijn terrarium nog niet is uitgeweest. Als Greta komt schoonmaken, moet Oscar opgesloten zitten, anders weigert ze zijn bovenhuis te betreden.

Hij pakt de pot met de krioelende kakkerlakken en houdt die tegen het licht. Alweer voelsprieten door de luchtgaatjes: die beesten zouden zichzelf nog verminken om te kunnen ontsnappen. In het begin had hij een keer de fout begaan om de gaatjes groter te maken dan speldenprikjes. Grijnzend denkt hij aan de paniek van zijn moeder, die toen nog kon lopen en op zijn jongenskamertje een paar van de ontsnapte kakkerlakken tegenkwam. Dat was de enige keer dat hij zijn vogelspin van dat moment vrij op zijn kamer had mogen laten jagen. Haar walging won het van haar angst.

Met een paar ferme tikken op de bovenkant en de zijkanten van de pot slaat hij alle kakkerlakken naar de bodem. Van onderaf inspecteert hij of er niet nog een bruin schildje tegen een bovenrand verborgen zit. Dan pakt hij zijn lange pincet van het rekje boven het terrarium en draait de deksel van de pot. Met een snelle beweging klemt hij een dikke kakkerlak tussen de lepels, waarna hij het beest in de enige spinragvrije hoek van Oscars ruime behuizing werpt. Al snel krijgt het onsmakelijk ogende insekt daar gezelschap van drie eveneens door het pincet gevangen soortgenoten.

Hij trekt het gaasnet strak over het terrarium en zet de pot weer goed afgesloten weg. Nog altijd is er geen spoor van Oscar te zien. Tancredi schuift een stoel achterstevoren voor het terrarium, gaat met zijn armen over de rugleuning zitten en legt zijn kin op zijn gevouwen handen. Altijd mooi hoe de kakkerlakken in paniek raken, terwijl ze de vogelspin nog helemaal niet kunnen zien.

Tancredi houdt al bijna twintig jaar vogelspinnen. Destijds had deze diersoort hem het enige juiste antwoord geleken op de panische spinnenangst van zijn moeder. Hij trok zich niets aan van haar verontwaardigde protesten: wat hij op zijn eigen kamer deed, moest hij immers zelf weten? Ze wilde toch zo graag dat hij zijn eigen verantwoordelijkheden nam? Zijn eerste vogelspin had hij Oscar genoemd, de enige juiste naam voor zo'n beest.

Al zijn andere vogelspinnen heetten sindsdien ook Oscar, hoewel de meeste ervan vrouwtjes waren geweest. Toen hij eenmaal op zichzelf woonde, had hij een halfslachtige poging gedaan om zelf met een stelletje te fokken. Kort na haar eerste vervelling had Oscar/v de veel kleinere Oscar/m na de omstrengeling van hun paring echter bij wijze van naspel bruutweg opgegeten. Haar vraatzucht ging zo ver dat ze naderhand ook het hele coconnetje met kleine wriemelspinnetjes leegat. Tancredi had niet ingegrepen.

Daar is Oscar. Zijn poten lijken twee aan twee onafhankelijk van elkaar te bewegen, zoals ook zijn voor- en achterlijf los van elkaar schijnen te bestaan, met alleen dat dunne steeltje ertussen. De pluizige banden van zwarte en koraalrode haartjes geven hem een aaibare aanblik. Tancredi houdt van het moment van schijnbare traagheid, vlak voordat zijn huisdier in een roodzwarte flits toeslaat. Drie kakkerlakken rennen alle kanten op, de vierde heeft zich in het hoekje gedrukt. Dat is ongetwijfeld de beste tactiek, want zo kan de slechtziende spin geen beweging waarnemen met zijn voelharen.

Oscar werpt zich eerst op de dikkerd die langs een takje naar de glazen wand probeert te ontsnappen. Half tegen het glas aan staand heeft Oscar hem te pakken. Hij neemt zijn verlamde prooi mee naar zijn hol om die rustig te verorberen. Het spel herhaalt zich nog twee keer. Dan last Oscar een pauze in voordat hij een inspectierondje maakt. De laatste kakkerlak kan zich niet meer beheersen en rent zijn dood tegemoet.

