De verhalen in deze bundel verschenen tussen 2008 en 2016 in het – inmiddels opgeheven – misdaadtijdschrift Koud bloed.

© 2017, bij de diverse auteurs

Alle rechten voorbehouden

Omslagfoto’s vanaf links boven met de klok mee: Dino Soerel, Nico Vijsma (© Michel Utrecht), Willem Holleeder (in College Tour), Peter Smit

Omslagontwerp: Mulder van Meurs

NUR 339 true crime

ISBN 978-94-6297-062-5

www.koudbloed.nl

www.uitgeverijdekring.nl

Misdaad in de muziek

Charles Manson

door Leo Blokhuis

Ik heb jarenlang geluisterd naar een compositie van de grootste boef uit de popgeschiedenis. En ik wist het niet. Toen ik het ontdekte, voelde ik me verraden. Echt, hoe kan zo’n schurk ook maar in de verste verte íets te maken hebben met de hemelse muziek van The Beach Boys.

Voor veel mensen is het album 20/20 een van de mindere platen van The Beach Boys. Ik heb altijd veel van 20/20 gehouden. Het volmaakte ‘Time To Get Alone’ staat erop, de goddelijke woordenloze harmonieuze samenzang van ‘Our Prayer’, het dromerige ‘The Nearest Faraway Place’. En een ingenieuze compositie, ‘Never Learn Not To Love’. Ik heb de plaat grijsgedraaid. Maar dat laatste nummer is een bewerking van ‘Cease To Exist’. Van massamoordenaar Charles Manson.

De jeugd van Charles Manson verloopt als een levensverhaal in een slechte misdaadroman. Zoon van een alleenstaande, zestienjarige alcoholiste. Fietsendief en overvaller van kruidenierswinkels. Op heterdaad betrapt, na één dag uit de jeugdgevangenis ontsnapt en naar een jongensinternaat gestuurd. Verkracht een medegevangene terwijl hij een scheermes tegen zijn keel gedrukt houdt. Dat soort dingen.

Als Manson in 1967 uit de gevangenis komt heeft hij op 32-jarige leeftijd de helft van zijn leven in de bak doorgebracht. Hij wordt in de Summer of Love een soort goeroe voor de zweverige jongeren in Haight-Ashbury, de hippiewijk in San Francisco. Blijkbaar is hij charmant, want hij vergaart vooral vrouwelijke volgelingen.

Met zijn dames, de Manson Family, trekt hij later in Los Angeles ongevraagd in bij Beach Boy Dennis Wilson. De Family jaagt er in no time ruim een ton aan kosten doorheen, maar de dames betalen Wilson in natura. Uiteindelijk vertrekt de groep naar een grote ranch in de buurt. Daar werkt Manson zijn levensvisie uit, daar raakt hij in de ban van The White Album van The Beatles. Met name het nummer ‘Helter Skelter’ spreekt hem aan. Hij is ervan overtuigd dat The Beatles zich op het album rechtstreeks tot hem richten en dat de groep de sociale onrust die in Amerika heerst – met name de spanningen tussen blank en zwart – aankaart. Charles Manson ziet in zijn verknipte visie op de toekomst een apocalyptisch gevecht tussen blank en zwart. De rassenoorlog zal eindigen in een nucleaire aanval: Helter Skelter. Manson zet zijn gedachten op muziek en zoekt een label voor zijn boodschap.

Behalve Dennis Wilson van The Beach Boys, leert Manson ook Beach-Boysproducer Terry Melcher – de zoon van Doris Day – kennen. Melcher zou op Mansons ranch komen om zijn muziek te beluisteren. Alles wordt op de komst van de topproducer voorbereid. Het eten staat klaar, de ranch is aangeveegd, maar Melcher komt nooit. Don’t mess with a guru. Manson is boos. Hij besluit korte tijd later zijn stijf van de amfetamine staande Family op het moordpad te sturen. ‘Nu is het Helter Skelter.’

Terry Melcher woonde aan de Cielo Drive 10050, maar die villa is op 8 augustus 1969 in het bezit van regisseur Roman Polanski en zijn ruim acht maanden zwangere vriendin, actrice Sharon Tate. Tate en vijf anderen worden vermoord. Susan Atkins, een van de moordenaars, schrijft met Tates bloed het woord PIG op de voordeur van het huis.

Een nacht later trekt Manson naar supermarkteigenaar Leno LaBianca. Hij en zijn vrouw worden op beestachtige wijze met bajonet- en messteken vermoord. In hun huis wordt met hun bloed ‘Death to pigs’ op de muur en ‘helter skelter’ op de koelkast geschreven. Het duurt maanden voordat de verschillende politiekorpsen die aan de moorden werken, ontdekken dat er één groepering achter de slachtingen zit.

In juni 1970 begint de rechtszaak tegen Manson. In datzelfde jaar wordt zijn album, Lie: The Love & Terror Cult, uitgebracht. De opnamen zijn al op 11 september 1967 gemaakt en een van de liedjes op die plaat is het eerder genoemde ‘Cease To Exist’. ‘Give up your world,’ zingt Manson, ‘I’m your kind and I see... Submission is a gift, give it to your brother.’ Op de hoes een foto van Manson met bolle ogen, die de potentiële koper als een ware Beëlzebub doordringend aankijkt.

Op 25 januari 1971 wordt hij ter dood veroordeeld, maar in februari 1972 worden in Californië alle doodstraffen omgezet in levenslang. Manson zag al zijn gratieverzoeken afgewezen worden en leeft nog steeds achter de tralies. Hij heeft inmiddels een hakenkruis op zijn voorhoofd getatoeëerd. Hij krijgt nog altijd duizenden brieven, volgens sommige schattingen 60.000 per jaar, van mensen die zich willen aansluiten bij zijn Family.

De mate waarin Charles Manson nog steeds aansprekend blijkt in de Amerikaanse cultuur is opvallend. The Beach Boys namen ‘Never Learn Not To Love’ in 1968 op. Manson was toen al wel een verknipte idioot, maar had zijn moorden nog niet gepleegd. Maar Guns N’ Roses weten precies hoe de vork in de steel zit als zij in 1993 Mansons nummer ‘Look At Your Game, Girl’ als verborgen bonustrack aan hun album The Spaghetti Incident? toevoegen. Want blijkbaar kan de grootste crimineel een goed liedje schrijven.

Shock-rocker Marilyn Manson stelde zijn artiestennaam samen uit Marilyn Monroe en Charles Manson, als vertegenwoordigers van goed en kwaad; en de Engelse band Kasabian is vernoemd naar Linda Kasabian, de vrouw die de Family-leden naar en van de moordplaatsen reed. Gitarist Chris Karloff ‘just thought the word was cool’.

‘Het leven is een bankrekening’

Dieren smokkelen voor de elite

door Vasco van der Boon

In de zomer van 2015 boog de rechtbank in Utrecht zich over illegale handel in dieren. De verdachten maakten onder meer gebruik van de ‘dierentuinroute’: de dieren leken bestemd voor een dierentuin, maar gingen feitelijk naar andere afnemers. Ook overtraden ze de ‘Vijfvogelregeling’, bedoeld voor het vervoer van gezelschapsdieren en niet voor handelaren. In de beklaagdenbank stond ook de Limburgse ondernemer Vitor Moonen, die zijn privé-avifauna vulde met langs illegale weg verkregen zeldzame (beschermde) vogels. De rechters vielen van de ene verbazing in de andere.

