In dezelfde serie verschenen:

Vergelding

Fatale herkenning

De bonusmaffia

De eerste dode

Paniek op de Haarlemmerdijk

Gijzeling in de Jordaan

De IRT-infiltrant

Moord op de tramhalte

Joop van Riessen

Staatsgeheim

Een Anne Kramer-thriller

© Joop van Riessen 2017

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp: Mulder van Meurs

nur 305

isbn 978-94-6297-070

www.uitgeverijdekring.nl/joop-van-riessen

Meer lezen over deze auteur?

Kijk op www.uitgeverijdekring.nl

1

Het was druk en lawaaiig, die middag op de Bos en Lommerweg in Amsterdam-West.

Een jonge vrouw in een lang, donker gewaad liep over de stoep, haar gezicht verborgen achter een doek die als een sluier voor haar gezicht hing. Alleen haar ogen waren zichtbaar. Ze hield een boodschappentas van AH in haar rechterhand.

In het voorbijgaan wierpen sommige mensen een nieuwsgierige blik naar haar, zich waarschijnlijk afvragend waarom zo’n jonge vrouw zich verstopte in dit soort kledij.

Normaal gesproken liep ze er anders bij. Soepel, achteloos, vrij in haar doen en laten, zelfbewust. Niemand die voor haar bepaalde wat ze wel en niet moest. Zo zou ze haar leven altijd willen inrichten, zo hoorde het ook, maar in werkelijkheid was ze nu eenmaal een prinses in ballingschap. Ze wist dat ze daar diep van binnen nooit van los zou komen. Ze was verscheurd tussen haar drang naar vrijheid en de knellende banden van haar familie.

Ze keek even naar de bewolkte lucht. Er waren flinke regenbuien voorspeld.

Het liefst was ze zo snel mogelijk naar huis gegaan, om er de dingen te doen waar ze zin in had. Maar dat ging niet, ze was nog niet klaar. Ze begon moe te worden.

Gelukkig had ze alle boodschappen al gedaan. Voor vanavond had ze in ieder geval voldoende eten in haar tas.

Ze liep verder in de richting van de Willem de Zwijgerlaan. Net voor de afslag boog ze linksaf naar de voetgangersoversteekplaats. Een ogenblik hield ze in, tuurde in de etalage van de winkel op de hoek. Toen stapte ze het zebrapad op.

Een auto stopte. Ze hoorde hoe hij achter haar weer optrok nadat ze hem gepasseerd was.

Bijna aan de overkant zag ze hoe een andere auto haar vanuit de Kijkduinstraat naderde. Het leek of ook deze bestuurder inhield, dus liep ze door.

Wat een misrekening. Er klonken hard gierende remmen. Haar tas klapte tegen de auto en vloog met een grote zwaai uit haar handen. Haar boodschappen belandden her en der op straat. Een pak waspoeder viel met een klap op het asfalt en scheurde open; het witte poeder stoof alle kanten op.

Zelf viel ze bijna als vertraagd om. Haar benen verdwenen onder de voorbumper. Het ging zó snel dat ze niet eens kon schreeuwen. Ze rook een zware lucht van benzine en olie.

Hevig geschrokken werkte ze zich onder de auto uit. Ze krabbelde overeind, maar haar been deed niet goed mee. Hoofdschuddend wierp ze een blik door de voorruit, maar ze kon de bestuurder niet goed zien. Ze hinkte naar de stoeprand maar verder kwam ze niet. Met een kreet van pijn liet ze zich op de koude stenen zakken.

Het portier ging open. Een man stapte uit de auto, liep eromheen en knielde bij haar neer.

‘Ik begrijp het niet, ik heb u echt niet gezien!’

Ze voelde hoe tranen van pijn over haar wangen rolden, maar verbeet zich. Er bleven mensen staan. Iemand zei: ‘Hé man, ze had wel dood kunnen zijn.’ En iemand anders: ‘Je bent tegenwoordig als voetganger je leven niet meer zeker in Amsterdam, toch?’

De bestuurder drentelde wat onnozel naast haar heen en weer, niet goed wetend wat te doen. De groep omstanders werd snel groter. Zomaar wegrijden kon hij in elk geval niet meer. Opeens bukte hij zich en raapte haar tas op. Razendsnel begon hij de boodschappen van de straat in de tas te stoppen. Het leek alsof hij haast had. Misschien wilde hij weg zijn voordat er eventueel politie bij kwam.

Plotseling regende het. En meteen ook hard. De meeste voorbijgangers liepen nu weg.

Voor de voetgangersoversteekplaats stond inmiddels een rij auto’s, hier en daar begonnen bestuurders te toeteren. Buslijn 80 van Connexxion probeerde zich er nog tussendoor te wurmen, met als gevolg dat ook de andere rijbaan volledig geblokkeerd werd.

De man bukte zich voorover om de jonge vrouw aan te sporen op te staan. Hij keek in haar felle ogen, zag een stukje zwart haar en een glimp van haar gezicht. Snel trok ze haar hoofddoek recht.

Zijn blik gleed even naar beneden. Onder haar vormeloze jurk staken sierlijke zwarte laarsjes uit.

‘Je kunt hier niet zo in de regen blijven zitten,’ zei hij. ‘Kom!’

