Op Penoze-tour over de Wallen met Hugo Broers als gids? Stuur een berichtje via Instagram, penoze_hugo_broers_okedan_100 of via de Facebookpagina Hugo Broers.

© Hugo Broers, 2022

Alle rechten voorbehouden

Omslagfoto: © Eva Roefs

Omslagontwerp: Studio Mulder Van Meurs

isbn 9789462972339

nur 339: true crime

www.uitgeverijdekring.nl/penoze-hugo

Woord vooraf

Door Henk de Vries, eigenaar van The Bulldog

Laat ik beginnen om HUGO met hoofdletters te schrijven, want zo zit Hugo in mijn hart. Samen begonnen we als twee straatschoffies op de Wallen en samen zijn we opgegroeid in die fantastische buurt. We hadden dezelfde honderden ooms, tantes, opa’s, oma’s, noem maar op. En natuurlijk majoor Bosshardt van het Leger des Heils, die ons heeft begeleid in onze jeugd. Ze was mijn gezinsvoogdes en we hebben heel veel liefde van haar mogen ontvangen. De belangrijkste mensen uit mijn jeugd waren ook de belangrijkste mensen uit Hugo’s jeugd: de familie Van de Velde, Frits van de Wereld van de kotter Lammie en gokhuis Mata Hari, Joop de Vries van Casa Rosso, de oude garde bordeelhouders en horecaondernemers.

We hadden in onze jeugd ook dezelfde baantjes: boodschappen doen voor de dames, de groenteboer, de bakker, tot aan de kleine hossel en hand- en spandiensten voor de oudere generatie en de penoze. En toen kwamen de jaren zeventig. Ik opende in 1974 een clandestien koffiehuis. In principe ging het om de normale koffiehuisformule maar ik verkocht ook cannabis, in die eerste jaren in eerste instantie voor de buurtbewoners, Amsterdammers. Maar daar kwam al snel verandering in. Hugo stond bijvoorbeeld voor de deur met een toerist en ging alleen naar binnen voor een stukkie stuff. Hij kreeg er van mij een extra leeg zakje bij. Ter plaatse deelde hij die stuff doormidden en gooide dat in twee zakkies, ging naar buiten en verkocht één zakkie voor de prijs van twee. Dat noem ik hosselen. Door de nieuwe input van Hugo ben ik toen zelf begonnen met het benaderen van toeristen op straat. Ik had tien jongens die klanten naar me brachten en Hugo was de allerbeste want die bracht niet alleen klanten voor kleine stukjes, maar ook voor kilo’s. Ook dan wou hij altijd honderd procent verdienen. Ik had ooit een paar containers zwarte Pakistaan gekocht, maar dat was te veel om in de koffieshop te verkopen. De beste hosselaar Hugo verloste mij toen van die hele lading voor de hoofdprijs, want ik verkocht alleen maar superkwaliteit in The Bulldog.

Ik was acht jaar ouder en liep zodoende acht jaar voor op Hugo en wist daarom wat hem te wachten stond, in de ernstigste periode van de jaren zeventig toen de harddrugs in opkomst kwamen en waarbij ik mijn jeugdvrienden en bloedgabbers, zoals Hugo, ten onder zag gaan aan die teringzooi. Ik was en ben nog steeds honderd procent pro cannabis en duizend procent tegen harddrugs (waar trips, lsd en xtc voor mij trouwens niet bij horen). En toen kwam helaas de ommekeer. Hugo bleek niet opgewassen tegen heroïne en cocaïne. We kregen een haat-liefde-verhouding en ik ging een andere richting op. Hugo was bij mij welkom als echte gabber wanneer hij clean was, maar moest wegblijven wanneer hij harddrugs had gebruikt. Dit stond verder los van de problemen waar Hugo tegenaan liep als hij gebruikte, want als hij problemen had of als hij vastzat of als zijn ijskast leeg was, was ik er altijd voor hem en hielp hem waar het nodig was, tot in de prison in de USA.

Maar deze broederschap, loyaliteit en liefde voor elkaar is ons hele leven wederzijds. Van onze luiers tot aan het uitkomen van dit boek. Ik kan dan ook terugkijken op een leven als goede vriend van Hugo, voor wie ik veel respect heb omdat hij zo vaak uit een heel diep dal heeft kunnen klimmen. Uniek hoe hij die gevechten van heroïne en cocaïne heeft kunnen winnen.

Ik ben er trots op hoe stevig Hugo nu in het leven staat. Dat is de filosofie van The Bulldog. Hoe hou ik mijn vrienden en bloedgabbers aan een jointje en hoe komen ze van de harddrugs af? Hugo is een voorbeeld voor anderen die in dezelfde positie zitten of terecht komen.

Warmoesstraat

Ik ben op 11 april 1957 geboren in de Warmoesstraat, op nummer 73, tussen de kroegen en de vrouwen van het leven. Het huis staat er nog. Vanaf de straatkant kun je niet zien hoe groot het is. Het heeft een enorm achterhuis. Boven ons woonde Klaverstijn, die een paar huizen verderop café Leentje had, een gezellige ouderwetse kroeg. Onder ons woonde de topper Appie de Jong. Zijn café, Mexico Ranch, zat op de begane grond.

Wij waren met z’n vijven: mijn ouders, twee broers en ikzelf, de middelste. Twee oudere broers en een oudere zus waren het huis al uit. Ik was een gulzige baby, vertelde mijn moeder: ‘Als jij aan mijn tepels zoog, leek het wel alsof er een nijptang aan hing. Wat deed dat pijn. Waanzinnig. Je zoog alles op.’

