Lodewijk Ivo Crijns

Met Godsvertrouwen
voor het vuurpeloton

Karel van Berckel. Verzetsman en chirurg

Tekstcorrectie

Han Strijk, Alphen aan de Rijn

Omslagontwerp

Erwin BomansBNO Leucq!, Hof van Twente

Vormgeving binnenwerk

KM Grafisch Werk, Utrecht

Afbeelding omslag voorzijde: gettyimages. Foto: Duncan Walker

Achterzijde: Karel van Berckel

1e druk, 2015

2e druk, 2019

© 2015 Lodewijk Ivo Crijns, p/a Uitgeversmaatschappij Walburg Pers, Zutphen

© 2015 Uitgeversmaatschappij Walburg Pers, Zutphen

www.walburgpers.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Zoveel mogelijk is getracht de eventuele rechthebbenden van de afbeeldingen te achterhalen. Rechthebbenden die in dit verband niet zijn benaderd wordt verzocht zich met de uitgever in verbinding te stellen.

ISBN 9789462494404

e-ISBN 9789462496101

NUR 680

INHOUD

Proloog

Voorwoord

Inleiding

De familie Van Berckel

Hoofdstuk 1

1892-1929: Karels jeugd- en studentenjaren in een katholiek milieu

Hoofdstuk 2

Karels werkplek: het St. Josephziekenhuis anno 1929

Hoofdstuk 3

1929: Chirurg in Heerlen

Hoofdstuk 4

1940: In het verzet

Hoofdstuk 5

De spil van het Heerlens verzet: kapelaan Giel Berix

Hoofdstuk 6

1940-1944: Karels deelname aan de Knokploeg (K.P.) Heerlen

Hoofdstuk 7

Karel van Berckels betrokkenheid bij het artsenverzet en de groep Bongaerts

Hoofdstuk 8

Karel lid van de groep Bongaerts

Hoofdstuk 9

1941-1943: Het verzet neemt toe

Hoofdstuk 10

Dr. Van Berckel grijpt resoluut in en redt een gevangen koerier

Hoofdstuk 11

Wiel Houwen

Hoofdstuk 12

De ontsnapping van Theo Crijns uit het ziekenhuis

Hoofdstuk 13

De Sipo Maastricht

Hoofdstuk 14

Kamp Vught

Hoofdstuk 15

Karels arrestatie en laatste dagen

Hoofdstuk 16

De laatste oorlogsdagen en de dagen na de bevrijding

Epiloog

Bijlagen:

Correspondentie Charlotte de Habicht-van Berckel

Theo Crijns

Burgemeester van Heerlen, mr. A.M.G. Gresel

Dankbetuiging

Bronnen en literatuur:

Brieven

Interviews

Bronnen

Literatuur

Aanbevolen literatuur

PROLOOG

In de vroege ochtend van vrijdag 24 augustus 1944 wordt Karel van Berckel, 52 jaar oud en chirurg in het St. Josephziekenhuis te Heerlen, door de Sipo-beambte Conrad van de Duitse geheime politie van Heerlen van zijn bed gelicht en overgebracht naar het politiebureau te Heerlen. De reden van zijn arrestatie is zijn deelname aan het landelijk artsenverzet en zijn ondergrondse- en ondersteunende activiteiten voor de verzetsgroep Bongaerts alsook vanwege zijn illegale daden voor de Heerlense L.O. en K.P.

Op 23 april 1944 helpt hij een verzetsman ontsnappen, die in het St. Josephziekenhuis is opgenomen met verwondingen en onder bewaking is gesteld van de Duitse- en de Nederlandse politie. Nitsch, de beruchte Sipo-beambte, die tientallen martelingen en moorden op zijn geweten heeft, richt zijn woede over de ontsnapte verzetsman op diens familie en op Karel van Berckel. Die ontsnapte verzetsman heette Theo Crijns.