Ze liet toe dat hij haar bij haar arm beetpakte om haar overeind te helpen. Voorzichtig probeerde ze op te staan. Met een vertrokken gezicht greep ze naar haar rechterbeen, maar uiteindelijk stond ze toch.

‘Een ziekenauto,’ zei iemand in het publiek.

‘Het gaat wel.’ Ze schudde haar hoofd en nam de boodschappentas uit zijn handen.

‘Waar moet je heen?’ vroeg hij en wees op zijn auto. ‘Ik breng je.’

Het was misschien gepast om te weigeren, maar haar been was een gevoelloos zwaar ding waarop ze nauwelijks kon staan. De keuze tussen ambulance en ziekenhuis en het aanbod van deze man was eigenlijk geen keuze.

Ze knikte en hij deed het portier voor haar open. Toen hielp hij haar naar de auto. Met een zucht zakte ze op de passagiersstoel. Hij liep om de wagen, wierp nog een vertwijfelde blik op het waspoeder, dat langzaam oploste en in een witte stroom de goot in liep. Ze kon een nieuw pak van hem krijgen. Haastig sprong hij achter het stuur en startte de motor.

Nadat hij weggereden was, loste het verkeer zich snel op. De paar resterende omstanders draaiden zich min of meer teleurgesteld af en vervolgden hun weg.

Vragend keek hij naar rechts. Ze zat met de boodschappentas op schoot en frummelde aan de hengsels.

Ze wees. ‘Voorbij het Bos en Lommerplein.’

Toen ze stilstonden bij de stoplichten voor de ringweg keek hij opnieuw.

‘Gaat het?’

Ze knikte. De hoofddoek maakte dat hij dat maar moeilijk kon zien.

‘Ik heet Youssef.’

Ze aarzelde even.

‘Kahina,’ zei ze toen, maar verder zweeg ze.

‘Het spijt me. Ik zag je niet. Echt niet.’

Opnieuw knikte ze, maar ze sprak geen woord meer tot aan het begin van de Burgemeester de Vlugtlaan.

‘Laat me er hier maar uit.’

‘Woon je hier dan?’

‘Laat me hier uitstappen.’

‘Maar je kunt bijna niet…’

‘Laat me eruit.’

Haastig zette hij de auto aan de kant. Ze opende het portier en had al een been uit de wagen toen hij zijn hand op haar arm legde.

‘Ik wil zeker zijn dat alles goed met je gaat. Heb je telefoon?’

‘Je vraagt een vrouw niet naar haar telefoonnummer.’

‘Ik ben een man van eer. Ik heb je pijn gedaan. Ik wil zeker weten dat het je goed gaat. Heb je een man? Mag ik hem dan morgen bellen?’

Ze schudde haar hoofd. ‘Ik heb geen man.’

‘Mijn bedoelingen zijn alleen maar eervol.’

Ze aarzelde. Toen haalde ze een pen uit haar jaszak en haar ogen zochten in het rond. Hij griste een notitieboekje uit de console en sloeg dat voor haar open. Haastig krabbelde ze het telefoonnummer neer en stak hem toen het boekje toe.

‘Dank voor het brengen,’ zei ze terwijl ze uitstapte.

‘Het waspoeder…’ wilde hij zeggen, maar beet toen op zijn tong. Het was de ideale aanleiding om haar nog een keer terug te zien.

Hij keek hoe ze wegliep, ze trok een beetje met haar been maar verder leek alles in orde. Langzaam trok hij op en voegde zijn auto tussen het andere verkeer.

Zij bleef doorlopen tot hij uit het zicht verdwenen was en liep toen een flink stuk terug. Terwijl ze de sleutel in het slot stak, keek ze snel om zich heen. Er was niets te zien dat haar zorgen baarde. Ze stommelde de trap op, draaide de deur naar haar etage open en ging naar binnen. Met een zucht van verlichting trok ze de doek van haar hoofd en hing die aan de kapstok. Ze wist niet hoe snel ze haar lange gewaad uit moest trekken. Daarna bracht ze de tas naar de keuken, haalde een blikje energiedrank uit de koelkast en liep terug naar de voorkamer. Ze sloot de luxaflex, die half open was. Niemand zag haar. Toen liet ze zich languit op de bank ploffen. Ze haalde haar telefoon uit haar broekzak, en het opgegeven nummer.

‘Berlijn,’ zei ze slechts nadat er aan de andere kant was opgenomen, en verbrak direct de verbinding. Ze wisten nu dat het eerste contact was gelegd. Ze grijnsde. Zeker weten dat hij haar morgen zou bellen.

*

Rechercheur Chris Moorthaemer werkte al een paar jaar als rechercheur in Amsterdam-West en behandelde daar de alledaagse misdaad. Overvallen, inbraken, huiselijk geweld, wat zich verder ook maar in de woonwijken van Amsterdam afspeelde.

Moorthaemer was een doorgewinterde Amsterdamse smeris, inmiddels van middelbare leeftijd en met een schat aan ervaring. Hij was een vraagbaak voor de jongere garde en uitgegroeid tot een steunpilaar voor het hele district.

Maar zo succesvol als hij in zijn werk was, zo minnetjes was tot nu toe zijn liefdesleven geweest. Zoals zoveel rechercheurs, was ook hij gescheiden. De spanning van het werk had hem in de beginjaren totaal opgeslokt. Aandacht voor thuis was er niet, vaak bij nacht en ontij uit je bed hielp niet mee aan een gelukkige relatie. Maar er waren nog wel een paar andere oorzaken ook.

