Het licht van Lorelei

Eerste druk, maart 2019

© Jen Minkman, 2019

Een uitgave van IMAGINE, Veghel 2019

Omslagfoto Shutterstock.com

Opmaak ZetSpiegel, Best

ISBN 978 94 633 3853 0

NUR 285

www.imagine-yabooks.nl

imagine

imagine_yabooks

imagine.ya.books

IMAGINE is een imprint van ImageBooks Factory BV.

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm, of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Deel 1

Enna

Das Lied ist aus, die Melodie verklungen

Nichts blieb von der Musik zurück

Ein Echo nur von Liebe

Het lied is uit, de melodie weggestorven

Niets blijft achter van de muziek,

slechts een echo van liefde.

Marlene Dietrich – ‘Frag Nicht Warum’

1

Het is de roep van de albatros waar ik die ochtend wakker van word.

De vogel komt sinds een paar maanden steeds vlak na zonsopgang bij mijn slaapkamerraam zitten. Als ik rechtop ga zitten in bed en mijn gordijn openduw, zit hij daar weer, op mijn vensterbank met zijn hoofd schuin. Hij kijkt me nieuwsgierig aan. Vol betekenis, lijkt het wel.

De oudere mensen op Terschelling zeggen altijd dat een albatros een pure, menselijke ziel is die na de dood op vleugels uitvliegt naar het hiernamaals, maar ik twijfel daar een beetje aan. Die rotbeesten zijn altijd aan het vechten met de meeuwen op het strand over wie de grootste mossels verdient. Ik vind het er niet bepaald puur uitzien.

En toch… deze vogel is anders. Het lijkt wel of hij met me wil praten. Enna, ben jij dat? hoor ik mijn moeders melodische stem in mijn hoofd. Ik ben het.

Maar zij kan het niet zijn. Ze werd door de zee meegesleurd. Door hén. Haar ziel voor eeuwig verloren. En het erge is dat ze vrijwillig de zee in liep, op zoek naar verlossing. Al had ze mij en papa en Sytse. We waren niet genoeg voor haar om weerstand te bieden tegen de lokroep van de Sirenes. De verleidelijke klank van zalige vrijheid.

Het is vreemd, dat idee dat ook maar iemand zich gevangen zou kunnen voelen op een eiland als dit. Het land van Skylge, zoals wij het in onze oude taal noemen, rent aan alle kanten de eindeloze zee in. Niets belemmert het zicht op de horizon en de uitgestrekte hemel is nooit ver weg van ons omdat laaghangende, grijze wolken ons in het koude seizoen striemende regen, donder en bliksem brengen. Dat zijn de enige momenten dat de heersende klasse op dit eiland electriciteit niet voor zichzelf kan houden. Ik heb op school geleerd dat de bliksem wordt veroorzaakt door dezelfde kracht die de Angelen gebruiken om hun huizen te verlichten, hun automobielen te laten rijden en hun mysterieuze apparaten te laten werken. De Brandaristoren die uit het vlakke landschap in het westen oprijst is waar ze het gewijde vuur van hun beschermheilige bewaren: het Vuur van Brandarius.

De Angelse priesters beweren dat Sint Brandarius van ver kwam zeilen om ons eiland met zijn heilige Vuur te beschermen tegen de Sirenes. Maar de meeste mensen die door het zeevolk worden meegesleurd in de Waddenzee zijn Skylgers, geen Angelen.

Ik gooi mijn deken aan de kant en sta op. Langzaam kleed ik me aan in een eenvoudige, bruine vissersbroek en oude bloes. Ik borstel mijn lange, bruine haar en doe er een staart in. De gebarsten spiegel in de hoek toont me dat ik kringen van vermoeidheid onder mijn ogen heb, maar ik negeer ze. Ik heb geen tijd om stil te staan bij vermoeidheid. Er moet voor ontbijt worden gezorgd voordat ik naar school ga en de netten gooien zichzelf niet uit, helaas.

