Van dezelfde auteur verschenen:

Honkbalgoud (i.s.m. Wesley Meijer)

Zo word je president

Hollandse honkbalhelden (i.s.m. Henk Seppen)

Strike Out. De verwoeste droom van de talentvolle honkbalbroers Halman

De bekermythe van Noordwijkerhout (eBook)

Maarten Kolsloot

FC EMMEN

Een droomseizoen

Voor Suze, Sara en Cato

© 2019 Maarten Kolsloot

Alle rechten voorbehouden

Omslagfoto: FC Emmen–De Graafschap, 1-1

Foto’s: © FC Emmen

Ontwerp omslag en binnenwerk: Mulder Van Meurs

isbn 978-94-6297-131-8

nur 489 sportverhalen

www.uitgeverijdekring.nl/fc-emmen

www.uitgeverijdekring.nl/maarten-kolsloot

‘20 mei is de Bevrijdingsdag voor Emmen.1

De schuchtere Drent is niet meer.’

Dick Lukkien, augustus 2018

1. Eerste deel van deze quote uit ‘Eredivisie, maar de koffie blijft hetzelfde’, NRC Handelsblad, 11 augustus 2018.

Stuivers gezocht

Emmen, 2013. Wim Beekman, de kersverse directeur van FC Emmen, staat in de keuken van stadion De Oude Meerdijk. Daar is ook Frank Maatje, de kalende financiële man van de worstelende voetbalclub.

‘Wat ben jij nou aan het doen?’ vraagt Beekman aan Maatje.

Maatjes vingers graaien in het laatje van de frisdrankautomaat. Gelukkig, er zitten wat euro’s in. Morgen moet er namelijk geld zijn voor de bedrijfsauto’s en de clubkas is leeg. Ten einde raad is Maatje bij de automaat beland. Als hij de inhoud ervan niet snel genoeg bij de bank krijgt, kunnen de spelers niet meer rijden. Straks stapt hij op de fiets om het geld hoogstpersoonlijk te brengen.

Beekman vraagt verbaasd of er echt niet ergens nog wat geld is. Maatje, voor wie financiële stress dagelijkse kost is bij FC Emmen, brengt hem het slechte nieuws.

Waar ben ik nu in beland, denkt Beekman zeker. In de supermarktbranche is de nieuwe directeur wel wat gescharrel met centen gewend en hij wist dat de club in de problemen zat, maar hij wist niet dat het zó erg was. Jaren later vertelt Wim Beekman er nog steeds met grote ogen over.

Boerenslimheid

Februari 2019. Frank Maatje, nog steeds de financiële man, is wat sceptisch. Een boek. Leuk, maar hoe komt de club ervan af? De afgelopen maanden is de pers op de Emmenaren gedoken als ware het een nieuwe mensensoort. Ieder Drents neusgat is zo’n beetje onderzocht en de conclusies waren niet altijd positief.

‘Bij de NPO werden we toch een beetje als boertjes neergezet,’ zegt Maatje sip. ‘Hoe zie jij dat?’

‘Ik zie jullie vooral als mensen die verstandig omgaan met de middelen die er zijn: waarom zou je een voetballer 150.000 euro salaris geven als 75.000 euro ook kan?’ houd ik de voetbalbestuurders voor.

Directeur Wim Beekman gaat wat rechter in zijn stoel zitten. Verhalen over zuinigheid kunnen de scheidend directeur wel bekoren.

‘Schrijf maar op,’ zegt Beekman, ‘boertjes, dat kan niet in dat boek, boerenslim: dat kan wel.’

Inleiding

De A28 wordt steeds een beetje leger naarmate ik dichter bij Hoogeveen kom.

De A-weg gaat over in een N-weg. Bomen lichten fel op in een zomer die eeuwig lijkt te duren. Langzaam golft het landschap een beetje. De Hondsrug. Emmen doemt bijna vanuit het niets op, een verdwaalde plaats in een verlaten landschap.

Ik rij verder naar het oosten. Door Nieuw-Dordrecht, Bargermeer, Barger-Compascuum: hart van het oude veenlandschap. De lange rechte kanalen en keurig bijgehouden akkergronden geven het gebied kalme orde. Op straat wordt beleefd gegroet en iedereen lijkt geïnteresseerd in een bezoeker uit het westen. Drenthe voelt fijn aan.

Hoe anders dan de verhalen die mij zijn verteld. Het is niks en het zal nooit wat worden, dat is zo ongeveer de opvatting over Drenthe van de mensen om mij heen. Eerlijk is eerlijk: mijn eerste associaties met de provincie zijn ook niet direct positief. Treinkaping De Punt. Gevangenis Veenhuizen. Kamp Westerbork. Welkom in Drenthe. Alsof één provincie de verzamelplaats van alle Nederlandse ellende is. Waar straf en vergelding belangrijker zijn dan plezier.