Hebzucht kent een rijke verscheidenheid aan fatale doelwitten. Rochdale-directeur Hubert Mollenkamp cultiveert zijn jongensdroom over een Maserati. Als Philips-pensioenfondsdirecteur valt Rob L. op exclusieve horloges. Eurocommerce-oprichter Ger Visser verzamelt rode Ferrari’s. Jan van Vlijmen streeft als Bouwfonds-directeur gewoon naar het bezit van heel veel geld. Als wethouder jaagt Rob Oudkerk contact na met prostituees. En in de tijd dat Joost Ritman plastic servies fabriceert, blijken antiquarische filosofieboeken onweerstaanbaar voor hem.

In de eregalerij van slaven van een bezitsdrang verdient de Nederlandse ondernemer Vitor Moonen bijzondere vermelding. Deze multimiljonair is voor de buitenwereld een gevierd zakenman als hij april 2015 op de rechtbank in Utrecht verschijnt voor zijn strafproces. Tijdens de drie dagen durende berechting wijkt het blauwe zakenmannenpak van de zelfverzekerde Moonen opvallend af van de casual outfit van zijn drie medeverdachten: gympies, spijkerbroeken en slobbertruien. ‘Ik ben een vreemde eend in deze bijt,’ introduceert hij zich bij het tribunaal.

Ook het Openbaar Ministerie (OM) vraagt aandacht voor een verschil tussen de verdachten onderling, maar dan gaat het om de rolverdeling. Volgens de aanklagers is Moonen de welgestelde afnemer van verboden handelswaar. De andere drie verdachten zijn de leveranciers en leveren wat Moonen bestelt. Moonen is hun grootste klant. Hij is de financiële motor achter de criminele organisatie waar volgens het OM sprake van is.

Wat is die verboden handelswaar? Wat wil Moonen zo graag hebben, en ook steeds meer daarvan, dat hij daarvoor zijn hele carrière op het spel zet? Voor welke obsessie riskeert hij zijn gezinsleven? Waarvoor stelt hij zijn eigenhandig van de grond af aan opgebouwde bedrijvengroep, met – zo houdt hij de rechtbank trots voor – vijfhonderd werknemers, in de waagschaal? Voor welk verlangen gooit hij de op zijn LinkedIn-profiel nog zo gekoesterde functie als ‘bestuurslid van het LWV (VNO-NCW)’, de Limburgse Werkgeversvereniging te grabbel? Het antwoord moet toch minstens de aantrekkingskracht hebben van iets crystal meth-achtigs uit een Breaking Bad-adaptatie van eigen bodem. Of is het nog verwoestender?

Bezeten

Het gaat hem om vogels. Moonen is bezeten van vogels. Zeldzame vogels. Inheems of exotisch, dat maakt niet uit. Als ze maar zeldzaam zijn. Moonen neemt geen genoegen met het arbeidsintensief speuren door de telescoop naar het opduiken van mogelijke dwaalgasten aan de horizon, zoals de soortenjagers van bijvoorbeeld de Dutch Birding Association doen. Daar is Moonen te resultaatgericht voor. Vogels moeten niet overvliegen. Moonen wil ze hebben. Ze moeten binnen zijn handbereik zijn. In een kooi. En dan wil hij dat ze eieren leggen.

In Stramproy tegen de Belgische grens aan strekt zijn collectie zich uit over tientallen volières met 700 vogels verdeeld over 130 soorten. Moonen heeft personeel dat uitsluitend als taak de verzorging van deze huisdieren heeft. Hij noemt zijn privé-avifauna het Wisbroek Breeding Center. Zijn verzameling heeft bijna dierentuinproporties en trekt publiek. ‘Er komen jaarlijks tweeduizend mensen bij mij kijken,’ vertelt hij zijn rechters tevreden.

Hij is ‘een hobbyist’, legt Moonen uit, maar niet zomaar eentje. ‘Ik ben een kweker. Een vogel van mij zit nu op broedleen in Ouwehand, het dierenpark van miljardair Marcel Boekhoorn. En ik heb ibissen van Ouwehand bij mij zitten.’ Ook met de dierentuin in Keulen werkt hij samen. Of de rechters er maar even notie van willen nemen dat Moonen meedoet met de grote jongens.

De rechtbank hoort het onbewogen aan. Haar interesse gaat meer uit naar de verdenkingen waarvoor Moonen en zijn medeverdachten voor het hekje zijn verschenen: grootschalige internationale smokkel van beschermde diersoorten, valsheid in geschrifte, het overtreden van de regels tegen verspreiding van besmettelijke dierziektes, het schenden van administratieve verplichtingen, dierenmishandeling, lidmaatschap van een criminele organisatie, en in het geval van Moonen ook heling. Het OM kondigt een apart strafrechtelijk financieel onderzoek aan waarin een deel van de verdachten ook nog wordt aangepakt voor belastingontduiking, witwassen, oplichting van autoriteiten en internationale illegale samenzwering.

Onwetendheid

De rechters stellen veel vragen aan de verdachten. Maar een voor de hand liggende vraag blijft uit. Namelijk: waarom? Waarom gaat Moonen door roeien en ruiten om zijn vogelverzameling uit te breiden, desnoods – volgens het OM – illegaal? In de wandelgangen van het gerechtsgebouw komt dit tijdens een schorsing wel aan de orde. Aziatische en Afrikaanse tropische vogels in een kooi houden, valt voor een buitenstaander misschien nog te begrijpen. Dat is de enige manier om dit soort vogels in Nederland in levenden lijve te kunnen zien. Maar waarom houdt Moonen ook inheemse Nederlandse vogels volgens het OM onwettig in een kooi? Zoals de wielewaal die bij hem in beslag is genomen? Een wielewaal kan je hier toch gewoon in het bos zien of horen?

Moonen is verbaasd over zoveel onwetendheid. ‘Wielewalen kunnen vliegen,’ antwoordt hij. ‘Dan vliegen ze ’s winters weg. Naar Afrika.’ Dat wil hij niet. Moonen wil ook ’s winters een vogel in zijn tuin die dan overal in de vrije natuur in West-Europa ontbreekt: de wielewaal – een zomergast pur sang.

‘De mens is een raar wezen,’ filosofeert een van de officieren van justitie. ‘Er zijn namelijk altijd personen die graag datgene willen bezitten dat schaars is. Bijvoorbeeld een tijger in je achtertuin. Of bijzondere exotische vogels in je volière. Dat betekent dat er altijd vraag is naar zeldzame en vaak kostbare vogelsoorten. Juist die soorten die zich niet gemakkelijk in gevangenschap laten kweken. Malafide handelaren kunnen goud geld verdienen met illegale handel in beschermde soorten.’

Wat de leveranciers van Moonen bezielt, is voor het OM glashelder: ‘Hun doeleinden zijn handel en winst. Alleen de verkoopprijs is van belang. Bescherming van soorten speelt voor hen geen enkele rol.’

Maar de drijfveer van Moonen plaatst de aanklagers voor raadsels. ‘Onbegrijpelijk dat hij zich hiermee inlaat.’ Het OM vindt dit vooral zo raar omdat Moonen zijn succes als ondernemer dankt aan de pluimvee-industrie. Zijn Moonen Groep bestaat tijdens de rechtszaak onder meer uit de vennootschappen Moonen Beheer, Wisbroek, Vimo Vastgoed Stramproy, technisch dienstverlener Irmato en een meerderheidsbelang in International Poultry Services. Van dat laatste bedrijf is Moonen dan ook commercieel directeur.

Vangploegen

International Poultry Services is marktleider in het vangen en verladen van kippen in de bio-industrie. Als deze vogels slachtrijp zijn, huurt een pluimveefokker een vangploeg van Moonens International Poultry Services of van Moonen Agroservice. Bij het krieken van de dag halen de werknemers van Moonen de tienduizenden volgroeide beesten uit de boerderij en stoppen ze in kratten voor het transport. Enkele uren later kan dankzij het personeel van Moonen de kippenboer weer verse kuikens aanvoeren voor de volgende cyclus van vetmesten.