Mijn maag knort. Ik zou best trek hebben in een lekker stuk haring met uitjes op een snee wit brood, maar dat zit er niet in. Dat kunnen we niet betalen. De vis die ik vang is klein en meestal niet erg smakelijk.

‘Jij lust vast ook liever haring?’ zeg ik tegen de albatros die me nog steeds met gele ogen aankijkt.

Daarom zal hij hier wel niet zijn. Ik heb het beest nog nooit te eten gegeven. Misschien wil hij echt alleen maar vrienden zijn. Sytse heeft me weleens verteld dat er albatrossen meevliegen met De Stormvloed, het zeilschip waar hij op werkt als matroos en zelfstandige handelaar. Het handelsschip dat uitvaart naar de Hanzesteden op het vasteland. Zijn kapitein beweert dat de vogels er zijn om ze te beschermen.

Nou, een beetje bescherming kunnen ze wel gebruiken op die gevaarlijke route. En toch ben ik soms jaloers op mijn broer. Sytse loopt dan wel het risico om aan zijn einde te komen door een aanval van het zeevolk, maar hij ziet tenminste iets van de wereld. De handelaren in Harns en Holwerd behandelen hem als gelijke, niet als uitschot. Dat is ook logisch: zonder Skylgerse handelaren die wekelijks hun leven durven te wagen door van en naar het eiland te varen, zouden de Friese handelaren volledig afhankelijk zijn van de veerboot van de Angelen. Die vaart maar eens in de twee maanden naar Harns. En ze zijn nu eenmaal dol op onze schapenwol en cranberryjam. De Fiur-Waerds, zoals de priesters van Brandarius heten, vinden die handel met ‘buitenstaanders’ maar niets. Die willen het liefst alleen handel tussen Angelen onderling in de grote steden op de Waddeneilanden en langs de kust onder de vlag van hun heilige Brandarius. Gelukkig is onze lokale leider, de Skelta, minder bekrompen. Hij zegt altijd dat de Friese goden net zo goed onze goden zijn.

Als ik de tuin in stap, blijkt mijn vader al op te zijn. Hij zit op het bankje aan de rand van de tuin met zijn ogen half toegeknepen naar de opkomende zon te kijken. Zijn blik glijdt over het dijkpad dat langs ons huis loopt en zijn gebruinde, verweerde handen liggen krampachtig om zijn knieën, alsof hij zichzelf moet inhouden om niet op te springen, het dijkpad af te rennen en zo de zee in te lopen.

Misschien denkt hij er soms over na om mijn moeder te volgen, maar hij is er nog. Ik denk dat hij veel te veel van mij en Sytse houdt om ons achter te laten.

‘Goeiemorgen, Enna,’ zegt hij met een flauwe glimlach. ‘Ik hoop dat ik je niet wakker heb gemaakt door mijn gerommel in de keuken?’

‘Nee hoor, ik moest toch vroeg op.’ Snel trek ik de oude olielaarzen aan die naast het hek staan. ‘Ik heb om acht uur met Ada afgesproken zodat we samen naar school kunnen fietsen. En ik wil nog kunnen ontbijten voor ze komt.’

Zijn gezicht betrekt. De koorts waar hij een paar jaar geleden bijna aan is overleden heeft zijn lichaam stram en onwillig achtergelaten. Vissen kan hij niet meer. Het enige wat hij nog kan, is thee voor ons zetten ’s ochtends.

‘Zeg, waarom maak je geen pannenkoeken voor ons drietjes?’ ga ik snel door met een brede glimlach. ‘Er ligt nog een halve zak meel in de kast. En er zijn twee eieren. Eida kan ons vast wel wat schapenmelk geven.’ Onze buurvrouw heeft genoeg schapen om het hele dorp te voeden.

‘Drietjes?’ herhaalt mijn vader verbaasd.

‘Sytse komt vandaag thuis,’ vertel ik. ‘Het is zestien mei, heit. De dag van Sint Brandarius. De opening van het Oerolfestival is binnenkort. Het hele eiland wacht in spanning af waar onze schepen mee terugkomen.’

