TRUE

CRIME

De beste waargebeurde

Nederlandse misdaadverhalen

© 2020 bij de diverse auteurs

Alle rechten voorbehouden

Omslagfoto’s van links naar rechts: Dino Soerel, Klaas Bruinsma

(© ANP/Bert Voskuil), Willem Holleeder (in College Tour), John Mieremet (© H.J Korterink), Nico Vijsma (© Michel Utrecht)

Omslagontwerp: Rouwhorst + Van Roon

Typografie binnenwerk: Studio Mulder van Meurs

NUR 339 true crime

ISBN 978-94-6297-178-3

www.uitgeverijdekring.nl

Misdaad in de muziek

Nebraska

door Leo Blokhuis

Het album opent met een eenzame, bijna naargeestige mondharmonica. Huilend trekt hij je de plaat in. Een tokkelend gitaartje en dan de stem van The Boss. ‘I saw her standing on her front lawn...’ Nebraska is in alle opzichten een opvallend album in de catalogus van Bruce Springsteen.

‘Moet je luisteren, ik herken grootsheid als ik het hoor.’ Steve Van Zant haalt diep adem. Hij zit tegenover zijn werkgever en vriend, Bruce Springsteen. ‘Dat is mijn werk, daarom ben ik producer. Ik denk dat dit een album is en dat je het zo moet uitbrengen.’ Springsteen krabt achter zijn oren. Hij heeft Steve zojuist een serie demo’s laten horen die hij met zijn E Street Band wil uitproberen, maar de gitarist wil eigenlijk niks meer doen aan de eenvoudige opnamen die Bruce thuis heeft gemaakt. De band duikt nog wel het repetitiehok in met de liedjes, maar uiteindelijk besluit Springsteen in 1982 het album in zijn kale oervorm uit te brengen. Nebraska opent met de titeltrack. Bruce kreeg het idee voor het nummer nadat hij een poster van de film Badlands uit 1973 had gezien. De film en het lied ‘Nebraska’ gaan over dezelfde persoon: Charles Starkweather.

Charles is de zoon van een timmerman, werd gepest op school en is een wat zonderlinge figuur. Op 30 november 1957 wil hij bij een tankstation een pluche hond kopen voor zijn veertienjarige vriendin, Caril Ann Fugate. Omdat hij de hond op de pof wil meenemen, weigert de bediende hem mee te geven. Een dag later schiet Charles hem dood en jat honderd dollar uit de kas van de pomp. Op 21 januari 1958 gaat het helemaal mis met Charles. De negentienjarige knaap wil zijn vriendinnetje bezoeken, maar haar moeder en stiefvader weigeren hem de toegang tot hun huis. Charles knalt hen beiden neer en wurgt hun twee jaar oude dochtertje. Als Caril Ann later thuiskomt, verschansen de twee zich in het huis en hangen een briefje aan de deur: ‘Blijf weg, iedereen heeft griep.’ Na zes dagen ruikt Caril Anns oma onraad en stuurt de politie op het huis af. Dan vertrekken de twee en rijden naar het plaatsje Bennet in Nebraska.

‘From the town of Lincoln Nebraska, with a sawed-off .410 on my lap,’ zingt Springsteen, ‘Trough the badlands of Wyoming, I killed everything in my path...’ En dat deed Charles. Eerst krijgt de zeventigjarige August Meyer, een vriend van de familie van Charles, de kogel. Als hun auto vast komt te zitten en twee tieners hen willen helpen, gaan die er ook aan. Met hun auto rijdt het moordstel verder, de rijke wijk van Lincoln in. In het huis van een welgestelde industrieel vermoorden ze eerst de vrouw des huizes en de dienstmeid, en als ’s avonds de man nietsvermoedend thuiskomt, schieten ze hem ook dood. Als ze later een andere auto nodig hebben, vinden ze langs de kant van de weg een man slapend achter het stuur van zijn Buick. Het wordt een eentonig verhaal, maar ook hij wordt neergeschoten en Charles probeert de auto te starten. Dat lukt niet, een man op een motor wil hen helpen. Charles bedreigt hem meteen met zijn wapen, er ontstaat een opstootje waarna de deputy sheriff zijn auto bij de Buick stilzet. Caril Ann rent meteen naar hem toe en roept: ‘Het is Starkweather, hij probeert me te vermoorden!’

Na een korte achtervolging wordt Charles uiteindelijk aangehouden. Hij beweert eerst dat Caril Ann niets met de slachtpartij te maken had, maar zegt uiteindelijk dat zij vrijwillig meedeed. Caril Ann zelf zegt dat zij gegijzeld was, maar de rechter oordeelt dat zij vele mogelijkheden had om weg te lopen.

‘I can’t say I’m sorry for the things that we’ve done,’ zingt Springsteen. Ik denk dat hij niet ver van Charles’ beleving zit. ‘Dead people are all on the same level,’ is het filosofietje dat Charles uitdacht tijdens zijn werk als vuilnisman. ‘At least for a while sir,’ zingt Springsteen, ‘me and her had us some fun.’

Het is opvallend dat Springsteen de gruweldaden van Starkweather in de ik-vorm bezingt. ‘They declared me unfit to live.’ Charles krijgt op 25 juni 1959 de elektrische stoel. ‘They want to know why I did what I did. Well sir, I guess there’s just a meanness in this world...’

Caril Ann Fugate krijgt twintig jaar cel. In juni 1976 komt zij vrij, ze werkt als schoonmaakster in een ziekenhuis, weigert over de gebeurtenissen te spreken en blijft haar leven lang vrijgezel. Niet alleen de film Badlands, ook Natural Born Killers is gebaseerd op dit verhaal.

Uit: Koud bloed 8, 2010

Mailen en bellen met een gewelddadige tough guy

Gangster John Alite, vriend van Gotti junior

door Erik Brouwer

Ex-maffialid John Edward Alite publiceerde onlangs met de beroemde maffia-chroniqueur George Anastasia een boek over de Gotti-clan, waarvan hij zelf ooit deel uitmaakte. Daarin maakt hij korte metten met de mythe dat Gotti sr. een soort echte versie was van Don Corleone, de hoofdpersoon van The Godfather. Valse romantiek, meent Alite. Gotti jr. sloeg terug met een eigen boek over zijn vader. Journalist Erik Brouwer zocht contact met Alite, belde met hem en correspondeerde uitgebreid via e-mail.

In een barretje in Amsterdam, niet ver van het Centraal Station, zat in de zomer van 2003 een gebruinde, niet heel grote vent met koude, bruine ogen, donkere haren die hij met veel gel achterover had gekamd en armen waaraan je nog steeds kon zien dat hij in zijn jeugdjaren een van de meest talentvolle boksers van Queens, New York, was geweest. Gangster John Edward Alite droeg een Rolex van tachtigduizend dollar met diamantjes, zijn shirtjes waren aan de krappe kant waardoor zijn spieren extra goed uitkwamen, in zijn nek zaten tatoeages die naar de dood verwezen.

