Ton Theunis

Tweestrijd

De WitchWorld-legenden deel 1

‘Je hoeft geen zwaard te dragen om een

ridder te zijn.’

Tonke Dragt

© Ton Theunis 2016

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp: Jelte Altena

Binnenwerk: Mulder van Meurs

Kaart pag. 1: Tamarah de Jager

Tekening pag. 382: Andrzei Radzieiewski

nur 283, 284: fictie jeugdboeken 10-15 jaar

isbn 978-94-6297-048-9

www.uitgeverijdekring.nl/tweestrijd

www.witchworld.nl/tweestrijd/

Over de grote ronde tafel viel een fel, wit licht. Joest wendde in een reflex zijn gelaat af en wachtte ademloos, terwijl de vrouw met priemende ogen in het grote stenen bekken keek.

‘Ja,’ sprak ze toen zacht. ‘Ja. Onmiskenbaar.’

‘Is het zeker, vrouwe? Ziet u het werkelijk? Geen schim die gevoed wordt door een wens, door een al te intens verlangen?’

Nijdig keek ze op. Het licht verflauwde direct en de kamer werd weer donker. Alleen de flakkerende kaarsen wierpen grillige schaduwen op de muren. ‘Ik was nog nooit zo zeker als nu. Ze komt. De nacht nadert.’

Joest kende de betekenis van die woorden. Ze had die al vaker uitgesproken en steevast bleek het uiteindelijk niet zo voorbestemd.

‘Haal haar,’ gebood ze. ‘Breng haar hier.’

Hij moest gehoorzamen. En hij wilde gehoorzamen. ‘Waar vind ik haar?’

‘Op haar weg. Ze zal aanstonds vertrekken.’

Hij keek zijn meesteres vragend aan. ‘Er zijn vele wegen, vrouwe.’

‘Al haar wegen leiden naar hier, worm!’ Ze strekte dreigend haar arm in de richting van het venster van de torenkamer en haar wijsvinger gebood meedogenloos.

‘Ga! Leid haar! Verleid haar! Breng haar zo snel mogelijk hier!’

1. Op reis

‘Elaine!’

Haar vader kon brullen wat hij wilde. Boos propte ze nog wat kledingstukken in de kist. Ze zou zo lang treuzelen als ze kon.

‘Jonkvrouwe…’ Ulla stond in de deuropening en wrong haar handen. ‘Uw vader wordt echt ongeduldig. En als ik eerlijk mag zijn…’

‘Nee,’ beet ze haar dienster toe, ‘dat mag je niet! Ik weet wat je wilt zeggen. Wat mijn vader ook zegt. En mijn moeder. Dat het allemaal voor mijn eigen bestwil is, dat ik het zal waarderen als ik volwassen ben en dat het nu eenmaal zo hoort.’ Ze liet zich op haar knieën vallen en dook onder haar bed. Toen ze weer tevoorschijn kwam, hield ze triomfantelijk een katapult omhoog.

‘Gelukkig,’ verzuchtte ze, ‘ik zou nooit zonder deze zijn weggegaan.’

‘Jonkvrouwe, alstublieft,’ zei het dienstmeisje wanhopig. ‘Uw ouders willen alleen het beste voor u…’

‘… en sturen me naar een stel enge ouwe kerels die me de hele dag gaan bestoken met hun gebeden en zogenaamde wijze lesjes waar je geen vis mee kunt vangen en geen zwaard of dolkmes mee kunt afweren!’ Ze overwoog om de katapult ook in de kist te gooien maar bedacht zich. Ze kon hem beter verbergen, diep in haar zadeltas. ‘Zeg maar tegen mijn vader dat hij…’

‘Zeg dat zelf maar tegen me!’ bulderde een luide stem. Elaine verstijfde, de katapult viel uit haar handen.

Parmantig stak ze haar kin omhoog. ‘Dacht je dat ik dat niet durf?’

Lennaert van Berlichem onderdrukte met moeite een glimlach. ‘Jij durft alles,’ zei hij bijna vriendelijk. Toen streng: ‘Maar dat zal je niet helpen, want je gaat. In de hele geschiedenis van het geslacht Berlichem…’

‘Ja, ja, ja…’ Ze smeet het deksel van de kist met een klap dicht. ‘Adel verplicht. Ik kan je teksten inmiddels wel dromen.’

‘Als ik niet zoveel van je zou houden, gaf ik je nu een draai om je oren,’ gromde haar vader.

‘En als ik niet zoveel van jou zou houden, ging ik niet naar dat vermaledijde klooster, maar liep ik weg.’ Ze sloeg haar armen om zijn hals. ‘Ik zal doen wat je van me vraagt, papa. Maar vraag me niet om het leuk te vinden en hier glimlachend te vertrekken.’

Hij zoende zijn dochter op beide wangen, maakte zich los uit haar omhelzing en tilde de grote kist met een gemak van de grond alsof er lucht in zat.

‘Genoeg zoete praat,’ bromde hij. ‘Op weg.’ Toen zag hij de geopende zadeltas en de katapult die ernaast lag. ‘Toe maar. Als ik hoor dat je die arme pater Lucius ermee hebt belaagd, zwaait er wat.’

‘Dat wapen is voor échte vijanden.’ Haar stoere blik boorde zich in de zijne. ‘Die kunnen overal verscholen zitten. Het is een lange reis.’

‘Maar je zult er niets aan hebben.’ Lennaert van Berlichem ondersteunde met zijn ene hand de kist op zijn schouder, de andere verdween onder zijn leren tuniek. Er kwam een glanzend, zilveren voorwerp onder vandaan, dat hij aan haar gaf. Elaine bestudeerde het een moment. Een ketting met een hanger in de vorm van een roos, het wapen van Berlichem.

‘Ik kreeg het lang geleden van je moeder toen ik met Karel Martel, God hebbe zijn ziel, ten strijde trok tegen Poppo, de koning van de Friezen. Het zou me beschermen in het gevecht, zei ze.’

Verbaasd zei Elaine: ‘Maar dat mag je toch niet aan mij…’

‘Ik trek niet meer ten strijde, kind. Die tijden zijn voorbij. Maar ik weet zeker dat je moeders hart bij jou is vanaf het moment dat we hier de poort uitrijden totdat je veilig weer terug bent. Je hebt het harder nodig dan ik.’ Hij keek haar samenzweerderig aan. ‘Vertel het haar maar niet… Ga snel naar haar toe en neem afscheid.’ Hij beende met de kist de kamer uit.

Elaine keek toe terwijl Ulla de zadeltassen van de grond nam en naar de deur liep.

‘Ik wil niet,’ probeerde ze voor de laatste keer, alsof de dienstmeid haar vaders strenge bevel wel zou durven aan te vechten.

Het meisje draaide zich om. ‘Vergeef me, vrouwe,’ begon ze, ‘voor wat ik nu ga zeggen.’

‘Het zal me benieuwen,’ zei Elaine spottend.

Ulla hapte naar adem en liep rood aan. ‘Ik zou willen dat ik uw kans kreeg om te leren lezen en schrijven, Elaine van Berlichem. Ik denk dat ieder ander kind in het kasteel en het dorp en in de boerderijen de handen dicht zou knijpen met zo’n geschenk. Uw klagen is niet terecht.’

Elaines mond viel open van verbazing. ‘Hoe kun je…’ Even vroeg ze zich af of Ulla’s wangen door schaamte of boosheid rood kleurden, en ze zweeg.

‘…ook als dat betekent dat u naar de regels van de monniken moet leven en ook als u de leprozen zult moeten bijstaan. Het is allemaal de moeite waard, vrouwe.’

Het dienstmeisje haalde een zak uit haar schort tevoorschijn en stopte die in Elaines zadeltas. ‘Ik heb wat koekjes voor u gebakken, zodat u Berlichem niet vergeet,’ zei ze zacht.

Elaine sloeg haar armen om haar heen. ‘Ulla, wat zal ik je verschrikkelijk missen. Bij ieder koekje zal ik aan je denken.’ Ze zoende haar op beide wangen.

Het dienstertje verdween de gang in en even later klonken haar stappen op de stenen wenteltrap naar beneden. Elaine griste haar blauwe mantel van het bed, keek de torenkamer rond en toen voor het laatst uit het raam. Het land van Nardinck, waar het kasteel van Berlichem over uitkeek, lag vredig in een nog wat bleke zon. In het westen zag ze knechten die op de velden bezig waren en aan de oostzijde van het kasteel strekte de heide zich bruin en kalm uit in de richting van de horizon. Het was een prachtige dag, besloot ze uiteindelijk. Ze zou er het beste van maken.

Haar moeder keek op van haar schildersezel toen ze de kleine zaal binnenkwam. Haar ogen waren rood, maar ze glimlachte liefdevol naar haar dochter.

‘Kom je afscheid nemen?’ vroeg ze zacht. ‘Ben je nog boos?’

‘Nee… Ja… Ik bedoel ja, ik kom afscheid nemen en nee, ik ben niet boos.’ Ze aarzelde. ‘Niet meer, tenminste.’

‘Ga en leer, kind. Later zul je ons begrijpen, want je moet ooit regeren over dit land en dat zal zonder kennis niet gaan.’

Elaine haalde bokkig haar schouders op. ‘Dat weet ik nou allemaal wel,’ bromde ze. ‘Dat hebben jullie wel honderd keer gezegd. En ik ga toch ook?’

Haar moeder deed een stap naar voren en pakte Elaines beide handen. ‘Wees waakzaam, kind. Er loeren gevaren in de streek waarheen je vertrekt en sommige zijn groter dan het mensenverstand aankan. Beloof me dat je de broeders zult gehoorzamen en je waardig zult gedragen.’

‘Met frisse tegenzin,’ antwoordde Elaine. ‘Ik ben geen meisje dat de hele dag op haar knieën kan zitten bidden. Dat mag je niet van me vragen.’