In de Warmoesstraat woonden meer gezinnen met veel kinderen, zoals de familie Teters. Een van die jongens werd later een goede bokser. Mijn vriendjes en ik waren de hele dag buiten, we speelden in leegstaande huizen en loerden naar de hoeren op het Oudekerksplein. Nannie was een van de eerste hoeren die ik leerde kennen. Ze was een buurvrouw, een kerel die vrouw was geworden. Een hele leuke, grote vrouw. Ze woonde boven café Leentje, waarvan ik later de tweede etage boven mijn moeder heb overgenomen. Wie gaat er nu met een kerel neuken? Maar ze was zo lief. Veel kerels die dronken uit nachtclub Ponderosa op de Zeedijk kwamen, gingen naar haar toe en zeiden na afloop: ‘Oei, nog nooit van mijn leven ben ik zo lekker gepijpt!’

’s Zomers speelde het leven zich af op straat. Ik zie nog tante Gre voor de deur van haar hotel, of tante Trees, die een café had op de hoek van de Koningsstraat. Tante Riek was de schreeuwlelijk van de Nieuwmarkt en zat altijd voor haar café De tramhalte. Als de vrouwen niet op de stoep zaten, hingen ze uit het raam. Via spionnetjes – spiegeltjes op een steel aan het raamkozijn – hielden ze alles in de gaten. Je ziet die dingen niet meer. Toen ik ouder werd, bleek het spionnetje van mijn moeder erg handig om te zien of er een smeris aan kwam.

Die moeders, tantes en oma’s waren meestal aan het poetsen en wassen. Wasmachines en stofzuigers waren voor de rijken, bij ons alles ging op de hand. Kleden werden uit het raam geklopt en dweilen en doeken werden boven straat uitgeknepen. Je moest de hele tijd omhoogkijken als je buiten liep. De wasserij in de buurt was duur en schoon werd het er niet, vond mijn moeder. Als kind werd ik gewassen in een grote teil, maar niet elke dag. Pas toen ik zes was, kregen we een douche. Centrale verwarming hadden we niet. ’s Winters brandden er thuis oliekachels die weinig warmte gaven. Ik weet ook nog dat we een telefoon kregen, dat was bijzonder. Nu lopen de mensen de hele dag tegen hun telefoon te ouwehoeren. Als vroeger iemand op straat tegen zichzelf liep te lullen, had je met een gek te maken.

Ik kon precies horen uit welke buurt iemand kwam. Jordanezen klonken anders dan Amsterdammers van de Wallen, uit de Kinkerbuurt of van de Zeedijk, qua drugs de grootste achterbuurt van Amsterdam. Meestal kwam ik mijn wijk niet uit. Waarom zou ik? Alleen voor ons Ajax op de Middenweg maakten we een uitzondering; we klommen daar over het hek om de wedstrijden te kunnen zien. Noord was een andere planeet waar ik al helemaal niet kwam. Hooguit namen mijn vriendjes en ik af en toe de pont om naar de boten op het IJ te kijken. We liepen naar het Tolhuis en de sluizen, nog geen twintig meter verderop, en namen later op de dag de pont terug naar het Centraal Station.

De rommel bij ons op straat werd elke dag bij elkaar geveegd door straatvegers met lange bezems. Veel mensen pleurden hun rotzooi in de gracht. Volgens mijn moeder waren dat armoedzaaiers en asocialen. Ook als het vroor gooide iedereen zijn rommel op het ijs: vuilnis, kapotjes, hele bedden en gore matrassen met pisvlekken. Buurtbewoners bezemden de stukken tussen de bruggen schoon, zodat wij, kinderen, rondjes konden schaatsen. Onder de bruggen was het ijs dun, maar als je hard genoeg schaatste kon je net onder de brug door glijden zonder door het ijs te zakken. Pechvogels werden er met een ladder uitgevist.

Vroeger vroor het vaker. In mijn herinnering hadden we ieder jaar een witte kerst. Als er sneeuw lag, maakten we enorm lange glijbanen op de Nieuwmarkt en in de speeltuinen. Sneeuw platstampen en maar heen en weer glijden tot zo’n baan zo glad was als een spiegel. De kunst was om van begin tot eind te glijden. Buren schudden er altijd gloeiende as overheen uit hun kolenkachels zodat de oudjes hun nek niet zouden breken. ’s Winters droeg ik klompen met oude kranten erin op het Waterlooplein. Als het warmer werd, droeg ik plastic sandalen met dunne zooltjes. Trapte je in glas of in een spijker, dan zat die meteen in je voet. Toch liepen de meeste kinderen erop, want ze kostten niets.

’s Zomers visten we kapotjes uit de gracht met een stok of een hengel van bamboe. We pakten die dingen voorzichtig beet, want we wisten heel goed wat er in die condooms zat. Nadat we ze gevuld hadden met grachtenwater, knoopten we ze dicht en was het wachten op rondvaartboten. Vanaf een brug zwaaiden we onschuldig naar de inzittenden, die vrolijk terugzwaaiden, en daarna renden we naar de andere kant van de brug en gooiden zo’n met water en smeerlapperij gevuld condoom in die boten. Toeristen, dat waren Engelsen, Fransen en moffen, en iedereen wist in die tijd dat moffen fout waren vanwege de oorlog. Ik zal toen een jaar of zes, zeven zijn geweest. Tegen de tijd dat ik naar de grote school ging droeg ik een bril, een ziekenfondsbrilletje. Ik was al snel ‘de skele’. Een paar oudere jongens wisten dat ik erop los begon te rammen als ze ‘skele’ tegen me riepen. Ze daagden me expres uit zodat ze me een paar schoppen konden verkopen. Zo leerde ik knokken.

Elke buurt had zijn eigen bende, kinderen van een jaar of zes, zeven. Er zaten ook meiden bij. We knokten bijna nooit, hooguit als er werd gevoetbald of – wat later – om gejatte brommers. En in de weken tussen kerst en oud en nieuw, als we kerstbomen verzamelden om met oudjaar in de fik te steken op de Nieuwmarkt. We haalden ze op uit de Kinkerbuurt en bij de kakkers in Oud-Zuid. Het ging er bloedserieus aan toe, want we wilden de grootste fik van de stad. Op de Nieuwmarkt was toch plaats genoeg. Als er een auto op het plein stond van iemand waar we de pest aan hadden, ging die ook in de hens.