Zijn ogen lichten op. ‘Oh, heus?’ mompelt hij. ‘Ik moet de kalender echt eens wat beter in de gaten houden. Ik had geen idee.’ Hij staat moeizaam op en geeft me een knuffel. ‘Hij blijft toch wel tot het festival voorbij is?’

‘Natuurlijk.’ Ik grijns. Sytse wil Oerol echt niet missen. Een paar weken lang openen we onze openluchttheaters voor allerlei vermaak: acteerwerk, muziek, komedie. De geur van versgebakken gemberkoek zal de straten van onze hoofdstad wederom vullen. Hoog en laag, rijk en arm, dat maakt tijdens het festival even niet uit. Het werd altijd gevierd in blommemoane, zoals we de maand mei vroeger noemden, en daar hebben de Angelen niets aan kunnen veranderen.

De gedachte aan koek laat mijn maag opnieuw rammelen. ‘Ik zal snel zijn,’ beloof ik. Met een zwaai gooi ik het oude vissersnet dat over het tuinhek hangt over mijn nek. Ik kijk mijn vader na als hij voorzichtig terugschuifelt naar de achterdeur.

Vandaag belooft het lekker weer te worden. De lucht is strakblauw als ik de dijk oversteek en me naar het strand begeef. Dat is meestal wel anders hier, dus mij hoor je niet klagen. In mei 1942 en 1943 was er bijna elke dag regen, dus van mij mag het dit jaar elke dag van Oerol zonnig zijn.

Alle kleine beetjes helpen om de Melancholie in bedwang te houden.

Ik begin een vrolijk deuntje te fluiten om mezelf af te leiden als ik weer aan mam moet denken. Tegelijkertijd stamp ik met mijn voeten in het natte zand en klap ik in mijn handen. Ik zal er wel als een idioot uitzien, maar het helpt om de kilte niet in mijn lichaam door te laten dringen. Alleen de schapen van Eida kunnen me hier dwaas zien doen.

De touwen van het oude net schuren langs de huid van mijn nek. Ze zijn helemaal ruw geworden, verweerd door het zoute water. De lucht van zout vermengt zich met de reuk van bruinkool, die over de dijk komt aangewaaid. Ondanks het lekkere weer stoken de mensen in Kinnum de haard nog op, want op ons eiland weet je nooit wanneer het weer omslaat.

Net voordat ik op het punt sta mijn net uit te werpen, valt mijn oog op een uitstekende, met zeewier begroeide rots. In het midden van het kluitje zeesla liggen twee enorme meeuweneieren. De bespikkelde dingen lachen me toe en staan garant voor een snel en voedzaam ontbijt. Geen idee waarom een meeuw op het idee kwam om hier eieren achter te laten, maar ik vind het prima. Met een grijns pak ik ze op en stop ze voorzichtig in mijn tas. Ik hoef niet eens meer te vissen.

HHH

Lichten in de nacht. Schreeuwende stemmen en grauwende bevelen. ‘Aufmachen! Polizei!’ De verwilderde blikken van zigeuners die uit hun woonwagens worden gesleurd, uit hun kamp worden weggevoerd. In donkere coupé’s worden gestopt.

De stank van urine, het gejank en geknars van ijzer op ijzer. Wielen op rails. De wanhoop van deze mensen, sommigen nog kinderen.

Licht in de nacht zal voor deze mensen nooit meer een teken van hoop zijn.

Badend in het zweet gaat hij rechtop zitten. Soms laten de visioenen hem maandenlang met rust, maar deze week zijn ze heftig als nooit tevoren. Het lijkt wel of de aanloop naar de dag van Sint Brandarius iets met zijn geest doet. Is dat omdat zijn familie van de heilige man afstamt?

Hij wrijft over zijn natte gezicht. De stemmen van de geweldplegers… die hadden Germaans gesproken, of daar leek de taal in elk geval op.

Hij ziet wat niemand anders kan zien. Een andere werkelijkheid. Een vreselijke werkelijkheid.