Gravin Catharina schudde haar hoofd en schoot in de lach. ‘Ik denk niet dat ze je daar tijd voor zullen geven, dochterlief.’ Toen serieus: ‘Je zult er bittere armoede ontmoeten en hevig leed. En rond het klooster huizen vreemde…’ Ze brak haar zin af. ‘Ga,’ zei ze toen en omhelsde Elaine. ‘Ga snel voor ik mijn tranen niet meer binnen kan houden. Wees een goede leerlinge en groet vader Gabriel van mij.’

‘Ken jij hem dan?’

Ze knikte. ‘Wie denk je dat mij heeft leren lezen en schrijven? Ga.’

Elaine maakte een kleine buiging naar haar moeder en haastte zich de trappen af naar de binnenplaats. Daar stond Varick, haar vaders dienstknecht, met een schichtig zwart paard aan de teugel; haar paard. Ze had Ulefel gekregen toen ze twaalf was en het bokkende en briesende dier had zich vanaf het moment dat hij Elaine zag voor het eerst overgegeven aan een mens. Zelfs graaf Lennaert waagde het niet om Ulefel te berijden. Maar Elaine was door Ulefel in het hart gesloten en hij had besloten haar tot het bittere einde trouw te zijn. Zodra ze haar voet in de stijgbeugel plaatste, werd het paard kalm en stond het doodstil.

Varick keek naar haar op en reikte haar de teugel aan. ‘Vrouwe…’ zei hij zacht.

Ze staarde hem aan.

‘Wees op uw hoede,’ fluisterde de knecht. ‘In Flevum ligt een vloek die in het duister naar ons reikt. Blijf binnen als het donker wordt.’

Terwijl hij sprak kwam Boras, een goedmoedige dikzak, naast hem staan. De waarschuwing van de tanige man met het korte baardje maakte Elaine nieuwsgierig. Al van jongs af aan hadden de twee knechten haar tijdens de koude winterdagen in de keukens van het kasteel vermaakt met sprookjes, sagen en legenden, terwijl het hout in de ovens knetterde.

Ze hield zielsveel van de twee zonderlinge figuren die haar vader tot zijn persoonlijke knechten had gekozen.

‘Wat gebeurt er anders, Varick?’ vroeg ze met een lachje. ‘Komt er dan zo’n eenogig monster met honderd tentakels uit je enge verhalen dat me opeet?’

Maar de knecht schudde verontrust zijn hoofd. ‘Dit komt recht uit het hart, vrouwe. En ook uit dat van Boras. We hebben erover gesproken of we het u moesten zeggen…’

De dikke knecht met de forse kin knikte instemmend. Hij was geen man van veel woorden, maar zijn bezorgde blik sprak boekdelen.

‘Binnenkort is het de nacht van Walpurgis. En elke ongetrouwde man weet dat hij dan niet onder aan de kerktoren moet staan. Of onder een hoge boom.’

‘Want dan neemt ze je mee!’ vulde Boras aan.

‘Maar hebben jullie dan niet goed opgelet, helden van Berlichem? Jullie hebben inderdaad alle reden om bang te zijn. Maar ik niet! Wellicht was het jullie nog niet opgevallen, maar ik ben geen man!’ Elaine barstte in lachen uit. ‘Ik ben hooguit een heks! Al zou ik niet weten wat ik met een man zou moeten. Geef mij maar een paard of een torenvalk.’

Varick en Boras maakten bezwerende gebaren. ‘Lach er niet om, vrouwe. U weet niet wat u over zich afroept. Blijf uit de nacht, uit het duister.’

‘En ver, heel ver van het gebied in het noorden. Het Lacus is gevaarlijk. Onderschat het niet.’

Klakkende hoeven op de keien verrieden de komst van de graaf, die zijn paard uit de stal voerde.

‘Staan jullie mijn dochter weer onzin te verkopen?’ sprak hij met een lach.

‘De Walpurgis…’ begon Boras, maar Varick stootte met zijn elleboog zo hard in diens zij dat de dikke naar adem hapte. Ze wisten dat de graaf niet van zwarte verhalen wilde horen.

Twee soldaten van Berlichem stegen op, hun goud met blauw gekleurde schilden over de schouder op hun rug gegespt, lange zwaarden aan hun gordel. Een van de twee had de grote kist op de rug van zijn paard vastgesjord.

‘Pas op uw tellen,’ zei Varick zacht tegen Elaine.

Die haalde haar schouders op. ‘Maar daarvoor moet ik juist naar het klooster. Om te leren tellen…’

Ze hief haar hand als groet en haar knieën spoorden Ulefel aan. Met kletterende hoeven ging het over de binnenplaats naar de poort en daarna denderde het kleine gezelschap over de slotbrug naar het westen.

De zandweg slingerde zich door het landschap. Wanneer Elaine naar rechts keek, zag ze af en toe water glinsteren, maar voor het grootste deel reden ze achter elkaar door bossen en over flauwe heuvels. Ze spraken weinig, ieder had zo zijn eigen gedachten. Om het uur stegen ze af om ergens te rusten, want het rijden werd na verloop van tijd pijnlijk en Elaines benen waren stijf van het lange zitten in de stijgbeugels.

‘Vertel me eens hoe het was in jouw dagen.’ Ze nam een hap uit een appel en ging toen achterover in het gras liggen.

‘Hoe het was?’

‘Ja. Toen jij bij die monniken gevangen zat.’

Haar vader schoot in de lach. ‘Ik weet niet waarom je je dat in je hoofd hebt gehaald, want zo erg is het helemaal niet.’ Hij hief belerend zijn vinger op. ‘Het klooster is gesticht door Bonifacius zelf!’

‘En die is er daarna zelf meteen vandoor gegaan.’ Ze keek naar boven. Onmetelijk hoog in de blauwe lucht cirkelde een zeearend.

‘Iedere zondag na de hoogmis kun je doen wat je wilt.’

Geschrokken kwam ze overeind. ‘En de rest van de week?’

‘Leren, leren, leren, tot je kunt lezen. Daarna bijbelstudie. Schrijven. En de zieken natuurlijk.’

‘De leprozen?’

‘Die ook. Maar ook andere zieken. En gewonden. De Benedictijner monniken zijn de beste medici ter wereld, kind. Van heinde en verre komen mensen naar Naruthi voor hulp en genezing.’ Hij stond op. ‘Maar genoeg gepraat nu, ik wil voor de avond valt bij de herberg zijn.’

Zuchtend kwam ook Elaine overeind.

Al snel verbeterde haar humeur. De vogels floten en een warm voorjaarsbriesje streek langs haar wangen. Het landschap was oneindig mooi.

Het pad had zich verbreed tot een heuse weg van zand en steentjes en toen ze een bocht om kwamen, zag ze de herberg. Het was een stevig gebouw van zwaar hout waarin kleine vierkante vensters waren aangebracht. Het dak was met dik stro bedekt.

Door de raampjes scheen licht en uit twee schoorstenen kwamen flinke rookwolken die door de wind landinwaarts werden geblazen.

Aan de muur boven de zware eiken deur hing een zwart bord dat zacht heen en weer wiegde: ’t Bonte Paerd.

Minstens tien paarden stonden voor de herberg aan een houten balk, hun hoofden allemaal voorover in een lange trog met haver en water.

Zorgvuldig zetten ze hun eigen rijdieren erbij. Elaine gespte haar zware zadeltas los en wilde die over haar schouder hangen, maar een van de soldaten nam hem uit haar handen en droeg de tas naar binnen alsof die niets woog. Dankbaar wierp ze hem een lachje toe terwijl ze mee naar binnen liep.

De gelagkamer zat vol volk. Reizigers maar ook boeren en knechten uit de buurt kwamen er samen om de dag te bezegelen met voedsel en bier. Het was een flink kabaal. Aan verschillende tafels werd openlijk gedobbeld, ondanks het verbod van koning Pepijn, Karels zoon en opvolger. Zijn machtige arm reikte kennelijk niet tot in deze herberg.

Een paar meisjes gingen rond met kannen bier en wijn, soms verontwaardigd opspringend als een oneerbiedige hand hen op de billen sloeg. Over een verder lege tafel lag een man met wijd open mond te slapen. Telkens als hij inademde, snurkte hij luid. Naast zijn hoofd lag een zware bierpul.

‘Blijf dicht in mijn buurt,’ zei Lennaert zacht tegen zijn dochter. ‘Hier zit ook gespuis tussen.’ Hij wenkte de waard, die zijn handen direct aan zijn grove schort droogde en naar hem toe kwam.

‘Heer Lennaert!’ riep hij blij. ‘Wat een eer dat u ons bezoekt.’ En met een hoofdknik naar Elaine: ‘En met welk een schoon gezelschap? Is dit nu uw dochter, heer? Wier geboorte we pas vijftien midzomers geleden vierden? Of zijn het er zestien?’

‘Zestien, Janne. Je geheugen is nog prima.’ Hij wees met zijn kin naar het gepeupel. ‘Heb je nog een plek aan een tafel en in een bed voor ons vannacht?’

De waard keek om zich heen. ‘Een tafel voor u, heer Lennaert. Natuurlijk. De bedden zal ik voor u gereedmaken.’

Even later vielen ze gretig aan op het gebraden varkensvlees met brood dat werd geserveerd. Het vet droop Elaine langs haar kin maar dat maakte haar niet uit. Het was heerlijk. Toen ze haar buik helemaal rond had gegeten, zakte ze tevreden achterover met haar rug tegen de ruwhouten stoelleuning.

‘Ik kan niet meer,’ mompelde ze en sloot haar ogen.

Haar vader en de twee soldaten letten niet op haar. Ze aten eindeloos door, alsof hun maag nooit gevuld raakte.