Vader

Ik schrik wakker, schreeuw en werp bliksemsnel de dekens van me af. Ratten. Mijn broers en ik staan tegelijkertijd naast ons bed. Op dat moment gaat de deur van de slaapkamer open. Ik zie de schaduw van mijn vader. Hij is wakker geworden van ons geschreeuw en komt op ons af. Ik zeg: ‘Doe dat raampje dicht.’ Hij trekt me aan mijn oor naar zich toe, zegt niets en begint me verrot te slaan. Mijn broers duiken weg.

Tussen de muur van ons huis en dat van de buren zat een snijing van een centimeter of twintig, een kier tussen de panden. Iedereen gooide er zijn troep in; de ideale plek voor ratten. ’s Nachts kropen ze naar binnen door het keukenraampje of door het raam van ons slaapkamertje. Ze sprongen altijd op het bovenste stapelbedje, waar ik sliep. Ik haatte ze. Er stonden rattenvallen in de snijing. Als er een paar in zaten sloegen mijn vader of mijn grote broer ze dood met een hamer.

Ik was vijf of zes jaar, het was het jaar dat ik voor het eerst naar de lagere school ging. Mijn vader ramde erop los met zijn blote vuisten of hij sloeg me met zo’n keiharde rubberen tochtstrip die onder het raam zat om de wind tegen te houden. Ik probeerde me te verweren, maar ik was te klein. Met geen mogelijkheid kon ik het van hem winnen. Mijn moeder probeerde hem tegen te houden en ging voor me staan.

‘Hou op Harm!’ krijste ze. ‘Sla mijn kind niet!’ Ze begon in het Italiaans te schreeuwen. Pas dan hield hij op. Hij antwoordde ook niet. Hij was op zulke momenten volkomen onbereikbaar voor iedereen.

Mijn ouders kregen twee keer drie kinderen met twintig jaar ertussen. Jarenlang is me door mijn vader ingepeperd dat mijn broertjes en ik nakomertjes waren. Mijn moeder zei dat soort dingen nooit. Ik denk dat mijn twee oudere broers en mijn zus nog veel meer slaag hebben gekregen, omdat mijn vader jonger en sterker was. Ze zijn zo gauw het kon het huis uitgegaan, net als mijn drie jaar oudere broer. Alleen mijn kleine broertje had mazzel, want die werd niet geslagen of heel weinig. Kwam het door de oorlog dat mijn vader niet te genieten was? Was het omdat hij een halve zigeuner was? Van de drie overgebleven kinderen kreeg ik het meeste slaag. Waarom? Af en toe was ik een vervelende gozer, dus dan begreep ik het. Maar meestal sloeg mijn vader me zonder enige reden.

Mijn moeder zei dat mijn vader een moeilijk leven had gehad. Dat hij ook was geslagen als kind. Hij was met haar getrouwd om te ontsnappen aan de Duitsers. Zij was half-Italiaans en Mussolini was de grote vriend van Hitler. Of hij met haar getrouwd zou zijn zonder die oorlog? Ik denk dat hij zich een ander leven had voorgesteld. Op het Waterlooplein staan met antiek is ook niet alles. Hij wilde liever reizen en spullen inkopen. Of ramde hij erop los omdat we nakomertjes waren, kinderen die er helemaal niet hadden moeten zijn? Had hij te veel last van ons? Elke aanleiding was in ieder geval goed om ons te slaan. Als hij de pest in had omdat het regende, of omdat het mooi weer was. Als mijn moeder iets had gezegd of omdat ze niks had gezegd. Het maakte niet uit. Ik kon alleen maar hopen dat het snel voorbij ging. Dat hij moe werd of afgeleid door het een of ander. Maar er was niet zoveel afleiding in die tijd. We hadden een ouderwetse tv, een radio en een telefoon en mijn vader kon goed accordeon spelen. Af en toe werden we er moe van.

Als hij me met zo’n tochtstrip had geslagen, kon ik niet meedoen met de gymnastieklessen op school vanwege alle blauwe en rode striemen. Maar verder was hij zo uitgekookt dat hij bij het slaan rekening hield met de kleren die ik droeg. ’s Zomers had ik een korte broek aan en een hemd met korte mouwen. Reken maar dat er dan niets te zien was aan mijn armen en benen. Maar mijn rug zag er niet uit. Gelukkig wist de moeder van Romeo Kensmil, de latere topbokser van boksschool Albert Cuyp, raad. Dertien kinderen had deze lieve vrouw. Ze zag die striemen op mijn rug en gaf me een Surinaamse zalf waardoor ze sneller verdwenen. Niet helemaal. Ik zie de littekens nog altijd als ik in de spiegel kijk. Ze zijn dunner geworden; van die lijnen die je trekt met een nagel. Hoe zouden ze eruit hebben gezien als die lieve vrouw er niet was geweest? Ik ben haar nog steeds dankbaar en heb haar in 2020 een grote bos bloemen gebracht, samen met Romeo.

Als ik weer eens bont en blauw geslagen was, schaamde ik me voor mijn vader, op wie ik eigenlijk trots wilde zijn. Ik voelde pijn, maar na verloop van tijd raakte ik gewend aan de lichamelijke pijn. Die andere, mentale pijn ging niet weg. Toen niet, nu niet. Pijn slijt nooit. Op school hadden de leraren niets in de gaten of ze deden alsof. Misschien wilden ze geen gezeik of dachten ze dat het net goed was.

Ik begon te spijbelen. Vaker en vaker kwamen er brieven van school. Dat dat rotjoch van Broers voor de zoveelste keer niet in de klas had gezeten. Soms kreeg ik strafregels mee naar huis, die een ander stiekem voor mij maakte in ruil voor dropjes. Daar is mijn vader nooit achter gekomen.