In zijn kleine woning, ergens in West, ontbrak de vrouw die hem ooit op de rit hield. Het was er niet meer gezellig, het was vooral rommelig. Hij maakte zijn bed nooit op, en overal stond vieze vaat. Op zijn werk viel dat ook op. Zijn chef had al eens gezegd dat hij er slonzig uitzag, met altijd hetzelfde shirt en spijkerbroek.

Hij had in de loop der jaren weleens een scharrel gehad, maar dat was natuurlijk op niets uitgelopen. Hij had er geen tijd voor en eigenlijk ook geen behoefte aan.

Tot een paar weken geleden. Toen agente Fatima Moussada, een nieuwkomer in het district, voor het eerst zijn kamer binnenkwam en op hem af liep, stokte zijn adem. Ze was jong, slank, vrouwelijk, met lang zwart haar en twee koolzwarte ogen die zich in de zijne leken te boren. En ze was kwaad. Misschien was het dat wel geweest wat hem nog het meest van zijn stuk had gebracht. Verontwaardigd was ze tegenover hem gaan staan met haar proces-verbaal in de hand.

Ze leek een soort Arabische prinses, die aan zijn bureau met een tiental blaadjes papier voor zijn neus stond te wapperen.

‘U kunt niet zomaar een rode streep hier doorheen zetten en mijn werk in mijn postvakje terugsmijten. Moet ik daar iets van leren?’

Haar vragen drongen maar moeilijk tot hem door.

‘En… waarom zou ik dat niet kunnen? Ik mag toch aannemen dat u in de opleiding hebt geleerd dat er “voorgelezen, volhard en getekend” onder een getuigenverklaring hoort te staan?’

Ze opende verbaasd haar mond. ‘Ja, natuurlijk.’

‘En dat stond er niet. Waarmee dit bewijsstuk wordt afgeschoten door iedere advocaat die erin geslaagd is om zijn bul over de eindstreep te trekken, juffrouw.’

‘Dat stond er ook.’ Ze fronste haar voorhoofd. ‘Dat soort dingen vergeet ik niet.’

‘Iedereen kan iets verge…’

‘Maar ik niet,’ onderbrak ze hem. Ze werkte zich haastig door de bladzijden. ‘Er ontbreekt er eentje,’ stelde ze toen vast. ‘Daar staat die laatste zin op. Maar dat had u zelf…’

‘Ik geef aan dat uw werk incorrect is. Onvolledig is ook incorrect.’

‘Maar dat kan ook zonder er een rode streep doorheen te trekken. Dat deed mijn meester op de basisschool. Dus nu kan ik het hele epistel nog een keer uitdraaien. Papierverspilling.’

Ze draaide zich om en wilde weglopen en hij bespeurde bij zichzelf dat hij daarvan schrok.

‘Wacht even!’ Hij zei het iets te hard. Hier en daar keek een collega even op.

Fatima leek te verstijven en bleef roerloos staan. ‘Want?’

‘Want… U hebt gelijk. Dat was wat al te onbesuisd. Mijn excuses.’

Verbluft draaide ze zich om. Een man die zomaar erkende dat hij iets verkeerd had gedaan? Haar collega’s hadden al over Moorthaemer gezegd dat hij vriendelijk en behulpzaam was. Maar dit?

‘Controle is wel belangrijk. Bij alles wat u doet, bij elke stap die u zet. Alles moet kloppen, want niemand wil meemaken dat zo’n verdachte op vrije voeten komt doordat zijn naam verkeerd is gespeld of zo.’

‘Dat is me nog niet gebeurd.’ Fatima glimlachte.

Het was op dat moment dat Moorthaemer zijn hart pas echt verloor. Nog nooit had een vrouw zo’n verpletterende indruk op hem gemaakt.

Hij staarde haar net zo lang na tot haar heupwiegende billen om de hoek van de deur verdwenen waren.

*

Hij had het de afgelopen weken geprobeerd, vaak in de spiegel gekeken en tegen zichzelf gezegd dat hij ermee op moest houden.

Het lukte niet.

Moorthaemer schaamde zich voor zijn eigen gedrag, maar ook dat maakte niet dat hij stopte.

Al een dag nadat hij haar ontmoette, was het begonnen. Hij had bij het observatieteam gewerkt; hij wist hoe het moest.

‘We gaan “op de voetjes”,’ had hij die middag tegen zichzelf in de spiegel gezegd.

Op die manier had hij haar nu inmiddels een keer of tien gevolgd. Als ze op de fiets bleek te zijn, liet hij het erbij. Maar lopend was ze een eenvoudige klus. Ze had niets door en het was een koud kunstje geweest om haar aan het eind van haar dienst ‘op te pikken’ en naar huis te ‘begeleiden’. Hij bleef soms wat langer in de buurt om haar dagpatronen te leren kennen.

Een stemmetje van binnen fluisterde dat hij haar eigenlijk aan het stalken was, maar hij bracht het tot zwijgen. Hij had toch geen kwaad in de zin?