De vangploegen van Moonen doen nog iets anders. Ze rukken ook uit als pluimveebedrijven op last van de overheid moeten worden geruimd als weer eens een besmettelijke dierziekte is uitgebroken. Met die specialiteit, het ruimen van besmette pluimveebedrijven, haalt de regionaal bekende ondernemer ook de landelijke pers. Via onder meer het tv-programma Netwerk en NRC Handelsblad verkondigt Moonen dat hij binnen enkele dagen vijfhonderd asielzoekers weet te rekruteren voor de golf spoedruimingen tegen de vogelpest die dan is uitgebroken. Zijn belangrijkste opdrachtgever hiervoor is de Rijksdienst voor de Keuring van Vee en Vlees. Moonen meldt in deze publiciteit dat de inspecteur van de Belastingdienst hem schriftelijk de aanwijzing heeft gegeven om de honderden asielzoekers in zijn ruimploegen te ‘verlonen’ op dezelfde naam, namelijk: ‘F. Vogelpest, (...) geboren op 14 april 2003, ongehuwd, sofinummer 2494 88 039.’ Dit verzoek van de fiscus vond Moonen ‘wel vreemd’. Maar ja, als de overheid het zelf vraagt.

Moonen verdient zijn geld dus onder meer met het bestrijden van besmettelijke dierziektes. Daarom kan het OM niet begrijpen waarom uitgerekend deze ondernemer uit hobbyisme op grote schaal overtreding van de voorzorgsmaatregelen tegen het verspreiden van dierziektes uitlokt. ‘Vanuit zijn werkzaamheden bij de bestrijding van de vogelgriep weet hij [Moonen] namelijk als geen ander wat de risico’s zijn op verspreiding van dierziektes en de mogelijke risico’s voor de volksgezondheid,’ betogen de aanklagers. Toch heeft Moonen volgens het OM tal van veterinaire en quarantainevoorschriften met voeten getreden, en illegaal wilde vogels uit landen met besmettelijke dierziektes naar Nederland laten smokkelen. De enige verklaring die het OM voor Moonens gedrag kan bedenken, is ‘zijn verzamelwoede’. Die maakt de pluimveeondernemer ‘kennelijk blind’ voor de gevaren die zijn tomeloze hobbyisme veroorzaakt voor de sector waarin hij zelf zijn brood verdient.

Verongelijkt

Medeverdachte Ben J., van de uit Dubai opererende dierenhandel Holland Animal en het in Someren huizende Ben Bird Export (‘Ik handel in ongeveer alles van muis tot giraf. Alles wat vliegt en beweegt.’), heeft tijdens het proces een diepe bronchitis-hoest. Een derde verdachte, Willem Plomp van de Woerdense bedrijven Birdtrading Plomp, Trogon-Birds en Plovo-Research (‘Ik heb nooit anders geweten dan dat ik in vogels handel. Ik ben erin opgegroeid.’), krabt zich voor de rechters fanatiek op zijn rug. Zijn zoontje heeft een ernstige virusziekte, zo blijkt tijdens het proces. Onwillekeurig gaan de gedachten op de publieke tribune bij iedere rochel van een verdachte toch even naar de veterinaire overtredingen tijdens hun handel. Maar Moonen wimpelt tijdens de rechtszaak alle gezondheidsrisico’s weg. ‘Ik snap werkelijk niet wat mij wordt verweten,’ herhaalt hij verongelijkt.

De viroloog Ab Osterhaus ziet dat anders. Hij wijst in een getuigenverhoor voor dit proces op het risico van ‘insleep van ziekten’ door vanuit Azië en Afrika wilde dieren naar Nederland te smokkelen zonder de gezondheidsvoorschriften na te leven. Die risico’s bestaan volgens het OM onder meer uit het importeren van papegaaienziekte, vogelgriep en pseudovogelpest. Osterhaus wijst ook op het risico dat virussen uit verschillende continenten met elkaar kruisen in de ongecontroleerde omstandigheden waarin de verdachten werken. Een medeplichtige van een vogelsmokkelaar die in 2013 op Schiphol is aangehouden, importeerde volgens het OM in Wenen illegaal vogels die besmet waren met de voor mensen gevaarlijke H5N1-variant van het vogelgriepvirus. ‘Moonen is vanuit zijn beroep en bedrijf bekend met deze materie,’ noteren de aanklagers.

Volgens het OM heeft Moonen zijn volières onder meer illegaal bevolkt met acht reuzentoerako’s, twee Lady Ross’ toerako’s, zeven Papoeaanse Dumont Mino’s, twee rosse neushoornvogels en drie luzonneushoornvogels. Vogels die speciaal voor Moonen in Oeganda, Indonesië en op de Filipijnen zouden zijn gevangen en op zijn verzoek naar Nederland zijn gesmokkeld. Hangende de rechtszaak heeft het OM deze vogels, en onder meer ook een wielewaal, van Moonen afgepakt en in beslag genomen.

Reuzentoerako’s

Het is maar een fractie van wat Moonen in de loop der jaren via Willem Plomp, Ben J. en de vierde verdachte, Thijs van der S, heeft verworven. Zo kocht Moonen van hen ook een koningsgier (€8000) en twee zeearenden (€7000). Voor een reuzentoerako telt Moonen €2000 per stuk neer bij zijn medeverdachten. Vorig jaar meldde de politie naar aanleiding van diefstal van onder meer reuzentoerako’s uit Vogelpark Avifauna in Alphen aan den Rijn dat deze zeer zeldzame vogels €15.000 per stuk kosten. Op Oegandese documenten noteren de verdachten een waarde van 35 dollar voor een reuzentoerako. Om belastingtechnische redenen, voert Thijs van der S. ter vergoelijking aan.

Reuzentoerako’s, ’reuzen’ in het jargon van de handelaren, zijn paarse vogels ter grootte van een stevige peuter. Moonen zwakt tegenover de rechters hun zeldzaamheid af. ‘Overal in Nederland zijn in gevangenschap geboren toerako’s te koop.’ Maar dat zijn andere soorten toerako’s, verbetert medeverdachte Thijs van der S. ‘Er is in de wereld nooit iemand geweest die reuzentoerako’s heeft gekweekt. Wij gingen dat proberen. We wilden daar het Guinness Book of Records mee halen.’

Van der S. is van het kwartet de man in het veld. ‘Ik heb al meer dan zestig jaar ervaring in vogeltjes. Ik weet er heel veel van.’ Met zijn levensgezellin Harriet Nakabiito heeft hij het Oegandese bedrijf Hasena Investments opgericht. ‘Ik vertel mevrouw Nakabiito welke soorten er zijn en hoe de vogeltjes gevangen moeten worden.’ Hij leidt de Oegandese vangers op. Deze medewerkers noemt hij in afgeluisterde telefoongesprekken in het Engels ‘trappers’. Als vangstmethoden leert hij hun mistnetten en lijmstokken gebruiken. Die zijn in Nederland verboden. Zo vangt hij onder meer de reuzentoerako’s die Moonen heeft besteld. De verkoop is vaak al geregeld voorafgaand aan de import. Bij de vangst, het transport of de aflevering gaat uiteraard geregeld iets mis. Geen nood. Twee reuzentoerako’s van Van der S., die uiteindelijk dood bij Moonen eindigen, combineert de Limburgse pluimveeondernemer tot het opgezette exemplaar dat de Fiod bij hem aantreft tijdens de huiszoeking.

