Deze publicatie over het korte leven van burgemeester Van Haersma Buma van de toenmalige gemeente Wymbritseradeel in Friesland, is mede tot stand gekomen dank zij bijdragen van de Stichting Sneek 1940-1945, de gemeente Súdwest-Fryslân, de Van Heloma Stichting en het Herbert Duijntjerfonds.

Omslagontwerp: Mijke Wondergem

Afbeelding omslag: ter beschikking gesteld door Michiel van Haersma

Buma uit Voorburg

Ontwerp binnenwerk: Zeno Carpentier Alting

ISBN 978 94 6249 554 8

E-ISBN 978 94 6249 698 9

NUR 680

© 2021 André Vermeulen, p/a Uitgeversmaatschappij

Walburg Pers, Zutphen

© 2021 p/a Uitgeversmaatschappij Walburg Pers, Zutphen

www.walburgpers.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Zoveel mogelijk is getracht de eventuele rechthebbenden van de afbeeldingen te achterhalen. Rechthebbenden die in dit verband niet zijn benaderd wordt verzocht zich met de uitgever in verbinding te stellen.

Inhoud

Voorwoord

1De arrestatie

2De voorgeschiedenis

3Buma en Van Haersma oorspronkelijk twee families

4Inus’ jonge jaren

5Van Den Haag naar Staveren

6Wymbritseradeel

7De Duitse overval

8Zestien maanden Scheveningen

9Zes weken Amersfoort

10Het einde in Neuengamme

11Na de klap

12Staveren voor Marca de mooiste tijd

Epiloog

Wie is wie in de familie

Geraadpleegde archieven

Bronnen

Literatuurlijst

Fotoverantwoording

Voorwoord

Over de Tweede Wereldoorlog in Nederland zijn bibliotheken vol geschreven. Niet alleen over de militaire verrichtingen in mei 1940 en het daarop volgende ondergrondse verzetswerk tegen de Duitse overheersers, maar ook aan de heldhaftige verrichtingen én de collaboratie van individuele personen, en de Hongerwinter in het westen van het land aan het einde van de oorlog, zijn miljoenen woorden gewijd uit (vul)pennen, typemachines en computertoetsenborden.

Vrijwel iedereen heeft wel eens gehoord van Erik Hazelhoff Roelfzema, al was het alleen al door de ongelofelijk succesvolle musical Soldaat van Oranje, die sinds 2010 wordt opgevoerd in een hangar van het voormalige militaire vliegveld Valkenburg.

Hazelhoff was een van de vele duizenden mannen en vrouwen die in die duistere jaren 1940-1945 het de Duitsers lastig probeerden te maken, veelal zonder succes. De meesten van hen zijn de anonimiteit nooit ontstegen.

Zo’n man was Sybrand Marinus van Haersma Buma. Toen Hitlers troepen Nederland binnenvielen, was hij burgemeester van een grote plattelandsgemeente in Friesland. Buma nam geen blad voor de mond. Al ruim voor de bezetting mocht iedereen weten hoezeer hij het naziregime verafschuwde. Ook in de begindagen van de bezetting zweeg hij niet.

Wel hield hij zich stil met zijn ondergrondse activiteiten, die de geboren en getogen Hagenaar al in de zomer van 1940 ontplooide. Buma was de eerste burgemeester die weigerde voor het Duitse juk te buigen, terwijl zijn bestuurlijke superieuren in Leeuwarden en Den Haag soepel met de bezetter meedeinden.