Plotseling streek er een warme bierwalm langs haar gezicht. Geschrokken keek ze op in de vertroebelde ogen van een man met een baard van enkele dagen, die maar een paar centimeter van haar verwijderd waren. Van zijn rechterooghoek over zijn wang liep een fors litteken, ongetwijfeld te danken aan een mes of zwaard.

‘Jij heerlijke…’ lalde de man. ‘Prachtige…’ Hij hief zijn hand om Elaine aan te raken, maar zover kwam hij niet.

Voor ze zelf kon reageren, grepen twee grote handen de man bij zijn wambuis beet en sleurden hem bij haar vandaan. Hij gaf een kreet van schrik.

‘Wie denk je dat je voor je hebt, idioot?’ brulde de waard hem toe, terwijl hij de dronkelap hevig door elkaar schudde. ‘Dat is de jonkvrouwe van Berlichem. Ben je helemaal gek geworden? Is je nek je niets waard, sloeber?’

De twee soldaten waren al overeind gesprongen, gereed om de man te grijpen, maar een handbeweging van de graaf hield hen tegen.

‘Het is niets, Janne,’ sprak hij. ‘Inderdaad, dronken lieden spreken de waarheid. Mijn dochter is een mooie, jonge vrouw geworden.’ Hij keek de worstelende man strak aan. ‘Gooi hem er maar gewoon uit. Hij is de moeite van de opwinding niet waard.’

‘Vooruit, dronken lor!’ riep de waard. ‘Je roes kun je in de stal uitslapen!’ Met die woorden sleurde hij de jammerende man naar de deur, trok die open en duwde de amokmaker over de drempel. Met een klap viel de deur weer dicht.

‘Uw goedertierenheid zou ik willen hebben, heer,’ gromde de waard terwijl hij terugkeerde. ‘Maar dan had ik hier werkelijk geen leven. Er dwaalt vreemd volk langs de wegen.’

‘Dat klopt, Janne. Maar in ’t Bonte Paerd weet ik mijn dochter in veilige handen.’ Lennaert knikte hem bemoedigend toe, iets dat de waard zichtbaar streelde.

‘Een waarheid als een koe, heer. Ik zal over haar waken als ware ze een van mijn eigen dochters.’

Elaine keek bezorgd naar een meisje met een kan wijn dat een gilletje slaakte toen een hand in haar bil kneep. Of de woorden van de waard een goede garantie waren? Mogelijk was het dienstmeisje dat zo gilde wel z’n dochter. Ze liet de gedachte snel varen.

‘Vreemd volk?’ vroeg ze.

De waard van ’t Bonte Paerd knikte. ‘Daar was dit maar een doetje bij, vrouwe. Dit blaft, maar is te dronken om te bijten. Toch moet u oppassen, want buiten blaft soms ook iets dat men zeker moet mijden. De wolven en bovenal de afzichtelijke weerwolf.’ Hij sloeg gehaast een kruis. ‘Menig reiziger verdween in de nacht en keerde nimmer huiswaarts.’

‘Door de weerwolf?’ schamperde Elaine. ‘Heb je die weleens zelf gezien, dan?’

‘God bewaar me, vrouwe. Dat overleeft een gewone sterveling niet.’

‘Varick vertelt me ook altijd van die verhalen,’ zei ze tegen haar vader. ‘Over vampieren, weerwolven en meer van die onzin.’

De waard wrong zijn handen. ‘Zeg dat niet, vrouwe. U roept het boze over u af. Het is niet pluis op de heide. Blijf er ver van.’

‘Hoe kun je nou bang zijn voor iets wat niemand ooit heeft gezien?’ spotte ze. ‘Al dat geneuzel over geesten en heksen zoals…’

De ogen van de waard werden plotseling koud en kwaad. ‘Spreek maar niet zo, vrouwe,’ zei hij, bijna gebiedend. ‘Hier spot niemand met de zwarte vrouw.’

Elaine haalde haar schouders op. ‘Een zwarte vrouw?’

‘De meesteres van Flevum.’

‘Dat klinkt al beter, een vrouw die de baas is…’

‘Of dat uw gezondheid en voorspoed ten goede komt, wanneer ze uw pad kruist, betwijfel ik, vrouwe. Hoed u, want ze is levensgevaarlijk. Ze jaagt op argelozen, maar vooral op achtelozen zoals u.’ Hij nam de pullen van de tafel.

Elaine grinnikte tot haar vader haar met een schop onder de tafel beduidde dat ze te ver ging.

‘Ge moogt lachen, vrouwe,’ mopperde de waard terwijl hij de tafel met een natte lap afnam. ‘Maar ik heb te veel gezien in deze herberg om geen respect te hebben voor het onverklaarbare. En over de zwarte vrouw zwijgt u beter. Ze hoort alles en ze zoekt prooi. Eeuwig zoekt ze prooi. Ik waak daarom over mijn dochters zo goed ik kan. Liever de knijpgrage handjes van een dronken reiziger dan de tengels van die feeks!’

‘Zo is het wel genoeg, Janne,’ beval Lennaert van Berlichem. ‘Ik waak ook over mijn dochter. Geen wolf of beer zal haar deren.’ Hij sloeg met zijn vuist hard op het tafelblad. ‘En ook geen heks!’

‘Al uw kracht en macht ten spijt, heer Lennaert, de hare zijn… anders…’ De waard keek de graaf aan. ‘Waarheen reist ge?’

‘Naar het klooster.’

De herbergier schudde mismoedig het hoofd. ‘Als ge daar ’s nachts maar binnen de muren blijft, vrouwe. Het is een slechte tijd om nu in Naruthi te zijn. Alle zwarte vrouwen verzamelen in het woud rondom.’

‘Rond het klooster?’ vroeg Elaine. Ze lachte. ‘Die monniken, dat zijn toch allemaal mannen?’

‘Niet zo onbeschaamd, jij.’ Haar vader stootte haar plagend tegen haar schouder. ‘Je kunt wel merken dat je geen verstand van heksen hebt.’

‘Heer!’ riep de waard. ‘Als u nu eens niet de spot met me zou drijven! Zwarte vrouwen tijdens zwarte nachten…’

‘Elke nacht is zwart,’ concludeerde de ridder, maar de waard hief bezwerend zijn handen op.

‘Er is er één, één nacht die zwarter is dan alle andere. Ze verzamelen dagenlang in het bos rond de begraafplaats en op die nacht vliegen ze naar, naar…’ Hij zweeg abrupt.

‘Naar waar?’ vroeg Elaine.

Hij antwoordde niet.

‘Doe niet zo bang,’ gebood ze. ‘Waar vliegen ze heen en waarom vliegen ze daarheen? En hoe doen ze dat trouwens, dat vliegen?’

Opnieuw schudde de waard zijn hoofd.

‘Op hun bezems,’ legde haar vader haar uit.

‘Maar dat kan ik dus vanuit mijn slaapkamer zien!’ riep ze uit. ‘Vliegen ze ook om ons kasteel? Kan ik niet eens een stukje mee?’

‘Je bent geen vrijgezelle man,’ herinnerde haar vader haar. ‘De legende wil dat ieder jaar in de nacht van Walpurgis de heksen verzamelen om te feesten met hun opperheks, die ze ook wel Blauwe Kula noemen.’

‘Kula?’ vroeg Elaine.

‘Een heel oud woord voor meisje of jonkvrouw. “De Blauwe Jonkvrouw” betekent het eigenlijk.’ Hij wees naar de waard. ‘En er is niemand banger voor haar dan de bijgelovige én heldhaftige waard van ’t Bonte Paerd.’

‘Heer!’ kermde de waard. ‘U richt me te gronde met al uw spotternij! En noem die naam niet na middernacht. U roept iedere vloek over ons af die de zwarte vrouwen maar kunnen verzinnen.’

‘Is het al zo laat?’ De graaf keek de bange man aan. ‘Goed,’ zei hij toen. ‘Laat ik maar gaan slapen voordat mijn woorden ook nog een demoon in je keuken en een duivel in je wijnvat veroorzaken, Janne.’ Hij grijnsde. ‘Dat zou ik niet op mijn geweten willen hebben. Ga onze bedden maar gereedmaken.’

De waard haalde opgelucht adem, maakte een dankbare buiging en verdween.

‘Waarom heb je me die verhalen nooit eerder verteld?’

‘Omdat ik dacht dat Varick en Boras je die sprookjes al jaren geleden hadden ingefluisterd, kind. Het valt me mee dat ze je voor die onzin hebben bewaard. Die spookverhalen doen hier al eeuwen de ronde. Een heks is een vrouw die kan toveren, en vliegen doet ze door met een zwarte kat op een betoverde bezem te gaan zitten. Die schijnt dan te kunnen vliegen. En daarmee gaan ze dan eens per jaar naar een eilandje ver weg in het Lacus Flevum, dat het volk hier ook wel “Bloalond” noemt.’

De harde klap waarmee een in donkere kleren gehulde vreemdeling zijn tinnen mok op de tafel naast hen zette, deed hen allebei verschrikt opkijken. Hij was Elaine niet eerder opgevallen en ze had hem ook niet plaats zien nemen.

Zijn gezicht was bleek en een vreemd puntbaardje sierde zijn kin. Over zijn hoofd droeg hij een kap die een groot deel van zijn gelaat verborgen hield, maar zijn gitzwarte ogen priemden in die van Elaine. Ze waren dreigend en onheilspellend, maar het leek wel alsof hij lachte. Zonder dat ze de kans kreeg goed naar hem te kijken, sprong hij overeind, sloeg zijn zware mantel om zijn lichaam en snelde de gelagkamer uit.

‘Zag je dat?’ vroeg ze haar vader.

Die knikte. ‘Vreemd. Ik zou niet de donkere nacht ingaan.’ Hij haalde zijn schouders op. ‘Maar wellicht woont hij hier vlakbij en kent hij geen angst. Of hij is zelf een struikrover.’