‘God,’ mompelt hij zacht. ‘Laat mijn wereld nooit zó worden.’

2

‘Enna!’ roept mijn vriendin naar me als ik het pad naar de Stortumsedijk op kom fietsen. Ze staat op me te wachten, zoals altijd stipt op tijd. Haar fiets rust tegen haar heup terwijl ze haar witblonde haar in een knot bindt voor de winderige tocht die ons te wachten staat. ‘We komen te laat, slome!’

‘Sorry,’ hijg ik. Met knarsende remmen kom ik voor haar neus tot stilstand. ‘Ik had onverwacht een grote omelet als ontbijt en ik móést er gewoon even van genieten. Zo zalig.’

Ada wacht hier altijd op me om acht uur. We wonen allebei in Kinnum, een dorp met maar liefst honderd inwoners. Het is ongeveer twintig minuten fietsen naar Brandaris, waar we op de Skylger M.U.L.O. zitten.

Als we met de bus mochten, zouden we binnen vijf minuten op school zijn, maar dat mogen we natuurlijk niet. De elektrische bus die naar de hoofdstad rijdt is alleen voor Angelen en stopt niet eens in Kinnum. Hier wonen alleen Skylgers.

‘Die omelet gaat je opbreken,’ zegt Ada giechelend. ‘De laatste keer dat je zwaar had ontbeten kwam je bijna niet vooruit.’

Ik kreun. ‘Misschien kunnen we een Elektro op zijn hoofd meppen en zijn persoonsbewijs stelen?’ stel ik voor. ‘Dan kunnen we mee met de Brandariusbus.’

Ada doet alsof ze geschokt haar adem inhoudt. ‘Een arm Skylgermeisje dat samen met de Elektro’s de bus naar school neemt? Jij hebt lef, zeg.’ Haar bruine ogen, die een tint lichter zijn dan de mijne, sprankelen ondeugend.

‘Kom op, laten we gaan,’ geef ik als antwoord. ‘We hebben alleen ’s ochtends een paar lessen, dus nu zijn ze vast extra streng met telaatbriefjes.’

‘Ja, die Sint Brandarius is zo slecht nog niet,’ grinnikt Ada, terwijl we in onze flapperende, lange rokken tegen de wind in beginnen te fietsen. ‘Dankzij hem is het een nationale feestdag voor iedereen. We zijn om twaalf uur al uit. Ga jij ook naar de haven na de lessen?’

‘Natuurlijk. Sytse komt vandaag terug. Ik hoop dat hij nieuwe platen meeneemt.’

‘Oh, ja! Dat zou geweldig zijn.’ Ada bloost van genoegen. Ik vermoed dat het niet alleen om de platen is en dat ze ook een oogje op mijn broer heeft, maar dat weet ik niet helemaal zeker. Ze heeft het er nog nooit over gehad. ‘Die laatste paar die hij meenam van Marlene Dietrich en Kathleen Ferrier waren prachtig.’

We zijn allebei verzot op muziek. Mijn vriendin kan voor geen ene meter zingen, maar gitaarspelen kan ze wel en ik zing weleens met haar mee. Mijn familie is in het bezit van een draagbare grammofoon en Sytse neemt altijd bakelieten platen voor me mee, die Ada en ik dan samen luisteren. Lp’s komen ook regelmatig mee met handelsschepen van het vasteland, maar die kunnen we niet afspelen – die zijn alleen voor de rijke Angelen met hun elektronische apparatuur. Sytse weet echter de muziekfans onder de Skylgers wel te vinden en neemt altijd een hele doos bakelieten 78-toerenplaten mee naar huis om hier te verkopen.

‘Blow the wind southerly,’ begin ik te zingen als we een stuk pad naar beneden volgen en ik niet zo hard hoef te zwoegen op mijn fiets. ‘Blow, bonny breeze, my lover to me.’