Sterk gezegd? Misschien. Maar wie denkt bij Drenthe meteen aan iets vrolijks? Oké, de motorraces van de TT in Assen misschien. Lekker fietsen tussen de hunebedden. Naar het Dierenpark in Emmen. Maar verder?

Op die arme mensen in Zuidoost-Drenthe werd altijd neergekeken, nota bene door hun eigen overheid. ‘De veenarbeiders vinden huur betalen nu enenmale iets minderwaardigs,’ zegt minister van Arbeid, Handel en Nijverheid, Slotemaker de Bruine, in 1927. ‘Ze gaan met zijn allen het bos in, halen wat sparren, steken wat plaggen en in betrekkelijk geen tijd hebben ze zich een huis gebouwd, dat geen cent kost. En ook geen huur.’ Armoede lijkt in de voormalige veendorpen buiten Emmen zo diep verankerd dat een onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen nu bekijkt of de oorzaken van armoede erfelijk zijn.

Emmen ontkomt niet aan die negatieve stereotypen. De Emmenaren lijken murw gebeukt door eeuwenlange tegenslag. Het kleine dorp, met een paar duizend inwoners, profiteert aan het begin van de twintigste eeuw kortstondig van de veengrond rond het dorp. Als die gronden op raken en de vraag naar turf daalt, nemen werkloosheid en armoede snel toe. De situatie wordt zó erg dat de overheid in de jaren twintig verwoede pogingen doet om mensen uit Emmen weg te krijgen.

Hoop was er vaak kortstondig.

Na de Tweede Wereldoorlog voltrekt zich een economisch wonder. De lege weilanden rond Emmen blijken opeens prima industrieterreinen. Arbeiders zijn er door de hoge werkloosheid genoeg. Grote bedrijven zien kansen en komen, mede gelokt door overheidssubsidies, naar Emmen. Aku. Danlon. Honeywell. AAF.

Emmen wordt in korte tijd een succesverhaal, een industriestad met werk in overvloed en plaats voor vernieuwing en groei. De wereld lijkt opeens maakbaar. Tussen de veenarbeiders ontstaat een elite van directeuren en artsen.

Het aantal inwoners groeit in noodtempo tot zestigduizend en het dorp verandert in een centrum voor stedenbouwkundige vernieuwing. Het woonerf wordt in Emmen geboren. Met bussen tegelijk komen mensen naar dit wonder kijken.

Het boerendorp lijkt meegesleurd te worden in de vaart der volkeren.

Lijkt.

Zoals altijd gaat er weer wat mis.

Pakken worden in de jaren zeventig goedkoper gemaakt in Azië. De industrie verdwijnt. De werkloosheid komt terug.2 De bekende cirkel is weer rond.

Een brain drain volgt. Ben Feringa, geboren in de gemeente Emmen, wint in 2016 de Nobelprijs voor Scheikunde, maar is dan allang vertrokken. Zoals vele anderen.

Voetbalstad

Tussen de golfsgewijze opkomst en ondergang in Emmen en omgeving is de afgelopen honderd jaar altijd plaats geweest voor voetbal. De amateurs van VV Emmen trokken vanaf 1925 regelmatig duizenden toeschouwers voor een derby tegen Zwartemeer of een potje tegen Abe Lenstra’s Heerenveen. In 1975 werd VV Emmen zelfs landelijk kampioen bij de zondagamateurs. Maar een profstatus zat er niet in. Ja, je had de semiprofs van Sportclub Drente, die tot en met 1971 in Klazienaveen van het profvoetbal snoepten, maar je zou kunnen stellen dat er nog nooit serieus betaald voetbal in Drenthe is gespeeld.3 Althans, niet op de manier zoals we dat gewend zijn. In Emmen werd tot voor kort serieus betaald voor voetbal, al was bij de topamateurs van Woonwagenkamp Emmen (WKE, tevens kraamkamer van menig volkszanger) nooit helemaal duidelijk waar het geld vandaan kwam.

Voor sommige profs was het lange tijd aantrekkelijker om bij WKE te voetballen dan bij het noodlijdende FC Emmen. In 2016 ging WKE failliet. De club was ‘vergeten’ BTW af te dragen.

Mijn favoriete WKE-anekdote: een journalist uit het noorden komt Andy van der Meijde tegen bij WKE. De oud-Ajacied strijkt kortstondig neer op het kamp. De journalist wil de oude vedette een paar vragen stellen. Dat kan wel, maar Van der Meijde moet eerst nog even onderhandelen over z’n contract. Het zal niet al te lang duren, denkt de spits. En jawel, al snel komt Van der Meijde weer naar buiten, met goed zichtbaar in z’n broekzak een dik pak bankbiljetten.

