www.bethanywebster.com

De inhoud van dit boek is non-fictie. De persoonlijke ervaringen die de auteur beschrijft, zijn waargebeurd en door de auteur naar haar beste vermogen waarheidsgetrouw weergegeven. Sommige namen en andere specifieke kenmerken zijn gewijzigd om de privacy van de betrokken personen te waarborgen.

Dit boek dient alleen als een bron van informatie. De ideeën, processen en suggesties in dit boek zijn niet bedoeld als vervanging voor overleg met een gekwalificeerde professional in de geestelijke gezondheidszorg. Noch de auteur, noch de uitgever kan aansprakelijk of verantwoordelijk worden gesteld voor enig verlies of schade voortvloeiend uit de informatie of suggesties in dit boek.

Uitgeverij Mens!

Brammershoopstraat 12/16

7858 TC Eeserveen

0599-74 50 47

info@uitgeverijmens.nl

www.uitgeverijmens.nl

Vertegenwoordiging in België

Mythras Books, Antwerpen

Vertaling

Madelon Janse

Redactie

Correctrix, Oosterhout

Omslagontwerp

Elzo Hofman, In Ontwerp, Assen

Opmaak en vormgeving

Cathy Gerver, Studio Nico Swanink, Haarlem

Achter in dit boek staat een aanvulling op deze copyrightpagina.

Original title: Discovering the Inner Mother: A Guide to Healing the Mother Wound and Claiming Your Personal Power

Copyright © 2020 by Bethany Webster, U.S.A.

Published by arrangement with William Morrow, an imprint of HarperCollins Publishers

Nederlandse editie: Copyright © 2021 by Uitgeverij Mens!, Eeserveen, The Netherlands

Alle rechten voorbehouden inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in delen in welke vorm dan ook. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

All rights reserved including the right of reproduction in whole or in part in any form. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or disclosed, in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise, without the prior written permission of the publisher.

ISBN 978 94 6316 055 1

ISBN 978 94 6316 056 8 (e-book)

NUR 770

Dit boek is opgedragen aan alle vrouwen die de drang voelen om hun waarheid te belichamen, de cycli van trauma in hun familie te doorbreken en hun kracht en potentieel sterker tot uitdrukking te brengen. Door ons persoonlijke en collectieve trauma te helen, maken we de weg vrij om meer vrouwelijke kracht tot uiting te laten komen in de wereld. Dat je de steun van alle dappere vrouwen mag voelen die, ongeacht tijd of plaats, aan je zijde staan en je aanmoedigen.

Op een dag wist je ten slotte

wat je te doen stond, en je begon,

hoewel de stemmen om je heen

hun slechte raad

bleven schreeuwen –

hoewel het hele huis

begon te beven

en je het oude trekken

aan je enkels voelde.

‘Maak mijn leven in orde!’

riep elke stem.

Maar je stopte niet.

Je wist wat je te doen stond,

hoewel de wind

met zijn stijve vingers

aan de grondvesten rukte –

hoewel hun droefenis

verschrikkelijk was

Het was al laat

genoeg, en de nacht was wild,

en de weg bezaaid met gevallen

takken en stenen.

Maar terwijl je hun stemmen

achterliet, begonnen de sterren

stukje bij beetje

door het wolkendek te schijnen

en klonk er een nieuwe stem

die je langzaamaan

herkende als die van jou,

die je gezelschap hield

terwijl je de wereld

steeds dieper binnen beende,

vastbesloten om het enige

te doen wat je doen kon –

vastbesloten om het enige

leven te redden dat je redden kon.

– ‘De reis’ door Mary Oliver¹

Inhoud

Noot van de auteur

Introductie

1 Wat is de moederwond?

2 Hoe komt de moederwond tot uiting?

3 De moederwond en machtsverhoudingen

4 Waardoor wordt de moederwond in stand gehouden?

5 De moederkloof

6 Tekenen dat je iets moet veranderen

7 De breuk met de moederlijn en de prijs van echt worden

8 Grenzen

9 Het taboe om moeder kritisch in ogenschouw te nemen

10 De onmogelijke droom opgeven

11 Rekenschap

12 Rouw

13 Je innerlijke moeder ontdekken

14 Het leven voorbij de moederwond

Conclusie: Vrouw in opkomst: loskomen van de ‘pleaser’-rol en ons verzoenen met onze kracht

Dankwoord

Bijlage

Vakliteratuur over complex ontwikkelingstrauma, psychotherapie en de neurowetenschappen

Bibliografie

Eindnoten

Noot van de auteur

Het geheugen en de waarneming zijn subjectief van aard en diepgeworteld in de beleving van de waarnemer.