Honkbalknuppel

Niemand van de stamgasten wist dat deze geblokte vent in de straten van New York werd gevreesd als een legendarisch gewelddadige tough guy die lange tijd de beste vriend en rechterhand was van John Gotti jr., de zoon van de iconische maffiabaas John Gotti sr. en volgens de Amerikaanse overheid de opvolger van zijn vader als leider van de Gambino-misdaadfamilie. De vooraanstaande maffiaschrijver George Anastasia schreef in zijn onlangs verschenen boek Gotti’s Rules. The Demise of the American Mafia: ‘John Alite was een moordenaar, drugsdealer en een thug. Gedurende zijn 25-jarige carrière als gangster mishandelde hij mensen: stak ze, schoot ze neer, sloeg ze met pijpen, ploertendooiers en honkbalknuppels.’

Anastasia overdreef niet. Alite werd eens gebeld door een vriend die door drie leden van een motorbende in elkaar was geslagen met kettingen en knuppels. Hij kleedde zich aan, pakte zijn honkbalknuppel en scheurde in zijn Corvette naar het café. Hij smeet de deur open en vroeg wie zijn vriend had gemolesteerd. Een biker zei: ‘Bemoei je er niet mee.’ Alite was vroeger een uitstekende honkballer en haalde uit alsof hij de bal Yankee Stadium uit wilde jagen. Er kwam een tweede langharige in een leren jack op hem af, uithalen, homerun, derde vent, opnieuw een homerun. De dag erna gingen twaalf bikers naar hem op zoek. Alite stak een van hen in zijn dij en vertelde bij wie hij hoorde en hoe hij heette. Hij voegde eraan toe: ‘Zoek me nog eens en ik vermoord jullie allemaal.’ Nooit meer iets van gehoord.

Een ander verhaal waarover hij graag mocht pochen, speelde zich af in de kroeg van twee corrupte agenten uit New York. Een man ergerde zich aan Alites zijden sjaaltje en begon eraan te sjorren, Alite kraakte de kaak van de vent met een Tyson-achtige rechtse, pakte zijn revolver en schoot de sjaaltjessjorder in zijn borst. De agenten verhandelden drugs van onder de toonbank dus die durfden hem niet te arresteren. Minder trots was Alite op een uit de hand gelopen ruzie met zijn neef om geld. Alite timmerde hem op zijn hoofd met zijn pistool en schoot zijn neef in heup en been, dat in het ziekenhuis moest worden geamputeerd. ‘Out of control,’ noemt hij de man van toen.

Hitmen

Alite kwam naar Amsterdam nadat hij zijn tweede vrouw Claudia had laten overvliegen naar Barcelona met tienduizend dollars cash. In de Catalaanse badplaats Sitges raakten ze aan de praat met een gezette man die pochtte een belangrijk man in Amsterdam te zijn en ze aanraadde naar Nederland te gaan. De dag erna kocht Alite een vliegticket, bij zijn aankomst in Amsterdam ging hij ‘op zoek naar mensen die dingen voor elkaar konden krijgen’ en hem konden onderbrengen op een plek die hij in noodgevallen snel kon verlaten. Interpol en de FBI waren al jaren naar hem op zoek, de hitmen van Gotti jr. probeerden Alite al een keer te vermoorden en wilden dat vast opnieuw doen.

Alite inspecteerde woonboten om te huren, jogde elke ochtend over de Amsterdamse grachten, ging naar lokale restaurants en bars om criminelen te ontmoeten, betaalde overal met cash, bezocht de hoerenbuurt en stripclubs en ging vreemd als Claudia al lag te slapen. Via Deense drugshandelaren die hij kende uit Barcelona en hem hadden geholpen aan acht valse paspoorten ontmoette hij een vent om een handeltje mee op te zetten. De dealer kwam aanrijden op een fiets, Alite plaagde hem daarmee, de dealer antwoordde dat alle Amsterdammers zich zo voortbewegen en dat hij zo minder snel zou opvallen. Alite besloot geen zaken met hem te doen toen hij hoorde hoe lastig het was om drugs vanuit Amsterdam naar het buitenland te smokkelen en kreeg de tip naar Parijs te gaan om mee te doen aan een overval.

Na zes dagen te hebben rondgehangen rond de Warmoesstraat – doorgesnoven, high, dronken door cognac, Guinness en whisky – wandelden Alite en Claudia langs de bel- en toeristenwinkels op het Damrak naar het Centraal Station om een eersteklaskaartje te kopen voor de hogesnelheidstrein naar Parijs. Hun coupé was luxe, de Hollandse weilanden en velden en uitstekend onderhouden boerderijen leken hem een rust te geven die hij een tijd niet had gevoeld. Alite was al lang voortvluchtig, hij dacht steeds vaker aan slechte dingen die ooit goed leken. Hoe was het zover gekomen? Was dit waar hij vroeger van droomde? Op de vlucht, ver weg van New York, ver weg van zijn kinderen? Hoe zag zijn toekomst als wereldwijd gezochte gangster eruit? Wat was de zin van zijn leven?

Er waren geen eenvoudige antwoorden. Alite moest toegeven dat hij altijd had genoten van de macht, het geld, de status en de vrouwen die hij door het criminele leven kreeg. Bovendien was Alite in tegenstelling tot de vriend die zijn aartsvijand zou worden – Gotti jr. – een ‘gentlemangangster’. Dat maakte hij zichzelf tenminste wijs.

Straatintuïtie

De TGV maakte een tussenstop in Brussel en denderde langs wijnvelden en Franse boerderijen richting Gare du Nord. Er stapten nieuwe mensen in, rechts van Alite en Claudia ging een aantrekkelijke vrouw zitten. Alite vermoedde meteen dat ze een undercoveragente was; ze staarde te veel en leek een beetje zenuwachtig. Claudia dacht dat ze hem gewoon een knappe vent vond, maar Alite voelde dat er iets mis was. ‘Straatintuïtie’, volgens hemzelf.

Hij keek om zich heen. In een andere coupé zaten twee verdachte mannen de krant te lezen. Hij fluisterde naar Claudia dat ze langzaam moest weglopen, maar dat deed ze niet. Ze dacht dat hij paranoïde was, wist niet dat Alite zaken deed met Colombiaanse drugsdealers van het kartel en de Albanese maffia.

De trein stopte, er stormden zes agenten naar binnen die pistolen op hun hoofden zetten. Alite keek naar Claudia, ze deed haar handen omhoog, begon hysterisch te huilen en smeekte Alite zich niet te verzetten. De handen van de hoofdagent beefden oncontroleerbaar, zijn stem klonk nerveus toen hij zei dat ze wisten wie hij was. Hij ontkende, ze hadden geen arrestatiebevel en konden geen wapens, valse paspoorten of drugs vinden. De hoofdagent vertelde Alite dreigend dat hij het land meteen moest verlaten. Dat heeft hij toen maar gedaan.