FC Emmen, in 1985 ontstaan als BVO Emmen, is vooral een paradijs voor middelmatige voetballers. Red je het niet bij FC Groningen? Ga je naar Veendam. Red je het daar niet? Kan je altijd nog naar Emmen.

FC Emmen is een paar keer dicht bij promotie. In mei 1990 wint het in eigen huis met 1-0 van Heerenveen. Uit verliest de club met 0-2. Heerenveen promoveert, Emmen blijft achter. Een herkansing tegen NEC gaat verloren.

Eind jaren negentig voetbalt FC Emmen fijn onder leiding van trainers Azing Griever en Jan de Jonge. De club haalt met spelers als Mika Nurmela, Roy Stroeve, Michel van Oostrum en Martin Drent vijf jaar op rij de nacompetitie. Maar als puntje bij paaltje komt, promoveert telkens weer een andere club.

Na de jaren negentig, de jaren van de hoop, volgen lange jaren van leegte. In het seizoen 2002/2003 wordt Emmen onder leiding van Hennie Spijkerman en zijn assistent Ron Jans nog een keer tweede, maar daarna stagneert het. Het geloof zakt langzaam weg. En veel Drenten geloven toch al niet in succes.

De club heeft zich kennelijk zo geschikt in haar lot als dolende eerstedivisionist, dat ze in 2010 haar 25-jarig jubileumboek Dromen van de eredivisie noemt.

Gammele financiën

Veel matige seizoenen zijn terug te voeren op de gammele financiële situatie van de club. Geldproblemen zijn bij de clubgeboorte ingebakken.

In het debuutseizoen 1985/1986 blijken reclameborden al tachtigduizend gulden meer te kosten dan voorzien, op een begroting van een half miljoen. Lange tijd lijkt het alsof de bestuurders in Emmen hun portemonnee het liefst open op z’n kop leegschudden. ‘Het waren geen rekenmeesters,’ zegt clubhistoricus Dirk van der Kaap droog.

Daar twijfel je zeker niet meer aan na het lezen van zijn jubileumboek Dromen van de eredivisie. Pagina na pagina ellende, verliezen.

Seizoen 2000/2001: een tekort van drie ton.

Een seizoen later: ‘De kas was leeg want de lasten waren 1.796.000 hoger uitgevallen dan de baten.’ De gemeente springt weer eens bij, dit keer met een lening van 1,8 miljoen euro.

In 2012 lijkt het echt afgelopen. Ondernemer Ronald Lubbers, een vriendelijk ogende man met een rechthoekig gezicht en korte grijze stekeltjes, staat nog een keer op. Hij is al diverse keren in verschillende functies actief geweest bij de club. Lubbers, nu voorzitter, vraagt z’n jeugdvriend Wim Beekman, die net zijn C1000-supermarkten in Angelslo en Schoonebeek heeft verkocht, of hij de club eens wil doorlichten. De 46-jarige Beekman is net vertrokken van dat gesprek als z’n telefoon gaat. Of hij geen directeur wil worden?

Langzaam verandert er iets. Er komt een vijfjarenplan. Na een fase van streng saneren volgen geleidelijk betere prestaties. Vanaf 2014 plaatst FC Emmen zich ieder jaar voor de nacompetitie. Zou het dan toch?

Droom komt uit

Rotterdam, zondag 20 mei 2018. Emmen is als zevende geëindigd in de Jupiler League en heeft ternauwernood de play-offs bereikt. Daarin haalt het de finale tegen Sparta. Nog één zege en FC Emmen promoveert. Het gaat zoals vaker. Sparta komt op voorsprong. Nog voor rust zorgt de onvermoeibare middenvelder Michael Chacon voor nieuwe hoop met een rake schuiver vanaf een meter of tien: 1-1.

Na krap een uur spelen dribbelt aanvaller Cas Peters met de bal aan zijn voet naar de rand van het strafschopgebied. Voor hem staat een Spartaan. Aanvoerder Anco Jansen ziet dat zijn teamgenoot in de problemen komt en laat zich terugzakken. Peters speelt over de grond naar Jansen. De spelmaker staat een meter of twintig van de goal.

De eerste stap die Jansen zet, lijkt eeuwig te duren, alsof z’n lijf gepijnigd wordt bij de gedachte aan een sprint met bal. Z’n hoofd werkt gelukkig een stuk sneller. De Zwollenaar ziet een opening en zwaait zijn rechterbeen hoog op voor een schot. Goal. 1-2. Jansen trekt een sprint als een bezetene. De overgetalenteerde en soms wat te zware sterspeler zal eigenlijk het hele komende seizoen laten zien dat hij het nog kan.

Op de perstribune stuiteren radioverslaggevers René Posthuma en Niels Dijkhuizen van RTV Drenthe zo’n beetje uit hun stoel.