Toen hij mij voor het eerst afranselde heb ik stiekem gehuild, zonder het hem te laten merken. Hoe vaker hij me sloeg, hoe minder ik voelde, tot ik helemaal niets meer voelde. Ze zeggen weleens dat je ellende vergeet, dat je alleen de leuke dingen onthoudt, maar ik ben niets vergeten. Ik weet precies wat ik voelde en hoe ik me toen voelde. Mijn vader heeft me veel geleerd en hij bleef mijn vader dus hield ik wel van hem, op een aparte manier, als we samen gingen vissen bijvoorbeeld. Maar toch, mijn leven lang word ik gekweld door die ene vraag: waarom sloeg hij mij zo? Losse handjes schijnen erfelijk te zijn, maar vrouwen, kinderen, gehandicapten, oude mensen en dieren heb ik nooit geslagen. Daar heb ik eerbied voor. Van het in elkaar rammen van hufters heb ik, dat moet ik toegeven, een carrière gemaakt.

Waterlooplein

Mijn vader doet Heini een zonnebril op en een petje en zet hem in een oude badkuip. Hij pakt zijn accordeon. Nog voor hij een noot heeft gespeeld, begint Heini te huilen als een wolf.

Heini is de herdershond die de loods van mijn vader bewaakt op de Snoekjesgracht. Eten dat ik zelf niet lust bewaar ik voor hem, want hij heeft letterlijk een hondenleven. Hij krijgt weinig te eten en wordt alleen ’s ochtends en ’s avonds uitgelaten als mijn vader en ik langskomen. Ik ben dol op dieren. Die zijn te vertrouwen, tenzij ze verkeerd zijn opgevoed, dan zijn ze niet te vertrouwen, net als mensen.

Heini gaat af en toe, met mooi weer, mee naar het Waterlooplein, waar mijn vader met antiek staat. Als mijn vader begint te spelen op zijn accordeon staat er al snel een kring mensen om zijn kraam. Bijna alle marktkooplui bespelen een instrument om klanten te trekken: fluit, trommel, er staat zelfs iemand met een contrabas. Op de markt is het vaak een vrolijke boel voor arm en rijk. Als ik er op zaterdag of doordeweeks na school moet werken, word ik doodmoe van het slepen en optillen van al die spullen van hem: kasten, bedden, tafels.

Mijn vader was een van de beste kooplui van het plein. Eerst stond hij in de buurt van de Blauwbrug, daarna werd de hele markt verplaatst en stond hij aan de IJ-kant. Nog later werd de markt weer terugverplaatst naar het Waterlooplein.

Ik had een dubbele verhouding met mijn vader. Hoewel hij mij sloeg, was hij mijn held. Af en toe kon hij echt lief zijn. Omdat ik hem vanaf mijn zesde moest helpen, heb ik van hem leren handelen. Het eerste wat hij deed, zodra hij wakker was: een Caballero opsteken in bed. Hij rookte twee pakjes per dag, minus de sigaretten die ik stiekem pikte. Mijn moeder zei altijd: ‘Eerst eten Harm, daarna mag je een sigaret opsteken.’ Hij luisterde nooit. Had hij dat wel gedaan, dan had hij misschien langer geleefd. Hij werd vijfenzestig. Zelf stel ik nu mijn eerste sigaret zo lang mogelijk uit. Ik douche, ontbijt met een fruit- en proteïneshake, sport, dan eet ik wat en pas dan steek ik een sigaret op.

Maar goed, we stonden dus om zeven uur op, aten een boterham en gingen naar de loods. Daar laadden we alle spullen, soms ook Heini, in de Volkswagenbus. Ik kroop bij mijn vader voorin. Hij droeg altijd een ribfluwelen broek en klompen met kranten erin als het koud was. Op de markt stalden we alles uit op een groot canvasdoek. Later had hij een kraam waar we al het kristal en porselein op zetten. Als dat klaar was, ging ik naar school.

Mijn vader is op 3 april 1911 in Emden geboren. Hij was een Duitser die via Groningen in Amsterdam terecht is gekomen. Voor de oorlog handelde hij in graniet. Mijn moeder Santa was een Amsterdamse maar haar vader kwam uit Italië. Tijdens de oorlog zaten mijn ouders ergens in Noord-Holland, niet in de onderduik maar wel weg van de moffen en van de stad. Mijn vader werkte toen in een bakkerij. Hij kon goed gebak maken. Ook in Duitse gerechten was hij een meester en hij was gek op goulash. Na de oorlog handelde hij in motoren en onderdelen, maar toen ik geboren werd, was hij al overgestapt op antiek, echt en namaak. Hij was toen zesenveertig en reisde veel, altijd op zoek naar spullen die overal vandaan kwamen. Uit Duitsland nam hij Duits brood voor ons mee, complete gekookte en gerookte hammen en worsten. En niet te vergeten Knipp: een zwaar mengsel van varkensvlees met spek, uien en havergort. Na één hap zat je vol en moest je heel snel naar de wc.

Op de markt zag ik hoe mijn vader de zaken aanpakte. De ene koper naaide hij een oor aan en een ander behandelde hij juist netjes. Wie de vraagprijs betaalde, had geen probleem, wie begon te zeiken of af te dingen was de lul. Zo leerde ik handelen van hem. Precies zoals hij omging met al die toeristen op het Waterlooplein, zo deed ik het later zelf toen ik in de hasj zat. Wie zeurt krijgt een cadeautje.

