Voyage à Surinam

Beschrijving van de Nederlandse bezittingen in Guyana door P.J. Benoit

Hertaald en ingeleid door Michaël Ietswaart

 eBook-editie, 2016

Deze eBook-editie is gebaseerd op de eerste druk, 2016

© 2016 Michaël Ietswaart

© 2016 Uitgeversmaatschappij Walburg Pers, Zutphen

www.walburgpers.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voorzover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16b Auteurswet 1912 juncto het Besluit van 20 juni 1974, Stb. 351 zoals gewijzigd bij Besluit van 23 augustus 1985, Stb. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3051, 2130 KB Hoofddorp).

Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) dient men zich tot de uitgever te wenden.

Redactie: Walburg Pers en Han Strijk

Omslagontwerp: Erwin Bomansbno (leucq!), Hof van Twente

Lithografie: BFC Graphics & Design, Amersfoort

Vormgeving binnenwerk: Walburg Pers, Zutphen

ISBN 978.94.6249.XXX.X

NUR 680

Inleiding

Omstreeks 1830 bezocht de Belgische avonturier en kunstenaar Pierre-Jacques Benoit Suriname. Over zijn verblijf schreef hij in het Frans het boek Voyage à Surinam. Het boek werd uitgegeven door de Belgische ‘Maatschappij voor de schone kunsten’ in Brussel in 1839.De complete titel van het boek luidde: Voyage à Surinam. Description des possessions Néerlandaises dans la Guyane par P.J. Benoit. Cent dessins pris sur nature par l’auteur. Lithographiés par Madou et Lauters. Bruxelles, Société des Beaux-Arts — Gérants: De Wasme et Laurent, 1839.

Benoit maakte tijdens zijn verblijf in Suriname 100 schitterende tekeningen over het Surinaamse leven van alledag: mensen, rituelen, gebruiksvoorwerpen, muziekinstrumenten en de prachtige Surinaamse natuur. Deze tekeningen werden later door twee andere Belgische kunstenaars, Jean Baptiste Madou (Brussel 1796–1877 Brussel) en Paul Lauters (Brussel 1806–1875 Brussel), gelithografeerd. Elke plaat werd zodoende een klein kunstwerk.

Over Pierre-Jacques Benoit is niet veel bekend meer, alhoewel zijn leven niet zomaar aan iedereen is voorbijgegaan, getuige de informatie over zijn leven die ik ontleen aan de Biographie Nationale de Belgique (Brussel, 1868) en geschreven is door Adolphe Siret, een Belgisch historicus en biograaf die leefde van 1818 tot 1888.

Pierre-Jacques Benoit werd in 1782 geboren in Antwerpen. Hij was een schilder, tekenaar en globetrotter die op jonge leeftijd al heel wat reizen achter de rug had. Volgens de Belgische historicus was hij op zijn twintigste al een bereisd man, zeker voor die tijd waarin reizen niet voor iedereen was weggelegd. Het noorden van Italië, Zwitserland, Oostenrijk, Beieren en Pruisen had hij voor zijn twintigste al bezocht. Volgens deze biograaf moet hij daarnaast leergierig en intelligent zijn geweest ofschoon het de vraag is hoe de biograaf dat te weten gekomen is? Hij leerde de talen van alle landen die hij bezocht en waar hij woonde. Zijn geld verdiende hij met diverse baantjes en banen. Sommige van aanzien, andere zeer eenvoudig. Wanneer hij geld genoeg had leefde hij royaal en wanneer niet, dan paste hij zijn levensstijl aan zijn inkomen aan. In de tijd dat hij in Parijs woonde verdiende hij onder andere de kost als restaurateur van schilderijen. Daarvoor was hij handelsagent en kapitein van een koopvaardijschip geweest. Hij kende de notabelen, verkeerde in high society kringen, maar moest soms ook rondkomen van het schilderen van tableaux de pacotille (flutschilderijtjes) en uithangborden.

Na het schrijven van Voyage à Surinam kondigde Benoit nog een tweede boek aan dat Voyages et aventures de Pierre-Jacques Benoit, zou gaan heten. Dat is nooit verschenen. Verder dan het verspreiden van een prospectus kwam dit voornemen niet.