Ze woonde achter de Burgemeester de Vlugtlaan, vlak bij de Kolenkit op het Jan van Schaffelaarplantsoen. Om dat te weten te komen, hoefde hij haar niet te volgen. Die personeelsgegevens had hij moeiteloos ingezien. Maar toen hij op de hoek stond, was het vreemd geweest.

Wat nu? Aanbellen en met een smoes vragen of ze wat met hem ging drinken? Hij schudde zijn hoofd. Nee, natuurlijk niet. Wat voor smoes zou dat moeten zijn?

Ze woonde alleen, wist hij inmiddels. Hij had het appartement drie keer geobserveerd terwijl hij wist dat ze aan het werk was. Er was nooit iemand anders naar buiten gekomen. Geen fietsen voor de deur, geen auto op haar naam. Geen andere naambordjes op de deur, en uit het computersysteem bleek ook dat er niemand anders stond geregistreerd.

Er was nooit iemand anders voor het raam te zien geweest dan Fatima, hoewel die steevast de zonwering sloot als ze thuiskwam. Moorthaemer genoot in stilte van het feit dat hij veel van haar gewoontes kende.

Een paar keer was hij daarom aan het eind van de middag gebleven en had hij haar gevolgd toen ze de deur weer uitging. Ze was onherkenbaar, in haar traditionele lange donkere gewaad en haar gesluierde hoofd. Alleen haar laarsjes herkende hij.

Terwijl hij bestormd werd door vragen over zijn wonderlijke ontdekking volgde hij haar. Alle keren had ze een vast patroon.

Ze liep naar de bocht in de Bos en Lommerweg bij de Kijkduinstraat en dan gebeurde er steeds hetzelfde.

Ze leek doelloos heen en weer te lopen, ging weer de Kijkduinstraat in en stond dan een tijdje voor een bepaalde woning te staren. Dan verdween ze de Appie in voor een paar boodschappen. Als ze weer opdook, drentelde ze nog een poosje rond en daarna ging ze naar huis.

Moorthaemer begreep er niets van.

Toen kwam het ongeluk. Die gebeurtenis stond in zijn geheugen gegrift. Ze was de supermarkt binnengegaan en hij had zich half uit het zicht achter een bestelbus opgesteld. Na een tijdje was ze naar buiten gekomen, haar tas met boodschappen in haar hand, en was weer doelloos heen en weer gaan lopen. Op wie wachtte ze? En waarom met deze kleding aan?

Hij keek toe hoe ze de straat over wilde steken en het zebrapad opliep.

Verstijfd van schrik zag hij het gebeuren. De auto en het meisje leken elkaar bijna aan te trekken.

Waarom zag ze die auto niet? Hij hoorde een klap, zag de inhoud van de tas over straat vliegen. Hij begon te rennen, maar toen ze overeind krabbelde, hield hij in. Wat zou ze denken als ze hem hier zag? Hoe zou hij moeten weten dat het onbekende slachtoffer, een vrouw met een sluier, zijn collega was? Op het bureau had hij ook nog eens aangegeven op dit moment voor iets in Purmerend te zijn. Het was te veel om haar en wie dan ook uit te kunnen leggen.

Hij stelde zich achteraan in de groep omstanders op, greep zijn iPhone en begon foto’s van haar te maken. Ze was het echt, even kon je een deel van haar gezicht zien. Ze trok snel de doek weer recht.

Moorthaemer zag de bestuurder de boodschappen oprapen, keek toe hoe de man Fatima overeind en in de auto hielp. Net toen hij het kenteken wilde fotograferen, kwam er een streekbus die hem het zicht benam. Toen hij omgelopen was, bleek de wagen verdwenen. Het gezicht van de man had hij echter goed in zich opgenomen.

Ze meldde zich ziek daarna, begreep hij van Personeelszaken. Hij probeerde haar te bellen, maar ze nam niet op. Nog een paar keer kwam Moorthaemer daarom terug naar haar huis om er te posten. De luxaflex was dicht, hij ving geen glimp van haar op.

Ze ging ook niet meer naar de winkel in de bocht van de Bos en Lommerweg. Hij bleef met vragen achter, probeerde het patroon te analyseren, maar kwam er niet uit. Toen hij eindelijk besloot om dan toch maar als bezorgde collega bij haar aan te bellen, deed ze niet open.

Hij had de pest in zijn lijf, ze bleef constant door zijn gedachten spoken.

Op de dag dat de mededeling kwam dat ze verdwenen was, ging Chris Moorthaemer helemaal over de rooie.

*

Peter Mul, de brigadier van dienst van Bureau Meer en Vaart, had de afgelopen week al vaker haar nummer gebeld.

‘Fatima. Ik ben er even niet. Spreek in en ik bel zo snel mogelijk terug.’

Hij sprak niet meer in; vijf keer vond hij wel genoeg. Zijn ogen gleden over het verzoek van Personeelszaken op zijn beeldscherm. ‘Zorgelijk…’ las hij hardop voor.

Dat was het zonder twijfel. Fatima Moussada was een jonge agente, ze werkte pas een paar maanden aan dit politiebureau. Niets opvallends, niet anders dan de andere jonge honden die hij onder zich had. Nou ja, ze was een stuk mooier dan de rest. Dat zeker.

Hij had niets vreemds aan haar gemerkt. Maar ze was nu al dagen afwezig en ook voor Personeelszaken volledig onbereikbaar. Het baarde hem zorgen. Ze hadden gelijk. Hij had overal navraag gedaan; ook de andere agenten van de groep wisten niets van Fatima.