Tevreden schuift Tancredi zijn stoel terug. Straks mag Oscar even vrij rondlopen. Maar eerst moet de fruitschaal nog nagekeken worden. Hij raakt de vruchten op zijn tafel altijd alleen aan om ze neer te leggen, te herschikken of te verwijderen. Net als zijn moeder destijds, kan Greta oprecht verontwaardigd worden over zoveel verspilling. Alsof zij geen smakken geld uitgeven aan wat zijzelf decoratief vinden. Hm, de perziken zijn aan vervanging toe, dat luistert nauw. De appels en de druiven hoeven nog niet. Die zijn sterk.

Terwijl hij zijn diepvriesmaaltijd opwarmt, slikt hij een vijftal vitaminen- en mineralentabletten: je lichaam is per slot van rekening een tempel die het waard is om in stand te worden gehouden. Hij zet de televisie aan, schuift zijn stoel ervoor en schenkt zich een whisky-cola in. Om het hete bord op schoot te kunnen houden, legt hij er een opgevouwen theedoek onder. Al etend zapt hij van reclame naar quiz, tot hij blijft hangen bij een Krimi. De trage intrige kan hem niet echt boeien, maar hij blijft kijken tot zijn bord leeg is. Hoewel hij met zichzelf gewed heeft over de identiteit van de door de Duitse commissaris te ontmaskeren dader, schakelt hij het toestel uit voordat de ontknoping is bereikt.

De telefoon gaat. Hij zet het volume van zijn antwoordapparaat zo laag mogelijk, zodat hij niet hoeft te horen wie er inspreekt. Een mens hoeft zich niet onnodig te laten storen bij zijn vaste rituelen: bord in de gootsteen, keuken- en kamerdeur dicht, Oscar vrij laten rondscharrelen, een cd van Tsjaikovski op en de krant mee naar de wc. Doordat hij nog zo lang met Van der Horst in de kroeg heeft gezeten, blijft er weinig van de avond over. Eerst maar even Oscar opsluiten, die zich gewoontegetrouw verstopt heeft. Ditmaal moet hij hem achter de bank vandaan halen.

Tancredi doucht, poetst zijn tanden en gaat in zijn kamerjas aan tafel zitten. Hij zet de fruitschaal op de grond om alle ruimte te hebben. De dobbelsteen beslist dat hij ieder vijfde kaartje uit zijn schoenendoos zal halen. Dat betekent dat hij nu een stapeltje van zesenveertig ongelijk beschreven systeemkaartjes voor zich heeft. Hij laat ze even door zijn vingers gaan voordat hij opnieuw gooit. Een zes, dat schiet lekker op, want dan komen de twee of drie ereplaatsen al in zicht. Na een één en een drie is het zover en heeft hij nog twee kaartjes over.

Hij zet alle afgevallen kaartjes in een willekeurige volgorde terug in de schoenendoos. Dan pakt hij het eerste van de twee systeemkaartjes en leest: 'Meisje in trein op balkon. Hoornen bril à la Desiree, das, dikke jas, sokken over broek in rijglaarsjes. Scherp, aantrekkelijk en intelligent gezicht, donkerblond halflang haar. Kijkt hardnekkig en wat hooghartig afgewend naar sneeuwlandschap. Tasje van Elle, maar snobismegraad niet makkelijk te bepalen: geen horloge, geen ringen, wel armbanden, waaronder een opvallende koperkleurige, waarschijnlijk antiek. Eet zoute drop van rol die steeds weer teruggaat in haar tas. Wordt op UCS afgehaald op het perron door wangzoenende heer. Ze vertrekken met een auto (Opel Vectra) vanaf de taxistandplaats.'

