De vroege winteravond viel. In het antiquariaat dat op een flinke afstand van High Street in Cambridge lag, was Monty Danforth in zijn kamer achterin druk bezig met het uitpakken en catalogiseren van de boeken en papieren uit de laatste krat van de Greville-nalatenschap. Het meeste was precies wat hij had verwacht: de complete werken van Dickens, Thackeray, Walter Scott en Jane Austen, allemaal in leer gebonden uitgaven; veel Russische romanschrijvers, op dezelfde manier gebonden; Gibbons Decline and Fall of the Roman Empire, Churchills History of the English Speaking People. Verder waren er de gebruikelijke naslagwerken en encyclopedieën en enkele interessante en meer ongebruikelijke memoires en reisboeken, vooral over reizen rond de Middellandse Zee. Hij dacht niet dat veel gemakkelijk verkocht zou kunnen worden en het zou heel wat ruimte in beslag nemen om alles op te slaan.

De eigenaar van de winkel, Roger Williams, was ziek en verbleef thuis verder in het noordoosten in de buurt van het uitgestrekte, vlakke moeraslandschap. Hij zou misschien beslissen om de partij als één geheel onder de hamer te brengen.

Monty keek naar de bodem van de krat om er zeker van te zijn dat hij er alles uit had gehaald. Aan een kant bevond zich nog iets wat op een oude beschuitbus leek. Hij haalde hem eruit. Hij was te zwaar om leeg te zijn. Hij peuterde de deksel eraf en keek naar binnen. Er zat beslist iets in, maar het was moeilijk uit te maken wat.

Hij nam het mee tot onder de lamp en draaide de schakelaar om. Een gele gloed verspreidde zich door de kamer en liet de hoeken nog meer in het donker. In het blik zat iets wat op een oude boekrol leek. Hij haalde hem er voorzichtig uit en legde hem op de tafel vlak onder de lamp. Hij rolde hem met vijf centimeters per keer uit en keek. Hij was beschreven, vol vlekken, verkleurd en op sommige plekken onleesbaar. Hij probeerde woorden te onderscheiden, maar het was beslist geen Engels, zelfs niet de oudst bekende vorm. De letters hadden meer weg van het weinige dat hij van Hebreeuws had gezien.

Hij raakte de rol voorzichtig met zijn vingertoppen aan. Hij was glad en zacht en voelde niet zo droog en broos aan als papier, eerder als velijn. Er zaten verscheidene lege plekken in de tekst en andere plaatsen waar de woorden half verdwenen waren door vuile vegen.

Hij had gehoord dat de familie Greville in de negentiende en het begin van de twintigste eeuw frequent door het Midden-Oosten had gereisd. Ze zouden deze boekrol overal hebben kunnen vinden: in Egypte, Mesopotamië, Palestina, Jordanië of wat nu Israël was.

Voor het geval hij werkelijk waarde zou hebben, zou hij het manuscript moeten fotokopiëren. Dat kon handig zijn om een vertaling te laten maken zonder dat het origineel opgestuurd hoefde te worden.

Hij stond op en nam het mee naar het apparaat. Hij drukte op de knop en het kwam tot leven. Uiterst voorzichtig rolde hij de eerste helft van het manuscript uit, legde die op het glas en deed de klep omlaag. Hij maakte een kopie. Het papier schoof in het bakje.

Hij pakte het blad op om de scherpte te controleren. Het papier was leeg, afgezien van een paar vegen.

Dat was vreemd. Hij probeerde het opnieuw met hetzelfde resultaat. Hij controleerde de inkt, het papier, de instelling en probeerde het een derde keer. Nog steeds niets.

Hij haalde het manuscript van het apparaat en probeerde het met een oude brief van een klant.

Perfect, scherp tot in het kleinste detail. Het lag niet aan het apparaat. Maar goed dat hij zijn mobiele telefoon bij zich had; de camera daarvan was behoorlijk goed. Digitaal natuurlijk, dus je kon het resultaat onmiddellijk controleren, en het op de computer uploaden als je dat wilde.