De persoonlijke voorbeelden in dit boek zijn gebaseerd op mijn eigen beleving van mensen en gebeurtenissen uit mijn jeugd en geven weer op welke manier die mijn leven als volwassene voor mijn gevoel hebben beïnvloed.

Ik heb mijn best gedaan om mijn herinneringen aan mensen en gebeurtenissen in dit boek accuraat en eerlijk te omschrijven en wil benadrukken dat het niet om vaststaande feiten gaat, maar om mijn eigen meningen en belevingen.

Introductie

Als kind had ik al het gevoel dat er iets niet helemaal klopte aan de relatie die ik met mijn moeder had, maar instinctief wist ik me te redden door de rol van ‘het brave meisje’ aan te nemen en zwijgzaam en gehoorzaam te zijn. Rond mijn negentiende waren mijn symptomen zo ernstig geworden dat ik professionele hulp zocht. Ik had het genoegen om samen met een therapeut die gespecialiseerd is in corrigerende, relationele dieptetherapie te beginnen aan een bijzondere reis die tientallen jaren zou duren en nog steeds voortduurt. Aan het begin ging ik het analyseren van de relatie met mijn moeder uit de weg, maar ik was vastberaden om de onderliggende oorzaak van mijn wanhoop te leren begrijpen, want jarenlang was die me een raadsel. Week na week, jaar na jaar en decennium na decennium kwam ik tot nieuwe inzichten, legde ik nieuwe verbanden en ervaarde ik doorbraken die ik niet weerspiegeld zag in toegankelijke werken over persoonlijke ontwikkeling en psychologie of in zelfhulpboeken.

In 2013 begon ik een blog bij te houden omdat ik ernaar snakte alles wat ik over de moederwond te weten kwam te delen. Niemand leek het over dit fenomeen te hebben en ik wilde vrouwen helpen die net als ik worstelden om de onderliggende oorzaak van hun symptomen te achterhalen. Vrijwel onmiddellijk nadat ik met mijn blog was begonnen, gingen mijn stukken viral en werden ze over de hele wereld gelezen. Er begonnen e-mails binnen te stromen van vrouwen die hun verhaal deden en me bedankten voor het verwoorden van de ervaringen die zij niet in woorden wisten of durfden uit te drukken.

In mijn leven leek er opeens van alles samen te vallen. Een paar maanden later ontving ik de dag nadat ik een trip naar Barcelona had geboekt, mijn eerste vakantie sinds lange tijd, een e-mail van een lerares uit Barcelona die vroeg of ze een van mijn artikelen mocht vertalen voor een workshop voor vrouwen. Ik antwoordde dat ik rond die tijd toevallig in Barcelona zou zijn en met alle plezier een praatje over het artikel wilde komen houden. Van het een kwam het ander en uiteindelijk gaf ik in één weekend van die reis twee uitverkochte workshops. Doordat ze me had voorgesteld aan collega’s in haar Europese netwerk, ging ik terug naar Spanje om een onderwijstournee langs verschillende steden te doen, van Barcelona naar onder andere Bilbao, Madrid en Valladolid. Vanuit heel Europa reisden vrouwen af om aan deze workshops deel te nemen. Voor ik het wist was ik op weg naar Engeland om workshops te geven in onder andere Londen, Totnes, Frome en Nottingham. Hierna volgden uitnodigingen uit Boedapest, Berlijn, Italië, Wenen, Kroatië, België, Polen, Nederland, Oostenrijk en verder weg vanuit India, Bali, Japan en Thailand.

