'Van alle consequenties van de ontwikkeling van goedkoop en betrouwbaar tijdreizen was de verschijning van de kunstvorm Vormgeven het meest controversieel.' Introductie bij Geschiedenis van de Kunstethiek, 2243

Na de Y: Rechterarm

De zwerver stootte de hotdog uit mijn hand terwijl hij schuin voor ons langs struikelde, onverstaanbare vloeken mompelend. Ketchup en mosterd spetterden op mijn broekspijp. Mijn rechterschouder incasseerde een rakelingse klap van een van zijn molenwiekende armen toen hij van de hoek van de krantenkiosk afkaatste en midden tussen het drukke verkeer belandde.

We waren tegelijk gestopt met lopen, onze bevroren gestaltes weerspiegeld in de etalage van de boekwinkel. Sara kwam dichter bij me staan en sloeg haar rechterarm om mijn middel, terwijl ze met haar linkerhand mijn elleboog vastklampte. We keken woordeloos toe, ons gesprek allang vergeten. Er was geen tijd om te bewegen, om in te grijpen.

Zo snel kan het gebeuren, dacht ik onwillekeurig in dat ene, tijdloze, bevroren moment. Ik voelde elke gewaarwording in in mijn geheugen gebrand worden: de geur van uitlaatgassen en afval en hotdogs, de geluiden van verkeer en winkelende mensen, Sara's stijve, geschokte vorm tegen me aan gedrukt, het zonlicht op mijn goedkope zonnebril. Ik wilde Sara omhelzen en wegkijken, of naar de zwerver reiken om hem terug te trekken, of wegrennen. Maar natuurlijk was er geen tijd, dus ik keek alleen toe.

De zwerver hervond zijn evenwicht halverwege de rechterrijstrook. Hij rechtte zijn rug en draaide naar mij toe, maar maakte geen aanstalten om zich in veiligheid te brengen. Hij stond daar maar en riep vloekend uit alle macht een vreemd woord-of misschien een ongebruikelijke naam. Hij stond stokstijf stil.

En net voordat de Prius zijn rechterbeen brak, hem tegen de voorruit en over het dak wierp, zodat hij als een leeg pak op het asfalt smakte; seconden voordat de auto achter de Prius over zijn bewegingloze lichaam hobbelde en tot stilstand kwam; minuten voordat de broeders zijn bloedende lichaam in de ambulance rolden en ik Sara meetrok naar de achterdeuren en instapte om met hem mee te rijden naar de Eerste Hulp; voor de wachtkamer, en de met bloed bevlekte, grimmige chirurg, en de tranen en de intimiteit en alles wat volgde, stond de zwerver in de rechterbaan en keek me in de ogen, en begreep ik het, en zag ik dat hij het ook begreep: hij betaalde een verschrikkelijke prijs.

Goeie ouwe tijd

'Rij voorzichtig, Mark,' zei Karin. Ze gaf me een snelle glimlach, maar was al aan het wegdraaien, en ik lachte terug naar een dichtzwaaiende deur. Mijn oude vriend Richard wierp een onleesbare blik door de kier voor hij de deur helemaal dichtduwde. Even stond ik stil, starend naar de gesloten deur. Mijn blik dwaalde over het houten oppervlak en merkte triviale details op: strepen en vlekken onderaan, een half afgeweekte sticker, krassen op de knop. Ik voelde me onredelijk kwaad en tekortgedaan.

Ten slotte scheurde ik mijn blik van de deur weg en stapte ik naar de stoep. Ik vouwde mezelf in mijn rammelende oude Honda en draaide slordig achteruit de straat op, stevig gasgevend bij het wegrijden. Ik wist eigenlijk wel dat ik niet moest rijden na al die wijn, maar op het moment kon dat me niet schelen. Nadat mijn roekeloze vertrek de scherpe kantjes van mijn agressie had gehaald, wist ik nog net voldoende zelfbeheersing op te brengen om terug te zakken naar vijftig.

Ik was te opgefokt om direct terug naar huis te rijden. Sowieso had ik weinig zin om eindeloze, slapeloze uren thuis door te brengen, kijkend naar een oude nachtfilm of dom praatprogramma en mezelf bewusteloos te drinken. Wat had dat voor zin? In plaats daarvan stuurde ik mijn auto naar het centrum, de lichtjes, de mensen, de afleiding. Ik maakte mezelf wijs dat ik geen café zocht, alleen een ontspannen ritje na het rampzalige etentje. Maar toen ik langs de Lantaarn reed en de lichten zag branden, parkeerde ik zonder aarzelen in de Europarking en liep ik terug naar de vertrouwde deur.

Freek was nergens te bekennen. Een van de studentikoze types die hij tegenwoordig in dienst had deed de bar, en een geblondeerde serveerster verzamelde ongehaast lege glazen. Het café was maar half vol en ik bekeek op mijn gemak de gasten. Rond een paar tafels zaten groepjes studenten, druk pratend en lawaaierig. Een overduidelijke first date was gaande aan een tafeltje achteraf, bij de toiletten, en voor zover ik kon zien verliep het stroef. Hans zat aan zijn vaste tafel dronken te worden. En hier en daar zaten verveelde stelletjes met hun drankjes te draaien. Tom Jones klonk uit de jukebox.