Benoit overleed in Brussel in 1854 op 72 jarige leeftijd. Ervan uitgaande dat Benoit Suriname in 1830 of 1831 bezocht, was hij in die tijd 48 of 49 jaar oud. Voor een avonturier toch al een behoorlijke leeftijd.

Benoit had kennelijk genoeg middelen om naar Suriname te komen. Niet in dienst van een koloniaal leger, een handelsmaatschappij of een scheepvaartmaatschappij, maar geheel zelfstandig en op eigen kosten. Hij wilde nieuwe werelden ontdekken en andere culturen leren kennen. Nieuwsgierigheid was het waar hij door gedreven werd .

In het eerste deel van zijn boek beschrijft Benoit een stuk geschiedenis en geeft hij een beknopt aardrijkskundig overzicht van Suriname. Hij ontleent zijn kennis hierover grotendeels aan het boek Beschrijving van Guyana of de Wilde kust in Zuid Amerika (1770)van de geschiedschrijver Jan Jacob Hartsinck.  Ook Stedman en Kappler ontleenden hun beschrijving van de geschiedenis van Suriname in hun boeken (gedeeltelijk) aan het werk van Hartsinck.

Het tweede deel begint met de aankomst in Suriname. Benoit is opgetogen over zijn kennismaking met Suriname. De aankomst in de nieuwe wereld beschrijft hij als volgt: ‘We bevonden ons nog een aantal mijlen op zee toen de kust van Suriname zich als een groot en prachtig schilderij voor onze ogen vertoonde (…). Niets kan de nieuwe en afwisselende gevoelens evenaren die het aanschouwen van deze, met alle gaven der natuur bedeelde kust, in het gemoed opwekt. Wie zou al deze wonderen van de lente, de zomer en de herfst, hier verenigd, kunnen schilderen?’

De kracht van het werk van Benoit ligt naar mijn mening meer nog in de platen dan in de tekst, alhoewel de tekst op een aantal punten verrassend is. Verrassend onder andere omdat Benoit veel interesse had in de occulte wereld. Zo had hij er zelfs geld voor over om een sessie van een ‘waarzegster’ bij te wonen en bezoekt hij met een gids en beschermer een offerfeest van de negers bij een kankantrie.

Hij legt ook grote interesse aan de dag voor de vele wonderdokters en kwakzalvers in Suriname. In mooie Franse woorden duidt hij deze wonderdokters aan als charlatans, jongleurs, médecins sorciers, devins, empiriques. ‘De volgende dag komt de wonderdokter terug en vraagt om een glas rum of brandewijn. Hij gooit daar dan wat granum paradisi of gepelde Malagapeper in, drinkt er wat van, laat dan ook de zieke wat drinken en giet, terwijl hij binnensmonds enkele woorden prevelt, het overige het venster uit.’

Benoit is misschien ook zijn tijd voorbij aangezien hij de waarde van traditionele geneeskunst met gebruik van inheemse planten al inziet. Hij zegt daarover onder andere het volgende: ‘De kennis die de quasi’s van de marrons bezitten over de eigenschappen van veel van deze planten, die nog onbekend zijn bij de Europese wetenschap, zou genoeg aanleiding moeten zijn om nieuw wetenschappelijk onderzoek aan te moedigen.’

Benoit legt ook grote interesse aan de dag voor de indianen. Hij ziet in dit volk nog steeds het ideaal van de mens in zijn oorspronkelijke oerstaat en vertelt over interessante momenten die hij zelf heeft meegemaakt. Zo beschrijft Benoit de humorvolle situatie dat hij een indiaan een tekening laat zien die hij gemaakt heeft van een andere indiaan van een vijandige stam. De indiaan die de tekening ziet is duidelijk ontstemd over de aanblik van de vijandige indiaan op de tekening van Benoit en zegt op geïrriteerde toon ‘slechte slaaf’. Om de goede sfeer te behouden geeft Benoit een klap op zijn eigen tekening met herhaling van de woorden ‘slechte slaaf’. De gemoedelijke sfeer is volgens Benoit daarna direct weer hersteld.