Hij had een auto langs gestuurd en nu kreeg hij te horen dat er niet op de bel werd gereageerd. Ook de buren wisten van niks, maar die kenden haar ook niet.

Hij zuchtte diep en stond toen op. Deze beslissing moest iemand anders nemen, wist hij.

*

De eerste stap was het openmaken van haar personeelskast; iets wat Mul in andere gevallen uitsluitend zou doen in aanwezigheid van de betrokken agent.

‘Nood breekt wet,’ zei hij en knikte naar de collega met de koevoet.

Die had maar twee bewegingen nodig om het slot uit de sponning te drukken.

Haar dienstwapen lag er gelukkig; verder onderzoek leverde niets op wat de wenkbrauwen deed fronsen. Sportkleding, deodorant, een extra jack en een paar handdoeken.

Daarna reed Mul met een collega naar de woning bij het Jan van Schaffelaarplantsoen. Voor de deur stond de bus van de sleutelsmid geparkeerd en de man sloot zich met een grote gereedschapskist bij hen aan.

De brigadier liet de bel meer dan een minuut overgaan, maar er kwam eerst helemaal geen reactie. Uiteindelijk deed een buurvrouw haar raam op de eerste etage open om te vragen wat de heren wensten. Ze ontsloot de buitendeur en de drie mannen bestegen de trap tot de derde etage.

Mul bonkte op de deur, riep haar naam, maar er kwam geen reactie.

‘Toe maar,’ bromde hij tegen de sleutelsmid.

‘En waar is de last tot binnentreding?’

De oudgediende agent zuchtte even diep genoeg om de ander duidelijk te maken dat hij geen vervelende vragen moest stellen.

‘Ze kan daarbinnen wel dood liggen,’ zei Mul slechts, en dat was genoeg.

Binnen een minuut was de deur van het slot gehaald. De brigadier stapte als eerste naar binnen. Het voelde meer dan onprettig en hij werd met elke stap banger voor wat hem mogelijk te wachten stond. Het was niet de eerste keer dat hij ergens een dode aan zou treffen en hij snoof diep, hopend dat hij niet de geur zou ruiken die hij zo goed kende.

Hij rook niets verdachts, alleen een bedompte lucht die duidelijk maakte dat in deze woning lang geen raam open had gestaan.

Geen rommel in de keuken, het bed was normaal opgemaakt. Alles wees erop dat de bewoner het huis gewoon en ordelijk had verlaten.

Enigszins beschroomd keken ze rond, openden laden en kastjes zonder te weten waarnaar ze eigenlijk zochten. Op een bureautje stond een laptop; Muls collega drukte op een knop en langzaam kwam het beeldscherm tot leven. Bij het in te voeren wachtwoord moest hij zijn poging staken. Naast de computer lag een briefje met een tekst in het Arabisch.

Mul haalde zijn telefoon tevoorschijn, maakte een foto en belde toen naar het bureau. Nadat hij de zending daar aangekondigd had, stuurde hij de foto weg.

Toen hij net op weg was naar de keuken om die aan een inspectie te onderwerpen, begon zijn telefoon te loeien.

Verbijsterd luisterde de brigadier naar de vertaling die hem werd voorgelezen.

‘Lieve pappa en mamma. Ik ben naar Raqqa. Geen zorgen. Fatima.’

Ze besloten de laptop en het briefje mee te nemen naar het hoofdbureau voor nader onderzoek.

Het bericht sloeg daar in als een bom. Razendsnel werd er alarm geslagen. De eerste maatregelen werden genomen om te bezien of Fatima nog op te sporen was.

Opsporingsberichten gingen binnen de kortste keren de wereld over. Vooral de contacten in landen als Turkije en Griekenland werden onmiddellijk op de hoogte gebracht.

Korpschef Eerenberg en de minister van Veiligheid en Justitie voerden een koortsachtig telefoongesprek.

2

In de auto, onderweg naar een vergadering, belde Cokkie Bos, de secretaresse van Eerenberg. De boodschap had niet korter kunnen zijn, Anne Kramer stribbelde als gewoonlijk tegen. De hoofdcommissaris kon wel roepen, maar zij reed net de parkeergarage van Justitie binnen voor een al twee keer verplaatste bespreking over een zaak die op de plank dreigde te raken.

‘Cok, doe me een plezier. Zodra ik in Den Haag klaar ben. Zeg hem dat maar.’

‘Niet doen, Anne. Nu meteen. Hij is behoorlijk van de leg.’

Zo ging het vaker, baas boven baas. Meestal werd de soep niet zo heet gegeten als ze werd opgediend, maar dit was een commando ‘rechtsomkeert’.

Anne Kramer, eerst jarenlang chef Bureau Zware Criminaliteit, sinds kort benoemd tot sectorhoofd bij de Nationale Politie en tegelijk bevorderd tot commissaris van politie.

Als het aan haar had gelegen had ze de functie nooit gekregen, het liefst had ze ook helemaal niet gesolliciteerd. Ze hield van het operationele werk, van het oplossen van moorden, liquidaties, internationale wapen- en drugshandel, mensenhandel, ze had er de laatste jaren de handen vol aan gehad.