Er zat een knappe blondine aan de bar, achter in de twintig, smakelijk gebouwd en smakelijk verpakt. Ze had die houding van het-boeit-me-geen-flikker die zo enorm sexy is bij mooie vrouwen, een blik die zegt dat ze het allemaal al kent en niet geïnteresseerd is. Volgens mij leren ze die blik direct nadat de eerste vent ze probeert te versieren. Maar ik was niet van plan me te laten afschrikken. Ik liep naar de lege kruk rechts van haar en ging zitten. Met een gebaar naar de barman zei ik:

'Doe mij een Jack Daniels met ijs, en voor deze dame wat ze maar wil.'

Ik keek naar links met mijn meest innemende glimlach. Ze bekeek me van top tot teen met kille bruine ogen, trok haar neus daadwerkelijk op, en antwoordde:

'Ik wil... ergens anders zitten.' Ze draaide haar heupen van haar kruk af en verhuisde een paar krukken zonder me nog een blik waardig te gunnen. Achter me maakte een van de studenten een fluitend geluid, gevolgd door een aardige imitatie van een explosie. Zijn vrienden lachten schamper. Eikels.

'Alleen de Jack,'zei ik tegen de barman. 'Doe maar een dubbele.'

Het perfecte einde van een perfecte avond.

Ik zou Richard morgen wel moeten bellen om mijn excuses aan te bieden, hoewel ik niet begreep hoe de avond zo snel verkeerd kon zijn gelopen. Ik was om zeven uur aangekomen voor het etentje, had een mooie fles Australische Shiraz meegebracht, Karin gecomplimenteerd met haar sexy jurkje, Richard omhelsd zoals we dat op school deden. Karin had pasta gemaakt met verse zalm en een verse salade. Bij het eten hadden we over die goeie ouwe tijd gepraat, herinneringen opgehaald aan school, onze studententijd. We hadden gelachen, ik misschien wat meer dan zij, en twee flessen wijn soldaat gemaakt. Ja, misschien had ik een van die flessen wel grotendeels in mijn eentje opgedronken. Ik weet het echt niet meer. Ik weet ook niet meer wanneer alles is veranderd tussen Richard en mij. Op school waren we de beste vrienden, we hebben samen de universiteit afgemaakt, vriendinnetjes gedeeld zelfs. Ik weet nog dat ik de vent was die alle meisjes kreeg, terwijl Richard van de ene hopeloze verliefdheid naar de volgende gedoemde relatie fladderde. Ik weet echt niet wanneer alles plotseling omkeerde, hoe Richard met deze godin is geëindigd, hoe al mijn vrienden relaties kregen, echtgenoten werden, vaders zelfs, en waarom ik nog steeds alleen ben.

Ik weet nog wel hoe Karin plotseling op geschokte en ietwat beledigde toon 'Mark!' riep, en Richard de kamer binnenkwam en me hard aanstaarde. Het was toch nauwelijks een flirt te noemen. En wat maakt het nou uit, tussen vrienden, toch?

'Wat maakt het uit,' beaamde Freek.

Verrast keek ik op van mijn drankje. Ik had niet gemerkt dat Freek was teruggekomen, en me evenmin gerealiseerd dat ik hardop praatte. Er stonden meer lege whiskyglazen voor me op de bar dan ik bewust had leeggedronken. Plots viel het me op dat het lawaai van de studenten was opgehouden, en dat het stel achterin gepassioneerd zat te zoenen. De blondine zat met haar rug naar me toe en haar vriend wierp me over haar schouder een geamuseerde blik toe.

'Dus wat gebeurde er, denk je, Freek?'

Freek haalde schouderophalend de lege glazen voor me weg en dompelde ze in soppig water.

'Denk dat ze je naar huis hebben gestuurd; dat zou ik hebben gedaan.'

Ik knikte nadrukkelijk.

'Verdomd als het niet waar is! Volkomen vriendelijk en beleefd waren ze. 'Denk je niet dat het tijd is om naar huis te gaan,' zei Richard. En dit is verdomme Richard! We kennen elkaar al iets van vijftien jaar, en nu is-ie plotseling van de blauwe knoop? In de goeie ouwe tijd hebben we samen elk café in de stad gesloten! Er is niks meer met hem te beleven sinds hij dat is getrouwd met Karin, dat kutwijf.'

'Als ze zo'n kutwijf is,' zei Freek fijntjes, 'waarom moest je dan überhaupt zo nodig met haar flirten?'

'Hou toch je mond en schenk me nog eens bij,' zei ik met dikke tong, terwijl ik mijn whiskyglas omhoog hield.