‘Ik heb het gevoel dat hij ons afluisterde,’ zei Elaine.

‘Reden te meer om niet te vertrekken,’ antwoordde haar vader. ‘Ik ben niet bang om de naam Bloalond te noemen en ik laat me dat recht ook niet door die domme Janne en zijn dorpsgenoten ontnemen.’ Hij stond op. ‘En nu gaan we slapen. Morgen gaan we vroeg verder.’

Even later lagen ze in een kleine slaapkamer, de twee soldaten op de grond en zij zelf met haar vader in het zware eiken bed. Elaine kon de slaap niet vatten. De wind leek om de schoorsteen te gieren, terwijl het toch de hele dag mooi weer was geweest.

Ze dacht aan de bange waard en aan de duistere vreemdeling die haar had aangegrijnsd. Het was een leuke avond. Nog lang hoorde ze de stemmen en het gerinkel van borden en glazen voordat ze eindelijk in slaap viel.

2. Het klooster van Naruthi

Lennaerts gehandschoende vinger wees vanaf de heuvel naar beneden. ‘Daar!’

Elaine hief haar hoofd. Inmiddels was de prille lentezon al bijna onder de kim gezakt. Ze huiverde. Het werd snel kouder. Deze tweede dag was nu bijna ten einde.

In de verte zag ze een toren. Terwijl ze verder reden, begonnen de contouren van een groot gebouw zich tegen de horizon af te tekenen en al snel ontdekte ze dat het een kerk was, omgeven door hoge stenen muren. Fakkels flakkerden naast de zware houten poort die toegang bood tot het klooster van Naruthi.

Een paar mensen liepen gehaast over de weg voor hen uit om nog voor het invallen van de duisternis binnen te zijn. Het klooster was een geliefde pleisterplaats en de gastvrijheid van de monniken was bekend bij alle reizigers. Iedereen kon er rekenen op een slaapplaats en een maaltijd en daarom kwamen er zowel ridders als marskramers, bedevaartgangers, troubadours en gelukzoekers.

Ze stegen af en met het paard aan de teugel liepen ze de laatste meters naar de ingang waarvan de zware eiken poortdeuren uitnodigend openstonden. In de rechterpoort was een kleine deur aangebracht met een getralied luikje.

Op de grote binnenplaats zag Elaine aan de rechterzijde een stal. Balen hooi lagen hoog opgestapeld tegen de muur; Ulefel kon straks zijn buik helemaal rond eten. Verderop stond nog een groot gebouw en daarachter rezen de machtige muren van de kerk omhoog.

Links van de poort stond een man voor een tafel, waarachter een oude monnik zat. De kloosterling had een ringbaardje om zijn grote onderkin en zelfs zijn wijde pij kon niet verhullen dat hij een dikke buik had. Hij prikte met een ganzenveren pen in de richting van de dolk die de reiziger in zijn gordel droeg.

‘Geen wapenen,’ zei de monnik vriendelijk maar onverbiddelijk. ‘Die mag u hier laten en morgen na de lauden bij uw vertrek weer ophalen.’ Zijn hand ging naar het dikke boek dat open voor hem op tafel lag. ‘Hoe is uw naam?’

‘Pieter Pieterszoon,’ bromde de reiziger, terwijl hij de dolk uit zijn riem trok en op de tafel legde.

‘De zeventiende,’ zei de monnik vrolijk en begon te schrijven. ‘In dit jaar, bedoel ik. Waarvan en waarheen gaat gij?’

‘Van Trecht naar ’t Laer,’ was het antwoord.

De pen kraste op het papier. Elaine keek ongeduldig toe, half verscholen achter haar vaders rug. Dat zou zij dus ook moeten leren en alleen van die gedachte gruwde ze al. Maanden binnen zitten met zo’n veer en een pot inkt.

De monnik legde het mes achter zich in een houten kast waar al verschillende dolken, zwaarden en bogen lagen. Hij beduidde de reiziger dat hij door kon lopen en zijn ogen zochten naar een volgende klant. Toen hij het gezelschap van Elaine ontwaardde, brak een brede lach door en kwam hij overeind. Met uitgestoken hand haastte hij zich om de tafel.

‘Zie nu toch eens. Wat een zaligheid dat je gekomen bent, kleine Lennaert.’

‘Kleine Lennaert?’ vroeg Elaine giechelend.

De monnik knikte terwijl hij haar vader de hand heftig schudde. ‘Ja, jongedame. Ook uw vader was ooit een jongetje. Ik kwam al op burcht Berlichem toen hij pas tien was. Kleine krielkip, zo noemde ik hem toen.’ De monnik keek omhoog naar de enorme gestalte van de ridder. ‘Maar in de loop der jaren lijkt hij minstens wel tien meter geworden te zijn. Nietwaar, kleine Lennaert?’

De graaf grijnsde. ‘Elaine, mag ik je voorstellen aan de meest wakkere monnik van dit hele klooster? Dit is broeder Lucius en wie hem als vriend heeft, zal hier een mooie tijd hebben.’

Terwijl hij sprak, gespte hij zijn zwaard af en legde het op de tafel. Met een handgebaar beduidde hij zijn soldaten om hetzelfde te doen. Vragend keek Elaine haar vader aan.

‘De regels van het klooster gelden voor een ieder,’ zei die. ‘Elke gast is welkom, maar niemand mag een wapen dragen. Die zijn binnen ook niet nodig. Daar geldt vrede. Altijd en voor iedereen.’

‘Zo is dat,’ sprak broeder Lucius en keek nieuwsgierig naar Elaine. ‘Onze nieuwe studente. Jonkvrouwe Elaine van Berlichem. Draagt ge ook een wapen, vrouwe? Behalve uw verpletterende schoonheid, natuurlijk.’

Even ging Elaines hand naar de tas die nog steeds aan het zadel van Ulefel hing, maar een zachte stem onderbrak haar beweging.

‘Toe maar, toe maar, Lucius. Een mens zou bijna denken dat je niet al het aardse hebt afgezworen…’

Bedremmeld keek de dikke monnik achterom. In een deuropening achter hem stond een gestalte, gehuld in een zware pij. Een kap verborg zijn gelaat, tot hij haar liet zakken. ‘Maar het moet gezegd, Lennaert van Berlichem, je dochter is een wonder van perfectie.’

De graaf boog diep en eerbiedig. ‘Heer abt,’ zei hij zacht en kwam toen weer overeind. ‘Ik dank u voor het compliment. Ik stel u voor aan Elaine, mijn dochter.’ Snel draaide hij zich naar haar toe. ‘Dit is vader Gabriel, de abt van Naruthi,’ fluisterde hij. ‘Groet hem waardig.’

Maar Elaine was te verbouwereerd om naar haar vader te luisteren. Deze kloosterling had scherpe gelaatstrekken, en zijn kaarsrechte houding straalde een indrukwekkende waardigheid uit.

‘De vraag van onze brave Lucius is nog niet beantwoord, jonkvrouwe,’ sprak Gabriel. ‘Draagt ge een wapen? Zo ja, dan dient het hier te worden afgegeven.’

Haar katapult inleveren zolang ze in Naruthi moest blijven? Ze peinsde er niet over! Al was liegen tegen een geestelijke een zonde en tegen deze man ongetwijfeld een doodzonde, iets dwong haar om op het puntje van haar tong te bijten. Ze schudde haar hoofd.

De kloosterling keek haar strak aan. ‘Echt niet, jongedame?’

Opeens kreeg Elaine een ingeving. Hij vroeg of zij een wapen droeg en dat was niet zo. Ulefel droeg de zadeltas, besefte ze en rechtte haar schouders. ‘Nee, heer. Werkelijk niet. U hebt mijn woord.’

‘Dat is mij voldoende. Wees welkom.’ De abt draaide zich om en verdween door de deuropening waaruit hij was gekomen.

Elaine slaakte een diepe zucht.

‘Ja, ja,’ bromde haar vader. ‘Die broeder Gabriel maakt indruk, nietwaar? Wie een slecht geweten heeft of iets te verbergen, valt bij de abt van Naruthi direct door de mand.’

‘Maar wees niet bang, kind,’ haastte broeder Lucius zich te zeggen. ‘Vader-abt is een goed mens en ook zeer, zeer wijs. Er is niets dat hij niet weet als het om het helen van mensen gaat. En ook allerlei andere wijsheden bezit hij. Als je straks aan hem gewend bent, zul je hem ongetwijfeld gaan waarderen.’

‘Behalve wanneer je een slecht geweten hebt,’ herhaalde Elaine zacht voor zich heen. ‘Of een geheim.’

Nadat broeder Lucius alle namen zorgvuldig had genoteerd, nam hij van een soldaat de kist aan waar Elaines kleren en andere spullen inzaten. ‘Je spullen vind je morgen in je kamertje.’

Daarna zetten ze de paarden op stal. Ze hing haar zadeltas over haar schouder en liep met haar vader en de anderen de binnenplaats op. Een krakend geluid deed Elaine omkijken. De dikke monnik duwde met alle kracht tegen een van beide houten deuren, die langzaam meegaf.

‘Zon onder,’ mompelde haar vader ten uitleg. ‘Dan sluit de poort en niemand kan er vanaf dat moment nog in of uit. Het verhaal is dat geen enkel onheil kan toeslaan binnen de muren van dit klooster, maar dat in de nacht al het boze eromheen op de loer ligt, gereed om binnen te sluipen. Denk maar aan wat Janne, de waard, zei.’

‘En wat als er in het holst van de nacht een reiziger voor de deur staat?’ vroeg Elaine licht verontwaardigd. ‘Die smeekt om toegang? Die mag je toch niet…’

Haar vader legde zijn hand op haar arm. ‘Vragen, vragen, vragen… Ik denk dat ieder die hulp behoeft, die hier zal krijgen. De broeders zullen nooit iemand in nood aan zijn lot overlaten.’