Hij maakte een foto van de brief van de klant en bekeek die op het scherm. Hij was perfect. Nadat hij twee boeken had gepakt en op de uiteinden van de rol had gelegd om hem plat te houden, maakte hij een foto. In de zoeker was het beeld ook perfect, elke streep en veeg was te zien. Hij klikte op de opnameknop, een, twee, drie keer, en fotografeerde het manuscript in zijn geheel. Toen bekeek hij het resultaat. De eerste opname was leeg, net als de tweede en de derde. Het velijn was duidelijk, zelfs de schaduwen die het op tafel wierp op de plaatsen waar de hoeken gescheurd of gekruld waren, maar er was geen spoor van schrift te zien.

Monty knipperde met zijn ogen en wreef erdoor. Hoe was dat nou mogelijk? Wat had hij verkeerd gedaan?

Hij staarde er nog steeds naar, toen hij de winkelbel hoorde. Hij schrok, hoewel hij het volgende ogenblik dacht dat het niet vreemd was dat een liefhebber van zeldzame boeken of etsen buiten de openingstijden kwam. Soms was het gemakkelijk voor iemand die overdag niet van zijn werk weg kon. Heel vaak was het het verlangen om in stilte te kunnen bekijken wat de klant interesseerde. Maar die mensen maakten een afspraak. Zou er iemand langskomen die hij vergeten was?

De bel klonk opnieuw. Hij stopte het manuscript terug in de bus, uit het zicht, ging toen naar de deur en keek door het venster. Op de stoep stond een oude man, grijs en gebogen, zijn gezicht getekend door de tijd en zo te zien misschien ook door verdriet. Naast hem stond een meisje van een jaar of acht. Haar gezicht was smetteloos blank, haar haar was zacht en in het lamplicht leek het goudblond net een stralenkrans. Ze keek Monty recht aan door de ruit.

Hij deed de deur open. ‘Goedenavond. Waarmee kan ik u van dienst zijn?’ vroeg hij.

Het kind glimlachte verlegen naar hem en ging dichter tegen de oude man aan staan, waarschijnlijk haar opa.

‘Goedenavond, meneer,’ antwoordde de oude man. ‘Ik heet Judson Garrett. Ik verzamel oude boeken en manuscripten. Ik meen dat u net in het bezit bent gekomen van de boeken uit de Greville-nalatenschap? Ben ik aan het juiste adres?’

‘Inderdaad,’ antwoordde Monty. ‘Maar we hebben ze net gekregen. Ze zijn nog niet gecatalogiseerd dus we hebben nog geen prijs kunnen bepalen. De boeken zijn in een buitengewoon goede staat. Eerlijk gezegd veronderstel ik dat een groot aantal ervan niet eens gelezen zijn.’

Garrett glimlachte en zijn donkere ogen stonden verdrietig. ‘Dat is met al te veel boeken het geval, vrees ik. Oud leer en mooi papier is allemaal heel aardig, maar het zijn de woorden waar het op aankomt. Zij vormen de rijkdom van de geest en het hart.’

Monty deed een stap achteruit en hield de deur open. ‘Komt u binnen, dan kunnen we de mogelijkheden bespreken.’

‘Dank u,’ reageerde Garrett, stapte naar binnen met het kind vlak achter zich aan.

Monty sloot de deur achter hen en ging hen voor naar het kantoor van Roger Williams, waar zaken werden besproken. Hij draaide het licht aan, waardoor de boekenplanken en de gemakkelijke stoelen plotseling een uitnodigende en knusse gezelligheid uitstraalden.

‘Gaat u zitten, meneer Garrett. Wanneer u mij uw gegevens geeft, zal ik die doorspelen aan meneer Williams, de eigenaar, en zodra we precies weten wat we hebben, kunnen we het over de prijs hebben.’

De oude man ging niet zitten. Hij bleef vlak over de drempel staan, zijn gezicht nog steeds in de schaduw, het kleine meisje aan zijn zijde, haar hand in de zijne. Er lag een vermoeidheid op zijn gezicht alsof hij te ver had gereisd en nergens rust had gevonden.

‘Ik ben maar in één item geïnteresseerd,’ zei hij zacht. ‘De rest kan me niets schelen, daar kunt u mee doen wat u wilt.’