Over de slavernij zegt Benoit niet heel veel maar hij lijkt hier op twee gedachten te hinken. Enerzijds zegt hij: ‘Bij deze gezellige bijeenkomsten vergeten zij de spade en de zweep en vertonen zich in heel andere kleren dan die waarin zij hun werk verrichten.’ (…) ‘Als een vreemdeling zo’n danspartij bijwoont en de negers en negerinnen uitgedost ziet in hun fraaiste kleren terwijl overal luidruchtige vrolijkheid heerst, heeft hij moeite zich in te denken dat die vlugge en vrolijke dansers dezelfde slaven zijn die op andere dagen van de week bijna als lastdieren worden behandeld, het zwaarste werk verrichten en voortdurend blootgesteld zijn aan een ondraaglijke hitte en soms ook aan de grillen van hun meester of aan de woeste dwingelandij van een bastiaan.’

Anderzijds looft hij de Nederlandse kolonisten voor hun menselijke aanpak van de slaven. ‘Tot lof van de kolonisten van Suriname moet ik ook zeggen, dat de meesten van hen alles doen wat in hun macht ligt om de slavernij voor deze ongelukkigen draaglijk te maken.’ Dat lijkt niet erg consequent en zijn redenen om de slavernij te willen behouden zijn dan ook grotendeels van praktische aard. Het kan nu eenmaal niet anders, hoe zou de plantage-economie zonder slaven anders draaiend gehouden kunnen worden? Het commentaar van Teenstra heeft voor een belangrijk deel betrekking op deze inconsequente zienswijze: het willen behouden van een amoreel systeem om economische redenen.

Het verhaal van Benoit werd in 1843 in een behoorlijk goede, ietwat ingekorte, versie vertaald en uitgegeven in Nederland. Dat gebeurde in het een tijdschrift voor notabelen getiteld Het Leeskabinet. Mengelwerk tot gezellig onderhoud voor beschaafde kringen.

Op deze vertaling volgde een jaar later een verrassend commentaar van Marten Douwes Teenstra in het blad ‘Bijdrage tot de ware beschouwing van de zoo hoog geroemde uitbreiding des Christendoms onder de Heidenen in de kolonie Suriname; toegewijd aan alle Philanthropen, door M.D. Teenstra. Te Amsterdam, bij M.H. Binger. 1844.’

Marten Douwes Teenstra (Groningen 1795 – Groningen 1864) is een tijdgenoot van Benoit die, in de periode dat Benoit in Suriname verbleef, ook in Suriname woonde  (1828–1834) en werkte als landbouwadviseur en inspecteur van bruggen, wegen en waterwerken. Teenstra schreef zelf vele lezenswaardige en goed doortimmerde werken over Suriname. De bekendste daarvan zijn De landbouw in de kolonie Suriname en De Negerslaven in de kolonie Suriname.

Deze unieke combinatie van een boek over Suriname van een buitenstaander met een commentaar daarop van een goed ingelichte in Suriname wonende en werkende Nederlander, levert een mooi tijdsbeeld op dat tegelijkertijd vragen oproept over het waarheidsgehalte van de geschiedschrijving over Suriname. Zouden meer schrijvers over Suriname zaken verzonnen of klakkeloos overgenomen hebben van voorgangers, die zonder het commentaar van een tijdgenoot daardoor nu algemeen als waarheid worden aangenomen? Hierbij moet wel worden opgemerkt dat uit zijn commentaar blijkt dat Teenstra het Franse origineel niet gelezen heeft. Zo reageert hij hier en daar op eenvoudige foutieve overnames uit het Frans.

Het korte commentaar van Teenstra plaatst soms grote vraagtekens bij de verhalen van Benoit, maar is op bepaalde punten weer lovend over het werk. Teenstra was een abolitionist en grijpt het werk van Benoit aan om te pleiten voor algehele afschaffing van de slavernij. Hij wil de zijns inziens inconsequente wijdverspreide zienswijze van zijn tijd, waarin men de slavernij wel wilde verzachten maar niet afschaffen (om economische redenen), aan de kaak stellen.