Achttien maanden later werd John Edward Alite toch gearresteerd in Rio de Janeiro. Hij kwam terecht in een gevangenis waar de omstandigheden zo slecht waren dat deze inmiddels door de overheid is gesloten. Na een jaar deed de gringo het ondenkbare: hij besloot zijn misdaden te bekennen aan de Amerikaanse overheid in ruil voor strafvermindering en werd in 2009 de kroongetuige op het moordproces van de man die ooit zijn beste vriend was: John Gotti jr. ‘Ik geloofde in iets dat niet bestaat,’ zei Alite toen ik hem later sprak.

Gotti-mythe

De eerste keer dat ik contact had met John Edward Alite was begin februari 2015. Door mijn interesse voor de Amerikaanse maffia hoorde ik over het boek dat hij had gemaakt met George Anastasia, hoogstwaarschijnlijk de beste schrijver over de Amerikaanse maffia. Het was me al langer opgevallen dat vooral Gotti sr., overleden in 2002, door veel Amerikanen wordt geromantiseerd als de gangster die het dichtst van alle Amerikaanse maffiosi in de buurt kwam van Don Corleone in The Godfather. In een voorpublicatie las ik hoe Alite in zijn boek de Gotti-mythe wilde ontkrachten, Anastasia noemde vader en zoon Gotti ‘Bullies in dure pakken’ en Gotti sr. ‘de verpersoonlijking van de ik-generatie in de maffia’. Wat ik onweerstaanbaar grappig vond was dat Gotti jr. zijn eigen boek In The Shadow of My Father vervroegd liet uitbrengen toen hij hoorde over Alites beschuldiging. Hij begon een zorgvuldig georkestreerde media-campagne om Alite zwart te maken en de Gotti-mythe in stand te kunnen houden.

Ik stuurde een e-mail naar www.johnalite.com en kreeg binnen een paar uur van zijn manager te horen dat ik Alite kon ‘contacteren om arrangements’ te maken, wat dat ook mocht inhouden. Ik bestelde de e-bookversie van Gotti’s Rules, begon snel te lezen en raakte ook geïntrigeerd door zijn persoonlijke verhaal. Alites eerste kennismaking met de maffia was toen zijn vader hem op achtjarige leeftijd meenam naar een illegale pokerwedstrijd in The Bronx. De belangrijkste deelnemers droegen dure pakken en designerschoenen, hun haren roken naar sigaren en brillantine, ze hadden bijnamen als Little Al, Vito, Old Man Frankie, Blackie en Big Jack. Bij thuiskomst vroeg Alite zijn vader wie die mannen waren. Matthew Alite gaf een antwoord dat zijn zoon nooit zou vergeten: die pokerjongens leefden in ‘een afzonderlijke wereld’. Alite begreep niet wat zijn vader hiermee bedoelde en de verwarring werd nog groter toen hij zei: ‘Vraag dit soort mannen nooit om een gunst, John. Als ze toestemmen sta je bij ze in het krijt and then they will own you.’

Alite voelde zich ondanks de waarschuwing aangetrokken tot de ‘afzonderlijke wereld’ waarover zijn vader sprak, maar hij leek een deugdzaam leven te gaan leiden toen hij een honkbalbeurs kreeg en naar Florida verhuisde om te sporten en te studeren. Alite raakte geblesseerd aan zijn elleboog, de dokter vertelde dat hij zijn droom profhonkballer te worden moest opgeven. Alite was de mannen in de sigarenrook achter die pokertafel nooit vergeten, sloot zich aan bij een gang, pleegde overvallen, stak mensen neer om ontzag te krijgen en ging handelen in drugs. Via een beruchte straatcrimineel en cokedealer genaamd Gebert kwam hij in contact met John Gotti junior, de niet heel slimme zoon van een opkomende maffiaso in de Gambino-misdaadfamilie die bekendstond om zijn gewelddadigheid en ambitie: John Gotti senior.

Geliquideerd

De maffiawereld veranderde aanzienlijk op 16 december 1985 toen de baas van de Gambino-familie Paul Castellano en zijn chauffeur voor de ingang van Sparks Steak House in Midtown Manhattan werden geliquideerd door drie mannen. Capo Gotti sr. had de moord besteld zonder toestemming van The Commission, een geheime organisatie die werd geleid door de bazen van de belangrijkste Amerikaanse misdaadfamilies, en zag er vanuit zijn auto op toe dat alles goed zou verlopen. Iedereen in de maffiawereld wist zeker dat Gotti het volgende dodelijke slachtoffer zou zijn, maar hij overleefde een aanslag en werd tot verbazing van velen de nieuwe baas van de Gambino-familie.

Alite trok in die tijd bijna elke dag op met Gotti jr. en moest zich elke woensdag melden bij de Ravenite social club van Gotti sr. in Little Italy. Hij luisterde, keek, leerde, verdiende geld, won vertrouwen, klom op en zag Gotti sr. uitgroeien tot de beroemdste gangster van de wereld. Wat Gotti sr. onderscheidde van zijn voorgangers en collega-maffiosi uit New York was een Al Capone-achtige zichtbaarheid. Hij droeg pakken van tweeduizend dollar, gaf interviews, organiseerde buurtfeesten, deelde geld uit, signeerde posters voor fans en ging met ze op de foto. In de arme Italiaans-Amerikaanse wijken in Queens en Brooklyn benaderde Gotti seniors status die van een heilige en The Dapper Don – een verwijzing naar zijn verfijnde kleding- en haarstijl en uitzonderlijk dure manchetknopen – werd helemáál een legende nadat het tijdschrift Time hem in 1986 op de voorpagina zette. De cover was gemaakt door Andy Warhol, die Gotti net zo portretteerde als eerder Marilyn Monroe. Later zetten ook People, The New York Times Magazine en New York Magazine Gotti sr. op de voorkant. Hij was de gangster met het hart van goud, de Che Guevara van de Amerikaanse maffia, een troetel-Godfather, de Amerikaans-Italiaanse Holleeder maar dan veel beter gekleed. Het eerste boek dat volledig over Gotti sr. ging kwam uit in 1986 en heet Mob Star.

Enforcer

Alite was een van de beste vrienden van Gotti jr. toen Paul Castellano werd gedood en Gotti sr. hem opvolgde als baas. Hij imponeerde als enforcer (iemand die de macht van de maffia op de straat handhaaft), ging samenwerken met Gotti jr., verdiende 100.000 dollar per week als drugshandelaar, overvaller, loanshark en bookmaker, droeg Brioni-pakken, Bruno Magli-schoenen en Rolexen, reed in Ferrari’s, Porsches en Corvettes en kocht tien huizen, waaronder een villa van vijftien hectare met een zwembad, een kast vol Uzi’s, pistolen, revolvers en machinegeweren en een bokszaal op een zwaarbeveiligd landgoed vol waakhonden en prikkeldraad in Voorhees, New Jersey. Alite verdiende naar eigen zeggen tussen de 50 en 75 miljoen dollar voor de Gambino-misdaadfamilie.