Ada lacht naar me. Dat liedje komt van de plaat die Sytse een paar weken geleden voor ons meenam. ‘Ik wilde dat we de hele dag op de dijk rond konden rijden en konden zingen,’ zegt ze verlangend. ‘We hebben Buma het eerste uur. Gaap. Die man gaat toch alleen maar het hele uur zagen over de fouten van onze voorvaderen. Daar is de dag van Sint Brandarius hét moment bij uitstek voor.’

Ik rol met mijn ogen. Ada heeft gelijk: onze geschiedenisleraar loopt al zijn hele carrière te slijmen bij de Angelen en doet alles om bij ze in een goed blaadje te komen. ‘Denk goed aan Flylân, kinderen,’ zeg ik op dramatische toon. ‘Het eiland waar honderd jaar geleden een ramp plaatsvond omdat de bewoners in opstand kwamen tegen de Angelen. De zondvloed die duizenden mensen mee de zee insleurde. Zij werden gedood door de Sirenes. Allemaal omdat ze niet wilden luisteren naar hun beschermheren. Omdat ze ervoor kozen in plaats van Sint Brandarius Freda en Fosta te aanbidden. Heidense goden.’

Wat Buma er niet bij vertelt – maar wat iedereen weet – is dat op alle Waddeneilanden de Skylgers noodgedwongen het dichtst bij de kust moeten wonen. De Angelen verschansen zich in hun hoge gebouwen in de duinen in het midden van de eilanden. Zij pikken alle hogergelegen gebieden in. Wij moeten hulpeloos toezien hoe de golven tijdens het stormseizoen onze stranden verslinden. Hoe de Sirenes met hun gezang ónze mensen het water inlokken. Als het zeevolk roept naar ons in de duisternis van de lange winter, hebben de Elektro’s hun nachtclubs met grote luidsprekers en luide muziek om het gezang van de Sirenes buiten te sluiten. Ze hebben in Brandaris zelfs een luidsprekersysteem in hun wijken aangebracht dat hen er met een hoog, jankend geluid voor waarschuwt als de Sirenes te dicht bij de kust komen. Dat ding noemen ze ironisch genoeg ook een ‘sirene’.

En wij? Wij mogen hun kostbare elektriciteit niet gebruiken. Wij mogen alleen in dankbaarheid voor hen buigen omdat hun heilige vuur in de vuurtoren in Oud-Brandaris brandt. Dat licht in de toren verjaagt de Sirenes als ze te dicht bij de kust komen. Het felle, elektrische schijnsel doorbreekt de duisternis van de nacht en houdt het zeevolk op afstand in de hoofdstad, maar de inwoners van Kinnum, Meslôns, Formerum en de andere dorpen in het oosten hebben bijna niets aan die bescherming. Die zijn overgeleverd aan de lokroep die al zoveel melancholische eilanders naar hun dood heeft geleid.

Soms ben ik bang dat ik te veel op mijn moeder lijk. Dat ik op een dag zelf ook de zee in zal lopen en niet meer om zal kijken, omdat zelfs de liefde van mijn familie en Ada niet genoeg zal zijn om te ontsnappen aan het lied van de Sirenes.

3

‘Juffrouw Buwalda,’ spreekt een strenge stem me aan als ik tien minuten voor het eind van de laatste les de gang op stap. ‘Waar ga je heen?’

Ik kijk over mijn schouder en zie de conciërge staan. Oude Olger kan goed doen alsof hij streng en brommerig is, maar hij heeft een hart van goud. Hij is ook een oude vriend van mijn vader, dus zo streng is hij tegen mij niet.

‘Naar het toilet,’ zeg ik.

Zijn blik valt op de schooltas die over mijn schouder hangt. ‘En dat kon niet nog tien minuten wachten?’

Ik laat een opzettelijk ongemakkelijk glimlachje zien. ‘Ik heb… last van mijn buik, meneer.’

Olger slaakt een zucht. ‘Ga dan maar. Ik wil het niet weten.’