Dochter Emilie krijgt de ochtend na de arrestatie van haar vader, de opdracht van haar moeder om hem nog iets te brengen op het politiebureau. Zij gaat op haar fiets ernaar toe. Zij ziet haar vader – stilletjes en alleen – met zijn hoofd in zijn handen zitten. Dit beeld, het laatste beeld dat de familie van hem heeft, toont hoezeer Van Berckel zich bewust is van de situatie waarin hij verkeert. Hij wordt overgebracht naar de beruchte bunker van Kamp Vught, waar hij op 5 september 1944, met groot Godsvertrouwen voor het vuurpeloton staat en door de kogels gedood wordt.

Karel van Berckel was trouw aan zijn levens- en geloofsovertuiging. Een overtuigd katholiek en een gelovig christen, tot in de dood. Zijn gedachtenisprentje vermeldt: ‘Hij was onkreukbaar, trouw en goed, zijn strenge plichtsbetrachting voerde hem tot in de dood’.

‘Als iemand eer toe komt voor zijn optreden, dan is het wel Karel van Berckel,’ zo stelt Theo Crijns. Moge dit boek een postuum eerbetoon zijn aan de heldhaftige Karel van Berckel.

Heerlen/Driebergen, februari 2013

VOORWOORD

Mme. Charlotte de Habicht-van Berckel

Résidence Rose d’Automne

Villars-sur-Glane

Zwitserland

Villars, Kerstmis, 2012.

Zeer geachte heer Crijns,

Vanuit mijn ziekbed – ik heb een flinke bronchitis en ben 90 jaar (!) oud – wil ik u hartelijk danken voor het boek over mijn vader, uw vader en het verzet. Het is, als altijd, moeilijk om over die tijd te lezen. Normaal ben ik gezond, maar de laatste weken waren zeer koud met veel sneeuw, en ben ik in bed aangeland.

Ik zal uw boek in het Frans vertalen, voor mijn twee dochters (de een in Rome, de andere in Fribourg) en mijn kleinzoon, die summa cum laude afgestudeerd is aan de Universiteit van Fribourg. Ook zal ik het graag geven aan mijn drie zusters (een in Maastricht, twee wonend in België, vlakbij de Nederlandse grens) en aan mijn zwager Embert van Tilburg in Canada. Zijn vrouw, mijn zuster Eleonora, is daar overleden.

Hoewel het voor mij, oud-Ravensbrückgevangene, moeilijk is dit alles weer te verwerken, ben ik blij dat u zo’n gefundeerd boek hebt kunnen schrijven, waar mijn vader, met recht, zo positief wordt beschreven. Ik dank u daarvoor.

Nog niet helemaal gezond, zend ik u mijn vriendelijke groeten, maar gezien mijn ‘eeuwenoud’ leven ben ik er niet zeker van het volgend jaar naar Nederland te kunnen reizen voor de reünie van het honderdjarig Bernardinuscollege. We zullen zien.

Met dank en vriendelijke groet,

Charlotte de Habicht-van Berckel

INLEIDING

De familie Van Berckel

In de buurt van Den Bosch staat een kapelletje dat dateert van 1248. Het is gebouwd door een ridder Van Berckel, uit dank voor de veilige terugkomst van een zoon na een kruistocht.

Erin kan men onder meer drie zilveren sterren zien, die later zijn opgenomen in het familiewapen en ook de familielijfspreuk: ‘Ik leef in hoop’. Zo begint het levensverhaal van Charlotte van Berckel, de oudste dochter van Karel van Berckel. Zij schreef dit in het boek: ‘Je vis en espoir’.

Volgens de legende, symboliseert elke ster de liefde en trouw aan de Familie, het Vaderland en de Kerk.

De bekende 19e-eeuwse katholieke schrijver J.A. Alberdingk Thijm heeft de familiegeschiedenis van de familie Van Berckel beschreven in een verhaal.

Dit verhaal heet: ‘Hoe de drie sterren zijn weergegeven in het wapen van de familie Van Berckel’. Het wordt beschouwd als een legende en berust op niets anders dan een glas-in-lood raam in het genoemde kapelletje. De schrijver noemt hier een zekere ridder Van Berckel, die in dienst was van de graaf van Brabant. Zijn enige dochter trouwde een jonge Normandische ridder. Hun zoon vertrok met de kruistochten, waarvan hij gezond en wel terugkeerde. Uit dankbaarheid werd de kapel gebouwd.