Hij verkocht van alles: koffiebranders die je nu niet meer ziet, kristal, meubels en heel veel klokken. Amerikanen die weinig verstand hadden van Europees antiek bedroog hij meedogenloos. Ze kochten gerust een antieke klok met een uurwerk erin dat het niet deed. Om de zoveel maanden haalde hij nieuwe spullen uit Duitsland. In tien, twintig jaar oude tafels boorde hij gaatjes zodat het op antiek leek. Ja, die houtwormen waren allang dood hoor, daar hoefden de kopers zich echt geen zorgen over te maken.

Het Waterlooplein voelde voor mij als een verplichting, hoewel de andere handelaren, zoals Koperen Jantje, aardig tegen me waren. Halverwege de jaren zestig hing er nog een sfeer alsof de oorlog de dag ervoor was afgelopen. De afbraakpanden, die kerels op de hoek van de brug die om zich heen loerden alsof ze met zwaar verboden dingen bezig waren. Ze verkochten hooguit een oude fiets of een pakje sigaretten. En waarom moest ik eigenlijk als enige mijn vader helpen en mijn broers niet? Was het omdat zij braaf naar school gingen en ik niet? Hadden mijn vader en moeder soms bedacht dat ik op het plein tenminste nog iets leerde?

Als mijn vader tegen het einde van de dag vond dat hij genoeg had verdiend, was ie goed gehumeurd en gunde hij zichzelf een klaverjaspauze in het koffiehuis. Mij vroeg hij dan op de kraam te letten, waar ik natuurlijk geen cent voor kreeg, hooguit een pak op mijn flikker als we weer thuis waren. Omdat ik wist dat die ouwe minstens een uur weg zou zijn, verkocht ik de spullen net iets boven de prijs zodat ik zelf wat geld overhield. Maar op een dag kwam een koper terug met een gebroken vaas die ik volgens hem niet goed had ingepakt. De man wachtte tot mijn vader terug was en begon te klagen.

‘Wat heb je betaald?’

‘Negentig.’

Ik had mijn vader zestig gegeven, het bedrag dat ik van hem moest vragen. Het geld gaf ik hem niet terug want dat had ik zogenaamd opgemaakt. Op de markt hield mijn vader zijn kop nog en gaf hij me een paar ketsen. Thuis begon hij te schreeuwen tegen mijn moeder. Die vond het stiekem wel mooi dat ik, zo jong als ik was, al zo slim was.

In het weekend, tijdens de koude maanden, ging mijn vader regelmatig naar een animeertent in een steeg bij het Rembrandtplein als hij wist dat Manke Nelis en accordeonist
Johnny Meijer er zouden optreden. Dat waren vrienden van hem. Bij een chique kapper in de Beursstraat liet hij zijn donkere, krullende haar achterover kammen en hij trok nette kleren aan, zodat hij er goed uitzag. Zijn accordeon ging mee want iedereen op het Rembrandtplein kende hem van het Waterlooplein en ze wisten dat hij goed kon spelen. Na afloop ging hij door naar de hoeren. Daar kreeg hij een beter humeur van. Mijn moeder kwam daar pas veel later achter. Toen was het elke dag bal. Ze accepteerde het niet, omdat ze zelf goed, eerlijk en loyaal was.

Boodschappen voor de hoeren

‘Hé joch, wil je even een boodschap voor me doen?’ Een van de hoeren op het Oudekerksplein steekt haar hoofd om de hoek van de deur en wenkt me. Ik ken haar van gezicht. Ze heet Treessie en ik loop haar peeskamertje in. Het ruikt er goor, naar sperma en oude kutlucht.

‘Hier, ik geef je vijf gulden, wil jij even kapotjes halen bij de seksshop?’

Ik kende Mien, de vrouw van Haring Arie, Treessie, Greetje, Sylvia, of hoe ze ook heetten, allemaal en vond ze geweldig. Het waren Hollandse vrouwen die niet in lingerie achter het raam stonden, zoals nu, maar chic gekleed waren in strakke rokken en een blouse. Daaronder zaten jarretelles, maar die zag je pas als ze hun rok uittrokken. De meeste meiden kwamen gewoon uit de grote stad, uit Amsterdam, Rotterdam of Den Haag. Er zat van alles tussen, meiden die netjes waren, of die verliefd waren op een pooier. En je had nymfomanes, die gewoon van neuken hielden en er nog geld voor kregen ook. Ze bestaan echt! Die maakten van hun hobby hun beroep. Ik hoorde ze klaarkomen als ze bezig waren met een klant, terwijl ik stond te wachten op een boodschap. Volgens mij kwamen ze vaker klaar dan al hun klanten.

Op de hoek van het Oudekerksplein en de Oudezijds Voorburgwal zaten Afrikaanse hoeren, nogal aparte vrouwen die rustig twee, drie mannen tegelijkertijd naar binnen lieten. Ze waren het goedkoopst van allemaal. Als een ‘gewone’ hoer vijfentwintig gulden vroeg voor pijpen en vijftig voor een beurt, dan kon je bij hen voor een tientje minder terecht. Even snel pijpen voor vijftien gulden of ketsen voor vier tientjes en flap, weer naar buiten. Die vrouwen waren er voor de toeristen, maar je had ook Hollandse mannen die gewoon van donkere vrouwen hielden, of die het gezellig vonden om met z’n tweeën of drieën te ketsen.

Per boodschap verdiende ik minimaal een riks, 2,50. Moest ik verschillende dingen meenemen, dan werd het meer. Later kreeg ik voor het halen van cocaïne vijfentwintig gulden van ze. Dat grammetje, dat ik bij Colombianen kocht, kostte ook vijfentwintig gulden; ik maakte dan van 1 gram twee halve grammen, en zo verdiende ik 100%.