Posthuma: ‘Jaaaaa. Jaaaaa. Anco Jansen. Anco Jansen. Eén tegen twee FC Emmen. Anco Jansen schiet Emmen, wellicht – even rustig nog – naar de eredivisie.’

Jansen geeft even later ook nog de voorzet waaruit Alexander Bannink 1-3 scoort. De Drentse radiomannen zijn nu helemaal door het dolle heen.

‘Jaaaaa! Het is binnen! Het is binnen! Het is binnen! Het is klaar!’ gilt Niels Dijkhuizen. ‘Wat een aanval! Jahaha! Wat een prachtige goal! Eredivisie! Voor het eerst voor FC Emmen! Hohohoh! Dit kan niet meer fout. Sparta jongens. Sparta jongens. Moet er drie maken. Drie maken. Dat gaat niet lukken. Dat gaat niet lukken. We gaan feesten vanavond. Ongelooflijk René: we gaan naar de eredivisie.’

Wat één overwinning allemaal teweegbrengt. Voorzitter Ronald Lubbers springt trainer Lukkien in de armen nog voordat de wedstrijd voorbij is. De komende maanden moet de transportondernemer niet meer denken aan overleven, maar aan groei. Hij moet het trouwens wel een week zonder zijn Bentley doen. Die had Lubbers aan Anco Jansen beloofd bij promotie.

Emmen-directeur Wim Beekman heeft tranen in zijn ogen en voelt zich dolgelukkig. Met de promotie is zijn doelstelling gehaald.

Verdediger Tim Siekman kijkt wat verbaasd toe. De Emmenaar begon vandaag nog op de reservebank, maar staat over een paar maanden in de basis in de Arena. Op de tribune is Dirk van der Kaap, de trouwe clubschrijver, zowat de enige die níét springt.

Eigenlijk wordt voor iedereen alles anders, na dat doelpunt van Anco Jansen. Radiocommentatoren René Posthuma en Niels Dijkhuizen mogen hun vrolijke gekibbel volgend jaar in de eredivisie laten horen. De fans mogen eindelijk dansen en zingen, dat zullen ze nog een jaar lang.

Trainer Dick Lukkien springt met zijn voeten ongewoon hoog van het gras. Springen: de Veendammer zal het de komende maanden nog veel vaker doen. Dat. En een heleboel huilen.

Aan de rand van een foto, kort na het laatste fluitsignaal genomen, staat een boomlange reservekeeper. Bijna niemand weet nog dat hij Kjell Scherpen heet. Welk verdriet hem en zijn medespelers wacht, weet hij nog niet. Nu weet niemand in Emmen nog iets.

Schok in Drenthe

De provincie Drenthe staat op z’n kop. Op de viaducten boven de snelweg wachten Drenten massaal op hun helden. Dronken spelers springen met ontbloot bovenlijf in het rond, lam lallend in de microfoon van RTV Drenthe, dat meerijdt in de bus. ‘Het leek wel een amateurelftal,’ zegt een oude fan vol afschuw in zijn stem.

Maar geef ze eens ongelijk.

Het Raadhuisplein in Emmen stroomt vol na de zege. ‘Wat een feest,’ zeggen de supporters. Dat is Drents voor ‘ik-ben-nog-nooit-zo-alle-jezus-blij-geweest-en-dronken-en-gelukkig-en-ja-wat-niet-eigenlijk’. Voor even kijken ze vrolijk bij de gedachte aan het feest. ‘Er waren 17.000 man,’ zegt de marketingman van de club met trots, ‘net zoveel als bij Groningen toen die de beker wonnen.’ De ondertoon – hoe kan dat veel grotere Groningen nu zo’n klein groepje op de been krijgen – is niet verholen.

Het feest wekt verbazing bij de outsiders: dat Emmenaren zó uit hun dak kunnen gaan!

In de rij voor een seizoenkaart

Er komt een soort storm op de club af.

Ben Haverkort kan zijn ogen niet geloven. De directeur van FC Emmen gaat zo vroeg in de ochtend van 23 mei nog even naar de sportschool tegenover het stadion. Hij geniet nog een beetje na van het promotiefeest, nu drie dagen geleden. De voormalige scheidsrechter heeft nog nooit zo veel springende Emmenaren gezien. Haverkort speelde begin jaren negentig zes seizoenen in Emmen, meestal voor half lege tribunes of erger. Sinds een jaar vormt hij samen met Wim Beekman de tweekoppige directie van FC Emmen. Straks gaan de seizoenkaarten in de verkoop. Hij is benieuwd hoe het zal gaan.

De directeur scant het parkeerterrein. In de verte ziet hij een man voor het stadion zitten, luchtbedje in de aanslag. Haverkort gaat naar hem toe. De kerel zit er al vanaf half drie die ochtend. Haverkorts stem slaat bijna over van verbazing als hij er later over vertelt.