De tweede is een oud kaartje, want tegenwoordig kiest hij nooit meer vrouwen van zijn werk: 'Secretaresse van Hoogstraten, heet Lydia Schuurmans. Personeelsdossier: 12-09-70 te Best, 1.72 meter, 63 kilo, ongehuwd, J.P. Coenstraat 16 bis, 3531 ET, geen telefoon(!). Bevriend met Hermine. Koffiepauze 10.15 uur, lunch in kantine, theepauze wisselend, maar altijd tussen 14.30 en 15.15 uur. Voorkeur voor schooljufachtige jurken, platte schoenen, onelegant grote handtas, lange jas en Palestijnse sjaal. Bruinig haar met roodglans uit een potje. Uitzonderlijk lief gezicht, permanente glimlach, vriendelijke ogen, regelmatig gebit, gave huid, zachte g. Geen sieraden, zoetige, patchouli-achtige geur. Dronk op nieuwjaarsborrel alleen sapjes, at als iemand die altijd aan de lijn doet. Woont vlakbij ophaalbrug en postkantoor in verkrottend stuk Lombok. Vaak tot na twaalven licht aan, krijgt regelmatig bezoek van man die minstens tien jaar ouder is dan zij.' Later was daar met een andere kleur inkt bijgevoegd: 'Sinds 01-03-94 vertrokken naar Amersfoort, nieuwe betrekking bij reclamebureau: geen nadere gegevens.'

Dat houdt niet over, maar het lot heeft beslist. Hij slaat zijn kamerjas open en laat zijn hand over zijn kruis glijden. Terwijl hij zijn ballen streelt, zwelt zijn geslacht op. Zijn ogen gaan van het ene kaartje naar het andere. Hij leest stukken van de korte beschrijvingen, stelt zich voor hoe de vrouwen eruit zagen. Zijn hand gaat ritmisch op en neer, steeds sneller, tot zijn bovenlichaam voorover schokt. Tancredi legt zijn hoofd in zijn nek en masseert zich traag nog wat na, als zijn andere hand al op het plankje achter hem naar een tissue hengelt. Morgenochtend zal hij nog voor zijn vertrek beslissen of hij het kaartje van Lydia definitief uit zijn doos verwijdert.

Al voordat de trein geheel tot stilstand is gekomen, heeft Tancredi de strippenkaart in zijn hand. Bij het uitstappen houdt hij het ding met zijn duim in de lengte hol, zodat het karton niet knakt in het sleufje van de stempelautomaat. Natuurlijk werkt maar een van de stempelaars op het perron, waardoor er veel chagrijnig gehannes is als de twee rijen wachtenden zich samenvoegen. Het geduw wordt nog erger als het informatiebord aankondigt dat er een metro aankomt. De automaat geeft bij het stempelen een infantiel piepje.

Op een open terrein wordt hij steevast overvallen door de beklemmende vraag wat er zou gebeuren als ineens de zwaartekracht uit zou vallen; of hij dan snel genoeg zou kunnen reageren om zich nog ergens aan vast te kunnen grijpen, zodat hij niet de leegte inzweeft. En als een trein of metro langs zijn perron binnenrijdt, voelt hij altijd de angst opkomen dat hij zal toegeven aan een impuls zich ervoor te gooien. Of dat een van zijn medereizigers de sprong waagt, waarna de anderen als lemmingen zijn voorbeeld volgen. Of dat een of andere gek hém uitkiest om een duwtje te geven. Hij trekt onwillekeurig zijn schouders op en zet zich schrap.

'Nafnaf' staat er op de jas van de jongen die voor hem instapt. Tancredi heeft nooit begrepen of dat gewoon een idiote merknaam is of misschien een verwijzing naar een gimmick die hij niet kent. Aan wie zou je zoiets kunnen vragen?

Hij gaat staan waar hij altijd staat, naast de deur waar hij twee haltes verder zal uitstappen. Werktuiglijk kijkt hij rond om te zien waar de aantrekkelijkste vrouwen staan. Snel taxeren, liefst met niet meer dan de halve blik die volstaat voor de klassificatie, posities memoreren en onopvallend observeren.