Innerlijk juichend loop ik door naar de toiletten. Dat smoesje over de tijd van de maand werkt altijd. Ik wil gewoon snel de school uit zijn om bij de haven te komen en niet vast komen te zitten in de drukte. De schepen komen zo binnen – ik kan het voelen. Het is alsof er een soort spanning door de hele stad trekt, dezelfde soort hoogspanning die de huizen van de rijken van licht en comfort voorziet.

Ik stap naar binnen en wacht tot Olger de gang uit is. Dan kom ik weer naar buiten en stuif naar de hoofdingang. Als ik nu door niemand anders gezien word, gaat het me lukken om als eerste leerling van de Skylger MULO bij de Kom te staan. Ik hoop dat Ada het me vergeeft. Die had het laatste uur een andere les.

Terwijl ik op mijn fiets klim, zwaai ik mijn schoudertas naar links. De zeewind roept naar me met in zijn stem de roep naar vrijheid. De zoute smaak van de Waddenzee prikkelt mijn tong. Ik raas op twee wielen langs ons aftandse gebouw en zo de helling af.

In Hoog-Brandaris ligt de middelbare Angelse school voor de Elektro’s met hun elektrische verwarming, protserige audioapparatuur en speciale avondcursussen bij elektrisch licht. Och, persoonlijk vind ik het prima om met een krijtje op een leitje te schrijven. En het feit dat school wordt afgelast als het echt te koud wordt is alleen maar een meevaller. Lang leve de onhandige open haarden in ons gebouw!

Als ik aankom bij onze grootste haven, de Kom, staat er al een groep Angelse handelaren te wachten op de kade. Met hebberige, inhalige handen zullen ze straks de goederen inspecteren die onze handelaren meenemen. Die priesters van hen kunnen nog zoveel zeggen: er zijn er altijd wel een paar bij die zo rijk zijn dat ze het gevoel hebben dat ze zelfs boven hun eigen ongeschreven wetten kunnen gaan staan.

Een van die stinkend rijke mensen is Royce Bolton, een van de erfgenamen van de fabriek die het sirenesysteem produceert. Zijn grootvader vond het uit, dus Royce komt niets tekort. Hij is de jongste van drie broers en hij is ongeveer van Sytses leeftijd. Terwijl ik afstap, bestudeer ik hem heimelijk. Hij draagt een nette, bruine broek, opgepoetste schoenen, een onberispelijk wit overhemd en een vlinderdasje. Zijn doordringende, blauwe ogen zijn gevestigd op de horizon en een kleine frons ontsiert de huid tussen zijn zwarte wenkbrauwen. De paar Angelse meisjes die om hem heen staan en vol bewondering naar hem opkijken, lijkt hij niet eens op te merken.

‘Waarom zo zorgelijk, Royce?’ mompel ik zachtjes. ‘Ben je bang dat er niemand nieuwe speeltjes voor je meeneemt?’

Iedereen op dit eiland kent Royce. Naast het feit dat hij een verwende rijkeluiszoon is, kan hij ook waanzinnig goed pianospelen. Elk jaar treedt hij op tijdens Oerol. Het is domweg niet eerlijk dat iemand die zo onuitstaanbaar rijk is ook nog eens zoveel talent heeft. Ik wilde dat ik een hekel aan hem kon hebben, maar dat is onmogelijk als je zijn muziek eenmaal gehoord hebt. Die is hartverscheurend prachtig. Als zijn liedjes ooit uitkomen op bakelieten platen, koop ik ze meteen. Wel stiekem, maar toch.

Voordat iemand me kan vragen wat ik hier doe voor school is afgelopen, loop ik een stukje naar links en ga ik met mijn rug tegen een meerpaal zitten met mijn kin leunend op mijn knieën, mijn lange kousen opgetrokken en mijn rok goed om mijn benen heen geslagen. Mijn ogen nemen het water in zich op.