FC Emmen is opeens het populairste vermaak in de stad. Achter de man in het stoeltje volgen snel honderden Emmenaren. De rij slingert over het parkeerterrein. En zij zijn niet de enige belangstellenden. Duizenden mensen proberen tegelijk in te loggen. De twee clubcomputers kunnen de gigantische vraag niet aan. De verkoop stokt. Onder de mensen in de rij ontstaat onrust. Zal het wel goed komen? Samen met de financiële man gaat Haverkort naar buiten. Wat de mensen buiten niet weten: er zijn al kaarten voor ze geblokkeerd. De bestuurders spreken de menigte toe. De rust keert terug. Emmen verkoopt ruim vierduizend seizoenkaarten in goed een half uur tijd. Het stadion zal iedere thuiswedstrijd uitpuilen met ruim achtduizend supporters. Vorig seizoen zaten er net drieduizend fans per wedstrijd.

In de daaropvolgende weken blijft het een gekkenhuis in Emmen. Clubmedewerkers kunnen in de zomer normaalgesproken lekker rustig aan doen, maar dit jaar niet. Verloven zijn ingetrokken. De stress sijpelt stadion De Oude Meerdijk binnen. De lichten in de krappe kantoorruimten van het stadion branden regelmatig tot na middernacht.

Na twee weken is de euforie geluwd. De Drenten kruipen snel weer terug in hun veilige schulp, alsof ze geschrokken zijn van hun eigen uitbundigheid. Dronken spelers, laaiend enthousiast publiek, lange rijen voor de kassa’s in de dagen na de promotie: het werd ook allemaal wel wat erg dol.

De promotie lijkt voor sommige Emmenaren niet zozeer een bron van diepe vreugde, alswel de opening van een oude wond. Alle verdriet en pijn van jarenlange miskenning komen bij die groep nu naar buiten. ‘Ik ben d’r bang veur,’ zeggen ze met een zuinig gezicht, vooruitkijkend op een zware degradatiestrijd. De antwoorden zijn weer net zo kort en afgemeten als voor het feest.

Wat rest is geen jaar lang feest, maar vierendertig keer een hard gevecht tegen – vooral – het westen. De promotie is geen pleziertje, maar een zware taak.

‘Nu kunnen de mensen eindelijk eens zien dat Emmen geen dom dorp is, maar een echte stad,’ zegt een lokale restauranthouder met een mengeling van trots en venijn in z’n stem.

De Nederlandse pers springt massaal op het Drentse feelgoodverhaal. Ikzelf als geen ander. Bij NOS Sport wordt enthousiast gereageerd op mijn voorstel om een serie filmpjes over de club te maken. Ik probeer de marketingman van de club te pakken te krijgen. Na twee keer aandringen belt Marc Timmer terug. Zijn stem klinkt wat vlak, maar niet onvriendelijk. ‘Stuur mij een mail. Het is erg druk. Over een uur kan mijn agenda voor volgende week vol zitten,’ zegt hij droog. Of ik Wim Beekman ook in de mail wil zetten.

‘Wie is Wim Beekman?’ vraag ik.

‘Dat is de directeur,’ zegt Timmer.

In afwachting van de officiële reactie op mijn verzoek open ik YouTube. Ik zie klappende brandweermannen. Klappende schoolkinderen. Klappende jeugdvoetballers. ‘Emmen!’ roepen ze allemaal.

Henk Wijngaard komt in beeld, gitaar in de hand.

Z’n mond gaat open. Het stadion van Emmen zou erin passen.

Henk zingt hard het refrein van het clublied:

‘Rood-wit-rood-wit-rood-wit aan de bal. Dat is Emmen!’

2. Bron: SCP, ‘Armoede in kaart 2016’, cijfers 2013.

3. Zwartemeer is een dorp in Drenthe, maar VV Zwartemeer speelde z’n wedstrijden in het naburige Klazienaveen. De proftak van Zwartemeer werd na de promotie naar de eerste divisie in 1966 omgedoopt tot Sportclub (SC) Drente. Na seizoen 1970/1971 verdween SC Drente uit het profvoetbal.

Woensdag 6 juni 2018

Bellen met de clubarchivaris

Emmen mag dan een vrij lege prijzenkast hebben en een wat dunne historie, maar er is wel een clubhistoricus: Dirk van der Kaap. Hij is gepensioneerd journalist van de voormalige Drentse Courant. Al jaren tikt hij stukjes voor de clubwebsite en voor regionale bladen en houdt hij alle statistieken bij. Het lijkt dé man om te bellen als ik deze club beter wil leren kennen. Zonder over te gaan wordt de telefoon opgenomen.

Ik hoor een naam, onduidelijk uitgesproken.