Zijn band met de Gotti’s werd steeds hechter, soms logeerde hij bij junior en sliep op de sofa van seniors grote huis in Howard Beach, een van de beste wijken van Queens. Hij hoorde de ruzies van zijn baas met diens vrouw en zag van dichtbij hoe meedogenloos de populairste gangster van Amerika was. Op 18 maart 1980 reed een buurman Gotti’s twaalfjarige zoontje Frankie per ongeluk dood voor hun huis, drie dagen later werd deze John Favara ontvoerd door vier mannen die hem op de stoep van een restaurant in een auto sleepten. Sindsdien wordt hij vermist.

De FBI heeft de verdwijning nooit kunnen oplossen, maar Alite kreeg van Gotti jr. te horen dat John Favara was vermoord, ontleed en begraven. Gotti’s vrouw Victoria wilde de buurman dood, al was het maar omdat John Favara geen excuses voor het ongeluk had aangeboden en geen bloemen stuurde bij de wake. Voor Gotti sr. had de moord nog een ander voordeel, vertelde junior aan John Alite. Het liet aan alle gangsters en wannabes in New York en omstreken weten dat niemand iets moest flikken bij The Dapper Don. John Gotti was niet alleen een extreem populaire media-gangster maar ook een ijskoude man die zelfs moorden durfde te bestellen terwijl de FBI hem 24 uur per dag in de gaten hield.

Geheimen

Alite kreeg vaker dit soort geheimen te horen. Gotti jr. en sr. vertrouwden hem, samen met junior kreeg hij de leiding over een crew die een miljoen dollar per maand omzette door een groot deel van de cocaïne-distributie in Queens, Brooklyn en Long Island te controleren. Een van hun assistenten was Wilfred Willie Boy Johnson, een gangster met Indiaanse en Italiaanse roots die door Gotti sr. misprijzend ‘Half Breed’ werd genoemd. In augustus 1988 kreeg Willie Boy zes kogels in zijn hoofd en lichaam. Het eerste schot was al dodelijk, de andere schoten werden afgevuurd als waarschuwing aan anderen. Gotti jr. schepte tegenover Alite op dat hij de vluchtwagen mocht besturen, Alite vond dat niet iets om trots op te zijn. Hij mocht Willie Boy graag, niet lang voor zijn dood had hij nog een uitvoerig gesprek met hem. Willie Boy was inmiddels vijftig, te laat om the life te verlaten maar voor Alite zag hij nog kansen. Willie Boy waarschuwde hem voor de Gotti’s en zei: ‘Je hebt geen vrienden als je in de maffia zit.’ Pas veel later begreep Alite dat Willie Boy gelijk had.

Het kwaad was toen al geschied. Een van de interessantste passages uit Alites en Anastasia’s boek is de integrale weergave van een zogeten ‘302-verslag’ van een geheime proffer session van Gotti jr. met de FBI. Dat betekent dat Gotti jr. heeft meegewerkt met de overheid en belastende informatie heeft verstrekt over onder meer Alite.

Schorre stem

Ik stuurde Alite een e-mail om een belafspraak te maken. Om drie uur in de ochtend Amerikaanse tijd stuurde hij een e-mail terug, vijf uur later kreeg ik hem verrassend uitgeslapen aan de telefoon. Hij stond in een restaurant in New Jersey, liep naar buiten en zei onder meer: ‘Ik ken junior sinds 1981. Hij was altijd al een vervelend, verwend jongetje maar ik had hem nodig om bij zijn vader te komen. Mensen zeiden dat ik zijn rechterhand was. Dat is waar maar ik was toch voornamelijk zijn babysitter.’

Alite sprak zo een uur met schorre stem en een plat New York-accent in een hoog tempo door. De meeste dingen die hij zei kwamen op het volgende neer:

a. Gotti junior is een rat (verrader).

b. Gotti junior is een rat.

c. De Gotti’s worden ten onrechte verheerlijkt.

d. Gotti junior is een rat.

Later lukte het hem toch zo nu en dan over andere dingen te praten. De ommekeer in zijn leven kwam in 2004, zei Alite. Na zijn tijd in Barcelona, Amsterdam en Parijs reisde hij via het veilige Cuba van Fidel Castro en het Venezuela van Hugo Chávez naar Brazilië, waar hij een appartement huurde aan de Copacabana. Er waren mooie vrouwen, hij snoof en zoop, Rio de Janeiro was de perfecte stad om voorgoed voortvluchtig te blijven. Op een dag stormde er een SWAT-team binnen, boven zijn appartement cirkelde een helikopter, voor zijn deur stonden bijna tien politiewagens. Het nieuws van zijn arrestatie werd groot gebracht, in de grootste Braziliaanse krant stond ‘Koning van de misdaad gearresteerd in Rio’, tv-journalisten stonden schreeuwend bij zijn penthouse en noemden hem ‘maffialeider’ en ‘hitman voor de legendarische Gotti’.

Hij belandde in Presidio Ary Franco, een van de slechtste gevangenissen van Brazilië en volgens Alite een ‘hellhole’ met ratten die hem bij het plassen of poepen in een gat in de cel geregeld in zijn ballen en kont beten. Alite dacht weer na over zijn leven en kwam net als in de trein van Amsterdam naar Parijs tot de conclusie dat hij het maffialeven en de Gotti’s net als vele anderen had geromantiseerd. Zoals George Anastasia in zijn voorwoord van Alites boek schreef: ‘Eer, loyaliteit, nobelheid? Lees The Godfather.’

Informant

In december 2006 bepaalde een Braziliaanse rechtbank dat Alite mocht worden uitgeleverd aan Amerika. Hij reisde in een Gulfstream naar Tampa, Florida, sprak daar weken met de FBI en bekende in het diepste geheim twee moorden, vier moorden waaraan hij had meegewerkt, acht schietpartijen en talloze gewapende huisovervallen en gewapende overvallen in New York, Pennsylvania en Florida. Toen Alite hoorde dat bijna al zijn voormalige ‘zakenpartners’, onder wie Gotti junior, zich tegen hem hadden gekeerd, besloot Alite een informant – vijanden noemen Alite een ‘rat’ – te worden voor de overheid. Zijn eerste getuigenis was tegen een van Gotti seniors belangrijkste huurmoordenaars, en Alite werd de kroongetuige tegen Gotti jr. op een proces dat door de Britse kwaliteitskrant Observer een ‘Real life Sopranos tale of brutal murder and high living’ en de ‘maffiarechtszaak die alle andere maffiarechtszaken overbodig maakt’ zou worden genoemd.