Oma zegt dat we uit de zee geboren zijn. Dat onze oude legendes van vóór Sint Brandarius hier in 1666 voet aan land zette, verhalen over de oude, Friese goden. Die wierpen ons in de armen van de golven op het strand toen we benen kregen in plaats van vinnen en een staart. Onze voorvaderen zijn volgens die legendes de Sirenes waar we nu zo bang voor zijn. Ze roepen ons, smeken ons terug naar huis te komen. Maar dit eiland is nu ons thuis en we kunnen nooit meer terug.

Onze oude gebruiken vereren de zee om wat ze ons geeft. Leven – voedsel om hongerige monden te voeden. Elk jaar tijdens Oerol zingt ons eigen koor een lied in Oud-Skylgers om onze Vroegere Moeder te eren. Als de priesters wisten dat we dit deden, zouden ze het verbieden, maar bijna niemand spreekt de oude taal nog. De taal die de Skylgers spreken is zo beïnvloed door de Angelse taal dat een eilander uit 1666 waarschijnlijk niet eens met een eilander uit 1944 zou kunnen communiceren. Het liefste zou burgemeester Alva van Brandarius willen dat onze taal helemaal verdwijnt. Toch leeft de oude taal nog. Antje, mijn moeders moeder, spreekt een soort Skylgers dat weinig invloed van Angels heeft gekend. Zij heeft me de taal geleerd en daardoor kan ik bijna alle woorden van de oude liederen begrijpen.

Mijn ogen worden groter als ik stipjes aan de horizon ontwaar. De Skylgervloot – ze zijn terug! Opluchting stroomt door me heen. Natuurlijk ben ik trots op Sytse omdat hij dit werk doet, maar ik ben ook bang dat hem iets overkomt, elke keer als hij uitvaart. Daar helpt zelfs geen hele berg exotische cadeaus bij.

Ik krabbel overeind en loop dichter naar de rand van de kade toe. Al snel staat er een grote groep Skylgers te drommen, waardoor de paar Angelse handelaren in de minderheid zijn. Ik voel me weer veilig en kan opgaan in de massa.

Mijn broer ziet me echter onmiddellijk. Zodra De Stormvloed aanmeert en hij de loopplank afkomt, vangt hij mijn blik met de zijne. Zijn bruine ogen stralen en zijn blonde haren lichten op in de zon. Hij heeft een grote jutezak in zijn hand. Die zit vast vol met gulle gaven voor mij en pap.

Ik worstel me door de menigte heen naar voren en knuffel mijn broer langer dan ik me van tevoren had voorgenomen.

‘Hoe gaat het met je?’ zegt hij als hij zich uiteindelijk uit mijn omhelzing wurmt. Hij houdt me een armlengte van zich af. ‘Je bent afgevallen. Heb je… last gehad van de Melancholie?’

‘Nee, het gaat prima. Heus,’ weer ik af. ‘Die Sirenes kunnen roepen wat ze willen, maar ik kom niet. Ik voel me thuis op het land.’

Als ik het maar vaak genoeg zeg, wordt het vanzelf waar.

‘Nou, ik heb toch wat dingen meegenomen om je op te vrolijken,’ gaat Sytse verder. Hij doet de zak open en ik gluur naar wat erin zit. Och wat fijn, zeker vijf nieuwe platen. ‘Houd jij dit maar even bij je. Ik moet de rest helpen met uitladen en die Angelen die hier rondhangen te veel geld aftroggelen.’ Hij knipoogt naar me.

Ik grijns. ‘Ik zal er niets uithalen voor we thuis zijn,’ beloof ik.

‘Brave meid,’ zegt Sytse met een warme glimlach. ‘Maar wacht… er is een ding dat ik je nu alvast wil laten zien. Ik heb het speciaal voor jou gekocht.’ Hij trekt de zak weer uit mijn handen en haalt er een grote, kartonnen hoes uit met een foto op de voorkant. Phoenix staat erop. Is dat nou een lp?

‘Deze vrouw zingt nog mooier dan de Sirenes zelf,’ vertelt Sytse. ‘Ze heet Jyoti. Het is prachtige muziek. Ze speelt piano alsof ze het instrument betovert, Enna. Er is ook een celliste bij. Ze speelden deze muziek in een bar in Krummhorn toen ik langsliep en ik móést weten wie het was, zodat ik de muziek voor je kon kopen.’