Luid hoorngeschal weerklonk en broeder Lucius hield op met duwen. Hijgend wachtte hij tot een gezelschap van zeker twaalf ruiters binnen was gereden en ging toen verder met zijn ondankbare taak.

‘Maar omdat iedereen de regels kent, haast elke reiziger zich om op tijd in het klooster te zijn. Anders was het immers een zoete inval. Bovendien, in de nacht komt alleen het slechte volk.’ Hij zette grote ogen op. ‘Kijk nu toch eens. De groothertog van Doornick zelf. Dat is Philip. Met die grote, rossige baard. En dat moet zijn zoon zijn, Pippijn.’

Een dikke jongen steeg van zijn veel te grote paard en smeet de teugel in de richting van een knecht. De man met de baard riep iets tegen hem, maar de jongen liep weg zonder te luisteren.

Elaines vader maakte aanstalten om naar de nieuw aangekomenen toe te lopen, maar ze hield hem tegen.

‘Laten we in elk geval tot straks wachten. Ongetwijfeld zijn zij ook moe van de reis en willen ze eerst het stof van zich af wassen.’

In werkelijkheid rilde ze van de gedachte nogmaals onderdanig te moeten zijn, want als het een groothertog was ontkwam ze daar niet aan. Ze moest er al helemaal niet aan denken dat ze door die grove ridder en zijn gezelschap werd gekeurd. Of dat ze moest buigen voor dat dikkerdje dat ze bij zich hadden.

De graaf liet zich overhalen en even later plofte Elaine doodmoe op een zachte strozak in de hoek van een zaaltje, waar ook andere vrouwen een plek hadden bemachtigd. Ze kon nog van een beetje slaap genieten voor het avondmaal en ze sliep binnen een minuut.

Met rode ogen zat ze die avond aan een van de lange tafels die in een grote houten schuur waren opgesteld. Hoewel er veel reizigers waren en de tafels vrijwel allemaal vol zaten, was het er rustig. Monniken liepen af en aan met ketels waaruit ze met grote houten lepels iets in de nappen van de gasten schepten.

‘Eenvoudig maar voedzaam,’ zei haar vader en moedigde haar aan om te eten. Ze staarde naar de grijze brij, waar her en der een zwart stukje uit stak.

Ze snoof eraan, maar een ranzige, zure lucht deed haar kokhalzen. ‘Wat is het?’ vroeg ze.

‘Iets met pens, zo te ruiken.’

‘Ik heb geen honger,’ mompelde ze en schoof de kom van zich af.

‘Da’s geen compliment voor de kok,’ zei een man tegenover haar. ‘En ook geen dankbaarheid voor de gastvrijheid.’

Graaf Lennaert keek verstoord in zijn richting. ‘Het feit dat mijn dochter geen honger heeft, mag men haar toch niet aanrekenen? Laat staan dat het als ondankbaarheid mag worden bestempeld.’

‘Als ze mijn dochter was, heer, dan dwong ik haar te eten.’

‘Ieder mens kan weleens iets onder de leden hebben, heer,’ zei Lennaert nijdig. ‘Ook mijn dochter.’

‘In dat geval hoort ze niet hier, maar in de kloosterkerk.’ Met die woorden nam de man zijn inmiddels lege nap en stond op. ‘Bij die andere onzaligen.’ Met een hoofdknik nam hij afscheid.

‘Het is ook inderdaad niet netjes om je eten te laten staan,’ zei Lennaert tegen Elaine terwijl ze de man nakeken.

‘Welke andere onzaligen bedoelt hij?’ vroeg ze om van het onderwerp af te komen. ‘De lepralijders?’

‘Waarschijnlijk,’ antwoordde haar vader. ‘Een vreselijk lot.’

‘Ben jij daar weleens geweest? Bij die leprozen, bedoel ik?’

Hij knikte en stak tot haar walging een volgende hap van de brij in zijn mond. ‘Meer dan twintig jaar geleden, toen Naruthi werd gebouwd, kwam ik hier al. Bonifacius verzamelde alle zwervende monniken uit de omgeving en droeg ze op om dit klooster met al zijn regels te beginnen. De zieken waren er bijna vanaf de eerste dag. Dus als ik hier langskwam, hielp ik mee. Ja, ik heb hier heel wat ketels water heet gemaakt, wonden helpen verbinden… Je went er vanzelf aan.’

‘Langskwam?’

‘Ja. Tijdens de strijd tegen Poppo. Of als ik in het westen naar de koning moest. Helpen wordt iedere ridder met de paplepel ingegoten. Of liever gezegd met de penslepel. Mijn leertijd was nog op Berlichem zelf. Lucius kwam daar als leraar, Joannes ook, de beste heelmeester die ik ooit heb gekend. Ik vraag me af of hij hier is. Toen het klooster gereed was, ben ik hier nog vaak geweest en dan is het je plicht om te helpen. Een nobel en dankbaar werk.’

Elaines ogen dwaalden door de zaal. Plotseling stokte haar adem. Daar zat de vreemdeling van de herberg, diep gebogen over een kom, en lepelde zijn eten naar binnen. Ze kon zijn gezicht niet zien, maar de donkere mantel en de magere handen herkende ze meteen. Langzaam hief hij zijn hoofd en met een schok zag ze hoe hij haar recht aankeek. Deze ogen straalden onheil uit, wist ze. En hij keek naar haar.

Ze vroeg zich af wat hem zo geïnteresseerd in haar maakte en zonder verder na te denken kwam ze overeind. Direct wendde hij zijn hoofd weer omlaag. ‘Elaine?’ vroeg haar vader nog, maar ze was al weg.

Met een paar stappen was ze bij de vreemdeling en ging met demonstratief gerechte rug tegenover hem staan. Hij keek niet op.

Ze hoorde hoe hij voor zich uit brabbelde, maar wat hij zei, kon ze niet verstaan.

‘Verontschuldig me, heer,’ begon ze daarom, ‘maar ik zag u gisteren al in de herberg en nu zag ik u weer naar me kijken. Vanwaar uw interesse?’

De man reageerde niet. Zijn hand bracht lepel na lepel naar zijn mond zonder dat hij haar een blik waardig keurde. Geïrriteerd plaatste ze haar beide handen voor de vreemdeling op de tafel.

‘Waarom antwoordt u niet? Is dit uw manier om beleefdheid te tonen jegens een u onbekende dame?’

Tergend langzaam hief hij het hoofd en keek haar indringend aan. ‘Maar u bent mij niet onbekend, Elaine van Berlichem. Verre van dat.’ Zijn stem snerpte hoog en leek vanuit het diepst van zijn keel te komen. ‘Verre van dat…’

‘Dus u kent mij?’ vroeg ze verbaasd. ‘Maar waarvan dan? Ik ken u niet.’

Zijn oogleden knepen samen. ‘U zult mij kennen. Dat zult u zeker. Maar niet nu. Nimmer nu. Later. Altijd later.’

Hij maakte gehaast aanstalten om op te staan en Elaine legde haar hand op zijn arm om hem tot kalmte te manen. Maar die handeling bezorgde hem paniek.

‘Nimmer nu!’ krijste hij. ‘Beroer me niet. Ik ben uw dienaar van later. Niet van nu!’

Hij rukte zich los en rende naar de deur.

‘Grijp hem!’ hoorde Elaine haar vader roepen, en zijn twee soldaten renden achter de vluchteling aan naar buiten, het donker in. Even later kwamen ze teleurgesteld terug.

‘Helaas, heer Lennaert,’ verontschuldigde de voorste zich. ‘Hij leek wel in het niets te verdwijnen, zo hard rende hij.’

De deur zwaaide open en vader Gabriel, de abt, betrad met wapperende pij de eetzaal, op de voet gevolgd door twee monniken.

‘Heer Lennaert,’ zei hij, ‘wie joegen uw soldaten na?’

‘Een vreemde vogel,’ antwoordde de graaf. Met een paar woorden vertelde hij wat was voorgevallen.

‘En wat zei dat heerschap tegen u, vrouwe?’

Elaine keek hem verbaasd aan. ‘Ik weet het niet meer precies,’ antwoordde ze. ‘Hij brabbelde eerst wat voor zich uit, maar toen ik hem aansprak, zei hij dat hij mij kende. Maar ik ken hem niet, vader Gabriel. Ik heb hem nog nooit gezien. Hij werd steeds nerveuzer en ik wilde hem tot kalmte brengen. Toen rende hij weg en schreeuwde: “Nimmer nu!”’

Haar woorden leken de abt van Naruthi te verontrusten. ‘En meer zei hij niet?’

‘Wartaal, vader. Louter wartaal. Over een dienaar of zo.’

Gabriel boog zijn grijze hoofd en leek diep na te denken. ‘Hebt u op uw reis hierheen een grote zwarte vogel gezien, als een raaf maar dan minstens twee keer zo groot?’

Elaine schudde haar blonde lokken.

‘Een vrouw met één oog?’

‘Nee. Alleen deze man in de herberg ’t Bonte Paerd. Maar dat moet welhaast toeval zijn geweest.’

De monnik keek bedenkelijk. ‘Niets wat u denkt niet te kunnen verklaren, is toeval, jonkvrouwe.’

‘Die man kon toch niet weten dat wij daar zouden zijn gisteravond? En hij is diezelfde nacht van daar vertrokken dus reisde hij gewoon voor ons uit en dus was het toeval dat ik hem ook hier…’

Een handgebaar van de abt legde haar het zwijgen op.

‘Twee vrienden lopen een stad binnen, jonkvrouwe. De een door de noordelijke en de ander door de westelijke poort. Op de hoek van de Grote Straat en de Gildenstraat botsen ze tegen elkaar. “Wat een toeval,” zeggen ze beiden. Voor hen is dat zo. Maar voor de beiaardier in zijn kerktoren was het dat niet. Die zag hen van boven door de straten lopen en wist eerder dan zij zelve dat ze elkaar zouden treffen.’