‘Is dit Dirk van der Kaap?’ vraag ik.

Geïrriteerd bevestigt hij dat.

‘Ik hoorde dat je alles weet van FC Emmen, van de statistieken.’

‘Dat klopt,’ zegt hij nog ietsje aangebrander. ‘Maar ik ben niet meer nodig.’

‘Hoe bedoel je?’

‘Ik heb drieëndertig jaar iedere wedstrijd gezien, maakte de wedstrijdverslagen, de presentatiegids, maar het moet allemaal professioneler. Ik ben slachtoffer van de vooruitgang.’

Dirk van der Kaap blijkt met die woorden door de club aan de kant te zijn gezet.

Erg veel zin om mij te helpen heeft hij niet.

‘Het is verleden week gebeurd. Ik zag het niet aankomen. Ik moet het allemaal nog even verwerken.’

Ik wens hem daarbij veel sterkte.

Donderdag 7 juni 2018

De eerste aanwinst: Jason Bourdouxhe

Het stadion heeft van een afstandje de uitstraling van een flinterdun decorstuk in een matige soap. Alsof je je ieder moment na de voordeur kunt omdraaien en je dan realiseert dat de achterkant alleen maar donker karton is.

Messi speelde er. Fifa-baas Blatter ging er op bezoek. Het grote Barcelona van 1992 kwam er net na het winnen van de eerste Europacup langs met Cruijff, Stoitchkov en Koeman. De Oude Meerdijk werd meer gedefinieerd door de tegenstanders dan door de club zelf.

De Kuip. De Arena. Zelfs De Galgenwaard in Utrecht. Dat zijn gebouwen. Met een wirwar aan gangen, roltrappen.

De Oude Meerdijk is… ja… anders. De toegangsdeuren lijken op die uit een gemiddelde sporthal. Als je op de drempel staat en je hoofd iets naar rechts draait, kijk je dwars door het gebouw naar het hoofdveld. Van voordeur naar hoofdveld is het misschien vijftig passen lopen.

Het klimaatsysteem op deze hete junidag: de deuren tegen elkaar openzetten.

Marc Timmer loopt de krappe hal van het stadion binnen. Hij ziet er fris uit voor iemand die tachtig uur in de week werkt. Goed getrainde spieren pulseren onder een kort shirt.

Hij heeft weinig tijd.

‘Er komt zo een nieuwe speler.’

‘Wie is het?’ vraag ik nieuwsgierig.

‘Ik heb geen idee.’

Zonder te lachen loopt hij weg.

Aan een witte tafel in de keuken van FC Emmen zit een fotograaf in korte broek. De huid van zijn gezicht is stevig gegroefd en erg bruin voor de tijd van het jaar. Hij draait een lens op zijn toestel.

Door de open deur aan de overkant van de keuken zie ik hoe drie mannen door de gang lopen. Directeur Ben Haverkort voorop. Een goed aantal diners zwaarder dan in zijn dagen als speler en arbiter. Haverkort loopt een beetje zoals je vermoedt dat een sheriff uit een middelgroot stadje op de prairies van Kansas loopt: licht wijdbeens, buik pront naar voren. Als Haverkort je een hand geeft, mag je hopen dat je vingers heel blijven. Hij kijkt je er indringend bij aan.

Achter Haverkort loopt een jonge kerel die in de breedte bijna twee keer in Haverkort past. Hij heeft een keurig gevouwen Emmen-sjaal in zijn hand. De jongen lijkt net zo verbaasd als de aanwezige journalisten.

‘Wie is het?’ vraag ik aan niemand in het bijzonder.

De verslaggever van het Dagblad van het Noorden lacht.

De fotograaf trekt een frons.

‘Nog nooit gezien.’

Een jong ventje met een bijna doorschijnende huid achter een laptop grinnikt zachtjes.

‘Wie is het?’ vraag ik aan de jongen.

‘Kijk maar op de social media van FC Emmen.’

Hij spreekt het uit alsof Em-men geen plaatsnaam van twee lettergrepen is, maar het meervoud van de letter M.

‘Boudoux,’ hoor ik de jongen zeggen.

‘Is dat met een X?’ vraag ik, onwetend van het feit dat de X niet het enige lastige in de achternaam is.

‘Ah, kijk,’ klinkt het triomfantelijk achter de laptop van de DvhN-verslaggever.

Het blijkt Jason Bourdouxhe te zijn.

Op de achtergrond klinkt een knal. ‘Oeps.’ Een jonge vrouw houdt een scheef kastdeurtje vast. Het deurtje hangt nog op één scharnier. Ze lacht verontschuldigend.

Verslaggever en fotograaf vertrekken naar het veld.

‘Niels, dat kan echt niet,’ roept een man.