Maar toen was daar de reorganisatie naar Nationale Politie, met grote onrust in het korps als gevolg. Iedere dag een nieuwe prioriteit, werd er geroepen. Functies en banen verdwenen. Mensen moesten soms opnieuw solliciteren, terwijl ze al jaren in dienst waren bij de politie.

Anne had geweigerd te solliciteren. Desnoods ging ze ergens anders een baan zoeken, had ze gezegd.

Eerenberg had haar gedwongen; hij wilde dat zij chef van de totale recherche werd. Anderen vonden dat ook. ‘Moet je doen, een prachtige carrièresprong!’

Ze had zich uiteindelijk laten ompraten en toch maar gesolliciteerd.

Maar met dit als resultaat? Mevrouw de commissaris die, op weg naar een belangrijke vergadering, als een hondje teruggefloten werd? En waarschijnlijk weer eens om een futiliteit waar geen mens wat aan kon doen en zij al helemaal niet.

Ze zuchtte diep, gooide het stuur om en schold tot voorbij de stadsgrenzen van Den Haag iedereen stijf die het ook maar waagde met een auto in haar buurt te komen.

Eerenberg zat zoals altijd in uniform achter zijn bureau. Hij zag er opeens oud uit, de groeven in zijn gezicht leken dieper, het gitzwarte haar was dof, met grijze plekken aan de slapen.

Hij kende zijn pappenheimers: hij hief bij voorbaat zijn hand op om haar protest tot zwijgen te brengen.

‘Ach nou ja, waarom zou ik ook níét voor de derde keer de agenda van een hoofdofficier in de war kunnen brengen? Ik bedoel, als het twee keer kan… Had dit nou echt niet tot morgen kunnen wachten?’

Hij schudde het hoofd.

‘Nee Anne, want je hebt maar twee dagen.’

Ze keek hem argwanend aan. ‘En wat gebeurt er dan?’

‘Dan geeft de minister een persmededeling en ligt het verhaal op straat.’

‘Het zou al schelen als ik weet waar het over gaat.’

‘Fatima Moussada, politieagente in Amsterdam-West. Van de ene op de andere dag afgereisd naar Syrië. Naar Raqqa. Mocht je het gemist hebben: dat is het bolwerk van IS.’

Hij schoof een bruine map over het bureaublad naar haar toe.

‘Je hebt de vrije hand, kunt op iedereen een beroep doen, maar tussen nu en overmorgenavond wil ik van je horen wat zich heeft afgespeeld. Ik wil weten waar ze nu is en het liefst zou ik haar hier ook terughebben.’

*

Terreur. Aanslagen in Brussel en Parijs. Heel veel onschuldige doden. Overal in Amsterdam was er dus extra beveiliging en stonden politiecontainers; Joodse instellingen en ambassades waren omgeven door blokken beton tegen bomauto’s.

Fatima’s verdwijning leek vergeleken daarmee klein, maar het kon zomaar massief groot worden, wist Anne.

De meest ervaren collega’s verzamelde ze binnen een half uur om haar tafel. Haar tijdelijke plaatsvervanger Herman van Hoogen, rechercheurs Jaap Veenman en Dirk van der Veer en hun beide collega’s Jolanda Blom en Cora van Veen.

‘Jongens, twee dagen…’

Dirk haalde de schouders op. ‘Nou en?’

‘Dan brengt de minister het naar buiten.’

‘Wat zijn dat voor rare afspraken daar bovenin? Dit klinkt als een ultimatum. Als je het niet binnen zoveel uur hebt opgelost, dan krijg je de zak.’

‘Toe nou Dirk, geen politiek erbij.’

‘Mee eens, natuurlijk. Het gaat om dat meisje. Er kan wel een briefje liggen, maar dat zegt mij niks. Als wij beginnen met een onderzoek houden we alle mogelijkheden open.’

‘De rapporten van het district hebben tot nu toe geen enkele aanwijzing opgeleverd.’

Herman zocht in zijn telefoon naar iets terwijl ze sprak.

‘Die laptop is inmiddels onderzocht, geen aanwijzingen voor bezoek aan bijzondere websites. Overigens geen telefoon gevonden en haar mobiele nummer staat in elk geval nu uit. KPN kijkt na wanneer dat voor het laatst aanstond en we krijgen een uitdraai van het telefoonverkeer.’

De grote rechercheur draaide aan een punt van zijn snor. ‘Maar er is dus tot nu toe geen enkele aanwijzing dat ze geradicaliseerd is. Kan ze niet voor iets heel anders naar Raqqa zijn afgereisd?’

Dirk van der Veer stak zijn hand op. ‘Wie zegt ons dat ze daadwerkelijk daarheen is vertrokken? Wie zegt dat zij dit briefje zelf heeft geschreven?’

Zijn hartscollega Jaap Veenman knikte instemmend. ‘Er kan van alles gebeurd zijn en dit zal niet de eerste keer zijn dat iemand ons op een dwaalspoor wil brengen.’ Hij zuchtte en ging achterover zitten. ‘Alle opties openhouden.’

Anne keek de kring rond.

‘Wat kunnen we dan in dit geval? Waar beginnen we?’

Herman staakte zijn vruchteloze poging en legde de telefoon op tafel.