Langzaam en met tegenzin werd ik wakker, met een zeemleren keel en een hoofd vol watten. Ik lag op mijn rug met een arm als dood gewicht over mijn voorhoofd. Achter het gordijn hing de tanende duisternis van vijf uur 's ochtends en het dekbed voelde onbekend. Ik rook de onmiskenbare geur van sekszweet en hoorde zacht, onregelmatig gesnurk, voelde lichaamswarmte naast mijn andere arm. Voorzichtig draaide ik mijn hoofd en zag blond haar op het andere kussen, blond haar met donkere wortels. Een witte blouse hing over de stoel aan haar kant van het bed, met een schort en een kort rokje. Ik richtte me op zonder acht te slaan op de pijnlijke tintelingen in mijn rechterarm, en keek rond of ik mijn kleren zag.

Ze bewoog en maakte een onverstaanbaar keelgeluid. Ze draaide op haar zij en schoof haar hand knedend over mijn billen.

'Hé, hengst,' fluisterde ze, en ik huiverde. Maar haar handen drongen aan en mijn lichaam leek willig. Waarom verdomme ook niet, dacht ik, en trok haar naar me toe.

Ontmoeting met Vormgever

Toen ik voor de tweede keer wakker werd voelde ik me beurs en misselijk en dom. Ik lag alleen in haar bed en de gordijnen waren open. Voorzichtig stond ik op en strompelde naar de badkamer voor een korte, stomend hete douche. Terwijl ik terug in de slaapkamer mijn haar afdroogde, kreeg ik het briefje in het oog dat ze op haar kussen had achtergelaten.

'Hee, hengst,'stond er. 'Ik vond het fijn vannacht. Bel me. Kusjes, D.'

Debora, dacht ik terwijl ik het briefje verkreukelde. Daantje? Hoe ze ook heette, plotseling wilde ik heel snel haar huis uit. Het was een stomme actie geweest. Ik kon me de seks niet eens meer herinneren en ik kwam graag in de Lantaarn; het was jammer om het café de komende weken te moeten mijden. Ik trok mijn spijkerbroek en mijn rokerige shirt aan en baande me een weg naar de keuken voor een kop oploskoffie.

'Heb je enig idee wanneer je leven naar de klote is gegaan?'

Ik liet de mok die ik net had gepakt uit mijn handen vallen. Hij spatte uiteen op het aanrecht. Ik draaide haastig naar de stem toe en zag een man staan in het hoekje tussen de servieskast en de muur.

Zijn leeftijd was onmogelijk te schatten. Hij was volkomen kaal maar zijn smalle gezicht had geen rimpels of vlekken, behalve wat kraaienpootjes bij zijn ogen. Hij zag eruit alsof hij graag en veel lachte. Gekleed in een kleurloze linnen broek en een wit overhemd was hij vrijwel volkomen anoniem.

'Wie ben jij verdomme?' blafte ik. Hij had me erger de stuipen op het lijf gejaagd dan ik wilde toegeven, en dat nam ik hem kwalijk. Mij woede liet hem onbewogen en hij lachte een kleine, geheimzinnige glimlach, als van een binnenpretje.

'Ik ben Jolo,' antwoordde hij.

'Ik ben een Vormgever,' voegde hij na een pauze toe, alsof dat iets verklaarde. 'Heb je dat?'

'Hoe ben je hier binnengekomen?' vroeg ik. Mijn eerste instinctieve verklaring dat hij een ongenoemd vriendje was, verloor snel zijn geloofwaardigheid. Zijn hele houding leek aan te geven dat hij een vreemde was in dit huis, en mijn woede kookte in hoog tempo de pan uit. Ik deed een stap in de richting van het messenblok.

'Laten we zeggen dat ik door het raam ben gegaan,' zei hij. 'Heb je dat?'

'Heb ik wat?' Ik wilde niet meegezogen worden in zijn ongetwijfeld waanzinnige dialoog, maar zijn herhaling van die drie woorden maakte me gek. Ik moest hem het zwijgen opleggen.

'Heb je,' herhaalde hij geduldig, alsof hij tegen een moeilijk kind sprak, 'enig idee wanneer je leven naar de klote is gegaan?'

'Waar heb je het godverdomme over? Er is niks mis met mijn leven!'

Hij hield zijn hoofd schuin en zijn wenkbrauwen gingen omhoog.

'Wil je precies weten hoeveel hersencellen je gisteravond in alcohol hebt verzopen? Ik kan je ook vertellen welke Chlamydia-variant je hebt opgelopen bij je stoeipartij met die serveerster van Freek-die overigens Denise heet. Ik kan je ook...'

'Hou je bek! Wie ben je?'

'Ik ben Jolo. Ik geef Vorm. Even serieus: wanneer ging het mis?'

'Rot op, Jolo! Ik ga hier weg, en als je weet wat goed voor je is, rot jij ook op!' Ik draaide in de richting van de telefoon op het aanrecht. Jolo sprak tegen mijn rug.

'Twee juni, twaalf jaar geleden, om acht minuten over drie 's middags.'

Ik bevroor. Ik kon me dat moment nog precies herinneren.

Colofon

© Copyright 2013 Uitgeverij Link B.V.

ISBN: 9789462320970

NUR: 333

Omslagontwerp: DPS, Amsterdam

Zetwerk: Uitgeverij Link B.V., Culemborg

www.uitgeverijlink.nl