De rechtszaak ‘United States versus John Gotti junior’ ging in 2009 van start in het Manhattan Federal Court in New York; Alite getuigde voor het eerst op 21 september. Journalisten van tabloids en serieuze kranten zaten naast nors kijkende gangsters van de Gambino-familie en familieleden van slachtoffers en John Gotti Jr, de verdachte, nam plaats achter een lange tafel naast drie dure advocaten en lachte naar zijn moeder. Rechter Kevin Kansel sloeg met zijn hamer, de stergetuige van het proces kwam de rechtszaal binnen in een grijs gevangenispak. Gotti zat tegenover hem, had zijn soberste bril opgezet en zag er in zijn blauwe, niet heel dure pak uit als een keurige, ietwat saaie zakenman.

Leugens

Op de eerste dag van zijn een week durende getuigenis werd er een foto getoond van Gotti jr. met Alite op het huwelijk van juniors zus Victoria en een foto van Gotti jr., die het achttien maanden oude zoontje van John Alite in zijn handen houdt. Plezier onder onpartijdige maffiafilmliefhebbers op de publieke tribune: Gotti jr. was The Godfather van Alite jr. De stilte keerde terug toen Alite vertelde over zeven moorden waarbij John Gotti junior was betrokken, hijzelf bekende ‘minstens’ 35 mannen te hebben neergeschoten, het merendeel op juniors bevel. Minstens zes daarvan leven nu niet meer. Er ontstond onrust in de zaal toen Alite onthulde een affaire te hebben gehad met juniors zus Victoria. Haar moeder rolde met haar ogen en schreeuwde: ‘Allemaal leugens!’ Victoria Gotti jr. huilde en zei: ‘Mam, negeer het.’

Tabloidjournalisten genoten het meest van zijn verhaal over George Grosso, een dopedealer uit Queens die volgens de Gotti’s had gesproken over het drugsdealen van vader en zoon Gotti. Alite schoot in december 1988 op Gotti’s bevel drie kogels door zijn achterhoofd, spuugde op hem en noemde Grosso ‘son of a bitch’ en ‘cocksucker’. Het lijk werd gedumpt, Alite smeet het moordwapen in een meer, ze reden naar Esquire Diner in Queens om iets te eten. De openbare aanklager vroeg: ‘Wat bestelden jullie?’

‘Cheeseburgers met extra kaas.’

‘Wat deden jullie daarna?’

‘Junior en ik reden naar een nagelsalon.’

‘Wat deden jullie daar?’

‘We kregen een manicure.’

Het verhaal was nog niet afgelopen. Gotti jr. en Alite hadden een ontmoeting met Gene Gotti, de broer van Gotti sr., een capo in de Gambino-familie en een van de grootste heroïnedealers uit New York. Gene Gotti informeerde of Grosso wel echt dood was, junior en Alite stapten in de auto om voor honderd procent uit te sluiten dat hij de kogels had overleefd. Bij de plaats delict stonden agenten, medici en een lijkschouwer, het lijk lag tussen rode tape. Gotti reed langzaam voorbij, schoot in de lach en zei: ‘Hij ziet er niet zo goed uit.’

Springen

Een andere opzienbarende getuigenis ging over John Cennamo, een dealer die zich in 1984 achter een zelfservicewasserette in St. Albans, New York met een witte trui ophing aan een laaghangende boomtak. De politie noemde het zelfmoord, volgens Alite werd hij gedood door een hitman van Gotti sr. en twee vertrouwelingen. Gotti jr. was door Cennamo aangewezen als de opdrachtgever voor de moord van een neergestoken drugsdealer, als wraak moest Cennamo dood. In 1984 lag Alite in het ziekenhuis nadat hij weer eens was beschoten. Junior kwam langs met wat crewleden en maakte een grapje over hoe Cennamo ‘hulp kreeg bij zijn dood’. Gotti jr. deed voor hoe de drie Gambino’s een touw om Cennamo’s nek wikkelden en zeiden: ‘Okay, nu springen!’ Zijn crewleden moesten daar hard om lachen.

Later in het proces gaf John Alite voor het eerst aan voorgoed uit de maffiawereld te willen stappen. Hij keek de juryleden aan en zei: ‘Eén verkeerde stap en je kan worden gedood. We denken allemaal dat we slimmer zijn dan alle anderen. We liegen alleen maar en wat we voornamelijk doen is het vermoorden en pijn doen van mensen.’

Ze geloofden hem niet, na elf dagen overleg werd het een mistrial. Meerdere juryleden zeiden na afloop dat ze vooral Alite wantrouwden.

De kroongetuige van het Gotti-proces werd zelf op 26 april 2011 tot tien jaar veroordeeld. Alite zat toen al zes jaar vast en kwam vrij in 2013. Hij ging meteen in therapie om te genezen van zijn ‘geweldsverslaving’, zoals hij het noemt, en nam de opmerkelijke beslissing niet onder te duiken maar een nieuw leven te beginnen als regular guy. Alite trok in bij zijn zoons, daar woont hij nu nog steeds.

Toen ik hem vroeg naar de rechtszaak zei Alite: ‘Ik kon niet wachten om Gotti junior verbaal te misbruiken en de wereld te laten weten hoe incompetent hij was als baas en hoe hij me eens achterliet toen ik was neergestoken of over de keren dat ik schietpartijen voor hem opknapte en hij er snel vandoor ging. Ik wilde de wereld laten weten hoe hij me een aantal jaar eerder had verraden en hij anderen vertelde me koud te maken. Ik zag het als een kans de waarheid over de Gotti’s te vertellen. De New York Daily News gaf hem onlangs vijf pagina’s de ruimte om zijn boek te promoten, alsof hij de leider van een groot land was. Het was voor mij een zoveelste bevestiging dat tabloidjournalisten de mythe van de Gotti’s helemaal niet willen ontkrachten. Ze hebben er baat bij dat junior en senior mythische figuren blijven, verkopen er extra kranten door. Waarom meldden ze niet dat junior het tegendeel is van wat de media van hem wilden en willen maken? Hij is geen maffia-Rock & Rollheld maar een rat.’

Pussy’s

Ik vermoedde het al langer maar de bewijzen dat John Alite geobsedeerd was door Gotti junior, en andersom, werden steeds sterker. Op woensdag 25 februari 2015 ontving ik een e-mail van John Alite in zijn idiosyncratische, niet altijd grammaticaal correcte taalgebruik: ‘Hij doet CNN deze week Gotti. Hij doet alleen shows die hij kan dicteren. Het tempo staat niet toe vragen te stellen tenzij ze door hem zijn voorbereid. Al die journalisten zijn echt pussy’s die hem toestaan te liegen & de show shit te laten zijn. Nu heb je kennis van wat hij op dit moment aan het doen is. Thanks John.’