De vraagtekens waren Elaine van het gezicht te lezen. ‘Ik begrijp niet…’ begon ze.

‘Inzicht in hetgeen zal geschieden, hangt af van de plaats waar men staat en beschouwt.’ Hij zuchtte. ‘Maar wellicht heb je gelijk, mijn kind, en was het inderdaad een arme gek die zich nu ergens verborgen houdt.’ Met zijn wijsvinger tekende hij een kruisje op haar voorhoofd en keerde zich toen naar graaf Lennaert.

‘Tijd voor de rust,’ sprak die.

‘Maar houd uw dochter bij u vannacht en plaats uw soldaten voor de deur,’ maande de abt. ‘Wellicht huist dit schepsel nog in uw buurt en zijn zijn plannen werkelijk snood. In het klooster is een ieder veilig, maar ik zou geen risico nemen.’

3. Pippijn

Nog voor de zon op was, kwam het klooster alweer tot leven. Monniken droegen voedsel aan voor het ontbijt, paarden werden gezadeld en menig reiziger te voet verliet Naruthi al om de weg te vervolgen naar zijn reisdoel.

Elaine had nauwelijks ontbeten, maar nu omdat ze erg opzag tegen het onvermijdelijke: haar vader zou zo dadelijk met zijn mannen vertrekken en haar zeker voor zes maanden hier achterlaten.

Op de binnenplaats keek ze toe hoe Lennaert zijn zadelriem nog eens extra aantrok.

‘Papa…’

‘Ik heb de groothertog trouwens helemaal niet meer gezien,’ sprak hij met zijn rug naar haar toe. ‘Hij schijnt al een uur geleden te zijn vertrokken met zijn gezelschap.’

‘Papa, alsjeblieft…’

Hij bleef staan, schudde zijn hoofd en liep toen weer verder. Ze wist dat het zinloos was. Eindelijk draaide de graaf zich om en sloeg zijn armen om haar heen.

‘Dag, mijn lieve dochter. Ik zal je missen. En je moeder zal je ook missen. De hele burcht zal je missen. Maar het duurt niet lang, dan ben je weer terug. Hoe meer je hier je best doet, hoe sneller de tijd gaat.’

Hoorde ze daar werkelijk verdriet in zijn stem? Ze durfde hem niet aan te kijken en verborg haar hoofd tegen zijn borst.

‘Ik zal doen wat je van me vraagt,’ zei ze zacht. ‘En je zult trots op me zijn, dat beloof ik je.’

Hij zoende haar snel op beide wangen en hees zich in het zadel. Elaine staarde hem na terwijl hij met zijn gevolg de poort uit draafde. Nog eenmaal draaide hij zich om en zwaaide. Toen verdween hij uit het zicht.

Elaine voelde tranen opwellen en wreef in haar ooghoeken.

‘Naar hè, om afscheid van pappie te moeten nemen?’

Geschrokken keek ze om. De dikke jongen die ze gisteren had zien arriveren, de zoon van de groothertog, stond achter haar dom te grijnzen. Hij had een paarse mantel om en sproeten over zijn hele gelaat. Onder zijn fluwelen muts kwam peentjesrood haar tevoorschijn.

Haar wangen gloeiden van kwaadheid. Dat nou net dit misbaksel haar moest betrappen…

‘Wat wil je van me?’ beet ze hem toe.

Hij deed een stap dichterbij. ‘Eens kijken naar iemand die wel verdriet heeft omdat ze hier achtergelaten wordt. Ik zal er geen traan om laten.’

Zijn woorden verbaasden haar. ‘Echt niet? Vind je het dan niet vreselijk om hier zo lang te moeten blijven?’

‘Ik niet,’ antwoordde de jongen. ‘Ik ben blij als een klein kind. Eindelijk zonder dat eeuwige gesnauw en gecommandeer van mijn vader, het kan me niet lang genoeg duren. Ik hoop eerlijk gezegd dat hij me gewoon voor altijd vergeet.’ Hij schraapte zijn keel. ‘Ik ben Pippijn van Doornick. Mijn vader…’

‘Ik weet wie je bent,’ viel ze hem kortaf in de rede. ‘En wie je vader is.’

Een jongeman kwam op hen toe. Hij droeg een bruin leren wambuis met een oude donkere mantel met gaten. Zijn zwarte haar viel in golven tot over zijn oren en een dun zwart baardje sierde zijn kaken. Hij boog beleefd naar Elaine en keerde zich toen naar Pippijn.

‘We worden verwacht, heer,’ zei hij. ‘De abt wil de studenten ontvangen in de grote zaal.’ Hij keek Elaine met zijn blauwe ogen indringend aan. ‘Ook u, vrouwe.’

‘Dit is Ivar,’ zei Pippijn. ‘De schildknaap van mijn vader die niet van mijn zijde mag wijken en me moet beschermen, zelfs tegen de grote boze heks. “Met je leven!” heeft mijn vader hem opgedragen en de domme braverik heeft dat nog gezworen ook.’ De dikke jongen snoof minachtend. ‘En dat allemaal in ruil voor een plekje in de schoolbanken van vader Gabriel.’

‘Gegroet, vrouwe,’ zei de jongen. ‘Ik hoop niet dat u het me kwalijk neemt dat ik zo aandring, maar vader Gabriel lijkt me geen man wiens opdracht men niet nakomt.’

Elaine zuchtte diep. Het liefst was ze op Ulefel gesprongen en haar vader achterna gereden, zo hard ze kon. Maar ze had haar woord gegeven.

‘Laat dat kruiperige gepraat maar achterwege,’ zei ze. ‘Het is dat ik hieraan mee moet doen, anders ging ik er direct vandoor.’

Elaine zag hoe twee monniken een oud mannetje tussen hen in het kerkportaal binnendroegen. Waarom brachten ze zieke mensen daarheen? Hoorden die niet ergens apart te worden gelegd? Even deed ze een nieuwsgierige stap in de richting van het portaal, maar Ivar legde zijn hand op haar arm.

‘Deze kant op,’ zei hij.

Ze hing haar zadeltas weer over haar schouder. Gedrieën liepen ze naar het grote houten gebouw aan de linkerkant van de kerk, waar de abt op hen wachtte.

De zaal had een hoge zoldering van zware balken die een rieten dak steunden. Er waren maar een paar kleine ramen aangebracht en het meeste licht kwam dan ook van grote kaarsen die flakkerende schaduwen op de muren veroorzaakten.

Tafeltjes met houten bankjes stonden in gelid opgesteld. Vooraan in de zaal was een lessenaar geplaatst, ongetwijfeld voor de leraren.

Elaine zag voor het eerst dat er wel vijftig studenten waren, ieder braaf achter een tafeltje waarop een grijs bordje en een harde stenen stift lagen. Omdat alle plaatsen achterin al bezet waren, ontkwamen ze er niet aan dat ze een plek verder naar voren moesten nemen, Pippijn naast Elaine en Ivar recht achter haar. Ze had het liever andersom gehad, bedacht ze terwijl ze haar tas tussen haar voeten klemde, want de schildknaap leek haar leuker en vriendelijker dan het dikke joch, dat ze in gedachten al ‘padje’ had genoemd.

Iemand tikte op haar schouder. ’Dus jij bent Elaine van Berlichem?’ 

Twee meisjes bogen zich nieuwsgierig naar Elaine toe. Ze hadden allebei vlasblond haar dat in lange vlechten op hun rug naar beneden hing.

‘Ja,’ antwoordde ze nieuwsgierig. ‘En jullie? Wie zijn jullie?’

‘Megin. Dochter van Volmer, heer van Dorestadt,’ stelde de langste van de twee zich voor.

‘Gerlinde,’ zei de ander. ‘Reiniers dochter. Van Zutphen.’

‘Zutphen,’ herinnerde Elaine zich. ‘Daar heb ik mijn vader weleens over horen…‘

‘Stilte!’

Het rumoer van schuivende banken en luide stemmen verstilde abrupt. Er was een zijdeur opengegaan en de abt verscheen, met in het kielzog van zijn wapperende gewaad een viertal andere monniken.

Hij ging voor de leerlingen staan.

‘Dit,’ sprak hij en wees naar de broeders naast hem, ‘zijn uw leraren. Behandel hen met het respect dat zij verdienen en uw verblijf hier zal voorspoedig zijn. Leert, kinderen. Daarvoor zijn jullie hier.’

Daarop legde hij zijn hand op de schouder van een kleine oude monnik met een zachtmoedig gezicht. ‘Pater Joannes hier zal u inwijden in de geheimen der geneeskunst en het begeleiden van de arme stakkers die het onheil heeft getroffen. Iedere dag zal een groep van vijf van u hem en zijn medebroeders terzijde staan.’

Joannes, bedacht Elaine zich met een schok. Over hem had haar vader zo lovend gesproken.

‘Op die dag hebben zij geen les,’ vervolgde de abt. ‘Alle anderen verzamelen hier na de lauden en studeren tot de none en daarna tot de completen.’

‘Dus van de ochtendmis tot de avondmis,’ zuchtte Pippijn. ‘Dat is lang!’

‘En dit is broeder Rolandus.’

De klas verstijfde toen de enorme gestalte naar voren stapte. Hij ontrolde een vel perkament en begon met dreunende stem voor te lezen.

‘Adelbrand van Vaelsch.’

Achter in de klas riep iemand iets onverstaanbaars.

‘”Ja, broeder!”’ bulderde de monnik. ‘Zo meldt u zich hier in dit huis!’

‘Ja, broeder!’ riep de jongen nu.

‘Clauwaert van Meursinck?’

‘Ja, broeder!’

‘Elaine van Berlichem?’

Ze verslikte zich bijna van schrik. ‘Ja, broeder!’

En zo werkte de monnik eentonig zijn absentielijst verder af.