Vogeltjes

Thijs van der S. spreekt consequent over ‘mevrouw Nakabiito’ als hij het over de vrouw heeft met wie hij samenleeft en werkt en die de moeder is van zijn zoon. Hun gezamenlijke handel noemt hij geen ‘vogels’ maar slechts ‘vogeltjes’, zelfs als het gaat om de reuzentoerako’s met het formaat van een stevige kalkoen. Dat Van der S. ze ‘vogeltjes’ blijft noemen, klinkt als een poging het onderwerp van de strafzaak te bagatelliseren. De andere leveranciers duiden hun verboden handel aan als ‘spullen’ of ‘het product’. Een door hen veel gebruikte maat is een ‘kistje’: een krat vogels.

Hasena Investments heeft een vergunning van de Uganda Wildlife Authority om wilde vogels te vangen en te kweken. In het kader van een door de Europese Unie en de Verenigde Naties gesponsorde poging om in Afrika te komen tot ‘duurzame’ oogstrechten voor natuurlijke hulpbronnen. ‘Om te kweken, moet je ze eerst vangen. Ze komen niet uit de lucht vallen,’ legt Van der S. de rechters uit. Maar van stap twee is het nooit gekomen, erkent hij. ‘Er zijn geen gekweekte vogels in Oeganda.’ Een dochter van hun bedrijf heet weliswaar ‘Hasena Breeding Farm/Station’, maar ‘er wordt bij Hasena niet gekweekt. Geen enkele vogel. Alle vogels bij Hasena komen uit het wild.’

Oegandese media beschrijven Hasena als ‘een leidende onderneming op het gebied van wilde vogels’. In een door de Netherlands Foundation for the Advancement of Tropical Research gesubsidieerde studie naar wijntortels en Kaapse tortels, twee wilde duivensoorten, loven Leidse wetenschappers de hulp die zij van Hasena kregen bij de vogelvangst. Het motto van dit vogelexportbedrijf dat zij met Van der S. runt, is ‘het leven is een bankrekening. Je kan er slechts afhalen wat je er op hebt gezet,’ vertelt Harriet Nakabiito aan het Oegandese blad New Vision.

De reuzentoerako’s die Van der S. voor Moonen in het wild heeft gevangen, mogen nergens in de Europese Unie (EU) legaal worden geïmporteerd. De Europese grenzen zijn sinds 2007 gesloten voor de import van wilde vogels uit derde landen. Aanleiding: de uitbraak van besmettelijke dierziektes. Vogels mogen alleen onder strikte voorwaarde de EU in als het gekweekte vogels zijn afkomstig van erkende vermeerderingsbedrijven. De Nederlandse regels voor de import van vogels zijn nog strenger.

Trucjes

Maar de verdachten zouden trucjes hebben bedacht om dit verbod te omzeilen. Ze voorzien Moonen bijvoorbeeld van exotische zeldzaamheden met een beroep op de zogeheten ‘Vijfvogelregeling’. Dat is een uitzondering in het EU-importverbod voor ‘gezelschapsdieren’. Iemand die van een ander continent verhuist naar Europa mag de lievelingsparkiet van zijn dochter en zijn pratende huispapegaai meenemen. Maximaal vijf.

Medeverdachte Ben J., de Brabander die uit Dubai opereert, geldt als de uitvinder van dit trucje. Voor de zekerheid kunnen de vogels dan ook nog worden verborgen bij een grensovergang. In een getapt telefoongesprek raadt Ben een medeverdachte aan: ‘Vijf geelkopjes, je kan ze ook in het dashboardkastje doen.’ Ze bespreken dan volgens het OM een intercontinentale smokkel van vijf geelkopgieren. Wilde roofvogels van 75 centimeter lang en een vleugelspanwijdte van bijna twee meter. Ben werkt vijf van die joekels weg in het dashboard van een auto. Daar moet niet overdreven sentimenteel over worden gedaan, legt Plomp uit: ‘Een geelkopgier kan je op iedere hoek van de straat kopen.’

Ben werkt bij de Vijfvogelregeling ook met vogelkoeriers. Hij laat hen telkens vijf dure vogels ophalen bij Van der S. in Oeganda. De vogels worden dan als huisdier de Europese luchthavens binnengebracht, en gaan eenmaal geland linea recta naar afnemers als Moonen. De koeriers krijgen als vergoeding de vliegreis en de hotelkosten betaald. Uit het dossier blijkt dat vooral jonge mensen dit benutten als een kans op een gratis verre vakantie.

Ben J. werft de aspirant-smokkelaars nogal openlijk. Hij mengt zich bijvoorbeeld 21 oktober 2009 in een discussie op het internetforum vogelarena.com, als geïnteresseerden betwijfelen of zo’n aanbod van een gratis ticket niet te mooi is om waar te zijn: ‘Erg waarschijnlijk lijkt het allemaal niet. Gratis ticket. Vast een enkeltje. Komt op mij over als de mails van “de Nigerianen”,’ bekritiseert iemand het aanbod. Onder zijn eigen naam en bedrijfsnaam grijpt Ben J. in op het forum: ‘Hier een reactie vanuit Dubai. Ik hoorde van het forum dus ik dacht ik zal is even kijken. Rene bedankt voor je reactie. Ik bied een gratis ticket aan als je 5 vogels ophaald en ik betaal de afhandeling in Frankfurt.’ Waarna Ben J. zijn mailadres opgeeft. En zijn telefoonnummer.

Nogal wiedes

Het tijdstip van deze online-advertentie voor kandidaat-vogelsmokkelaars valt op. In het requisitoir stelt het OM in 2015 op basis van een verklaring van een van de vier verdachten dat zij voor het eerst in 2011 het trucje van de Vijfvogelregeling zouden hebben toegepast. Maar uit onderzoek voor dit artikel blijkt dus dat de smokkelaars deze route dan al minstens twee jaar, in 2009, benutten en er openlijk kandidaat-smokkelaars voor werven op internet.

Veel vogels die via vogelkoeriers bij Moonen in de volière terechtkomen, zijn onderweg in Nederland eerst even langs de Woerdenaar Willem Plomp gegaan. Plomp is ook degene die door Moonen wordt betaald. Als de rechters Moonen een reactie vragen op de aanklacht dat hij illegaal geïmporteerde vogels heelt van Plomp, antwoordt Moonen: ‘Ik kan werkelijk niet begrijpen hoe ze daar bij komen. Als ik een Audi koop van Van Dussel, dan ga ik ook niet naar Duitsland bellen om te vragen of die Audi daar vandaan komt? Willem Plomp heeft aan bijna iedere dierentuin vogels geleverd. Hij is een van de grootste en oudste en gerespecteerde handelaren van Nederland.’

Dus u hoefde geen vragen te stellen bij de herkomst van de handel van Plomp, polst een van de rechters. ‘Ik heb wel vragen gesteld,’ zegt Moonen. ‘Maar hij zegt mij natuurlijk niet waar hij de vogels zelf heeft gekocht.’ De advocaat van Plomp noemt dat ‘prijsbescherming’ en ‘bronbescherming’. Nogal wiedes in de handel, aldus de verdachten.

‘Ik snap het niet,’ zegt een rechter halverwege het proces. ‘Dat is nou net het probleem,’ reageert Plomp. ‘Uit het dossier kunt u toch zien dat ik er wel verstand van heb. Ik heb hier leiding aan gegeven. En als ik mijn balansen zie die de Fiod heeft opgemaakt [over een omzet in de miljoenen euro’s], dan heb ik dat helemaal niet slecht gedaan,’ zegt Plomp met opgeheven kin. Plomp maakte drie ton winst per jaar. ‘Maar ik heb er klanten bij die na drie jaar nog niet eens hebben betaald,’ zegt Plomp met een spottende blik naar Moonen. ‘Ik betaal niet voor vogels die ik niet meer heb,’ antwoordt de ondernemer.