‘O ja?’ Monty was verrast. Hij had niets van buitengewone waarde gezien. ‘En welk item is dat?’

De oude man leek in de verte te staren, alsof hij over een oneindige afstand kon kijken, in een ander rijk, misschien in een verleden dat Monty zich niet voor kon stellen. ‘Een boekrol,’ antwoordde hij. ‘Heel oud. Hij is misschien ergens in verpakt. Hij is geschreven in het Aramees.’

Monty voelde een rilling door zich heen gaan, alsof hij daadwerkelijk door iets ijskouds was aangeraakt. Het kind keek hem aan. Ze had heldere, hemelsblauwe ogen, waarmee ze nauwelijks leek te knipperen.

Monty’s eerste impuls was te ontkennen dat hij de rol had gevonden. Maar hij wist dat de oude man al van het bestaan op de hoogte was. Het zou belachelijk zijn om te liegen, misschien zelfs gevaarlijk. Hij haalde diep adem.

‘Ik heb de bevoegdheid niet om die boekrol te verkopen, meneer Garrett, maar zodra meneer Williams terug is, zal ik aan hem doorgeven dat u geïnteresseerd bent. Als u een telefoonnummer of adres wilt achterlaten dan kunnen we contact met u opnemen. Of misschien een e-mail?’

‘Ik kom wel terug, meneer Danforth,’ antwoordde de oude man. ‘Wilt u hem alstublieft aan niemand anders te koop aanbieden voor u mij de gelegenheid hebt gegeven om een bod uit te brengen?’ Zijn ogen waren strak op Monty gericht, en zo donker dat ze bijna zwart leken. Zijn gelaatsuitdrukking was ondoorgrondelijk.

Het kind trok aan zijn hand en haar kleine vingers leken zich nog steviger om de zijne te klemmen.

‘Die boekrol is bijzonder waardevol,’ ging de oude man verder. ‘Ik hoop dat u dat in de gaten hebt?’

‘Niemand anders weet nog van het bestaan,’ verzekerde Monty hem. ‘Hij staat niet in de papieren vermeld en ik heb hem pas... een half uur geleden ongeveer ontdekt. Mag ik vragen hoe u wist dat hij er was?’

Er gleed een ijl glimlachje over het gezicht van de oude man dat al verdwenen was voor Monty had kunnen zeggen of het van vrolijkheid of misschien meer van spijt was. ‘Veel mensen weten dat hij hier is,’ zei hij kalm. ‘Ze zullen u er van alles voor komen bieden... geld, maar ook andere zaken. Wees voorzichtig met wat u er mee doet, meneer Danforth... heel erg voorzichtig. Er schuilt een kracht in die u daar beter in kunt laten zitten, als u verstandig bent.’

Opnieuw voelde Monty een kou langs hem strijken die tot in zijn botten doordrong.

‘Welke kracht?’ vroeg hij schor.

De oude man haalde adem alsof hij hem wilde antwoorden, maar het kind trok weer aan zijn hand en met een zucht veranderde hij van gedachten. Hij keek Monty strak aan en in zijn ogen lag een blik vol ervaring en kennis van kwaad en leed.

‘Wees voorzichtig, meneer Danforth. Het is een gevaarlijke verantwoordelijkheid die u op het punt staat op u te nemen. Misschien hebt u geen andere eervolle keus. Dat kan ik begrijpen. Maar het is een zware last. Er schuilt verwoesting en teleurstelling in uw taak. Doe niets zonder goed na te denken.’

Monty merkte dat hij slikte, naar adem snakte alsof er iets in zijn keel stak. ‘Hoe kan ik contact met u opnemen, meneer Garrett?’

‘Dat hoeft u niet. Ik kom terug.’ Hij schudde de hand van het meisje ongeduldig los en keerde zich om naar de deur die hij openduwde.

Monty liep achter hem aan naar de winkeldeur. Hij deed hem open en de oude man stapte naar buiten met het kind op zijn hielen. De straat lag in het donker, de dichtstbijzijnde lantaarnpaal was kennelijk kapot. Toen Monty opnieuw keek, was er niemand.