De gelithografeerde platen zijn bijna allemaal kunstwerken. Het zijn te veel platen om ze hier allemaal in een voorwoord te bespreken, maar enkele platen verdienen naar mijn (persoonlijke) mening een korte bespreking. Alleen al omdat één van de platen een belangrijke reden vormde voor het gebruik van de vertaling uit 1843 in combinatie met het commentaar van Marten Teenstra. Het gaat daarbij om de plaat Veiling van een slavin.[89]

Teenstra zegt hierover in zijn commentaar: ‘De plaat, voorstellende de veiling van een slavin, is fraai en heeft onder de toeschouwers een oude snoeper, F.IJ. leunende op zijn rotting, zijnde een oude bekende.’ Wanneer je deze plaat goed bekijkt zie je naast de te veilen slavin een wat ouder heertje staan die met een geïnteresseerde blik naar deze slavin kijkt. Daaruit kun je haast niet anders concluderen dan dat deze plaat dermate goed getekend is dat iemand zonder verdere toelichting een persoon herkent. Teenstra geeft alleen de initialen van deze persoon, iets dat een gewoonte lijkt te zijn geweest in die tijd. Kappler deed het in zijn boeken over Suriname ook.

Het is tekenend voor de kwaliteit van het werk van Benoit (en de lithografen). Veel van de tekeningen lijken van deze kwaliteit te zijn en geven vaak zeer gedetailleerd weer hoe mensen er echt uitzagen in deze tijd, met hun kleding, hoeden en andere merkwaardige hoofddeksels, wandelstokken, landbouwgereedschappen en dergelijke.

Enkele andere tekeningen die direct mijn aandacht trokken.

Gouvernementsambtenaren en militairen in uniform[28b]

De Duitser August Kappler moet er ongeveer uit hebben gezien als een van de militairen op deze afbeelding. In deze serie is bij Walburg Pers al eerder een moderne vertaling van Kappler’s Zes jaren in Suriname verschenen. Ervan uitgaande dat Benoit omstreeks 1830 in Suriname was en Kappler daar in 1836 voor het eerst voet aan wal zette, waren zij dus bijna tijdgenoten. De platen van Benoit geven dus ook een mooi beeld bij de verhalen van Kappler (die zelf geen tekeningen maakte). Opmerking verdient hierbij dat de eerste tweedelige Nederlandse uitgave in 1854 van Kappler’s Zes jaren in Suriname tekeningen van Benoit als voorplaten hadden.

Een politieagent, twee bastiaans of slavenopzichters en een slaaf van het gouvernement[29]

De beschrijving van de tekening telt vier personen terwijl er vijf mensen op de tekening staan. Opvallend is de neger-lilliputter die wel getekend is maar niet wordt genoemd. Niet dat het historisch relevant is, maar waarom zou die niet genoemd worden en wel getekend?

Negers die vermaak vinden in het biljartspel [37]

Op deze tekening hangt een vrolijke sfeer: men ziet blanken, negers, mulatten en vrouwen samen in een café. Iedereen, man, vrouw of slaaf, lijkt welkom en lijkt het naar zijn of haar zin te hebben.

Al met al geven de tekeningen en teksten van Benoit een beeld dat niet duidt op grote wreedheden en een maatschappij met veel interne spanningen. Eerder op het tegendeel.

In deze editie van Voyage à Surinam hebben we het Nederlands van zowel de vertaling uit 1843 alsmede het commentaar daarop uit 1844 licht gemoderniseerd zodat het prettig leest maar toch de sfeer behoudt van de tijd waarin het verhaal zich afspeelt. De oorspronkelijke Franse uitgave verscheen in zwart-wit, daarnaast werden er enkele speciale exemplaren gedrukt met lithografieën in kleur. Die gekleurde platen zijn voor deze uitgave gebruikt om de schoonheid van deze kleine kunstwerken volledig tot hun recht te laten komen.

De opbouw van dit boek is als volgt. Als hoofdtekst heb ik de tekst uit het Leeskabinet gebruikt. Deze hoofdtekst heb ik enigszins gemoderniseerd, de spelling aangepast en enkele toevoegingen gedaan, maar de tekst verder zoveel mogelijk intact gelaten. Het commentaar van Teenstra heb ik eveneens licht gemoderniseerd en de spelling aangepast. Enkele minder relevante punten uit het commentaar heb ik weggelaten.