Gedoe om niks

Plomp ziet het probleem rond zijn dierenhandel niet. Dit proces is een hoop gedoe om niks, laat hij de rechtbank weten. ‘Ik mag alles verhandelen. Wereldwijd wordt alles verhandeld. Wij werken over de hele wereld. Ik mag alleen in Nederland niet in alles handelen. We zijn hier doorgeschoten met zijn allen. Nederland doet alsof ze met dat verbieden iets goeds gedaan hebben, maar in de rest van de wereld gaat de handel gewoon door. Als u de grens bij Oberhausen overgaat, kunt u gewoon weer aapjes kopen,’ houdt hij de rechters voor. Als de rechtbank niet reageert, vraagt Plomp voor de zekerheid: ‘Ken u me volgen?’ Nederland is verwend en de Nederlandse regels zijn hypocriet, laat ook Thijs van der S. doorschemeren: ‘In Oeganda spreken ze helemaal niet over gezelschapsdieren. Daar hebben ze het alleen over dieren die je wel of niet op kan eten.’

Medeverdachte Ben J. ervaart wel een voordeel van het strenger reguleren van de dierenhandel. ‘Hoe meer regels, hoe meer jongens afvielen. Daardoor kregen we minder concurrentie en werd de handel makkelijker terwijl de prijzen juist stegen.’ Anderzijds is hij juist uit Nederland gevlucht voor de regeldruk. ‘We kregen vogelgriep in Nederland en de export viel daardoor stil. We kregen er allemaal regels bij. Ik was het op een gegeven moment helemaal beu. Ik zei: ik ga naar Dubai.’ Daar hoeft hij tenminste geen boekhouding bij te houden, geen belasting te betalen en niets op papier aan te tonen, meldt J. op internetfora waar hij behalve onder eigen naam ook actief is onder het pseudoniem BenjaBaby.

Het gaat Ben goed in Dubai. Althans, tot justitie ingreep en hem in Frankrijk liet arresteren. Maar tot dat moment had de dierenhandel van Ben zeventien man personeel en zeshonderd buitenkooien in Dubai. Hij had bijvoorbeeld ‘heel veel privé- dierentuinen van de sjeiks als klant’. ‘Privé-dierentuinen?’ vraagt de rechtbankvoorzitter verrast, ‘net zoals het heel lang geleden in Europa was?’ Met een schuin oog opzij naar zijn medeverdachte Moonen antwoordt Ben J.: ‘Nou, dat weet ik niet hoor, of dat zo lang geleden is.’

Gaandeweg komen de meeste verdachten tijdens de rechtszaak op dreef. Alleen Moonen niet. Zijn zelfverzekerdheid lekt zienderogen weg. Zijn stem begint te trillen als hij weer een vraag van de rechtbank moet beantwoorden. Maar Ben J., Willem Plomp en Thijs van der S. beginnen zich steeds meer op hun gemak te voelen. ‘Soms lieg ik een beetje,’ neemt Thijs de rechter in vertrouwen als die weer een mogelijke inconsistentie meent aan te treffen. Ben en Willem zijn inmiddels de rechters eenzijdig gaan tutoyeren. Vooral Willem etaleert steeds enthousiaster de kennis van zijn metier. Prijzen, verhandelde aantallen, en namen van buitenissige diersoorten komen in snel tempo langs in zijn betoog. Hij gebruikt vrijwel uitsluitend Latijnse soortnamen en corrigeert experts die het OM als getuige heeft gehoord. Deskundigen die in hun vrije tijd bijvoorbeeld ‘zeehondenbeschermer’ zijn! Puh! Wat weten die lui nou van de handel? Plomp, met stemverheffing: ‘Ik ben een professional. Ik haat het als iemand zegt dat ik het niet goed doe.’

Indrukwekkend

Het moet gezegd: het internationale netwerk van Plomp, zoals dat uit het strafdossier naar voren komt, is indrukwekkend. Hij levert twee, volgens het OM gesmokkelde, grijswangneushoornvogels aan de Panamese dierentuin Zoologico del Istmo in Colón. Dierenhandelaren in Portugal, Hongarije, Spanje, Singapore, Hongkong en Turkije, zoals Tropic Impex en Stone Age Creation zijn Plomps vaste zakenpartners. Plomp koopt onder meer in bij de Avilon Wildlife Conservation Foundation, de exploitant van de grootste overdekte dierentuin van de Filippijnen, Ark Avilon Zoo. Deze dierentuin noemt zich een moderne Ark van Noach. Plomp levert intensief aan de bekende Belgische handelaar Chris Bienvenue van het Herne Breeding Centre. Plomp verkoopt aan Britse dierentuinen. Hij koopt grote roofdieren van het Duitse Tierpark Ströhen en van de Duitse dierentuin Serengeti Tierpark Hodenhagen. Vaste tussenstations in zijn handelsnetwerk zijn de dierentuin van de Bulgaarse hoofdstad Sofia en het Tsjechische Animal Source Group.

Meerdere zakenpartners van Plomp waren eerder betrokken bij omstreden transacties met dieren. Zo bleek de Animal Source Group illegaal negen tijgers en leeuwen naar de Pakistaanse hoofdstad Karachi te hebben gesmokkeld onder het voorwendsel dat ze bestemd waren voor de dierentuin in Karachi, volgens het Pakistaanse dagblad Dawn. De dierentuin in Karachi bleek van niets te weten. Plomps vaste klant Chris Bienvenue kwam in opspraak door met drie Britse dierentuinen, Blackpool, Surrey en Cambridge, te handelen in internationaal beschermde diersoorten. Waaronder een tapir die hij van een onbekend gebleven leverancier in Nederland had betrokken.

Plomp heeft gemiddeld een handelsvoorraad van zevenduizend dieren tegelijk op stal. Voor de in- en uitvoer. Zijn advocaat betoogt dat Plomp het slachtoffer is van schijnheiligheid. Dierentuinen verzwijgen dat ze zaken doen met dierenhandelaren als Plomp, maar het hele dierentuinsysteem zou als een kaartenhuis in elkaar zakken als zakenmensen als Plomp er niet zouden zijn om het fokoverschot of het inteeltrisico met hun handel te verevenen tussen dierentuinen.

Smokkelwaar

Maar het OM meent dat Plomp en zijn medeverdachten misbruik maken van de ‘dierentuinroute’. Het Europese importverbod voor dieren van buiten Europa staat ook een uitzondering toe als het beesten zijn bestemd voor een dierentuin. Volgens het OM spelen de verdachten met vervalste documenten onder een hoedje met onder meer de dierentuin van Sofia. Ze importen dieren uit andere continenten met als zogenaamde bestemming de Bulgaarse dierentuin. Volgens de regels mag een dierentuin zulke dieren daarna niet op de markt brengen. De dierentuin van Sofia doet dat volgens het OM stelselmatig wel, en schendt daarbij ook weer systematisch de quarantaineregels. De werkelijke eindbestemming van de smokkelwaar van Plomp en zijn medeverdachten is, na kortdurend geparkeerd te zijn in Sofia, ook nu weer met regelmaat Vitor Moonen.

De verdachten overwegen mogelijke risico’s op wetsovertredingen in de Vijfvogelregeling en de dierentuinroute, blijkt uit een door de Fiod afgeluisterd telefoongesprek van 2 maart 2012 van dierenhandelaar Willem Plomp met een Rob.

Rob: ‘Maar uuuh, een hele rare vraag: Senegal hier naartoe, dat mag sowieso ook niet natuurlijk.’

Willem: ‘Nee.’

Rob: ‘Maar als dat nou via een bepaalde constructie wel kan, zeg maar, met iemand die daar vrij veel im- en exporteert? Is daar nou nog wat aparts wat daar vandaan te halen is?’