Een paar dagen later kreeg ik een volgende e-mail: ‘Als je Gotti gaat interviewen zou ik graag willen dat je hem gerichte vragen stelt. Ik kan ze je schrijven. Ik ken hem het beste maar hij zal ze niet beantwoorden. Heb je he’s website gezien? Die heeft hij sinds ik een website heb. Toen we jong waren imiteerde hij al alles wat ik deed. Hij is niet slim genoeg om zelf dingen te verzinnen.’

Na veertien zeer gedetailleerde vragen sloot hij af met: ‘Hem & zijn vaders verhaal is gebaseerd op leugens misleiding & fantasie. Ik weet dat omdat ik de huurmoordenaar was van zijn vader en juniors babysitter. Hoop dit helpt je. Thanks John.’

Begin maart schreef Alite: ‘Hoe kan hij zendtijd krijgen bij 60 Minutes (CBS-programma) & zo arrogant liegen terwijl iedereen weet dat hij heeft samengewerkt met de overheid? Nu probeert hij te zeggen dat hij slechts een beetje samenwerkte met de overheid & ze heeft gemanipuleerd. Dat is als zeggen ik heb haar alleen maar een beetje zwanger gemaakt. (…) Wat zou z’n vader zeggen wat hij is & wat zou zijn bevel aan mij zijn met hem te doen? Simpel. Dood de rat maar martel hem eerst & snij zijn tong eruit. Stop het in de zak van zijn shirt als ze hem vinden.’

Streng

Op andere momenten stuurde Alite me nieuws over Gotti en zichzelf op maffiawebsites en e-mails met links van radio- en tv-talkshows waar hij te gast was om over zijn boek en zijn vijand te praten. Op een avond zat hij bij het programma One-on-One With Steve Adubato, een strenge oudere man met grijze haren. De presentator keek ernstig in de camera en zei: ‘Ik ben Steve Adubato en ik heb vandaag twee zeer interessante gasten.’ Alite was net naar de kapper geweest en zat uiterst relaxed op de bank naast George Anastasia, een zakdoek bungelde uit de zak van zijn nette grijze jasje.

Steve Adubato leek streng te beginnen en confronteerde Alite met de uitspraak van een bevriende journalist van Gotti jr., die hem een ‘very lowlevel guy’ noemde. Het was een opzetje want hierdoor kon Alite vertellen dat hij juniors ‘persoonlijke bodyguard’ was en, daar was-ie weer, ‘his babysitter’. Op Alites bruiloft was junior zijn best man, op het huwelijk van juniors zus Vicky werd hij gevraagd als een van de eregasten. Alite was zo inside als maar kon.

Anastasia, een keurige man van 65 jaar die tot zijn pensioen werkte als misdaadverslaggever van de Philadelphia Enquirer en meerdere New York Times-bestsellers heeft geschreven, voegde eraan toe dat hij alle verhalen van Alite uitvoerig heeft geverifieerd. Hij klonk zoals altijd uiterst betrouwbaar toen hij zei: ‘John Gotti junior probeert de waarheid te spinnen. Alite vertelt de waarheid.’ De gebruinde vent naast hem op de bank knikte.

Maffiacodes

Steve Adubato stelde een volgende retorische vraag: ‘Het R-woord (Rat), John, hoe denk je daarover?’

Alite begon meteen over het gesprek van Gotti jr. met de FBI. Steve Adubato veinsde verbazing, Alite vertelde over het vijf pagina’s lange 302-document over Gotti juniors geheime sessie met de FBI. Hij liet een pauze vallen. ‘Tijdens mijn rechtszaak noemde ik hem vaak Whitey Bulger.’

‘Waarom?’ vroeg Steve Abudato.

‘Die werkte ook samen met de overheid terwijl hij moordopdrachten bleef geven en stelen. Dat noemen wij een double dipper.’

Nieuwe retorische vraag: ‘Wat is het nut van dit boek? Die wereld bestaat toch bijna niet meer. Waarom is het relevant?’

Anastasia zei heel snel: ‘Het ontkrachten van mythes.’

‘Maar ze hebben toch regels? Geen drugs?’

‘Nee, dat is een van de grootste mythes die in ons boek worden ontkracht. De Gotti’s zaten zwaar in de drugsbusiness. Ondanks dat dit volgens de echte maffiacodes streng was verboden.’

Nog maar eentje dan. ‘George, is Gotti teruggetreden uit de maffia zoals hij beweert? Je lacht. Kan dat eigenlijk wel?’

Natuurlijk kon dat niet.

De laatste woorden waren voor Alite, die spijt betuigde voor de slechte dingen die hij had gedaan en zei: ‘I was garbage. Dat geef ik toe.’

‘Vuilnis?’

‘Ik was geen Martin Luther King nee.’

‘Niet?’

‘Nee. Maar nu geef ik aan jongeren de boodschap door dat het maffialeven ten onrechte wordt verheerlijkt en dat de Gotti’s een familie van low lifes en circusartiesten vormen. Het grote publiek weet dat niet. Ze worden nog steeds afgeschilderd als prinsen op het witte paard en daarom is het belangrijk te weten wat de waarheid is, zoals dat junior Gotti een rat is.’

Steve Abudato rondde af. ‘Waarvan heb je het meeste spijt?’

‘The life. Daarom probeer ik nu duidelijk te maken dat het trash is. Not glamourous at all.’

Geblokt

Alite groeide uit tot een mediaster, de Gotti sr. onder oud-gangsters. Hij toerde door Amerika voor signeersessies, trad op in radioshows, gaf lezingen en maakte zijn Europese tv-debuut in de Britse ITV-serie The Mafia With Trevor McDonald, die volgens pr-manager van ITV Lisa – ook deze e-mail stuurde Alite me door – ‘ongelooflijk goed zou worden gepromoot omdat het tv-kanaal er grote verwachtingen van heeft’. Sir Trevor McDonald, een keurig geklede zwarte man van 75 jaar met een bril, grijswitte, dunner wordende krulletjes en een pukkel op zijn linkerwang, liep in de eerste scène door een fraai ogende buitenwijk ‘even buiten New York’ en zei: ‘Ik sta op het punt een man te ontmoeten die in zijn wijk Queens bekendstond als Sheriff en werd ingeschakeld om de wil van de maffia op de straten af te dwingen. Hij is een getrainde moordenaar. Zijn naam is John Alite.’

Alite deed de deur open, McDonald ging naar binnen en stelde zich voor aan Alites zonen, die de huur van het huis betaalden en net zo geblokt bleken te zijn als hun vader.

De tweede zoon Johnny kreeg de vraag hoe het was om met zijn vader te wonen. Zijn armen waren tot zijn schouders volgetatoeëerd.

‘In het begin was het lastig. Ik groeide op zonder vader, was het niet gewend, we maakten vaak ruzie. Hij wilde de baas spelen, ik accepteerde zijn autoriteit niet.’