Het laatste hoofdstuk uit het Franse origineel heeft de vertaler uit 1843 bijna volledig weggelaten. Dat is gedeeltelijk jammer omdat Benoit daar ook iets meer over zichzelf en zijn beweegredenen om op reis te gaan vertelt, behoorlijk opschept over de waarde van zijn boek en stelt dat de barbaarsheden uit de verhalen van Stedman, in ieder geval in zijn tijd, niet meer aan de orde waren. Daarbij bedankt hij aan het einde de lithografen Madou en Lauters voor hun uitmuntende werk. Het ontbrekende deel uit dit hoofdstuk heb ik grotendeels opnieuw vertaald en als extra (afsluitend) hoofdstuk opgenomen.

Daarnaast heb ik het voorwoord van André van Hasselt, lid van de Société des Beaux-Arts (de Belgische uitgeverij van het boek uit 1839), vertaald en ook als voorwoord bij de tekst gehandhaafd. Het is een sfeervol en opmerkelijk voorwoord, vooral door de zienswijze dat wij (Europa) eigenlijk alles al hebben gezien op de wereld en alleen dit stukje Guyana nog niet ontdekt is. Om nu te zeggen dat er niks meer te ontdekken viel in 1839 (het jaar van de oorspronkelijke uitgave) is op zijn zachtst gezegd overdreven.

Wie de gehele originele tekst in het Frans wil lezen, kan deze downloaden via de website van de uitgever: www.walburgpers.nl.

Voorwoord

Welke man houdt er nu niet van reizen? Welke man is er nu niet, gedreven door nieuwsgierigheid, over de grenzen van zijn dorp, zijn provincie, zijn land getrokken, om datgene te aanschouwen wat zich buiten de grenzen van zijn dorp, provincie of land afspeelt en zodoende kennis te nemen van de dingen die zich buiten die grenzen afspelen en te ervaren hoe de wereld er elders uitziet? De verbeeldingskracht leidt tot een onweerstaanbare drang naar het onbekende.

Als we om ons heen kijken willen we steeds weer verder en verder zien. Voor de schilder zijn het de andere landschappen die hij wil vereeuwigen. Voor de dichter en historicus gaat het om het vastleggen van nieuwe gebeurtenissen, andere gewoontes en het verzamelen van andere aandenkens. Voor de filosoof en de schrijver zijn het andere zeden die hij wil observeren, een andere beschaving die hij in kaart wil brengen. Voor de geleerde zijn het andere feiten die hij wil constateren, andere natuurverschijnselen die hij wil onderzoeken en andere scheppingswetten om te doorgronden. Voor de zakenman en de industrieel zijn het nieuwe relaties die onderhouden moeten worden en nieuwe afzetmarkten die gecreëerd moeten worden en voor de nieuwsgierige geest gaat het gewoon om het doorkruisen van onbekende landstreken en het observeren van onbekende volken met onbekende gelaatstrekken. Het maken van reizen is dus altijd een krachtige drijfveer met voor iedereen weer iets anders interessants in het vooruitzicht.

Maar Europa is al oud. Het is al drie eeuwen geleden dat Vasco da Gama haar ‘het oude continent’ noemde en wat is er niet allemaal al voorafgegaan aan Vasco da Gama? Bestaat er op het oude continent een uithoek waar we nog niet geweest zijn? Is er in Spanje nog een Christelijk of Moors dorpje waar we niet alle details van kennen? Zijn er in Italië of Zwitserland nog plekken waarover we niet al minstens vijftig keer gelezen hebben in de Keepseakes van Londen? Bezitten Duitsland en Schotland nog ballades waarvan we de muziek en de woorden niet uit het hoofd kennen? Heeft Holland nog grachten en kanalen waar we nog niet doorheen gevaren hebben? Zijn er nog onbenoemde pittoreske plaatsjes in Frankrijk? Heeft Engeland een machine gemaakt die wij de volgende dag niet in al onze werkplaatsen hebben zien gebruiken en is het niet zo dat wij door onze stoomschepen al vijftien jaar bekend zijn met het Russische Sint-Petersburg?

Het is dus duidelijk dat Europa ons niets meer kan leren, niets meer kan laten zien dat we niet al uit den treure kennen.