Willem: ‘Misschien hebben ze nog wat Agapornis pullaria.’ (Plomp heeft het over de felgekleurde roodmaskerdwergpapegaai) ‘Jaaah, dat kost daar weinig en brengt hier nog wel een honderdje of vier een paar op.’

Rob: ‘Nou, ik kan dat nog wel vragen. En is er dan een legale manier of is dat per definitie illegaal?’

Willem: ‘Nee, de legale manier moet via een dierentuin lopen, die er wat uitzoekt en de rest dan doordouwt.’

Rob: ‘En jij hebt niet contacten met een dierentuin in Europa, die dat kan regelen, zeg maar?’

Willem: ‘Ja, die heb ik wel, maar die gebruik [ik] dan zelf, hè! Dus dan heb [ik] jou eigenlijk niet nodig in dit traject. (..) De dierentuin moet er zelf een beetje aan mee willen… mee willen…’

Rob: ‘Ja precies. Dierentuinen in het Oostblok zijn niet zo moeilijk. Die zijn wat minder esthetisch…’

Sjeiks

Dierentuinen die blijkens het strafdossier ook niet zo moeilijk doen, zijn het BU Dubai Breeding Center van sjeik Abdul Aziz al Mutaba en de privé-dierentuinen van sjeik Mohammed Bin Hamad in Qatar en van de kroonprins van Dubai, Hamdan Mohammed. Ben J. noemt Abdul Aziz al Mutaba tegenover de rechters ‘mijn buurman’ in Dubai. ‘Onze kinderen spelen met die van hem.’ Mohammed Bin Hamad is een zoon van de sultan van Qatar, en tevens voorzitter van het organisatiecomité van het nu al bij voorbaat legendarische wereldkampioenschap voetbal in 2022.

Onder meer deze drie sjeiks zijn klant van Ben J. en Willem Plomp. ‘In Dubai zijn veel privé-dierentuinen, die eigendom zijn van sjeiks. De dieren komen daar niets tekort. Ze worden vertroeteld als kinderen en krijgen alles wat ze nodig hebben, en vaak nog veel meer,’ betoogt Plomp.

De kroonprins van Dubai neemt onder meer twintig damherten af van Plomps Trogon-Birds. Abdul Aziz koopt van Plomp en J., ook weer volstrekt illegaal volgens het OM, bijvoorbeeld een ‘lijger’. De zoon van de sultan van Qatar wil daar niet voor onder doen. Hij koopt twee lijgers. Sommige lijgers blijken later in het dossier trouwens een ‘tigon’ te zijn. Een lijger is een kruising tussen een mannetjesleeuw en een vrouwtjestijger. Een tigon is een kruising andersom. Plomp noemt het ‘beesten die niet bestaan. Pure sciencefiction. Je kan er eigenlijk niks mee.’ Voor de fok zijn ze inderdaad niet geschikt. Het zijn onvruchtbare kruisingen. Maar ze zijn wel goed voor de verkoop. Een tigon kost Ben en Willem in Europa €6000 inkoop. Op het Arabisch schiereiland krijgen ze er €100.000 per stuk voor. Daar zijn deze fantasiedieren het ultieme hebbedingetje op huisdierengebied.

Openbaring

Uit het strafdossier blijkt dat de lijgers, tigons, amoerpanters en andere grote roofdieren die Willem en Ben illegaal zouden verhandelen, over een enorme reeks schakels van hand tot hand gaan voordat ze de uiteindelijke afnemer op het Arabisch schiereiland bereiken. Willem Plomp is zelf ook verbaasd over wat de Fiod en het OM hebben ontdekt over de route.

‘Maar ja, deze handel,’ zegt Plomp, ‘is niet appeltje, eitje, van één man naar één man. Er zit van alles tussen. Onder de sjeik zit iemand en die zegt: ik heb ook iets geregeld, dus ik wil ook een paar duizend euro. Het draait allemaal op commissiebasis. Het is gunnen en geven en nemen. Wat dat betreft is het dossier voor mij ook een openbaring om te zien wie er allemaal tussen zitten. Maar het is net als met voetbal: je moet wel naar de bal blijven kijken. Alles wat er tussen zit, is bijzaak. Vergeet dat. Dat zijn alleen maar mensen die ik moet betalen omdat die willen mee-eten.’

‘Dit was niet wat ik wilde vragen,’ interrumpeert de rechter.

‘Dit was wel wat ik wilde antwoorden,’ beslist Plomp.

‘Hoe moet ik dat zien?’ vraagt een rechter even later.

‘Dat hoef je niet te zien,’ oordeelt Plomp.

De herkomst van hun handelswaar maakt Plomp niet uit. Dat blijkt voorafgaand aan het strafonderzoek al tijdens een controle in 2010 op Plomps bedrijven door de inspectie. Dan worden onder meer 234 St Helenafazanten en 239 muskaatvinken bij hem aangetroffen. Ongeringd. Dat mag niet. Van deze soort mogen alleen gekweekte en door de kweker geringde vogels in Nederland worden gehouden. Plomp verklaart tegenover de controleurs dan dat hij deze Afrikaanse vogels heeft gekocht van mensen die toevallig met de bus bij hem langs waren komen. ‘Ik importeer ze niet, ik koop ze alleen maar en waar ze vandaan komen is mijn zaak niet. Ze trekken ze in Bulgarije uit de grond.’

Getapt

Die Bulgaarse grond moet heel vruchtbaar zijn, als het om St Helenafazanten en muskaatvinken gaat. De Portugees Toy Carvalho zet in een jaar tijd vijftigduizend van die fazantjes en zeventigduizend van die vinken af in Nederland. Aan Plomp met name. Een werknemer van Plomp zegt dat deze vogelsoorten met honderden tegelijk op het bedrijf binnenkwamen. Maar eigenlijk niet precies uit Bulgarije. Een Serviër haalt iedere week een zending voor Plomp uit Conakry-Guinee. Dat is niet Oost-Europa, maar West-Afrika.

In een getapt telefoongesprek waarschuwt Carvalho dat Plomp wel op moet schieten met inkopen van zijn Afrikaanse handelswaar, want deze vogels zijn in het wild onderhand bijna op.

Plomp: ‘Ja, eh, maar wat heb je dan?’

Carvalho: ‘Vinken. Ongeveer 70 Helena’s en 70 muskaten.’

Plomp: ‘Nou ja, oké, neem maar mee.’

Carvalho: ‘Als je meer nodig hebt, ik kan het proberen.’

Plomp: ‘Ja, oké.’

Carvalho: ‘Over twee, drie maanden is het afgelopen. Want zij hebben zoveel gevangen dat ze… er zijn geen vogels in het wild.’

Plomp: ‘Aha.’

Het OM ziet deze tap als een bewijs voor verboden ‘wildvang’. Voor Plomp en J. zijn volgens het OM ook Oegandese stropers in de weer, bijvoorbeeld om wilde grijswangneushoornvogels te vangen. Afnemers als Moonen betalen daar in Nederland €3500 per koppel voor. Van der S. en zijn vrouw in Oeganda regelen voor deze vogels het vervoer onder het, volgens het OM valse, mom van de Vijfvogelregeling voor gezelschapsdieren. Bij neushoornvogels broedt het vrouwtje, ‘de pop’, de eieren uit in een boomholte die de vogels bijna helemaal dichtmetselen. Het vrouwtje zit in de vrijwel dichtgemetselde boomholte opgesloten op de eieren en wordt door het mannetje tijdens het broeden ongeveer ieder uur van buiten gevoerd.

In puin

In een tapgesprek bespreken Willem Plomp (‘ik heb in mijn leven wel vijfhonderd neushoornvogels verkocht’) en Ben J. de slechte conditie waarin hun laatste zending grijswangneushoornvogels verkeert. Tijdens het transport hebben de panische vogels hun vervoerskisten proberen te slopen. Een van de vogels ging daarbij zo tekeer dat hij geen veer meer op zijn hoofd heeft.