Men vindt patriciërs Van Berckel in Amsterdam en in Den Haag. Onder hen Pieter Johan van Berckel, gevolmachtigd minister van Nederland bij de Verenigde Staten van Noord-Amerika. Hij was bevriend met President Adams. Vanaf 1655 is de familielijn goed te volgen. Zo vindt men Pauwel Aelbrechtszoon Droogh van Berckel, gedurende langere tijd de schrijfwijze van de familienaam, en fervent katholiek.

De zoon van Pauwel van Berckel was getrouwd met Maria van Buytene. Hun wapen bevatte enerzijds de drie zilveren sterren en anderzijds het zilveren schaap op een groene achtergrond van de familie Buytene.

In die tijd was er een handelsbetrekking tussen Den Bosch en Delft. Dat verklaart ook dat er Van Berckels vanuit Den Bosch naar Delft zijn gegaan. Zij namen hun wapenschild mee. Sinds de Delftse tijd is er veel bekend over de familie Van Berckel: verwantschappen, huwelijken, manier van leven, religieuze overtuiging, trouw aan de katholieke kerk en charitatieve activiteiten. Sinds het einde van de 18e eeuw, toen alle katholieken uitgesloten werden van alle openbare functies, kon de familie zich niet anders bezighouden dan met het drijven van handel en het uitoefenen van vrije beroepen, zoals advocaat en notaris. Van verscheidene generaties studeerden de zonen in Antwerpen, in het ‘Convict Nobilium’ om een degelijke katholieke vorming te krijgen. In 1795 werd de uitsluitingswet beëindigd. Vanaf toen mochten openbare functies ook weer door katholieken worden bezet. Zo werd Meester Hendrik van Berckel de eerste katholieke burgemeester van Delft in 1840.

De vader van Karel van Berckel, Willem van Berckel, was advocaat en notaris in Delft. Hij had vier zonen, waarvan Karel de tweede was. Ook waren er nog drie dochters. Mr. Willem van Berckel leidde een relatief welgesteld leven, ofschoon eenvoudig levend. In de 19e eeuw waren in Delft de meeste notabelen protestant. Slechts weinig katholieken konden een goed levensniveau bereiken, ze zaten in de lagere sociale klassen en slechts enkelen volgden een universitaire studie. Om het katholieke geloof te verbreiden werd een imposante neogotische katholieke kerk gebouwd, die inmiddels al weer is afgebroken.

HOOFDSTUK 1

1892-1929: Karels jeugd- en studentenjaren in een katholiek milieu

Karel is geboren in Delft op 19 augustus 1892 als Karel Clemens, zoon van Willem Emilius van Berckel en Paula Adelheid Driessen. Hij is de tweede zoon en heeft nog een oudere broer boven zich. Er zullen nog twee zonen en drie dochters geboren worden. Enkele dagen na zijn geboorte wordt Karel gedoopt in de Sint-Hypolituskerk. Hij groeit op in een diepgelovig katholiek gezin. In het gezin heerst naast discipline en gezag, een gezellige en liefdevolle sfeer. Zijn vader is in Delft notaris, een man van aanzien.

In zijn geboorteplaats volgt Karel, na de kleuterschool, van 1898 tot 1904 de lagere school. De ouders van Karel pakken de katholieke opvoeding, al zoveel generaties in de familie, grondig aan. Het is gebruikelijk om ’s avonds de rozenkrans te bidden en zo mogelijk dagelijks voor schooltijd naar de H. Mis te gaan. Zondagsmiddags is er dan ook nog het Lof. Enkele keren per jaar wordt er gebiecht, zoals voor Pasen en Kerstmis. De Sint-Hypolituskerk is een neogotische imposante kerk, waar heel het kerkelijk jaar door veel activiteiten zijn in de parochie. Eens per jaar is er een processie waarin Karel ook meeloopt. Als Karel zeven jaar is, doet hij de tweede zondag na Pasen de Eerste Heilige Communie. In de klas op de lagere school is dit al voorbereid door het lezen van de catechismus met als bekende openingszin: ‘Waartoe zijn wij op aarde? Om God en de mensen te dienen. ‘Na de mis van de Eerste H. Communie is er thuis een feest voor de communicant. Hij krijgt verscheidene cadeaus.