‘Het profiel van Fatima. Want ik snap er geen bal van. We hebben hier een meid in het korps rondlopen waar echt niemand iets van schijnt te weten. Behalve dan haar adres en haar telefoonnummer.’

Hij keek rond. ‘En haar bankrekeningnummer waar we haar salaris op storten. Dirk en Jaap pakken de buurt. Al haar dagelijkse dingen. Er moet iets te vinden zijn. Wat deed ze naast haar werk? Vrije tijd, vriendjes, uitgaansleven? En laat onderzoeken hoe haar geldpatroon is. Heeft ze veel opgenomen de laatste tijd? Zoek naar betalingen aan vliegmaatschappijen, zelfs tot een jaar terug. Check daarnaast bij vliegmaatschappijen of ze ergens een vlucht geboekt heeft naar het Midden-Oosten. Meestal gaan ze via Turkije.’

De twee mannen wachtten niet tot hij uitgesproken was maar stonden direct op.

‘Jolanda en Cora, jullie doen hetzelfde hier aan het bureau. Collega’s van haar groep, klasgenoten uit de opleiding, alles wat er nog verder te vinden is bij Personeelszaken.’

Cora trok een vragend gezicht. ‘Vergeet je de makkelijkste lead niet? Dat briefje was voor haar ouders.’

Herman wees naar Anne. ‘Die zijn voor ons.’

*

‘Vreemd toch, ze verdwijnt compleet in het niets. Niemand weet iets van haar. Het was duidelijk de bedoeling dat het briefje werd gevonden. Maar door wie? Door haar ouders? Door ons?’

Anne reed, Herman zat er bijna spinnend van tevredenheid naast. Het kwam tegenwoordig niet vaak meer voor dat ze samen op pad gingen, ze waren allebei managers geworden. Hij genoot intens van het moment.

‘Misschien had ze moderne ouders,’ suggereerde hij terwijl Anne een parkeerplaats zocht op de Admiraal de Ruijterweg. ‘Die hun dochter niet vaak zagen. Of had ze er ruzie mee? Allemaal speculatie. Laten we nou maar afwachten of we hier antwoorden vinden. Nummer 286 twee hoog.’

‘Ik ga ervan uit dat ze het niet weten,’ hijgde Anne even later, nadat ze de stenen buitentrap opgeklommen was om in een portiek met vier deuren te eindigen.

Herman belde aan en vrijwel direct ging de voordeur open. Een volgende trap leidde hen nog verder omhoog.

In de deuropening boven zagen ze een kleine vrouw in een zachtgele jurk naar hen staan kijken, maar die wachtte hun komst niet af en verdween snel het huis weer in.

Via een klein halletje bereikten ze een woonkamer met zware, bruine meubels. Een grote led-tv stond op een Arabische zender en zond iets uit dat kennelijk een praatprogramma was.

Een wat oudere man zat, gekleed in een stijlvol donker pak, in de grootste fauteuil. Tegenover hem op de bank zat een jongen; Anne schatte hem ongeveer vijfentwintig jaar. Beide mannen keken haar angstig aan, vond ze.

De oudere man zei iets wat ze niet kon verstaan.

‘Ik ben Mohammed,’ zei de jongen, ‘en mijn vader vraagt wat u komt doen.’

Anne haalde haar legitimatie tevoorschijn. ‘Ja, het spijt me dat we hier zo opeens staan maar die mevrouw liep weg en toen…’

‘Dat is mijn moeder. En u bent politie. Wat komt u doen?’

De vrouw droeg een blad met een zilveren theepot en kleine kopjes binnen en zette dat op de salontafel.

De jongen zei zichtbaar geërgerd iets tegen haar, maar zijn moeder antwoordde kortaf en hief de pot omhoog. Met een grote, trefzekere boog goot ze de thee in het ene kleine kopje na het andere. Anne sloeg haar kunsten met lichte bewondering gaande. Toen ze klaar was, hief de oude man zijn hand op en de vrouw trok zich terug op een stoel in de hoek van de kamer.

De vader keek Anne gespannen aan.

‘Het gaat over Fatima, dat is toch uw dochter? En jouw zus?’

Mohammed keek stuurs. ‘Ja. Wat is er met haar?’

‘Je weet waar ze werkt?’

‘Ja. Bij jullie.’ Hij keek nu kwaad.

‘En je ouders weten dat ook?’

‘Ja, die weten dat ook. En kunt u nu zeggen wat er is? Is ze dood?’

‘Hoe kom je daarbij?’

‘Weet ik veel? Waarom komen jullie anders?’

Zijn vader wees op Anne en zei toen iets in het Arabisch. De jongen antwoordde. Anne besloot zich direct tot de vader te richten.

‘Uw dochter is al dagen niet op haar werk verschenen.’

Mohammed vertaalde haar woorden. De man vertrok geen spier.

‘Weet u waar ze is? Hebt u haar nog gezien de laatste tijd?’

‘Nee.’ De jongen antwoordde al voordat zijn vader iets kon zeggen. Dat klonk niet goed.

‘En wanneer hebben jullie haar voor het laatst gezien?’

Opnieuw vroeg Mohammed iets aan zijn vader, die daarna opnieuw iets zei.

‘Mijn vader weet het niet. Lang geleden, zegt hij. Weken, veel weken.’

Opeens klonk er een wanhopige kreet uit de hoek waar de vrouw zat.