‘Dat had-ie al niet,’ zegt Ben. ‘Eén paar hebben ze van, hebben ze de man ervoor gevangen toen-ie de pop aan het voeren was.’

Willem: ‘Hmmm.’

Ben: ‘En die pop die hebben ze eruit gekapt. Oké. Dat kan. Maar uh… één hadden ze lelijk… één hadden ze lelijk toegetakeld.’

In sommige transporten in dit strafdossier komt een derde of bijna de helft van de vervoerde dieren onderweg om het leven. ‘Uitval’ noemen de handelaren dit. Van de vier verdachten is eindafnemer Moonen de enige die zich hier merkbaar over opwindt.

Tijdens de inval op 12 november 2012 van 45 rechercheurs heeft Moonen een delegatie van Philips over de vloer van zijn bedrijf voor contractsonderhandelingen. Dat contract is door ‘de razzia’, zegt Moonen, niet doorgegaan. Maar erger misschien nog wel, vertelt Moonen de rechters, is dat tijdens zijn drie dagen voorarrest ‘Al mijn legsels in puin zijn geraakt. Jonge vogels hebben zich door de stress van de inval doodgevlogen. Een groot drama. Want er zijn geen omstandigheden in Nederland waar ze beter af waren.’

De vogels die volgens het OM illegaal in het bezit van Moonen waren, zijn in beslag genomen. ‘Ik mag het niet weten, maar veel van mijn vogels, waaronder mijn zes rosse neushoornvogels en acht reuzentoerako’s, heeft de politie ondergebracht bij de Avifauna in Alphen aan den Rijn. Dat beslag doet me best pijn. Een heel groot gedeelte van onze vogels bij Avifauna is daarna gestolen,’ klaagt Moonen. Niet zonder reden. Er zijn de laatste jaren met enige regelmaat zeldzame en dure vogels in Alphen gestolen, waaronder reuzentoerako’s. Een uit Alphen gestolen reuzentoerako is in Nijmegen door een trein doodgereden.

Brutaliteit

Tekenend voor zijn betrokkenheid bij zijn vogels, maar ook wel een beetje voor zijn brutaliteit, is dat Moonen, als verdachte in een groot strafrechtelijk onderzoek naar internationale dierensmokkel, nog een openbare rechtszaak heeft aangespannen tegen de Avifauna in Alphen aan den Rijn. Daarin vorderde hij teruggave door het Vogelpark van alle 23 bij hem in beslag genomen vogels. Onder meer omdat de reuzentoerako’s voor hem een ‘niet vervangbare waarde’ vertegenwoordigen. De kortgedingrechter heeft deze eis van Moonen op 23 september 2013 afgewezen.

Volgens het OM is er geen reden voor medelijden met Moonen, Plomp, J. en Van der S. Drie van hen zijn hardleerse recidivisten, aldus het OM. Moonen heeft een strafblad en is al ‘meermalen’ veroordeeld voor valsheid in geschrifte, onder meer voor het ontduiken van betaling van sociale premies en overtreding van de arbeidswetten voor vreemdelingen. Maar hij is gewoon doorgegaan met falsificeren, betoogt het OM, om zijn vogelverzameling te kunnen uitbreiden. ‘Moonen laat zien dat hij lak heeft aan de regels,’ aldus de aanklagers. ‘Zijn proceshouding belooft ook weinig goeds voor de toekomst.’ Volgens het OM heeft Moonen zijn vogelhobby als bedrijfskosten van de belastingen af proberen te trekken. Er loopt een groot boekenonderzoek van de Belastingdienst naar zijn bedrijven. Ook Ben J. en Willem Plomp zijn eerder veroordeeld, voor illegale dierenhandel.

Nadat het OM op 24 april 2015 onder meer de maximale werkstraf van 240 uur tegen Moonen eist, en celstraffen tegen Plomp en J., maar nog voordat de rechtbank in Utrecht vonnis wijst, maakt Moonen op 29 mei 2015 bekend dat hij de meerderheid van de aandelen in zijn ingenieursbedrijf Irmato verkoopt aan de investeringsgroep Strong Root Capital. Uit Moonens jaarverslagen blijkt overigens dat zijn bedrijvengroep al enkele jaren een negatief eigen vermogen heeft.

Op 11 juni 2015 veroordeelt de rechtbank Plomp tot tien maanden cel onvoorwaardelijk, plus een voorwaardelijk beroepsverbod. Ben J. krijgt een celstraf van 240 dagen, waarvan 129 dagen voorwaardelijk. Ook moet hij een eerder voor dierensmokkel opgelegde voorwaardelijk opgelegde straf van 120 dagen uitzitten. Thijs van der S. wordt veroordeeld tot een taakstraf van 180 uur. Eenzelfde taakstraf legt de rechtbank Moonen op, met een maand cel voorwaardelijk en een proeftijd van drie jaar. Moonen is volgens de rechtbank niet alleen een hobbyist, maar ook commercieel met zijn illegale vogels bezig. Daar is Moonen het niet mee eens. ‘Die vogels kosten me alleen maar geld.’ De rechtbank verklaart alle vogels die bij Moonen in beslag zijn genomen, verbeurd. Op één vogel na. Moonen krijgt de in beslag genomen wielewaal terug.

Noot

In dit verhaal is bij twee van de vier verdachten afgeweken van de journalistieke vuistregel dat verdachten niet met hun volle naam in de publiciteit worden beschreven. Een belangrijke reden om daar bij Moonen en Plomp van af te wijken, is dat enkele van hun bedrijven hun achternaam dragen. Dat is bij Ben J. en Thijs van der S., voor zover bekend, niet het geval. Bedrijfsnamen worden in de verslaggeving nooit geanonimiseerd. Vermelding van die bedrijfsnamen is in dit artikel journalistiek zinvol omdat het gaat om bedrijven die betrokken zijn bij de verdachte activiteiten, of omdat het om bedrijven gaat waar de verdachte zelf nadrukkelijk aandacht voor heeft gevraagd van de rechtbank tijdens de openbare terechtzitting. Het noemen van bedrijfsnamen, opgebouwd uit onder meer achternamen van de verdachten, en daarna de namen van de verdachten zelf anonimiseren, zou de indruk kunnen wekken van hypocrisie. De lezer zou kunnen denken dat de verdachten of hun privacy expres belachelijk worden gemaakt. Volgens de leidraad van de Raad voor de Journalistiek worden verdachten niet geanonimiseerd als dat lachwekkend zou zijn. Dat zou hier het geval zijn. Bij Moonen speelt ook mee dat hij zelf in de publiciteit is getreden als bestrijder van dierziektes, en dat is bijzonder relevant voor de verdenkingen van het Openbaar Ministerie aan zijn adres. Bovendien vervult Moonen een geprofileerde publieke rol als bestuurder van de Limburgse Werkgeversvereniging VNO-NCW. Nog ten minste een half jaar na zijn veroordeling in deze zaak beroept Moonen zich op internet, bijvoorbeeld in zijn LinkedIn-profiel, op deze maatschappelijk vooraanstaande positie. Daar valt het anonimiseren van zijn naam niet mee te verenigen.

De kickbokser die geen angst kende

De legendarische Peter ‘Hurricane’ Smit

door Erik Brouwer

In 2005 werd kickbokser Peter Smit doorzeefd met kogels na een slepende ruzie over een Rolex-horloge, dat niet eens van hem was. Erik Brouwer reisde voor Koud bloed af naar Smits geboortestad Dordrecht en sprak met zijn halfbroer Jan van de Linden en zijn jeugdvriend én grootste fan Dirk Stal. Een portret van een straatschoffie dat het onmogelijke presteerde door als eerste blanke man een Thaise Muay-Thaikampioen te verslaan in eigen land.