Steeds als ik in een nieuwe stad aankwam, stapte ik een ruimte binnen die tot de nok toe gevuld was met nieuwsgierige, zenuwachtige vrouwen die stonden te popelen om in contact te komen met andere vrouwen en met deze kwestie aan de slag te gaan. Een grote verscheidenheid aan vrouwen passeerde de revue, van zakenvrouwen, therapeuten, academici en thuisblijfmoeders tot studenten, grootmoeders, ondernemers en millennials. Aan het einde van elke workshop had de aanvankelijke zwaarte plaatsgemaakt voor immense lichtheid en vrijheid en hing er elektriciteit in de lucht. Ik was verrast hoe snel er diepe banden werden gevormd terwijl we dit taboeonderwerp samen verkenden.

Later dat jaar kwam ik gefrustreerd thuis van een vrouwenconferentie omdat ik diepgang miste in de discussie over vrouwenkwesties. Ik zag dat de moederwond zelfs bij de succesvolste vrouwen een rol speelde, maar toch werd er niet over gesproken. Vanuit deze schrijnende gedachte schreef ik een essay getiteld: ‘Why It’s Crucial for Women to Heal the Mother Wound’. Dit artikel leek de bewustwording van de moederwond in snel tempo naar een hoger niveau te tillen en vrouwen begonnen de term steeds meer te gebruiken in nieuwsartikelen, podcasts, workshops en op sociale media.

Ik wist dat ik een boek over de moederwond wilde schrijven, maar dat idee kwam op een laag pitje te staan aangezien mijn werkzaamheden zich bleven uitbreiden en ik doorging met artikelen schrijven, reizen en onderwijzen. Uiteindelijk kon ik mijn baan aan een universiteit opzeggen en me volledig op dit werk richten. Na verloop van tijd viel me bij vrouwen die hun moederwond aan het helen zijn een bepaald kenmerk op: ze zijn eerder bereid om de gebruikelijke gang van zaken te doorbreken en verandering teweeg te brengen en koesteren een sterk verlangen om echt en authentiek te zijn en het leven op hun eigen voorwaarden te leven. Ik kwam vrouwen tegen die hun huwelijk, baan of relatie waarin ze niet tot hun recht kwamen de rug toekeerden of er van binnenuit veranderingen in doorvoerden. In beide gevallen inspireerden en stimuleerden ze de mensen om hen heen en nam hun leven een hoge vlucht.

Toen Trump tot president werd verkozen voelde ik de drang om een boek te schrijven des te meer, om zo nog meer vrouwen te bereiken en hen over de moederwond in te lichten, om uit te leggen wat het verband is tussen de moederwond en de ontmanteling van het patriarchaat en waarom het zo belangrijk is om de moederwond te helen. Op een dag werd ik wakker met het sterke gevoel dat het tijd was om het boek zo snel mogelijk af te krijgen, want de wereld was aan het veranderen en deze boodschap moest nu meer dan ooit gehoord worden. Ik was van plan om, zonder agent, een van de uitgevers die me al had benaderd terug te mailen. Maar het universum had blijkbaar andere plannen, want de volgende dag ontving ik zomaar een e-mail van een agent die me graag wilde vertegenwoordigen. Het resultaat is het boek dat je in handen hebt.

In het kort gezegd vloeide het schrijven van een boek over de moederwond eigenlijk organisch voort uit ruim twintig jaar onderzoek en nauwgezet innerlijk werk. Het is het boek dat ik had willen lezen toen ik aan mijn eigen reis begon. Het is ook een boek voor onze huidige tijd, waarin de bewustwording van vrouwen wereldwijd van essentieel belang is voor onze collectieve overleving.

In dit boek deel ik mijn persoonlijke reis met je en vertel ik je over de manier waarop ik de moederwond ontdekte en over de hulpmiddelen die ik zelf nog altijd gebruik in mijn eigen verwerkingsproces en die duizenden andere vrouwen toepassen. Ook bespreek ik de grote doorbraken die ik ervaarde door mijn eigen innerlijke moeder te vinden en de hieruit voortvloeiende inzichten die ik over feminisme, intergenerationeel trauma en menselijk potentieel heb vergaard.