’s Middags is er een uitgebreid diner voor alle familie, waaraan ook de pastoor deelneemt.

Op de lagere school is Karel een goede en ijverige leerling. Hij behoort meestal tot de besten van de klas en haalt voor bijna alle vakken goede cijfers. Bij gymnastiek is hij een van de sportiefsten.

Naast de school heeft hij nog pianoles. Hij is muzikaal en speelt graag lange tijd piano, als hij thuis komt uit school.

Zijn verjaardag valt in de zomervakantie en zijn verjaardag wordt in de huiselijke kring gevierd. Met zes broers en zussen is het gezellig. Meestal zijn ook neefjes en nichtjes, ooms en tantes van de partij. Er worden bij de piano uit volle borst liederen gezongen, er is taart en er worden kinderspelletjes gedaan.

Karel is een vrij lange, wat magere jongen, bijna altijd goed gehumeurd, zachtmoedig, maar ook sterk. Tussen zijn broers en zussen heeft hij zijn eigen plaats: bescheiden, vriendelijk, degelijk en betrouwbaar. Maar als het nodig is kan hij ook zijn kracht laten zien. Zo is het niet ongewoon dat de kinderen onderling stoeien en vechten. Vooral met zijn oudste broer wil Karel nog weleens een robbertje vechten, waarbij de einduitslag meestal onbeslist blijft. Gelukkig heeft hij een goede gezondheid en is hij, behoudens gebruikelijke kinderziekten, zoals mazelen en kinkhoest, weinig ziek.

Na de lagere school gaat Karel in 1904 naar het gymnasium in Delft. Hij haalt veel vieren, het toenmalige equivalent van een acht en volgt de bètarichting. Daarnaast doet hij veel aan sport en heeft hij celloles. Op zijn 17e jaar, hij is een jonge leerling, slaagt hij voor zijn eindexamen gymnasiumbèta. Hij twijfelt eraan wat hij zal gaan doen en kan moeilijk kiezen tussen rechten en geneeskunde. Al generaties lang zijn er juristen in de familie en ook zijn oudere broer is al rechten gaan studeren. Hij heeft het idee dat deze in de voetsporen van zijn vader zal treden en hij zelf eigenlijk iets anders moet gaan doen. Een oom, oom Jan, een broer van moeder is arts. Deze heeft zowel rechten als geneeskunde gestudeerd. Karel besluit zo uiteindelijk medicijnen te gaan studeren.

Hij wordt toegelaten tot de studie geneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam en verhuist in september 1910, vlak na zijn 18e verjaardag naar Amsterdam. Hij wordt lid van het Corps en van de Katholieke Studentenvereniging Sanctus Thomas Aquinas, kortweg Thomas geheten. Hij zit in het dispuut Vondel. Deze vereniging, Thomas, is gebouwd op drie pijlers, die veel overeenkomsten vertonen met zijn opvoeding tot dan toe: vriendschap, geloof en wetenschap. Karel bezoekt regelmatig haar bijeenkomsten waar studenten debatteren over uiteenlopende onderwerpen en deze toetsen aan de katholieke leerstellingen. Bepaalde onderwerpen sluiten nauw aan bij de studie geneeskunde, zoals geboortebeperking of abortus. Ook gaat hij naar feesten en bals die Thomas organiseert.

Hij wordt eveneens lid van het dispuut Vondel, een vriendenkring van gelijkgestemden, die zich onder andere richt op existentiële vragen, zoals de betekenis van het leven.