Dinsdag 18 augustus 2015, Dordrecht. Jan van de Linden, halfbroer van Peter ‘Hurricane’ Smit, neemt een trek van zijn Hollandse Rokertjes-sigaar, loopt naar de tafel, pakt een herinneringsboekje over Peter Smit, slaat het open en bladert er doorheen. Hij gaat weer zitten op zijn leren bank, blaast een rookwolk in de lucht en zegt: ‘Ik had er niet echt erg in dat Peter afgelopen zondag tien jaar geleden werd doodgeschoten, maar toen keek ik op Facebook en zag de foto’s die zijn grootste fan Dirk Stal daar ter herinnering op had gezet. De tijd gaat snel. Ik was op 15 augustus 2005 net terug van vakantie uit Spanje toen ik tijdens het eten werd gebeld door mijn broer Nico. Hij zei: “Ga zitten,” en vertelde dat er iets ergs met Peter was gebeurd. We reden naar Rotterdam-Schiebroek en zagen krijtlijnen en heel veel bloemen.’

Jan van de Linden pakt het herinneringsboekje dat is gemaakt door Hurricanes oud-teamgenoot en coach Tristan Thiele en kijkt naar een foto van een jonge Peter Smit. ‘Mijn zoon André sloeg hem bij het stoeien eens hard op zijn pannetje, Peter zei: “Dat wil ik eigenlijk ook wel kunnen.” Toen brachten we hem naar de sportschool van Jan Vleesenbeek. Zo is het begonnen.’

Hij steekt een nieuw sigaartje op. ‘Het was een apart jong. Hij lachte altijd en ook al kwam je hem drie keer per dag tegen op straat, hij vloog je drie keer om je nek. Maar als je hem in de boot nam of je belazerde een maat, dan had je een hele kwaaie aan hem.’

Klokkie

Zomer 2005, Schiedam. Peter Smits vriend Bart kreeg ruzie met de beruchte Schiedamse crimineel Cor ‘De Paling’ Pijnen over een partij pillen ter waarde van 20.000 euro; ze eisten dat Bart het bedrag hoogstpersoonlijk zou gaan terugbetalen en als borg wilden ze zijn Rolex van 17.000 euro. Bart vond het een onrechtvaardig voorstel, De Paling zette een pistool op zijn hoofd, Bart stond zijn Rolex toen maar af.

Bart vertelde het verhaal aan Peter, die beloofde dat hij ‘dat klokkie’ voor Bart ging terughalen. Peters vriendin Carla vond dat een slecht idee. Het ging alweer een hele tijd goed met de oud-karate- en kickbokskampioen die door zijn vechtstijl ‘Hurricane’ werd genoemd, waarom zou hij zichzelf in gevaar brengen voor een erezaak? Peter Smit – 43 jaar – luisterde niet. Ondanks een manke poot en overgewicht was hij nog steeds de Hurricane; dat klokkie dat moest terug.

18 augustus 2015, Dordrecht. Dirk ‘Hammerkick’ Stal pakt tientallen foto’s en Nederlandse en Aziatische artikelen over Peter ‘Hurricane’ Smit uit een plastic tas en verspreidt die over zijn keukentafel. Hij lacht en zegt: ‘Ik was vier toen we vriendjes werden. Dat is nu vijftig jaar geleden. Ongelooflijk toch?’

Dirk heeft zijn biologische vader nooit gekend, zijn moeder vond een nieuwe vent en trouwde in december 1965. Dirk moest naar een nieuwe school en raakte bevriend met Gerrit de Gids en een druk ventje dat meestal ‘Petertje’ werd genoemd. Op zesjarige leeftijd gingen ze met zijn drieën voetballen, Gerrit en Dirk waren best goed, Petertje had geen geduld en geen techniek en excelleerde vooral in het schoppen van zijn tegenstanders. Na drie seizoenen werden Gerrit en Dirk lid van een betere club en moesten op de fiets naar de andere kant van Dordt. Petertje had daar totaal geen zin in en bracht het grootste deel van zijn tijd door op de ruige straten van de Zeehavenbuurt.

In tegenstelling tot zijn oudere (half)broer Jan was Petertje een tenger, gevoelig ventje. Bij de kleinste aanleiding begon hij te huilen maar hij had toch vaak het hoogste woord en was permanent onrustig. Op school verveelde hij zich, op straat kwam hij vrijwel elke dag in de problemen. Dan begon hij ineens te schelden tegen veel grotere jongens en hij viel ze aan als ze hem uitlachten of duwden. Zijn broers en zussen kalmeerden Petertje en brachten hem naar huis.

‘We verloren elkaar een paar jaar een beetje uit het oog,’ zegt Dirk Stal, ‘maar na een tijdje werden we weer dikke maten. Toen Gerrit en ik veertien waren gingen we geregeld naar buurthuis De Boei in de Zeehavenbuurt en daar kwamen we Peter weer vaak tegen. Hij was een grote vent geworden en zat in een jeugdgroepje dat “Jan Pap en zijn bende” werd genoemd. De leden van Jan Pap en zijn bende gingen een voor een naar de vechtschool van Jan Vleesenbeek, die ligt hier even verderop. Peter ging pas als laatste, hij was al zestien of zo. Toen ik hoorde dat ook hij bij Vleesenbeek ging vechten dacht ik net als bijna iedereen: dat houdt hij nooit lang vol. Grappig dat juist hij de allerbeste werd.’

Harde klappen

Begin augustus 2005. Peter ‘Hurricane’ Smit probeerde het conflict om Barts klokkie eerst telefonisch op te lossen. Hij dreigde iemand te ontvoeren en voegde eraan toe dat hij voor elke dag dat het klokkie niet terugkwam een vinger zou breken. Bij een ontmoeting in een café werd er geduwd, getrokken, gescholden, gedreigd, bij een volgend gesprek deelde Hurricane ouderwets harde klappen uit. De dreigementen van De Paling en zijn mensen werden heviger, Peter antwoordde dat hij ze ‘rauw lust’; ook al stuurden ze ‘twee gasten van twee bij twee’ op hem af, hij vocht voor een ‘eerlijke zaak’ en zou echt niet stoppen voor dat klokkie terug was.

Carla smeekte Peter verstandig te zijn. Het conflict liep nu echt uit de hand.

18 augustus 2015, Dordrecht. Achter het voetbalveld van SSW in de Zeehavenbuurt staan twee sportscholen: rechts het fraaie Ringer Plaza, links het nieuwe onderkomen van Budokai Vleesenbeek, de karateclub waar Peter ‘Hurricane’ Smit op zestienjarige leeftijd voor het eerst naartoe ging. Hij moest aanvankelijk schamper lachen om de karateka’s. Trainer Vleesenbeek stond ineens naast hem en vroeg: ‘Waarom lach je?’

‘Ik lachte helemaal niet.’

‘Morgen doe je mee.’

‘Oké.’

De volgende dag kwam Smit terug, Vleesenbeek liet hem sparren, Smit miste de basistechniek maar viel zijn veel oudere tegenstander zonder angst aan. Er werden twee voortanden uit zijn gebit geslagen, Vleesenbeek dacht: die zien we niet meer terug, maar aan het einde van de training lispelde de nieuweling: ‘Mag ik terugkomen?’ Peters moeder Betsie wilde dat eerst niet hebben en riep: ‘Je gaat niet bij die gek trainen!’ Haar zoon had inmiddels twee stifttanden en ging toch. Niet lang daarna kreeg hij een schop op zijn kaak waarbij een aantal kiezen werd verbrijzeld.

Publiekslieveling