‘Jullie kunnen ook gewoon tegen mij zeggen wat er is,’ riep ze en sloeg haar handen voor het gezicht.

Anne draaide zich om naar haar. ‘Ik wil graag weten wanneer jullie Fatima voor het laatst gezien hebben, wanneer ze hier nog thuis is geweest.’

Mohammed kwam overeind. ‘Het is jullie schuld, ze had nooit bij jullie moeten gaan werken. Door jullie is hier in huis alles kapotgemaakt, ruzie ontstaan, alles misgegaan. Fatima moest en zou bij de politie, maar ze heeft daardoor haar vader en moeder zwaar beledigd. Ze kwam niet meer thuis. En dat is maar beter ook.’

Woest wees hij op zijn beide ouders.

‘Kijk dan, zien jullie niet dat ze er kapot van zijn?’

De vader knikte. Kennelijk was zijn Nederlands toch opeens goed genoeg.

‘Fatima is knap en kon altijd goed leren,’ zei de moeder ondertussen. ‘Ze had een gouden toekomst.’

‘Maar ze nam alleen de lusten, deed wat ze zelf wilde.’ Mohammed snoof minachtend. ‘Mijn vader had al jaren geleden een huwelijkskandidaat uitgezocht. Een hele goede man. Mijn vader is wijs; hij kiest zorgvuldig. Maar ze weigerde. Mijn vader gebood haar en ze weigerde opnieuw!’

Zijn moeder wreef met de rug van haar hand langs haar ogen. ‘Fatima is hier met ruzie de deur uitgegaan en is op zichzelf gaan wonen.’

Mohammed keek Anne doordringend aan. ‘Ze kwam nooit meer om haar ouders te eren. In Marokkaanse gezinnen doe je dat niet, je blijft je familie altijd trouw.’

‘Dus Fatima kwam niet hier? Jullie hoorden niets van haar?’ Voor het eerst sinds ze binnen waren gekomen, deed Herman zijn mond open.

‘Nee.’

‘Geen contact ook? Niet bellen of zo?’

‘Ook niet.’

‘Geen brieven ook?’

Mohammed antwoordde niet meer. Herman haalde het plastic mapje met daarin het briefje tevoorschijn en stak het de vader toe.

Die wierp er een blik op. De schok was enorm. Hij begon over zijn hele lijf te trillen. Hij schreeuwde woorden die Anne en Herman niet konden verstaan. In de hoek van de kamer begon de vrouw bittere tranen te huilen.

Alleen Mohammed keek strak voor zich uit.

‘Hoe zit dit?’ vroeg Anne. ‘Kennelijk verwachtte ze dat je vader en moeder dit onder ogen zouden krijgen. Het is aan hen gericht.’

Hij boorde zijn ogen in de hare. ‘Ik weet het niet. En ga nu weg. Jullie hebben voor vandaag wel genoeg ellende bezorgd. Toch?’

Herman pakte Anne bij haar mouw en trok haar mee. Onderweg haalde hij een visitekaartje uit zijn broekzak en legde dat op de tafel.

‘Als er iets is, kunt u me altijd bellen,’ zei hij nog.

‘Wat is dat joch een etterbak,’ zei Anne toen ze even later de auto startte.

‘Hij reageerde niet echt zoals je zou verwachten bij zulk nieuws over je zus. Ergens klopt dat niet, hè? Dat het je kennelijk niets doet dat je zus naar Raqqa is vertrokken, of all places.’

Ze keek veelbetekenend opzij. ‘Bijna alsof het niet als een verrassing voor hem kwam, dat briefje…’

*

Natuurlijk kreeg Herman van Hoogen gelijk. Twee dagen waren nog niet eens genoeg om een onderzoeksteam fatsoenlijk draaiend te krijgen.

De volgende dag bracht een woordvoerder van de minister zoals aangekondigd de persmededeling naar buiten. Men hoopte met een simpel gehouden bericht zo veel mogelijk onrust te voorkomen.

Er was geen sprake van enig veiligheidsrisico, de betrokken agente was slechts kort in politiedienst en kon niet bij gevoelige databestanden. Uiteraard kon in verband met de privacy de identiteit van de agente niet vrijgegeven worden.

De minister kondigde aan nog scherper bij selecties te laten kijken naar afkomst en radicaliseringsaspecten.

Over de laatste zin was uitgebreid gesproken, de voorlichter was bang dat de minister beschuldigd zou worden van etnisch profileren. De minister schoof dat opzij, hij vond deze maatregel noodzakelijk.

Het onderzoek bleef in handen van recherche Amsterdam in samenwerking met de AIVD.

Maar wat Annes team ook probeerde, ze kwamen geen stap verder.

*

Alle gestelde vragen binnen het bureau maakten Chris Moorthaemer er ondertussen niet geruster op.

Fatima uit zijn gedachten zetten was niet te doen. Eerst regende het vragen van twee vrouwelijke rechercheurs van de bovenste verdieping. Iedereen in zijn ploeg werd benaderd. Hij hield tijdens zijn verhoor zijn kaken op elkaar. Omgekeerd wilde hij natuurlijk heel graag weten wat zij allemaal wisten, maar de vrouwen lieten niets los.

Toen in de krant stond dat er een agente van de Amsterdamse politie naar IS was overgelopen, had hij direct geweten dat het over Fatima ging.