De moederwond is een trauma dat binnen onze patriarchale cultuur en familie ontstaat

Zowel mannen als vrouwen hebben een moederwond. Op welke manier de wond tot uiting komt is persoonlijk, cultureel, spiritueel en planetair bepaald. Het onderwerp is zo eigen aan onze cultuur dat er boeken vol over geschreven zouden kunnen en moeten worden. Dit boek is slechts een introductie tot het onderwerp en de focus ligt hier met name op het persoonlijke niveau. Ik heb me gericht op de verschijningsvorm van de moederwond zoals je die als eerste tegen zult komen, namelijk in je eigen ervaring. Ik ben ervan overtuigd dat we als samenleving beter voorbereid zullen zijn om de moederwond te transformeren als we daarvoor eerst op individueel niveau onze eigen moederwond voldoende hebben weten te helen. Het doel van dit werk is niet om onze moeder de schuld te geven, het draait om generationele en intergenerationele verantwoordelijkheid. Het draait om het opeisen van onze kracht als vrouw en vervolgens om het creëren van een nieuwe balans en harmonie tussen de gezonde mannelijke en vrouwelijke krachten in onze wereld.

Door de jaren heen hebben auteurs zoals Adrienne Rich en Christiane Northrup de term ‘moederwond’ laten vallen, maar niemand heeft ooit echt uitgewerkt wat de moederwond nu precies is en waarom vrouwen over de hele wereld er nog altijd mee te kampen hebben. Met dit boek hoop ik het wezenlijke hiaat in ons begrip van vrouwenpsychologie en empowerment op te vullen door de moederwond grondig te bespreken, uit te leggen hoe de wond in het leven van vrouwen tot uiting komt, een overkoepelende visie aan te dragen en concrete begeleiding voor de helende reis te bieden.

Hoewel ik een bachelor- en masterdiploma in de psychologie heb, ben ik een coach en geen psychotherapeut of traumaspecialist. Mocht je meer willen weten, dan verwijs ik je graag naar de bijlage met vaktermen die mijn therapeut Nicole Ditz heeft opgesteld, aangezien dit boek onderwerpen zoals het functioneren van de hersenen en complex ontwikkelingstrauma aansnijdt.

In Het helen van de moederwond komen ook onderwerpen als intersectionaliteit, gender, seksualiteit, ras en religie ter sprake, evenals andere culturele factoren die onlosmakelijk met de moederwond zijn verbonden. Ook de manier waarop zoons de moederwond ervaren en de patronen waarin vaders met hun dochter omgaan zijn zeer belangrijke onderwerpen die raken aan wat er in dit boek wordt besproken. Hoe deze onderwerpen met de moederwond in verband staan is iets wat grondig en degelijk onderzocht dient te worden. De beperkte ruimte die één boek biedt laat dit simpelweg niet toe. Ik kijk ernaar uit om dergelijke onderwerpen in toekomstige werken uitvoerig te bespreken.

Met het oog hierop wil ik graag even stilstaan bij het feit dat mijn ervaringen beïnvloed zijn door de privileges die ik kan genieten door wie ik ben en waar ik vandaan kom: een hoogopgeleide witte vrouw uit de middenklasse. We worden allemaal beperkt door de omvang van ons eigen leven en mijn ervaringen gelden niet voor iedereen. Ik besef dat mijn perspectief en begrip worden begrensd door mijn persoonlijke ervaringen en identiteiten. Ik deel mijn verhaal slechts als voorbeeld en om de discussie op gang te brengen, in de hoop dat het je zal helpen licht op je eigen, unieke situatie te werpen.

Ik heb dit boek geschreven als witte vrouw, waarbij ik profiteer van privileges die niet mijn eigen verdienste zijn, maar die ik puur vanwege mijn huidskleur geniet; een witte vrouw die profiteert van de pijnlijke nalatenschap van haar voorouders. Ik werk vol toewijding en met een hoge mate van rekenschap aan mezelf en aan de buitenwereld om racisme en systemen van onderdrukking te bestrijden. Hoewel mijn onderzoek en gesprekken met duizenden vrouwen uitwijzen dat het fenomeen moederwond ras en cultuur overstijgt en overal weerklank vindt, vermengen andere factoren zoals systemisch en institutioneel racisme, raciale onderdrukking en raciaal trauma zich voor veel vrouwen met de moederwond.