Ik zat toen op de lagere school, de Prinsenschool in de Spuistraat. ’s Middags, na schooltijd en voordat ik naar het Waterlooplein moest om mijn vader te helpen inpakken en de auto weer in te laden, ging ik langs bij de hoeren. Bij de drogist haalde ik papieren servetjes of tampons voor ze en bij de seksboetiek kapotjes. Die kapotjes vond ik de eerste keer wel apart en stoer. Ik was acht, negen jaar oud en ik denk niet dat veel kinderen in die tijd wisten wat een condoom was, laat staan waar het voor diende. Maar als je opgroeit op de Wallen weet je echt wel waar Abraham de mosterd haalt. Bij De Gruyter op de Nieuwmarkt kocht ik kleine ronde sponsjes die de hoeren in hun poes duwden als ze ongesteld waren, zodat ze konden doorwerken. Soms haalde ik wat te eten voor ze bij de koffiehuisjes op het plein: een broodje fricandeau, warm vlees of kaas.

De clientèle op de Wallen bestond uit zeelui, boeren en toeristen. Mensen van buiten kwamen er voor naar de stad in hun netste pak, zogenaamd omdat ze een zakenafspraak hadden. Slimmeriken hadden zich erop gekleed, met een broek die zo van hun kont afgleed zodat ze meteen aan de slag konden. Engelse toeristen en Amerikaanse GI’s zaten doorgaans in cafés in de buurt een biertje te drinken en werden bediend door jonge dames met mooie tieten in strakke T-shirtjes. De caféhoeren die er ook zaten hadden altijd dorst, zodat die kerels een flesje champagne bestelden. Dat stond in ieder geval op het etiket.

Boeren en andere provincialen dachten dat dit het echte leven was, zitten aan de bar, stinken naar een luchie met een pak geld in je binnenzak dat je had verdiend op de Veemarkt in Purmerend of met andere dingen. Zo wandelden ze over de Wallen, waar alle toeristen nu selfies lopen te maken. Vroeger gooiden we dat soort gluurders met toestel en al de gracht in.

Eerst deed ik alleen boodschappen voor de dames op het Oudekerksplein, later, toen ik meer gabbers om me heen had verzameld, werkte ik voor zowat alle andere hoeren in de straatjes om het plein en langs de grachten. Op een gegeven moment wilde ik niet meer bij ze naar binnen. Airco bestond nog niet en het stonk er te erg. Daarom ben ik later nooit naar een hoer geweest. Toen ik die peeskamertjes niet meer in wilde, duwden ze me in het halletje, of buiten, een boodschappenlijstje in mijn handen. Een van die vrouwen in zo’n hoerenkast leerde me: ‘Je moet eerst aan de vrouw denken en dan pas aan jezelf.’ Ik heb me altijd aan dat advies gehouden, tot grote tevredenheid van alle vrouwen in mijn verdere leven. Vrouwen van toen ik jong was komen nog steeds bij me langs voor de gezelligheid.

Zakgeld kreeg ik niet. Af en toe gaven tante Trees, tante Riek en tante Gré me wat, of oma. Ik liep erbij als het kind van marktlui. Soms droeg ik de kleren van mijn oudere broers die al twintig jaar het huis uit waren, maar de meeste kleren kwamen van het Leger des Heils. Op het Waterlooplein kocht mijn vader vaak oude schoenen voor me waar ik jaar in, jaar uit op rondliep. Als ze te klein werden en ik zei dat mijn tenen pijn deden, antwoordde hij dat ik die maar moest intrekken. Dat kon je volgens hem leren en dan voelde je niet dat je op te kleine schoenen liep. Ik liet niet merken dat ik zoveel pijn in mijn voeten had en nam me voor dat ik later nooit oude afgetrapte troep zou dragen. Liever naakt dan klotezooi aantrekken. Dus dat ik nu van mooie kleren en schoenen houd, zal daar wel mee te maken hebben.

Vroeger zag ik eruit zoals niet veel later Gilbert O’Sullivan eruit zou zien, met bij elkaar geraapte kleren en te korte broekspijpen. Alleen de pet ontbrak. Maar zijn kleren waren nieuw, de mijne niet. Mijn moeder vermaakte mijn kleren. In het begin was dat leuk, kleren met allerlei gekke kleuren, alsof ik een hippie was. Maar als ze tot op de draad versleten waren en ik dusdanig gegroeid dat de lange broek een rare, armoedige korte broek was geworden, schaamde ik me kapot.

Af en toe ontfermde het Leger des Heils in de persoon van Majoor Bosshardt zich over mij en de andere straatschoffies. In de zomer organiseerde het Leger uitjes voor ons naar speeltuin Halfweg of naar Lunteren. In de winter waren er Sinterklaas- en kerstfeesten en kregen we snoep en cadeautjes. Thuis hadden we met kerst een kerstboom, maar daar lagen nooit cadeautjes onder. Er hingen wel chocoladekransjes in, die we niet mochten opeten voor het kerst was. Dat deed ik natuurlijk toch, dus iedereen boos.

Speelgoed kreeg ik niet. Als ik jarig was kreeg ik iets nuttigs, zoals een broek, een jas, een trui en heel soms schoenen die mijn vader voor me kocht bij Meyer op de Nieuwendijk. Omdat ik geen speelgoed kreeg, dacht ik dat ik het blijkbaar niet waard was. Maar om de hoek, in de Lange Niezel, een zijstraat van de Warmoesstraat, was een speelgoedwinkel. Als ik over de daken klom kon ik overspringen naar het balkon van die winkel. Snel glipte ik naar binnen en pakte iets dat ik eindeloos had bekeken in de etalage en dat ik wilde lenen. Het mocht niet groot of opvallend zijn, want ik moest het thuis kunnen verstoppen. Na één maand bracht ik het terug en nam ik andere spullen mee. Mijn vader heeft me een keer betrapt met speelgoed, een Spiderman of Batman. Ik kreeg ongenadig op mijn flikker maar dat speelgoed bracht hij niet terug, dat verkocht hij op het Waterlooplein. Sinds die dag keek hij alle kasten na op geleend speelgoed. Toen ben ik er maar mee gestopt.