Niels is Niels Dijkhuizen, de verslaggever van RTV Drenthe. Hij is zó lang dat hij zelf de lampen van de lichtmast zou kunnen vervangen.

De man wijst naar de witte benen van Niels. Problematischer misschien is dat de verslaggever ook een witte korte broek draagt en moeilijk te zien is waar de benen beginnen en de broek ophoudt.

‘Snel uit de zon Niels, ze beginnen bijna te roken,’ roept een ander.

Niels lacht.

Eerder die ochtend is hij met gierende banden naar Emmen gereden. Marketingman Marc vertelde dat er een nieuwe speler op komst was. Eenmaal in het stadion liep Dijkhuizen langs de aanwinst en had geen idee wie het was. Google bood hulp. De verslaggever kan niet verhullen dat hij wat teleurgesteld is bij het zien van de naam.

Op het veld interviewt hij Bourdouxhe. Wijdbeens en met licht gebogen knieën is hij nog steeds een kop groter dan de 1.73 lange Belg. Die vertelt beleefd: vanaf z’n twaalfde speelt hij in Nederland. Jeugd PSV. Eindhoven. VVV. Helmond Sport. Hij vindt het heel leuk om bij Emmen te spelen, bla bla bla bla.

‘Ben je klaar met die vragen van je?’ roept Haverkort quasi-streng naar de verslaggever, wanneer de aanwinst zijn tv-interview heeft voltooid.

Hij neemt Dijkhuizen even in een nekklem.

De verslaggever komt lachend tevoorschijn.

Binnen gaat Bourdouxhe aan de witte tafel in de keuken op een kantoorstoel zitten.

Ernst Slagter, de verslaggever van het Dagblad van het Noorden, neemt naast hem plaats.

‘Je bent vooral middenvelder?’

‘Vorig seizoen speelde ik ook veel als linksback.’

‘Weet je veel van Emmen?’ vraagt de journalist.

‘Nee, uuuhhhhh, behalve dat ze een grote dierentuin hebben.’

Woensdag 27 juni 2018

De eerste training

Wim Beekman had je gezellige oom kunnen zijn. Of de eigenaar van een regionale supermarkt. Of de directeur van FC Emmen. Met zijn heldere blauwe ogen verborgen achter een montuurloze bril met rode poten, kort haar in de gel, kijkt hij je geduldig aan. Vlak bij de ingang van het stadion dient hij als een soort praatpaal en ontvangstcomité op de dag van de eerste training. Drie oudere mannen schuifelen voorbij. ‘Hé Wim,’ zegt de een. ‘Hé hoi,’ zegt Wim. ‘Hé Wim,’ zegt de ander. ‘Hé hoi,’ zegt Wim.

Na de ontvangst meldt Beekman zich bij het hoofdveld, waar bezoekers op een kopje thee of koffie worden getrakteerd. Even later verschijnt voorzitter Ronald Lubbers in beeld; donker jasje, smalle lippen, vage rookgeur om hem heen. Beekman en Lubbers zullen deze eerste weken van het seizoen een vloeiende pr-tandem vormen. Twee jeugdvrienden, bezig aan een welverdiende victory lap. Iedere journalist heten ze welkom, iedereen mag het wonder van Emmen zien. Wat het grote publiek op dat moment nog niet weet: enkele dagen na de promotie heeft de 52-jarige Beekman al aangegeven te willen vertrekken. Hij heeft de doelstelling uit z’n vijfjarenplan gehaald en vindt het tijd voor iets anders. Beekman zal aanblijven tot er zicht is op een opvolger.

Nu kijken ze nog tevreden toe hoe de spelers zich in het zweet werken in de warme zomerzon. Er waren jaren dat ze op de eerste training zo ongeveer alleen langs de lijn stonden en elkaar aanstootten: ‘Is de poort wel open?’ Vandaag kijken enkele tientallen fans verwachtingsvol toe en snorren meerdere cameraploegen langs de lijn.

Beiden hebben FC Emmen van ver zien komen. Ronald Lubbers redde de club in 2012. Een feit dat zo vaak gememoreerd wordt, dat je je bijna gaat afvragen of het ook echt zo is. Lubbers kan soms tijden buiten beeld blijven, of heel erg in een hoekje van het beeld. Hij buigt naar een microfoon alsof hij zojuist een ijslolly krijgt aangeboden. In en rond het stadion moet je behoorlijk zoeken naar zijn naam. Lubbers is geen shirtsponsor. Geen naam op de poort. Geen billboards met ‘Lubbers’ op de toegangswegen. Ergens achter de doelen hangt wel een bord. Daar staat ‘Lubbers’ op en daar moet je het dan maar mee doen.