Als ik het binnen de context van patriarchale culturen over de moederwond heb, dan doel ik op de alomtegenwoordige patriarchale, kapitalistische culturen die in kolonisatie en vernietiging van de aarde geworteld zijn en een groot deel van de wereld domineren. Dit boek, waarin ik mijn persoonlijke verhaal en waarnemingen beschrijf, heeft slechts tot doel de poort open te zetten voor een luid, veelstemmig koor van vrouwen met uiteenlopende achtergronden, huidskleuren en culturen en hen aan te moedigen hun eigen ervaringen omtrent de moederwond te delen.

Hoewel dit boek op vrouwen gericht is, denk ik dat iedereen die het leest er iets waardevols uit kan halen. Vrouwen die zelf moeder zijn nodig ik uit het boek te lezen vanuit hun perspectief als dochter, want vanuit dat perspectief kun je de moederwond helen. Terwijl je steeds meer inzicht krijgt in hoe je zelf bent opgegroeid en de invloed die dit op je heeft gehad, is het zeer waarschijnlijk dat de manier waarop je het moederschap zelf invult op positieve wijze zal veranderen, zodat je een sterkere en gezondere band met je kinderen kunt opbouwen.

Dit boek werkt van het persoonlijke naar het culturele toe: eerst wordt besproken wat de moederwond is, hoe die tot uiting komt en welke machtsverhoudingen eraan ten grondslag liggen. Vervolgens verdiepen we ons in het proces om je trauma bij je familie onder de aandacht te brengen en het innerlijke werk dat dit vergt en tot slot beschouwen we de veranderingen die je kunt verwachten wanneer je je weg naar de overzijde vindt. Aan het einde van elk hoofdstuk staan een aantal reflectievragen die je helpen om de stof in het kader van jouw eigen ervaring te plaatsen. Diegenen die er na het lezen van het boek aan toe zijn om hun helingsproces verder aan te gaan, raad ik aan eens op mijn website te kijken voor verdere bronnen en informatie.

Welbeschouwd draait het helen van de moederwond niet om onze moeder. Het draait om het belang voor vrouwen om onszelf en onze talenten zonder schaamte te omarmen. Het draait erom dat we leren om emotionele pijn naar ons bewustzijn te halen en vervolgens te transformeren. Het draait erom het evenwicht te herstellen dat eeuwenlang door het patriarchaat uit balans is gebracht. Niet langer voelen we ons dan onbewust een wanhopig, in de steek gelaten kind, niet langer projecteren we onze onbewuste pijn overal op. Door onze moederwond te helen kunnen we de liefdevolle getuige van het dierbare kind binnen in ons worden en het welwillende vrouwelijke bewustzijn belichamen dat in velen van ons ligt te sluimeren. Om intergenerationeel herstel mogelijk te maken moeten we leren om juist die dingen waaraan het ons ontbrak te belichamen en de liefdevolle aanwezigheid te vormen waarnaar we zo verlangden: de onvoorwaardelijke, goedgezinde aanwezigheid die er altijd voor ons is. Je zult inzien dat je zelf een onaangesproken bron van steun in je herbergt waartoe je je altijd kunt wenden. We zijn dan niet langer alleen degene die vasthoudt, maar ook degene die wordt vastgehouden, degene die verlangt en degene naar wie wordt verlangd, een verenigd geheel waardoor iets nieuws en unieks ter wereld komt.

Dit is een kort overzicht van wat er te winnen valt door de moederwond te helen:

Je wordt ontvankelijker voor het leven: Het leven wordt er mooier van. In plaats van het leven te bekijken door een bril vol verlammende labels en een waas van traumatische projecties ben je beter in staat de wezenlijke schoonheid, diepgang en waarde van het leven om je heen te aanschouwen.

Je weet te integreren in plaats van te compartimenteren: Je ziet het leven meer als een geïntegreerd geheel en je zelfbewustzijn is verhoogd. Je ziet eerder verbindingen dan verschillen. De verschillen die je ziet voelen minder dreigend. Ook sta je meer open voor feedback.