‘Hoeveel wist je van zijn misdaden?’

‘Je voelt het, maar ik had er geen idee van wie hij precies was. Als je dat ontdekt, wow.’

Alite sr.: ‘Hij wist het onderbewust. Op zijn zevende nam ik hem eens mee in de auto toen ik een vent tegenkwam die ik pijn moest doen. Ik stapte uit en schoot hem dood. Mijn zoon hoorde knallen, ik vertelde hem dat het vuurwerk was. Daarna klonk het geluid van sirenes, dus hij moet ergens wel hebben geweten wat er echt aan de hand was. Sindsdien zeg ik tegen Johnny dat hij al op zijn zevende zijn eerste hit heeft meegemaakt.’

The Mafia With Trevor McDonald trok 4,5 miljoen kijkers, ITV was daar zeer tevreden mee. Alite werd populair in Engeland en hij ontving fanmail, voornamelijk van oude en jonge vrouwen die hem complimenteerden met zijn uiterlijk en nooit iets zeiden over zijn misdaden.

Er ontstonden Gotti- en Alite-kampen. Of ik het nu wilde of niet, ik ging steeds meer tot het Alite-kamp behoren. Op een dag schreef hij: ‘Ik weet door onze gesprekken dat jij hem & zijn familieonzin doorziet. Thanks, John.’ Gotti jr. wilde me geen interview geven toen hij hoorde dat ik verschillende gesprekken met Alite had gevoerd.

Realitysoap

De weken na Alites onstuitbare opmars als vermeend-hervormde knuffelgangster verzonnen Gotti-discipelen en juniors kinderen, neven – jarenlang de hoofdpersonen in de realitysoap Growing Up Gotti – en zussen Vicky en Angel campagnes op social media om ‘A-Rat’, zoals ze hem noemden, in diskrediet te brengen. Het begon op 26 maart 2015 met de twitteraccount @Johnalitelies, daarna creëerden ze ook nog eens @Johnaliteratted. Binnen een paar dagen verschenen er 378 tweets over ‘A-Rat’, zoals:

‘Mijn naam is @John Alite # John Alite Lies en als ik naar de Hel ga dan zullen ze gesmolten kaas vanuit het vagevuur op me laten vallen zodat ik stik.’

‘Mijn naam is @John Alite en op een dag zal ik knocked the fuck out worden door @JohnJrGotti.’

‘Mijn naam is @John Alite en ik sla mijn vrouw, verliet mijn kinderen en wil een filmdeal als Gotti’s bitch.’

Omdat Alite in een Braziliaanse gevangenis had gezeten gingen de Gotti’s ervan uit dat hij vast en zeker was aangerand. Daardoor hadden vele tweets een homofobe insteek:

‘Mijn naam is @John Alite en ik ben in mijn culo genomen in Brazilië.

‘My name is @John Alite and I voted for the asshole party.’

‘@John Alite, die snee in je lip, komt dat door de sperma in Brazilië?’

Andere tweets bespotten de huidskleur van Alites donkere pleegzoon of ze schreven dingen als:

‘Sommige mensen vechten tegen ISIS, sommigen vechten tegen RATTEN.’

‘Juniors book is outselling yours 3 to 1!’

‘Iedereen die @John Alite ooit heeft ontmoet weet hoe verwerpelijk hij is. Hij heeft het over zichzelf afgeroepen publiekelijk te worden verwoest.’

Nieuwe maffia: een twitteroorlog.

Pesterijen

Het gepest werd erger en erger, hij was een clown, homo, rat, zijn pleegkind was een nikker, hij stelde niets voor op de straat, junior en senior kenden hem nauwelijks. A-Rat zou snel sterven en de Gotti’s en hun discipelen bedreigden zelfs zijn familie, George Anastasia en Britse Alite-fans die hem op Facebook prezen voor zijn optreden in de ITV-serie.

Ik vroeg Alite bezorgd om een reactie en werd aanvankelijk gerustgesteld. Twee weken en honderden digitale pesterijen later leek de kalmte te zijn verdwenen. Een beginnend journalist genaamd Chris Kasparoza sloot zich aan bij het kamp-Gotti en viel hem aan op Twitter en in een digitale open brief, de zoon van Gotti jr. – amateurkickboxer John jr. Gotti – plaatste onder de hashtag #TeamGotti verheerlijkende teksten over zijn vader en opa (‘We zullen in geen vijfduizend jaar een iconisch man zoals hij zien’, ‘Mannen van staal. Trots hun zoon en kleinzoon te zijn’) en daagde A-Rat steeds weer uit. De Gotti’s en hun discipelen schreven beledigende teksten op Alites Facebookpagina. Hij liet ze blokken, op @John Alite Lies kwam te staan: ‘Mijn naam is John Alite en vandaag heb ik mensen aangegeven en ze geblokt omdat ze me “pestten” op Facebook. Ik ben een RAT!’ Later dreigden ze met ‘verrassingen op korte termijn’, het ging ‘GREAT!’ worden. Retweet van @JohnJRGotti, juniors zoon: ‘U go to war with one of us u go to war with all of us simple as that.’ Eerder schreef hij al: ‘Legendes sterven nooit maar ratten sterven duizend doden.’

De Gotti’s vonden het nog niet genoeg en zetten een website op met de titel Alites Rules, Exposing The Rat. Op de homepage was een grote foto van Alite afgebeeld, links achter hem stond ‘LIAR’, rechts: ‘LIES’, bij zijn rechterschouder stond ‘RAT’ en links nog maar eens ‘LIES’. Alites zonen werden inmiddels ook bedreigd, de verleiding om ouderwets hard terug te slaan werd overduidelijk steeds groter bij de moordenaar die me had bezworen te willen afkicken van geweldsgebruik.

Zelfbeheersing

In de laatste e-mail die ik van Alite ontving schreef hij: ‘Welke maffiabaas in welk land ook gedraagt zich als een girl scout & lil bitch op computers & laat zijn familieleden het werk voor hem doen? Ik heb er spijt van dat ik hem nooit heb vermoord. Hij heeft geluk dat ik tegenwoordig in therapie zit. Bij een gemiddelde sessie praat ik over de problemen die ik die week heb gehad & hoe ik ermee omga om te proberen niet te reageren op jongens zoals dat domme nieuwe jochie dat ik Chrissy noem en niet Chris omdat hij zich gedraagt als jr. dus als een lil bitch. Jr. heeft ook hem tegen me opgezet op twitter & Facebook en valt ook mijn broer lastig, die een regular guy is en mentaal onstabiel. Hij wilde plastische chirurgie om zijn gezicht te laten veranderen in dat van mij en vertelt mijn ex-vriendin dat hij van haar houdt terwijl hij haar niet eens kent. Hij hoopt dat ik terugval & Chrissy dood of zijn zoon of mijn broer zodat ik terug de gevangenis in moet. Ik probeer er niet op in te gaan maar wat als ik ga doen wat ik vroeger altijd deed & zijn zoon vermoord die wordt opgeofferd als een lam? I can slaughter at will. Ik kan niet begrijpen dat hij niet tegen hem & de rest van zijn familie zegt don’t screw with this guy ever. In plaats daarvan leert hij ze me te tarten en te sarren. God moge verhoeden dat ik ooit mijn strijd om mijn zelfbeheersing te behouden verlies. Thanks John, aka Johnny Aletto & Sheriff, om je mijn bijnamen te geven. The Computer & Lord vanwege al het geld dat ik binnenhaalde en mensen die ik controleerde en beschoot. De codenaam van mijn zaak was Tombstone (grafsteen).’