Lubbers heeft miljoenen in de club gestoken, zo is het vermoeden, maar hoeveel is onduidelijk. Zeker is wel dat het geld niet in dure spelers is gaan zitten. Op dat gebied toont hij zich een typisch product van de omgeving. Voor hem lijkt het bijna een sociale plicht om de club op sleeptouw te nemen, al doet hij dat niet voorop in de polonaise, maar door strategische praatjes in de kraag van z’n jas te mompelen in de hoop dat anderen er ook wat van verstaan. Als het spannend wordt, gaat hij vaak nog wat harder mompelen. In Emmen wordt er geluisterd naar het orakel uit Schoonebeek.

Verslaggevers Niels Dijkhuizen en René Posthuma klagen bij mij regelmatig over een gebrek aan informatie vanuit het clubbestuur. Ik zeg dat Lubbers heus wel wat loslaat, als je maar dicht bij hem gaat staan. ‘Maar dan versta je hem niet,’ zeggen ze lachend.

Operatie schoon schip met Ronald Lubbers

Hoewel Ronald Lubbers allerlei zakelijke belangen heeft, is hij vooral bekend van een in 1929 gestart familiebedrijf. Zijn opa deed aanvankelijk eenvoudig transport, zoals pakketjes halen op het station in Coevorden en die in zijn dorp Schoonebeek bezorgen, en veetransport in de regio. Na de oorlog liftte Lubbers mee op de komst van de NAM in Schoonebeek. Door de jaren heen werd Lubbers Logistics een specialist in het vervoer ten behoeve van boorbedrijven in de olie- en gasindustrie: boorinstallaties, pijpleidingen, dat soort werk. Een flink bedrijf met enkele honderden medewerkers en een giga-jaaromzet. In 2013 verkoopt Lubbers zijn meerderheidsaandeel in Lubbers Logistics aan een investeringsmaatschappij.

‘Ik werk het liefst in de luwte,’ zei hij in 2004 in het Dagblad van het Noorden. ‘Zakelijk kun je veel gemakkelijker opereren wanneer je niet boven het maaiveld uitsteekt. Want alles wat boven het maaiveld uitsteekt, moet eraf. Dat is toch een beetje de cultuur in Nederland.’ De voorzitter kon z’n werk inderdaad vrij ongestoord doen. In dit deel van het land geen slangenkuil met alfamannetjes die aan de poten van de voorzitter zaagden. Niet omdat hij machtig of gevaarlijk was, maar omdat er simpelweg helemaal niemand anders geïnteresseerd was in een dolende voetbalclub in een achterstandsgebied. Voor Lubbers was het echte liefde die hem tot het eenzame leiderschap dreef.

Door z’n plek op de achtergrond en z’n onduidelijke praatjes zou je de ‘Drentse Abramovitsj’ weleens kunnen onderschatten. Je komt er nooit helemaal achter wat hij ergens van vindt.

Zelf lijkt hij zijn gewone voorkomen ook wel als een asset te gebruiken of te cultiveren. Op een wedstrijddag kun je ’m een zelfgesmeerd boterhammetje zien eten op de stadiontrappen, maar intussen draait zijn Lubbers Logistics een jaaromzet van zo’n 65 miljoen euro.

In 2012 wordt weer eens om de hulp van Ronald Lubbers geschreeuwd. Door de jaren heen is hij al diverse keren bijgesprongen. Als lid van de raad van commissarissen, interim-directeur en sponsor. In 2004 leidde hij een reddingsoperatie, maar vertrok een jaar later toen hij twaalf toezichthouders op z’n dak kreeg. Met zo veel meepraters voorzag hij geen succes.

Deze keer lijkt het echt te laat. ‘Het voortbestaan van FC Emmen staat op het spel,’ zegt Lubbers begin dat jaar tegen het Dagblad van het Noorden. Komt er geen half miljoen op tafel, dan kan de tent nog voor het einde van het seizoen sluiten. Lubbers staat op het punt zijn transportbedrijf te verkopen en heeft wel wat tijd. Het benodigde half miljoen komt op tafel, Emmen kan het seizoen afmaken, maar de zorgen zijn niet voorbij.

De clubbaas gaat de regio in om draagvlak te creëren bij andere bedrijven. Hij spreekt van ‘Operatie schoon schip’. Mooi Nederlands voor keihard saneren. De tientallen investeerders in het spelersfonds Trots van Drenthe dachten te kunnen rekenen op een leuk rentepercentage en een deel van de opbrengst bij een mooie transfer. Door die verplichtingen zet Lubbers een streep. Het fonds wordt opgeheven. Trainer René Hake mag aan het einde van het jaar vertrekken. Algemeen directeur Jacob Paas gaat weg. Directeur Gerrit Volkers hoeft ook niet meer te komen. Een goed deel van een lening die de beste man had gedaan: dááág. En tot slot wordt ook de raad van commissarissen ontbonden.

Opbouwen met Wim Beekman