De Studentenvereniging Thomas bestaat amper 15 jaar als Karel lid wordt, zodat hij de respectabele ontwikkeling van de Vereniging volop meemaakt. Als katholieke debatingclub voor studenten die de godsdienstige, zedelijke en wetenschappelijke belangen van haar leden behartigt, wil zij zich omvormen tot een officiële katholieke vereniging op levensbeschouwelijke grondslag. Men kan zeggen: een soort katholieke sociëteit met een ‘kroeg’. Uiteindelijk slaagt dat plan ook. Menig debat ten tijde van Karels lidmaatschap, gaat dan ook over de doelstellingen van de vereniging en over haar positie en waarde tegenover het Amsterdamse Studentencorps. De debatten zijn zonder uitzondering fel, ook als ze – naast religieuze onderwerpen – actuele maatschappelijke thema’s betreffen. Voor studenten die als spreker optreden, is het vaak moeilijk zich staande te houden. De geestelijke leiders van Thomas, de Moderators, stimuleren de discussies. Er is in het land een nijpend tekort aan katholieke intellectuelen. Daarom moeten studenten worden opgevoed tot bewuste katholieke academici. In hun toekomstige maatschappelijke posities zullen ze het zwaar krijgen. Hun wacht immers de niet geringe taak leiding te geven aan de katholieke gemeenschap. Bovendien zal de niet-katholieke gemeenschap hen in het openbare leven niet altijd met open armen ontvangen. Kortom, Thomas fungeert als oefenschool. Aldus wordt het ook geschreven in de statuten van Thomas: ‘studenten leren met behulp van de voor Thomas’ geldende beginselen een adequaat christelijk antwoord te formuleren op actuele vraagstukken en zich te wapenen tegen moderne dwaalleren en ongeloof.

In Karels vierde studiejaar breekt de Eerste Wereldoorlog uit. Nederland is dan wel neutraal, maar meer dan een kwart van de ongeveer 200 leden van Thomas, wordt onder de wapenen geroepen. Ook Karel treft dat lot. Hij moet paraat staan bij een eventuele inval. Zijn studie wordt onderbroken en hij moet grotendeels afzien van deelname aan het verenigingsleven. De oorlog heeft grote invloed op het moreel van de achterblijvers: ze zijn diep ontgoocheld. Hoe heeft de Westerse beschaving zo diep kunnen zakken!

Als de moraaltheoloog en augustijn F. Duijnstee in 1915 een pleidooi houdt om de christelijke waarden te herstellen, staan ze dan ook vierkant achter hem. Met massale bekering moeten de zondaars op het rechte pad worden gebracht, zo vinden ze. De leden van Thomas sluiten zich aan bij de ‘missieactie van de eeuw’ van de Nederlandse katholieken. Ze willen meewerken om de zorg voor de missiegebieden van de landen die oorlog voeren over te nemen. De missieclub die daarop binnen Thomas wordt opgericht, bestaat voornamelijk uit studenten geneeskunde. Het accent ligt bij de missieclub dan ook op medische missie. Daarnaast is er de jaarlijkse deelname aan de Stille Omgang en aan het regelmatige kerkbezoek.

De vormende waarde van Sanctus Thomas Aquinas moet voor Karel groot zijn geweest. Hier ontwikkelt hij de medisch-ethische opvattingen die hij later als katholiek arts zal uitdragen. Hier maakt hij zich een wetenschappelijke benadering eigen van de problemen in de beroepspraktijk. Ook leert hij hier – als dat nodig is – verweer te voeren als het hem als katholiek moeilijk wordt gemaakt. Bovendien voedt Thomas zijn liefde voor God, Vaderland en Oranje. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zal hij hiervan blijk geven.

Na de oproep voor de – destijds verplichte – militaire dienst, wordt hij officier van gezondheid. Hij moet meerdere malen mee op oefening en mag – als officier – overnachten in een hotel in Amersfoort. De ‘gewone’ soldaten slapen in de kazerne. Karel heeft weinig omhanden: inspecties uitvoeren, zieken onderzoeken en af en toe deelnemen aan een marcheerroute. De grofheid van sommige gewone soldaten en hun bekrompen zienswijze over oorlogvoeren (een dode meer of minder maakt weinig uit) staat haaks op de vredelievende ideeën, die Karel heeft vanuit zijn katholieke achtergrond.

Merkwaardig is ook dat de persoonlijke uitrusting: veldtenue, beenkappen, ransel, broodzak, veldfles, riem, alles bij elkaar ongeveer veertig gulden, zelf betaald moet worden. Karel is opgelucht als zijn diensttijd erop zit. Hij kan weer terug naar Amsterdam om zijn studie voort te zetten in het vierde studiejaar.