Bronnen

John Alite en George Anastasia: Gotti’s Rules. Demise of the American Mafia.

John Gotti Jr. en Peter Lance: In The Shadow of My Father.

www.Johnalite.com

Uit: Koud bloed 26, 2015

Nico Vijsma 1937–2014

Een immorele, mysterieuze en kleurrijke boef

door Frits Conijn

Dichter, hogepriester en zelfbenoemd personeelschef. Nico Vijsma vergaarde met zijn rol in de vastgoedfraude vele miljoenen euro’s. Sarren, ontregelen en lijntjes coke waren zijn grote hobby’s, maar voor mensen in nood kon hij een weldoener zijn. Op 1 januari 2014 overleed de ideoloog van de criminele organisatie op 76-jarige leeftijd aan de gevolgen van een uitgezaaide darmkanker. Op die manier ontsnapt hij aan een gevangenisstraf van twee jaar.

Donderdag 10 maart 2011. Bij de rechtbank in Haarlem zijn de toeschouwers in groten getale toegestroomd. Zij komen niet voor de berechting van de verdachte voormalige directeur van Bouwfonds Vastgoedontwikkeling Diederik Stradmeijer, maar voor het optreden van getuige Nico Vijsma. Zijn roem is hem vooruitgesneld: zelf vindt hij zichzelf vooral een dichter, het Openbaar Ministerie noemt hem liever een ideoloog en een hogepriester. De toeschouwers willen dit mirakel vandaag graag met eigen ogen aanschouwen.

Zij worden niet teleurgesteld. Het dunne haar van Vijsma is met gel achterover gekamd, zoals altijd draagt hij een dure zonnebril, een zwart overhemd en een zwarte oversized jas. Alsof hij zo is weggelopen uit een vage Franse zwart-witfilm uit de jaren vijftig. En wanneer de rechter hem vraagt wat dichter in de microfoon te praten, roept hij als een kwajongen: ‘Test! Test!’ Vijsma stoort zich niet aan autoriteit, zoveel is duidelijk. Hij is een existentialist, wetten en normen zijn voor brave burgers. Met als gevolg dat anders dan op de andere dagen in de rechtszaal al binnen enkele minuten een opgewonden sfeer hangt.

Vasco van der Boon en Gerben van der Marel, journalisten bij Het Financieele Dagblad, beschrijven eerst in De Vastgoedfraude en later in De Ontknoping hoe een oplettende belastinginspecteur in 2004 op verdachte geldstromen stuit. Zij ontdekt dat vastgoedbedrijf Maapron na de ontwikkeling van het ABN Amro-kantoor in Amsterdam Zuidoost ruim 7 miljoen euro van Bouwfonds doorstort aan Idlewild, een bedrijf van Nico Vijsma. Voor deze overboeking kan zij geen enkele grond vinden en dus speelt zij de zaak door aan hogere instanties.

Daarmee is de ontrafeling van start gegaan van de vastgoedfraude, een staaltje witteboordencriminaliteit waarvan de meeste Nederlanders altijd dachten dat die alleen in het buitenland kon bestaan. Via talrijke tussenstations stroomt het geld rijkelijk naar de betrokkenen, hooggeplaatste mannen bij tot voor kort eerbiedwaardige instituten. Steeds weer duikt de naam van Jan van Vlijmen op. Deze tot een gevangenisstraf van vier jaar veroordeelde man wordt door justitie omschreven als hoofdrolspeler en als spin in het web. Via allerhande slinkse trucs heeft hij Philips Pensioenfonds en Bouwfonds in zijn greep gekregen.

Buit binnen

Eigenlijk is het schema tamelijk eenvoudig. Van Vlijmen weet zich op te werken tot invloedrijke man bij Philips Pensioenfonds en tot een van de directeuren bij Bouwfonds en zorgt ervoor dat vastgoedprojecten te duur worden gekocht of te goedkoop worden verkocht. Zo verkoopt Philips Pensioenfonds voor 385 miljoen euro een pakket vastgoed dat in tien transacties in het tijdsbestek van achttien maanden voor 504 miljoen euro bij kopers terechtkomt. Vennootschappen van en rond Van Vlijmen boeken daarbij een resultaat van 100 miljoen euro. Met andere transacties komt de winst van de groep rond Van Vlijmen in de loop van de jaren uit op 250 miljoen euro.

Justitie acht het bewezen dat Vijsma 40% van de buit binnenhaalt. Hij is een oom van Van Vlijmen en speelt een belangrijke rol in de fraude. ‘Alle correspondentie waarvan Jan van Vlijmen vindt dat ik die moet bekijken, bekijk ik,’ zegt Vijsma tegen de rechter. ‘Alles gaat via mij. Zelfs al is het een personeelsdossier. Dat is een uitgemaakte zaak.’ Hij is vooral betrokken bij de werving van nieuwe leden voor de criminele organisatie en peilt via talrijke lunches met veel en dure wijn wie hij kan gebruiken.

‘Dat is een hele klus, lunchen!’ aldus Vijsma in de rechtbank. ‘Die mensen hebben zo lang bij ons bedrijf gewerkt dat ze niet meer weten dat er een eigenaar is. Ons is gevraagd of we een poot aan de grond kunnen krijgen in Amsterdam. Nu zijn we er nummer twee in de vastgoedontwikkeling. Daar hebben we voor moeten dokken. Voor die plaats in Amsterdam hebben we betaald. Aan de gemeenten, aan makelaars, aan instituten.’ Ook verklaart hij meerdere malen met trots voor de rechter dat hij geen enkel verstand heeft van vastgoed. ‘Ik kan een cijfer niet onderscheiden van een locomotief.’

De rol van personeelschef lijkt Vijsma op het lijf geschreven. Hij beoordeelt mensen uitsluitend op hun bruikbaarheid en op de kracht van hun karakter. Integriteit en betrouwbaarheid vindt hij alleen van belang wanneer die eigenschappen hem goed uitkomen. Al snel wordt duidelijk dat Vijsma zijn geloof in goed en kwaad reeds lang geleden is verloren, voor hem telt alleen het persoonlijk gewin.

Pinda