Dit keer sloot Monty de deur, niet alleen op het nachtslot, maar hij schoof ook de grendel erop. Hij opende het blik opnieuw en haalde de rol tevoorschijn. Het velijn voelde zacht aan onder zijn vingers, bijna warm. Was hij zo oud als de oude man had gezegd? Aramees? Uit de tijd van Christus misschien?

Als dat zo was, kon het manuscript van alles zijn, echt of verzonnen. Hoe was het in de Greville-nalatenschap terechtgekomen? Konden zij op hun reizen zoiets als de Dode-Zeerollen hebben gevonden?

Het lag veel meer voor de hand dat men hun een vervalsing had verkocht. Hoe moeilijk was het om iets van die aard te maken? Of zelfs om een oude boekrol te vinden, waarop misschien niets anders stond dan de instructies om een huis te bouwen, of een lijst van goederen die van de ene haven naar de andere waren verscheept? Zakelijke teksten waren legio, net als huishoudelijk aardewerk veel talrijker was dan vazen voor de sier of de eredienst.

Hij rolde het manuscript uit op tafel en legde een gewicht op beide uiteinden, waarbij hij het recht onder het lamplicht schoof. De tekst was niet erg lang, duizend woorden of iets meer misschien. Dat was lang voor een vrachtlijst en er stonden geen tekeningen of diagrammen op, dus een soort bouwtekening leek onwaarschijnlijk.

Hij tuurde ernaar, zocht naar patronen, herhalingen, iets wat een aanwijzing kon zijn wat het was. Het was in het Hebreeuwse alfabet geschreven, waarmee hij vaag bekend was, maar Garrett had gezegd dat het Aramees was.

Hij had nauwelijks een idee wat hij aan het doen was en geen schijn van kans om het manuscript werkelijk te lezen, toch merkte hij dat hij zijn ogen er bijna niet van af kon houden. Was dit een hartstochtelijke zielekreet uit de roerige tijden van Christus? Een verslag over macht en opoffering, over lijden en wederopstanding?

Of was dit gewoon iemands waslijst die toevallig bewaard was gebleven, voornamelijk omdat hij niemand voldoende interesseerde om hem te stelen?

Monty’s fantasie creëerde beelden in zijn geest, mannen in lange gewaden, sandalen, stoffige wegen, gefluister in het duister, bloed en pijn.

Het licht flikkerde en de schaduwen in de hoeken van de kamer bewogen, trilden en verstilden dan weer. Hij verwachtte half en half dat iemand uit het niets tevoorschijn zou komen, dat de duisternis samen zou stromen, intensiveren en vorm zou aannemen. Wie kon het zijn? Mefistofeles - om een al te kwetsbare Faust in de verleiding te brengen? Waarmee? Verboden kennis?

‘Doe niet zo dwaas!’ zei hij hardop. ‘Het is een stroomonderbreking. Het enige wat je moet doen is je computer opnieuw opstarten!’ Hij had altijd al een levendige verbeelding gehad, een gevoeligheid voor de aanwezigheid van het kwaad. Hij vertelde de prachtigste spookverhalen, tot groot genoegen van zijn vrienden. Hij stond erom bekend, werd erom gewaardeerd. Mensen hielden ervan om de rillingen te krijgen, net genoeg om de adrenalinestroom op gang te brengen.

Zijn beste vriend, Hank Savage, een nuchtere wetenschapper, plaagde hem ermee, hoewel zelfs hij toegaf dat het kwaad echt bestond, alleen niet bovennatuurlijk was. Geen engelen, geen duivels, gewoon menselijke wezens, sommigen met een wat te grote lichtgeraaktheid en de neiging anderen de schuld voor hun eigen tekortkomingen te geven. Wie kon je gemakkelijker de schuld geven dan de duivel?

Monty pakte het manuscript en rolde het stevig op, het velijn zacht onder zijn vingers. Misschien was het eigenlijk helemaal niet zo oud. Het was in ieder geval niet uitgedroogd en dreigde niet te barsten. Hij deed de rol terug in het blik en zette het ding toen in de kluis, gewoon als voorzorgsmaatregel.

Het werd tijd om thuis te gaan eten en een lekkere, prozaïsche kop thee te drinken, of meerdere, sterk en met suiker.