Ook speelt hij graag piano en blijkt een uitstekend pianist. Toch kiest hij als hoofdinstrument de cello, een hobby die hij met veel passie in zijn verdere leven uitoefent. Hij speelt graag met anderen samen in een kwartet.

Op sportief gebied wint hij veel medailles in het studentenroeiteam Nereus. Hij traint graag en is een enthousiast roeier. De Spartaanse levenswijze die deze hobby van hem vraagt, kan hij gemakkelijk opbrengen. Ze zal een goede training blijken voor zijn werk als chirurg. Een operatie geschiedt immers in teamverband en een roeiploeg is een perfecte kweekplaats voor teamgeest. Hij neemt zelfs met het roeien deel aan de Olympische Spelen te Amsterdam.

Na zes jaar studie en anderhalf jaar militaire dienst slaagt Karel in het voorjaar van 1918 voor het artsexamen. Met goed gevolg heeft hij de examens afgelegd, zowel het semi-arts- als het artsexamen in het ziekenhuis van de Universiteit van Amsterdam. Het is een feestelijke dag als hij zijn artsenbul krijgt in de aula van de Universiteit van Amsterdam. Hij belooft om met Gods hulp, de eed van Hippocrates trouw te zullen navolgen.

’s Avonds is er een uitgebreid diner. Naast zijn ouders en zes broers en zussen met aanhang, is er ook Eleonora Laarman bij, zijn latere vrouw.

Hij heeft Eleonora’s-roepnaam ‘Noor’ in het studentenleven van Amsterdam leren kennen. Haar volledige naam is Eleonora Christina Laarman. Ze is zes jaar jonger dan Karel en woont in de Vondelstraat. Ook zij is bijzonder sportief. Karel is bijzonder op Eleonora gesteld en hun liefde blijkt wederzijds. Noor is een knappe, intelligente, artistieke en doortastende vrouw en een graag gezien figuur in het Amsterdamse studentenleven. Hun vriendschap wordt hecht en hun verloving wordt feestelijk gevierd.

Noor was geboren op 26 maart 1899 in de Vondelstraat in Amsterdam. Een van haar voorouders was minister van financiën in Rhénania geweest. Haar vader, Jan Laarman, was in 1848 geboren in Amsterdam en had in de Vondelstraat twee huizen laten bouwen, getekend door de bekende architect P. Cuypers, architect van het Rijksmuseum. In het eerste huis woonde zijn moeder, geboren Driessen en zijn zuster Christine. Jan Laarman woonde zelf in het tweede huis met zijn jonge vrouw, Lucretia Julia Swaagman en zij hadden drie kinderen gekregen, waaronder in 1899 Eleonora. Lucretia was in 1872 in Engeland geboren en 24 jaar jonger dan haar man. Jan Laarman had zakenrelaties onderhouden met zijn toekomstige schoonvader, Johannes Swaagman. Zo maakte hij kennis met zijn dochter Lucretia, die hij in 1898 huwde. Hij zelf was toen reeds een vijftiger. Na zeven jaar huwelijk overleed hij in 1905 en bleef zijn jonge weduwe in het mooie grote huis in de Vondelstraat wonen met drie kleine kinderen, van wie Noor de oudste was.

De vader van Lucretia, Johan Swaagman, was geboren in 1847 in Groningen. Hij had met zijn broer landbouwgrond geërfd, waar zij profijt van trokken door een papierfabriek te stichten in Holland. De onderneming groeide en zij ging exporteren naar Engeland. Deze export werd gedaan door Johan. In Engeland ontmoette Johan zijn eerste vrouw, die hij trouwde in een protestantse kerk. Zij kregen drie kinderen. De oudste, Lucretia Swaagman, werd de moeder van Noor. Helaas werd dit huwelijk tussen Johannes Swaagman en mevrouw Mitchell al snel ontbonden. Mitchell, die – reeds in die tijd – geneeskunde had gestudeerd, toonde weinig moederlijkheid. Ze streed voor stemrecht voor vrouwen in het kiesstelsel. Ze bleek een militante feministe avant-garde. Ze koos de strijd boven haar gezin en verliet haar man, die zij alleen achter liet met drie kleine kinderen. Zij sloot zich aan bij haar zus die hetzelfde deed. Zij stierf, 96 jaar oud, in het zuiden van Engeland, iets na het einde van de Tweede Wereldoorlog. Lucretia bleef ontroostbaar achter na deze echtscheiding en verstijfde iedere keer als haar moeder ter sprake kwam.