‘Pippijn van Doornick!’

‘Ja, broeder!’ klonk het naast haar.

Priemende, strenge ogen hielden stil bij Pippijn. Die kromp al ineen nog voor hem iets gevraagd werd.

‘Is het de jonkheer van Doornick wellicht te koud?’

De jongen schudde zijn hoofd.

‘Is hij bang dat het ongedierte in deze ruimte hem jeuk bezorgt?’

Opnieuw ontkende Pippijn, de lippen stevig op elkaar geklemd en zijn hoofd naar beneden gericht.

‘Of is hij soms reeds kalende?’

‘Volstrekt niet!’ riep Pippijn verontwaardigd, maar zijn woorden gingen snel over in een schreeuw van pijn toen de monnik hem met zijn enorme vingers bij het oor pakte en overeind trok.

‘Misschien dat de aankomend groothertog niet wenst dat we zijn rosse haardos bewonderen,’ donderde Rolandus’ stem, ‘maar in mijn uren wens ik geen hoofddeksel meer op een hoofd te zien.’

‘Maar ik…’ protesteerde Pippijn.

‘Af!’

Haastig grabbelde de jongen zijn muts van zijn hoofd en legde hem voor zich op de tafel. Er klonk gegniffel in de klas en ook Elaine had moeite om haar gezicht in de plooi te houden. Vanuit haar ooghoek zag Elaine hoe Megin haar gezicht achter Gerlindes rug verborg. Haar schouders schokten veelzeggend.

‘Zo rood als een brandstapel op Valpurgisnacht,’ riep iemand.

Rolandus liet Pippijn direct los en keek woest in de richting van de spreker.

‘Geen student spreekt daarover zolang hij hier te gast is!’ brulde hij. ‘Is dat duidelijk? Geen woord! Niet over die nacht, niet over het eiland en niet over die vrouw. Vooral niet over die vrouw! Waag het niet om ooit haar naam te noemen want mijn straf zal genadeloos zijn.’ Hij hapte naar adem. Toen wendde hij zich weer naar Pippijn, die van angst bijna onder de tafel leek te willen kruipen.

‘Zo, rood riddertje… En nu zullen we eens zien of uw gretigheid naar kennis net zo’n lichtbaken voor uw studiegenoten is als uw hoofd voor de muggen in de zomer.’

Met die woorden liep hij naar het grote zwarte bord dat op een driepoot naast zijn lessenaar stond.

‘Ben je nu nog steeds zo blij dat je vader je hier achtergelaten heeft?’ fluisterde Elaine tegen haar buurjongen.

De dag ging sneller voorbij dan ze had verwacht. Het schrijven van de letters met de griffel op het leitje viel reuze mee en Elaine vond het diep in haar hart best leuk.

Toen de lessen afgelopen waren en ze opgelucht de zaal mochten verlaten, rammelde ze werkelijk van de honger. In plaats van naar een eetzaal commandeerde de strenge broeder Rolandus hen echter naar de ingang van de kerk, een grote zware eikenhouten deur in de voet van de toren.

‘Er wordt gegeten bij zonsopkomst en zonsondergang,’ sprak hij met luide stem tegen zijn gevolg. ‘Wie het tot dan niet uit kan houden, is een ongelukkig mens.’

‘Alsof dat eten hier zo aanlokkelijk is,’ mompelde Elaine tegen Ivar. ‘Ik kreeg gisteren geen hap door mijn keel dus ik sterf van de honger.’

‘Wat zegt de jonkvrouwe Elaine daar?’

‘Niets, broeder,’ haastte ze zich te antwoorden.

Gedwee volgden ze hem naar binnen, het voorportaal van de kerk in. De grote ruimte vulde zich snel met studenten. Elaine kende er inmiddels een aantal van. Garben en Warmund kwamen allebei van graafschappen uit het verre zuiden. Librecht was de nuffige kleinzoon van de hertog van Aachen, een beschermeling van de grote Karel Martel.

Adelbrand en Balder waren twee broers, de zoons van de leenheer van Vaelsch. Gerlinde en Megin waren de enige andere meisjes in het gezelschap.

Niemand durfde nog een woord te zeggen; alleen het geschuifel van tientallen voeten verstoorde de stilte.

‘Hier gaat men wellicht rechtop naar binnen, maar te vaak wordt men naar buiten gedragen.’

De woorden maakten diepe indruk op Elaine. Haar ogen dwaalden door de galerij, waar diverse deuren toegang gaven tot de kerk.

‘Wie hier te sterven komt, is in elk geval reeds een goed eind op weg naar zijn schepper. Veel dichterbij kan men bij leven niet komen.’ Rolandus’ stem klonk dof.

Twee monniken kwamen voorbij met een grote dampende ketel tussen zich in. Aan hun verhitte hoofden was te zien dat het zwaar werk was.

‘In elk geval krijgen ze hier wel te eten voor zonsondergang,’ fluisterde Pippijn nijdig.

Elaine kon een glimlach niet onderdrukken.

‘We betreden nu het hospice. En ik waarschuw u allen om niet te diep in te ademen, want hier hangen dampen die u niet welgezind zijn.’

Braaf schuifelden ze achter de grote monnik aan de kerk binnen. Een moment staarde Elaine ademloos omhoog naar de enorme bogen die tot de hemel leken te strekken en die het dak van de kerk droegen. Toen dwaalde haar blik naar beneden en verstarde.

Alleen voorin waren kerkbanken geplaatst. Erachter lag de kerk vol mensen. Tot in de verste uithoeken zag ze zieken op de grond liggen of tegen muren en pilaren zitten. Tussen hen door liepen monniken en andere, veelal in het wit geklede, mensen die eten uitdeelden, bier schonken en wonden verzorgden. Er waren veel jonge helpers, stelde ze al snel vast. Vast en zeker studenten die al langer hier op school zaten.

Vlak voor hen klonk een hevige kreet van pijn. Op een strozak lag een ineengedoken gestalte die kronkelde en kermde.

Rolandus boog zich over de man en voelde aan diens voorhoofd. Mismoedig schudde hij zijn hoofd. ‘Nog voor het eind van de completen,’ sprak hij zacht. ‘Deze man is kansloos tegen een vreselijke ziekte.’

‘Maar hij heeft in elk geval wel te eten gehad,’ mopperde Pippijn nogmaals. Dit keer vergat hij om zijn stemgeluid te temperen.

Woedend deed pater Rolandus met zijn grote hand een greep in de groep jongeren en hij rukte Pippijn aan zijn wambuis tevoorschijn. Onwillekeurig deden de andere studenten een stap achteruit.

‘Hebt ge zo’n honger dat het leed van deze arme sloebers u niets kan schelen, jongeheer Pippijn van Doornick? Denkt u werkelijk dat ze beter af zijn dan u?’ De stem van de monnik donderde door de kerk en weerkaatste luid tegen haar zware muren en gewelven. Terwijl hij sprak, schudde hij de jongen zo ruw door elkaar dat diens muts van zijn hoofd vloog en op de grond terechtkwam. Ivar bukte zich snel en raapte hem van de grond.

Rolandus hijgde van inspanning en woede maar eindelijk liet hij Pippijn los. ‘U zult nog veel lessen te leren krijgen op deze plek, jonker. Nog veel harde levenslessen.’

‘Men spot vaker uit angst dan uit minachting, broeder.’ Rolandus draaide zich bruusk om bij het horen van de stem. ‘Wees niet zo streng tegen dit kind. Het weet niet wat het doet, toch?’

‘Dat zal zo zijn, Joannes,’ gromde de ander. ‘Dit schepsel Gods weet kennelijk alleen maar dat het honger heeft.’

‘Binnenkort zal hem dat gevoel wel vergaan,’ zei broeder Joannes. ‘Als hij hier een tijdje zijn diensten heeft gedaan.’

‘Denk je nou werkelijk dat dit dikkerdje daardoor zal leren wat medelijden is?’

De andere monnik schudde zijn hoofd. ‘Dat niet. Maar als je je maaginhoud voor de tiende keer niet binnen hebt weten te houden van deze ellende, besef je in elk geval wat echte honger is.’ Hij liet er een knipoog op volgen, die Rolandus in lachen deed uitbarsten.

‘Zo zij het!’ riep hij. Toen hief hij zijn hand. ‘Kom schaapjes, nu mogen jullie eindelijk naar jullie kamertjes, naar jullie spulletjes. Zodra je de klok hoort luiden, spoed je je naar de eetzaal. Wie te laat komt, vindt geen eten meer maar wel een enorme afwas als straf.’

Het kamertje was schoon en rook zelfs fris. Het was klein, maar de zon die door het raampje naar binnen scheen, verlichtte de gehele ruimte. Aan de rechtermuur was een brits gemonteerd, een houten plank die opgeklapt kon worden. Hij hing aan kettingen en er lag een stromatras op. Eronder lag een dikke rol touw, ongetwijfeld om het vege lijf te redden als er brand uitbrak. Ze prees de monniken om hun voorzienigheid.

Tegen de achterwand stond een houten tafeltje met een kruk eronder en links was een kastje waar een grote kan water en een wasbak op stonden. Naast de kom lag een ruwe droogdoek, netjes opgevouwen.

Op de grond zag ze tot haar vreugde de kist staan. Tevreden smeet ze haar zadeltas op het bed en opende het deksel van de kist. Even later lagen al haar kleren in keurige stapeltjes in het kastje, stonden haar laarzen gepoetst en wel naast de dikke eikenhouten deurpost en had ze haar katapult ver weg onder het matras gestopt.

Even ging ze languit op het bed liggen, starend naar het plafond met zware houten balken. Ze zou het hier best uit kunnen houden, besloot ze. Zolang ze hier moest zijn, natuurlijk. Elaine was niet eens verbaasd over de snelheid waarmee ze het klooster als een prettige plek begon te voelen.