En hoe staat het met de andere delen van de wereld? Met welke hartstocht hebben we de afgelopen jaren gereisd, niets heeft ons kunnen vermoeien! Met René Caillé hebben we de grote woestijnen van Afrika doorkruist en het mysterieuze Timboektoe bezocht. Met Solvyns, Jacquemont, Poujoulat, Raffles, Van den Bossche en nog tien anderen hebben we Azië in alle uithoeken doorzocht. We zijn kapitein Parry gevolgd op zijn poolreizen en Blosville op zijn avontuurlijke expedities. We hebben gebibberd in de poolstreken en gezweet in de tropen. Pas geleden waren we nog in Circasse met de stoutmoedige reder Du Viven.

Het Amerikaanse continent hebben we ook niet overgeslagen. Onze voeten hebben met Ferdinand Denis de grenzen van Brazilië verkend en met Roux de Rochelle die van de Verenigde Staten.

Maar er is nog één reis die we moeten maken in Amerika. We willen u verhalen over Guyana waar drie machtige landen, Engeland, Frankrijk en Nederland al jaren met elkaar wedijveren en waar ieder van deze landen een stukje koloniale aarde bezit.

Een onverschrokken reiziger biedt zich aan om u als gids te dienen in een deel van deze landstreek, het nog grotendeels onbekende en onverkende Nederlands-Guyana. Hij kent de ontelbare kreken die het land doorkruisen en zich uitstorten in de rivieren, zoals de bloedvaten zich in de aderen uitstorten. Hij is de savannes van de negermarrons binnengedrongen. Hij heeft zich verbroederd met de bewoners van Paramaribo, net zoals hij dat deed met de half wilde indianen in de bossen. Hij zal u begeleiden in deze bossen, in de stad en in de savannen. Hij zal met u de rivier afzakken en u onderweg de namen geven van de forten die de rivieren verdedigen. Hij zal u de namen geven van de kreken, de dorpen en de plantages die langs de rivieren liggen. Wanneer u alles al gezien denkt te hebben, dan zal hij u berichten over de zeden en gewoonten, nijverheden, ambachten en verder over alle fysieke en intellectuele bezigheden van de Surinaamse samenleving en nadat hij u verteld heeft over de mensen zal hij spreken over de producten die worden voortgebracht door deze prachtige, rijke gronden en over de dieren, de planten en de bomen die door deze gronden gevoed worden.

De reis die u gaat maken zal voor u even interessant als gemakkelijk zijn. U maakt haar namelijk vanuit een boek en dat boek heeft u nu in handen.

André van Hasselt

i

Guyana in het algemeen – Ontdekking

Topografische gesteldheid – Indeling – Geschiedenis van het

Nederlandse gedeelte tot de huidige tijd

De naam Guyana, die eigenlijk aan een riviertje schijnt toe te behoren dat in de Orinoco uitmondt, is ook wel gegeven aan het gewest (men zou het een soort eiland kunnen noemen) dat in het zuiden, het westen en het noorden begrensd wordt door de wateren van de Amazone, de Rio Negro, de Cassiquiari en de Orinoco en in het noorden en noordoosten door het water van de Atlantische Oceaan.

Van het noorden naar het zuiden beslaat Guyana een afstand van tenminste 200 mijl en van het oosten naar het westen een afstand van meer dan 300 mijl.

Het is een punt van geschil wie Guyana ontdekt heeft.

Men weet dat Christobal Colon (Columbus) na een moeilijke vaart van bijna 800 mijl ten westen van de Canarische Eilanden op 11 oktober 1492 een zeer mooi eiland ontdekte dat hij de naam San Salvador gaf. Hij ontdekte daarna nog enkele andere eilanden, waaronder Cuba, Hispaniola (St. Domingo), waar hij een talrijke bevolking aantrof.

Toen hij in 1498 zuidwaarts van de Antillen voer, ontdekte hij op 10 augustus het eiland Trinidad en de daarop volgende dag kreeg hij het nabijgelegen vasteland in zicht dat hij het Land van Paria – de naam die hij van de indianen aan de kust te horen kreeg – noemde.

Het was op deze reis dat hij een van de monden van de Orinoco ontdekte. Hij noemde deze riviermond de Bocca del Dragon vanwege het gevaar dat zijn schip daar gelopen had.