Bovendien verdiende ik inmiddels zelf geld. Soms werkte ik voor de groenteman in de Lange Niezel. Ik bracht boodschappen voor hem weg en kreeg daar wat geld voor. Maar vooral dankzij mijn boodschappen voor de hoeren veranderde alles en kreeg ik een hoop know how over het echte leven. Ik leerde al vroeg dat je alles zelf moest doen. Als je alleen maar op de bank lag, kwam er geen cent binnen. Zo simpel was het. Mijn boodschappenservice groeide en bloeide. Toen ik in de vierde klas zat van de lagere school had ik zoveel werk dat ik het niet meer aan kon en trommelde ik andere jochies uit de buurt op, van wie ik wist dat ze net als ik niets te makken hadden. Sommigen kregen ook dagelijks op hun flikker. We waren allemaal het een en ander gewend en gingen niet gauw opzij. We waren echte vrienden die alles deelden.

De pooiers vonden het uitstekend; konden ze lekker blijven trainen en achter hun Spaatjes blauw blijven zitten en babbelen in de Broadway. Drugs gebruikten ze niet. Pooiers deden maar drie dingen: trainen, gokken of in hun eigen taxi rondrijden. Boodschappen doen was er niet bij voor de heren, maar de dames moesten intussen fulltime aan de bak. Als we zagen dat een van die pooiers zijn hoer sloeg, sloegen wij die pooier de tering om hem te leren respect te hebben voor vrouwen en voor de buurt. Maar dat was later, toen ik een jaar of vijftien, zestien was.

Rond mijn tiende vormden mijn eigen gabbers en ik een hecht team en verdeelde ik het geld dat we kregen. Als we honderd gulden hadden verdiend en we waren die dag met z’n tienen, kreeg we allemaal een tientje. En als we vijfhonderd gulden hadden, kreeg iedereen vijf tientjes. Crimineel was het voor mijn gevoel niet, tot ik er later achterkwam dat cocaïne halen verboden was. Als we merkten dat jongens uit andere buurten op ons loerden en onze klusjes probeerden over te nemen, sloegen we ze weg. Diplomatiek onderhandelen deden straatjongens op die leeftijd echt niet, dus met terugwerkende kracht kan ik stellen dat daar, op straat, het vechten met anderen is begonnen. Afgezien van al die klappen die ik van mijn vader kreeg en het vechten op school. Soms klommen we op de Oude Kerk. Als de wind goed stond pisten we hoerenlopers op hun kop. Je zag ze kijken: gek, waar komt die regen vandaan?

Mijn moeder wist na verloop van tijd van die hoerenboodschappen, want ze zag dat ik nieuwe kleren had gekocht van mijn eigen geld. Ze heeft me nooit gevraagd ermee te stoppen. Mijn vader ook niet, want die ging natuurlijk zelf naar de hoeren. Hij kende ze allemaal. ‘O, wat heb je een leuke vader,’ kreeg ik vaak te horen als ik bij ze kwam. Liep ik met mijn vader over straat, dan maakten ze vaak een praatje met hem, behalve als mijn moeder erbij was.

Er woonden een paar rijkere jongens in de buurt, zoals die nette Otto, zoon van de dokter op het Oudekerksplein. Hij mocht niet met me omgaan, maar ik kwam weleens bij hem op zijn kamer boven de praktijk van zijn vader. Daar zat hij te drummen. Ik herinner me dat ik eens mee mocht naar een Sinterklaasfeest in een chique club op het Rokin, maar ik kon toen al niet overweg met rijke mensen voor wie alles vanzelf spreekt en voor wie papa alles regelt. Toch waren de ouders en de zus van Otto aardige mensen.

Een nachtje in de cel

Als we zwemles hadden van school schaamde ik me voor mijn oude zwembroek. Ik had ook geen geld om na afloop met de anderen patat te eten in de Voetboogstraat, tegenover de ingang van het zwembad, aan de Heiligeweg. Eeuwenlang was dat de toegangspoort van de oude gevangenis van de stad. Gek als ik daar nu aan denk, omdat ik later zo vaak in de bak heb gezeten.

Ik was al jong kind aan huis in Bureau Warmoesstraat. Soms zat ik er een dag, vaker voor een paar dagen of zelfs voor een week. Dan was ik ‘in verzekering gesteld’, zoals dat heette. Ik moet acht of negen zijn geweest, toen ik er voor het eerst zat. Om ons bang te maken had de wijkagent mij en mijn vriendjes al weleens de cellen in de kelder van het bureau laten zien. Ze waren minstens honderd jaar oud en lagen onder het waterpeil van het Damrak. Het was er pikkedonker, vochtig en de ratten kropen er over elkaar.

‘Daar stop ik jullie in. En je krijgt maar één keer per dag te eten dat zo vies is dat zelfs die ratten het niet moeten.’ Het leek me niet zo heel erg. Als ik veilig bij die ratten zat, kon mijn vader me niet slaan en een dagje zonder eten was prima te doen.

Ik spijbelde steeds vaker. Mijn ouders zagen dat niet, want die waren aan het werk, maar de wijkagent wel. Hij besloot in te grijpen en gooide me een paar uur in een cel op Bureau Warmoesstraat, niet in die zogenaamde martelkelders beneden, maar in een cel gelijkvloers. Hij was klein en hartstikke smerig, maar er zaten geen ratten. Een raam was er niet, er stonden een bed, een tafel en een stoel die aan de grond vastgeschroefd zaten. Daar zat ik dan. Wie zou me op komen halen? Als mijn moeder kwam, had ik mazzel, als mijn vader toevallig thuis was, had ik pech en kreeg ik buiten op de stoep meteen een keiharde stomp voor mijn kop.