Daarom stond ze tevreden op en keek nog eens rond. Op het tafeltje lagen een paar vellen papier en een grote zwarte veer en een piepklein, vlijmscherp mesje. Ernaast stond een aardewerken kruikje, afgesloten met een kurk.

Ze kreeg geen tijd om er verder naar te kijken, want een klok begon luid te beieren. Onmiddellijk vlogen er op de gang deuren open en hoorde ze talloze voeten en stemmen voorbijkomen. Haastig sloot ze de kist en schoof die met wat moeite naast het kastje.

Op hetzelfde moment werd er op haar deur gebonsd.

‘Schiet op, Elaine!’ Het was onmiskenbaar de hoge stem van Pippijn. ‘Anders beginnen ze zonder ons.’

Ze trok de deur open en keek in het gelaat van de jonker en zijn schildknaap. De laatste toverde een zachte glimlach tevoorschijn, maar Pippijn greep haar bij haar arm en trok haar mee de gang door. ‘Die verschrikkelijke Rolandus heeft werkelijk geen idee hoe ik heb moeten lijden sinds ik hier ben. Nog één nacht zonder voedsel en ze kunnen mij ook in die kerk leggen.’

‘Ach, hou op!’ beet ze hem toe. ‘Ik heb ook nog geen hap gegeten sinds ik hier ben aangekomen. Het zag er vreselijk uit en het rook nog erger. Maar ik zeur niet. En dat moet jij ook niet doen.’ Ze keek achterom naar Ivar. ‘Heb jij ook honger?’

Die schudde zijn hoofd. ‘Ik ben wel wat gewend, vrouwe.’

‘Mooi,’ vond Pippijn, ‘dan kun jij alles eten wat wij niet willen. Dan heeft ten minste íémand plezier aan tafel.’ Hij moest hard lachen om het beteuterde gezicht van zijn schildknaap. ‘Of was dat toch niet helemaal wat je bedoelde?’

Ivar moest nu ook lachen. ‘Nee,’ zei hij, ‘ik heb genoeg aan mijn eigen portie, moet ik toegeven. Zo lekker is het nou ook weer niet.’

De eetzaal was al gevuld met rumoerige jongeren toen ze binnenkwamen. Ze telde er minstens vijftig, het kostte zelfs moeite om een plekje bij elkaar te vinden. Ze gaf haar ogen goed de kost.

Megin en Gerlinde zaten heftig met Adelbrand en Balder in gesprek aan de andere kant van de zaal. Kennelijk vonden de dames hun gesprekspartners erg leuk, want hun anders zo bleke wangen waren lichtrood van opwinding.

Nee, bij die meiden had ze niets te zoeken. De andere studenten van haar klas vond ze ook al niet boeiend. Hooghartig, zoals die verwende Librecht, of van het begin af aan onmetelijk saai, zoals Warmund.

Plotseling was Elaine dankbaar voor de twee jongens bij wie ze aan tafel zat. Vreemd, dacht ze: hoe zeurderig die dikke Pippijn ook deed, ze vond het fijn om naast hem te zitten. Of zou het juist die kalme blik van Ivar tegenover haar zijn die haar geruststelde?

De herrie bleef doorgaan tot het moment dat Rolandus verscheen. Terwijl hij zijn beide handen in de lucht hief, daalde er een deken van rust over het gezelschap. Hij liet zijn ogen door de zaal gaan tot hij Pippijn ontdekte. Even gleed er een vals lachje over zijn gelaat voor hij het woord nam.

‘Kinderen!’ riep hij. ‘Vader Gabriel komt, maar hij zal ons pas later met zijn gezelschap vereren. Jullie zullen het met mij moeten doen en met de eenvoudige doch voedzame maaltijd van broeder Parisius.’ Een zucht van teleurstelling ging door de menigte. ‘U allen behalve één, zo is beslist.’

Studenten keken elkaar verbaasd aan. Hier en daar werd wat gemompeld.

‘De jonkheer van Doornick had wat aan te merken op het aantal maaltijden dat hem hier wordt vergund. En we willen de jonker natuurlijk niet teleurstellen. Toch?’

Pippijns gezicht kleurde langzaam purperrood.

‘Dus, Pippijn van Doornick, voor u zal speciaal worden gedekt hedenavond.’ Hij liet een korte stilte vallen. ‘In het hospice!’ brulde hij toen. ‘Bij de lieden die volgens u beter af zijn dan gij zelf!’

De jongen staarde naar de lege houten nap voor zijn neus.

‘Wat ga je doen?’ fluisterde Elaine hem toe. ‘Zeg hem dat…’

‘Hij heeft gelijk,’ antwoordde Pippijn zacht. ‘Het was ook heel dom en onterecht wat ik zei. Wie zijn billen brandt…’

‘Ga!’ Rolandus wees naar de deur. ‘Men wacht al op u!’

Even leek Pippijn te willen reageren. Toen zette hij zijn beide handen met een luide klap plat op het tafelblad en kwam langzaam overeind. Zonder een woord te zeggen draaide hij zich om en begon in de richting van de deur te lopen. Hij moest opzij stappen voor de knechten die met hun grote ketels de zaal binnenkwamen. Terwijl ze langs haar liepen, rook Elaine het eten van die avond.

Pippijn verdween door de deuropening. Ivar stond snel op.

‘En wat ga jij doen?’ wilde Rolandus weten.

De schildknaap keek de monnik zonder een greintje angst aan. ‘Waar mijn heer gaat, ga ik ook,’ antwoordde hij.

‘Zo zij het,’ sprak broeder Rolandus en kruiste hooghartig zijn armen voor de borst. ‘Volg je meester maar.’

De twee liepen naar buiten en de deur sloeg hard dicht. Elaine wist achteraf niet meer waarom ze het deed. Pippijn had immers in het hospice heel domme dingen gezegd. En Rolandus’ straf kwam de dikkerd ook toe. Maar hij was wel eerlijk en ging zijn onheil moedig tegemoet. En had ook zij niet stiekem moeten lachen om zijn opmerkingen?

Ze stond op.

‘En wat denkt de joffer van Berlichem te gaan doen? Is ze soms de dienstmaagd van deze nietsnut?’

‘Of het een nietsnut is, zal nog moeten blijken, broeder. Maar nu ik heimelijk heb gelachen om hetgeen waarvoor u hem nu straft, verdien ik die straf evenzeer.’

Rolandus’ mond viel open van verbazing. Hij leek diep na te denken. ‘Dus u neemt vrijwillig…’ begon hij.

Elaine knikte. ‘…dezelfde straf op me als hij. In het hospice toch, zei u?’ Terwijl de monnik nog naar een antwoord zocht, liep ze al naar de deur.

Megin strekte haar hand nog uit terwijl ze langs haar liep, maar Elaine liep met rechte rug en haar blik vooruit naar buiten.

Voor haar liepen de twee anderen, die inhielden toen ze hen riep. Snel holde ze naar hen toe.

‘Wat kom jij doen?’ vroeg Pippijn verbaasd.

‘Met jullie mee,’ hijgde ze. ‘Samen uit, samen thuis. Bovendien… ik rook wat we zouden krijgen en dat was hetzelfde vieze goedje als gisteren. Ik heb er alles voor over om dat niet te hoeven eten. Nou, toen dacht ik: dan ben ik beter af met mijn vrienden. Toch?’

‘Je bent gek,’ zei Pippijn oprecht. ‘Maar wel een echte vriendin. Vind je niet, Ivar?’

‘Waarachtig,’ beaamde de schildknaap en keek haar bewonderend aan. ‘Dat is moedig, vrouwe.’

Ze bleef staan. ‘Hoe noem jij Pippijn eigenlijk?’

De jongens hielden ook in. ‘Hoezo?’ wilde Pippijn weten.

‘Gewoon een vraag. Hoe noem je hem?’ Ze wees naar de dikkerd.

‘Heer,’ antwoordde Ivar.

Ze schudde beslist haar hoofd. ‘Als er anderen bij zijn misschien, maar eigenlijk ben je de schildknaap van zijn vader. En ik heb jou Pippijn met “je” aan horen spreken.’

Ivar wilde iets zeggen maar een handgebaar van Pippijn deed hem zwijgen.

‘Als er niemand bij is, spreken we gewoon tegen elkaar,’ vertelde de jonker. ‘Omdat ik dat prettig vind en ook omdat hij veel slimmer is dan ik. Zonder hem was ik al tien keer dood geweest.’

‘Er zou eerst een heel escorte hier blijven. Pippijn heeft zijn vader de oren van het hoofd gezeurd om alleen mij mee te hoeven nemen,’ vulde Ivar aan. ‘Eerst wilde die daar niets van weten, maar toen heeft hij zich bedacht.’

‘Hoe kan ik leren met de hele dag tien soldaten om me heen? Ik moet me kunnen concentreren. Eén Ivar is dan veel beter.’ Pippijn begon verder te lopen. ‘Dat denk ik tenminste.’

Ze kwamen bij de grote toegangsdeur van de kerk.

‘Dan wil ik dat je mij vanaf nu ook bij mijn voornaam noemt,’ gebood Elaine Ivar. ‘Als er niemand bij is, bedoel ik.’

Voor er nog iets gezegd kon worden, ging de zware deur wijd open. Pater Joannes stond in de deuropening. ‘Wat nu? Ik verwachtte één zondaar maar de Here stuurt er drie? De Heer verricht wonderen als je ze nodig hebt.’

‘Pater Rolandus is nou niet bepaald…’ begon Pippijn.

‘…maar hij gedraagt zich er soms wel naar,’ viel de monnik hem in de rede. ‘Wil je dat zeggen? Alleen dat stuk over die andere wang heeft hij nog niet zo goed begrepen. Maar kom snel binnen, kinderen. Het wordt koud, de lente ten spijt. De zieken zullen het nog zwaarder krijgen binnenkort.’