De lelijkerds zijn vanochtend weer veruit in de meerderheid, ook onder de mannen. Tancredi staat ingeklemd tussen twee van die geitenkoppen met vlassige baardjes onder hun kin en nog zo'n karikaturale figuur: een man die boven zijn vettige jaskraag overduidelijk geïmplanteerde, in belachelijk symmetrische rijtjes aangebrachte plukjes haar heeft. Iemand zou zulke lieden toch moeten kunnen verbieden de straat op te gaan en andere mensen misselijk te maken op de vroege morgen.

Half in het gangpad staat een volmaakt gekamd, langharig meisje dat hij 's ochtends wel vaker ziet. Regelmatig gezicht, heldere ogen en lieve moedervlekjes over haar jukbeenderen en neus. Haar sluike, donkerblonde haar hangt ver over haar wat truttige, bankstelbruine jas, die op zijn beurt tot vlak boven haar instapschoenen komt. Ze heeft een rood ontstoken puistje op haar slaap, dat hij met een onweerstaanbaar opkomende grijns overnadrukkelijk bestudeert. Hij ziet de kleur over haar wangen vlammen, als ze zich gepikeerd van hem wegdraait.

Ze is vandaag niet alleen, want ze praat met een trendy jongeman, die behalve een krullerige paardenstaart ook nog een slepende stem heeft. Hij vertelt een oninteressant verhaal over het ophalen van visa. Terwijl ze gaapt en zich uitrekt, krijgt de jongen enig beschaafd gegrinnik van de omstanders los door in haar wijdopen mond te kijken en op te merken: 'Zó hé, ik zie je schaamhaar!'

Tot het Weesperplein staat het meisje tegen de glazen afscheiding bij de deur. Als ze zich afduwt om naar buiten te lopen, blijft haar zo zorgvuldig uitgekamde haar even in een statische waaier aan het glas vastzitten, voordat het als een sluier op haar rug meedeint.

Bovenaan de roltrap staat een oude zwerver, die in en bij het metrostation woont. Hij is al of nog dronken en staat wijdbeens, met een voet in een bruine herenschoen en de ander in een gloednieuwe, hoge sportschoen. Zijn gebrabbel is onverstaanbaar, tot hij ineens luid en dramatisch roept: 'Omdat je veel te veel mensen vermoord hebt, klootzak!' De ochtendzombies schuiven hem in drommen voorbij. Slechts bij een enkeling twinkelt even een glimlach.

Tancredi haast zich naar buiten door de urinewalm bij de uitgang. Mensen rennen langs hem heen om een tram te halen. Een van hen vliegt zonder op of om te kijken het fietspad over en wordt geschampt door een fiets. De man vindt het nog nodig om de fietser uit te vloeken ook. Zo iemand vraagt om een pak slaag.

Voor het opvanghuis in de Sarphatistraat staat het groepje kleumende habitués te wachten tot het negen uur is. Zoals altijd groet hij over de hoofden van alle anderen heen alleen die ene Antilliaanse man van middelbare leeftijd. De man groet zoals altijd verbaasd en onwennig terug. Terwijl Tancredi in hetzelfde tempo doorloopt, weet hij dat de anderen hem bevreemd nakijken.

Het water over, rechts binnendoor langs het schooltje voor rijke blanke kinderen en hij is praktisch al op kantoor. Onder het openen van de deur ziet hij vanuit zijn ooghoeken dat er iemand van zijn afdeling de hoek om komt. Tancredi heeft geen zin in een praatje, dus laat hij de buitendeur snel achter zich dichtvallen en loopt naar de lift. Op weg naar boven haalt hij een appel uit zijn jaszak. Hij poetst hem op en draait het stokje eruit. Wie heeft hem eigenlijk geleerd dat zo'n stokje verwijderd moet worden? Hij kan zich niet voorstellen dat hij het zelf verzonnen heeft.

Vanuit de lift loopt hij snel door naar de vestibule. Er heeft weer eens iemand een jas op zíjn haakje gehangen. Hij gooit het ding op de grond en hangt er zijn eigen regenjas voor in de plaats. In het voorbijgaan kijkt hij even in de spiegel bij de te laag opgehangen wastafel. Hij zucht, recht zijn schouders en begeeft zich naar zijn afdeling voor alweer een godgegeven werkdag vol arbeidsvreugd en voldoening.