Een paar uur cel was niet voldoende om het spijbelen af te leren. Het eerste dat ik kocht van mijn zelfverdiende geld was een nieuwe zwembroek, zodat ik niet meer dat gore exemplaar hoefde te dragen dat mijn hele familie al aan had gehad. Ik was er trots op. Thuis verstopte ik mijn nieuwe aanwinst zorgvuldig. Mijn vader zou hebben gedacht dat ik geld van hem had gepikt of, nog erger, geleend van anderen. Hij sloeg me wel voor minder.

Toen ik op een dag weer was afgerammeld, ben ik van huis weggelopen; dat deed ik steeds vaker. In plaats van naar school te gaan, zwierf ik door de buurt. Het was nog vroeg. Ik leende een fles melk van de melkboer en een broodje van de bakker. Alles stond in die tijd buiten, zo voor het grijpen. De Warmoesstraat bestond voor het grootste deel uit gewone winkels die je nu niet meer ziet in het centrum: een koffiebranderij, kruidenier Slop, de kippenboer die de kippen zo voor je neus slachtte. Van hem heb ik geleerd hoe je in één ruk het vel van zo’n kip trok. Daar heb ik later nog veel aan gehad, als ik iemand te grazen nam.

Om de hoek was die speelgoedwinkel en de melkboer werd gedreven door twee oude wijfies, een tweeling, die de zaak ooit van hun vader hadden overgenomen. Bij de sigarenwinkel kocht ik Caballero’s zonder filter voor mijn vader. Op de hoek tegenover de sigarenman zat de drogist waar ik bijna elke dag olie ging halen voor de kacheltjes van mijn moeder. Hij pompte die olie met de hand omhoog in een glazen buis. Je zag het peil stijgen, waarna hij de olie pijlsnel in een ijzeren jerrycan liet lopen. Verderop in de Lange Niezel zaten Jacobs groentewinkel en slagerij Kraft. De penoze kon bij al die winkels zonder gezeik een paar meier of een rug klein maken.

Op een goede dag zag ik op het Beursplein een Solex staan die niet op slot stond. Ik probeerde hem te starten door het motortje op het wiel te drukken en rond te rennen, maar hij deed het niet. Fietsen ging wel en ik fietste rondjes om het plein.

‘Is dat jouw brommer?’

Het waren de beveiligers van de Bijenkorf.

‘Nee, van de buurvrouw.’

Ze geloofden me niet en brachten me naar Bureau Warmoesstraat. Daarna gingen we naar de Overtoom, naar de kinderpolitie naast de Vondelmanege, waar alle politiepaarden stonden, en ’s avonds werd ik overgebracht naar het hoofdbureau in de Marnixstraat. Daar waren de slaapplekken voor boefies. Ik was een jaar of tien, buiten werd het donker. Het krijsen en gillen van de junks om me heen ging door merg en been. Van medicijnen als methadon had niemand gehoord en medelijden bestond niet. De deuren van de cellen waren van plaatstaal en de drugsgebruikers deden niets anders dan op die deuren rammen. Ik hoorde een cipier met een rammelende sleutelbos. In een hoek van mijn cel stond een plee van afgesleten graniet, zonder bril of deksel, die nog erger stonk dan de pisbak op de Wallen. Er was een groot raam dat was onderverdeeld in ruitjes van dik glas waar je nauwelijks doorheen kon kijken. Vaag zag ik de daken van de huizen achter het bureau en een stukje van de gracht. Het laken op bed was van papier, de deken versleten. Slapen ging niet, door al het gekrijs dat op en neer galmde van de eerste naar de derde verdieping en weer terug.

Af en toe lag ik in een deuk om de onzin die sommige van die gasten elkaar toeriepen. ‘Ik krijg je wel met je teringherrie, klotejunk. Ik sta je straks op te wachten.’ Alsof ze wisten met wie ze te maken hadden. En alsof ze niet allemaal teringherrie maakten. De politie hield me twee dagen vast. Eerlijk is eerlijk: ik lag een beetje te janken in het donker. Als ik iemand aan hoorde komen, deed ik stoer, maar het was vreselijk. Ik denk dat ze me deze keer wilden laten voelen hoe het was om echt in de bak te zitten. Geholpen heeft het niet en misschien heeft het zelfs averechts gewerkt. Wie, zoals ik, van kinds af aan is getraind in vastzitten in politiecellen wordt daar later in zijn leven niet meer door geïntimideerd. Hoe dan ook, na twee dagen kwam mijn vader me halen op de Overtoom en kreeg ik een stomp voor mijn kanis. Alweer.

Toch kwam het niet in me op om mijn leven te beteren. Geld te hebben om andere jongens te kunnen trakteren die het, net als ik, minder goed getroffen hadden, was belangrijk voor me. Voor iemand die altijd vooraan heeft gestaan omdat hij rijke ouders had, is dat misschien moeilijk te begrijpen. Maar ik had jarenlang zo goed als niets gekregen. Ik wilde dat machteloze gevoel niet langer hebben.

En dus nam ik me voor om elke dag sterker te worden. Op mijn tiende ging ik op judo in de Boomspijker, een buurthuis op de Rechtboomssloot. Ondertussen bleef ik werken voor de hoeren en toen ik mijn eerste honderd gulden binnen had was ik best onder de indruk van mezelf.

Met wat geld erbij, dat ik deze keer wel van mijn moeder had gekregen, kocht ik een ontzettend stoer bomberjack. De winkelier zorgde dat ik twee aankoopbonnetjes kreeg, één voor mijn ouders en één voor mijzelf. Die dag toog ik, de hemel te rijk, gekleed in dat nieuwe jack met een spijkerbroek en puntschoenen eronder, naar de Playboy Bar van de familie Post. Ze hadden er net een nieuw gasfornuis gekregen, waar ik tegenaan leunde. Zonder dat ik het doorhad stond mijn bomberjack opeens in de fik, dus dat kon ik meteen weggooien. Ik heb niet gehuild, maar ging snel geld verdienen bij de dames, want ik wou een nieuwe kopen.

Moeder