Johannes Swaagman hertrouwde de 16 jaar jongere ‘Granny’ Darwen. Deze keer was het een gelukkig huwelijk. Ze trouwden in de Anglicaanse kerk. Johannes nam de naam Darwen aan en heette dus voortaan Johannes Darwen. Hij wisselde van nationaliteit, kerk en naam.

Er werden nog vier kinderen geboren uit deze nieuwe verbintenis: twee jongens en twee meisjes. Een zoon, de oudste, Louis, zou sterven aan zijn verwondingen op het slagveld van de Eerste Wereldoorlog in Frankrijk.

De dochters uit het eerste huwelijk verging het opperbest. Lucretia was, net als Noor later, erg muzikaal. Lucretia studeerde piano aan het conservatorium van Londen en kon prachtig Debussy en Chopin spelen.

Toen in 1905 haar man Jan Laarman op 57-jarige leeftijd was overleden, bleef, Lucretia Laarman-Swaagman, de jonge weduwe met drie kinderen, wonen in de Vondelstraat. Muzikaal als zij was, leefde Lucretia in het artiestenmilieu van Amsterdam. In haar huis kwamen componisten zoals Alphons Diepenbrock en zijn dochters, Johanna en Thea en schilders, zoals Jan Toorop. Haar echtgenoot Jan had financieel bijgedragen aan de bouw van het Concertgebouw bij De Lairessestraat. Lucretia had talent als musicienne en bezocht alle concerten in het Concertgebouw. Zij werd gebracht door haar chauffeur, die in een van de eerste auto’s van Amsterdam reed.

Lucretia was in Engeland anglicaans opgevoed. Op een dag ontmoette ze bij haar schoonzus een pater Jezuïet, die werkte op het Observatorium van Castel Gandolfo. De vroomheid van haar schoonzus deed Lucretia uiteindelijk intreden in de katholieke kerk, die ze haar hele leven trouw bleef. Zo kreeg Noor een katholieke opvoeding. Zoals Lucretia zei: ‘Het leven wordt mysterieus geleid door de Voorzienigheid.’ Na de verloving en het huwelijk van Noor, trad haar zus Hilda in bij de zusters Kanunnikessen van Augustinus in Ubbergen bij Nijmegen. Broer Jan Laarman studeerde rechten en medicijnen in Amsterdam en Engeland. Lucretia hertrouwde met Eduard Sterneberg. Eduard was voor de tweede keer weduwnaar. Het echtpaar ging in Bloemendaal wonen. Ze hadden een gelukkig huwelijk, dat helaas van korte duur zou blijken. Na de dood van haar tweede man ging Lucretia terug naar London. Uiteindelijk vestigde zij zich in Meerssen in Limburg in een religieus tehuis: ‘Tussen de bruggen’. Ze stierf er in 1971, bijna honderd jaar oud.

Karel en Eleonora huwen in 1920. Karel is dan 27 jaar en Eleonora 21 jaar. Het huwelijk wordt op 1 juli kerkelijk ingezegend in de Vondelkerk te Amsterdam. Het is een stralende zomerdag als zij elkaar in de volle Vondelkerk het ja-woord geven. Naast zijn ouders Willem en Paula van Berckel zijn er zijn zes broers en zussen – met aanhang – alsook de familie van haar zijde: moeder Lucretia, zus Hilda en broer Jan. De dispuutsgenoten van ‘Vondel’ zijn er eveneens en natuurlijk de roeiers van Nereus. Ook de vele vrienden van Karel en Eleonora zijn aanwezig.

Het huwelijk zal een blijvende verbintenis blijken tot het eind van hun leven. Vijf dochters worden er geboren, van wie Charlotte de oudste is. Charlotte wordt op 7 november 1922 in Amsterdam geboren als Charlotte Lucie Adelheid en Eleonora twee jaar later, in 1924.