Op de voorkant staan twee roodharige vrouwen die een vurige vogel achterna zitten. Ze lijken wel heksen. Ik ben meteen razend nieuwsgierig naar wat er op de lp staat, maar dan schiet er een steek van pijn door mijn hart. Waarom neemt Sytse dit voor me mee als we er toch nooit naar kunnen luisteren?

Hij lijkt mijn gedachten te raden. ‘We vinden er wel iets op.’ Hij legt een hand op mijn schouder. ‘Wie weet win je de Oerol-loterij en win je een dagje elektriciteit. Blijf hopen.’

Ik schenk hem een kleine glimlach voor hij zich uit de voeten maakt. Sytse is een dromer. We winnen toch nooit. De enige mensen die ‘winnen’ zijn Skylgerse mensen die graag voetveeg van de Angelen spelen. Mensen zoals mijn geschiedenisleraar. En trouwens, als ik echt een dag elektriciteit zou winnen, zou ik het niet verspillen aan luisteren naar een lp. Dan zou ik met mijn hele spaarpot een automobiel huren en mijn vader een dag lang over het eiland laten rijden. Hij is sinds zijn ziekbed Kinnum niet meer uitgeweest omdat hij amper kan lopen. Ik weet dat hij de zoutvlaktes in het oosten nog eens zou willen zien. De wilde duinen en de ongerepte zandstranden van Osterend, waar hij is opgegroeid. Hij verdient het om de plekken uit zijn jeugd nog eens te zien, maar achterop de bagagedrager van mijn fiets zitten kan hij niet aan. De pijn in zijn gewrichten is te veel voor hem. Het gerammel van Eida’s kar eigenlijk ook. Soms fiets ik in het weekend naar het oosten om foto’s te nemen met zijn oude camera, maar de zwartwitafbeeldingen kunnen nu eenmaal niet tonen hoe prachtig Oost-Terschelling in werkelijkheid is.

‘Hé, gemenerik!’ Ada duikt plots naast me op. ‘Ben je zonder mij weggegaan? Dat vergeef ik je nooit. Nóóit.’ Ze trekt een zogenaamd beledigd gezicht.

Ik grinnik. ‘Natuurlijk wel,’ werp ik tegen. ‘Je houdt veel te veel van me.’

‘Wees daar maar niet zo zeker van.’ Ada rekt haar nek uit om over de verzameling mensen heen te kijken en de kratten die de matrozen van boord dragen met haar ogen te volgen. ‘Wat zou daar allemaal in zitten? Heeft Sytse nog meer platen bij zich, naast die paar die hij voor jou apart heeft gehouden?’

Ik haal mijn schouders op. ‘Ga maar kijken. Je mag naar die van mij luisteren, maar ik weet dat jij het liefste die van Victor Silvester koopt.’

‘Jij kent me.’ Ze grijnst naar me. ‘Vind je het niet erg als ik je even alleen laat?’

‘Nee hoor. Ik wacht hier wel tot jij en Sytse klaar zijn. Dan kunnen we met zijn allen naar huis.’

De wind steekt op als Ada wegstuift om te kijken wat er zoal is meegenomen uit Fryslân, Grins, Noard-Holl en Niedersaksen. Er trekt een korte huivering door me heen als het geluid van de golven mijn oren binnendringt en verlangende stemmen met zich meeneemt. Hongerige stemmen. De Sirenes zwijgen nooit. Ik kan ze altijd horen, net als mijn moeder vroeger.

Ik sluit mijn ogen en dwing het gevoel van droevenis naar beneden. Het enige wat echter verdwijnt is het zonlicht op mijn wangen. Als ik mijn ogen weer open om te kijken waarom ik ineens in de schaduw sta, staar ik recht in twee blauwe ogen met de kleur van de wolkeloze hemel boven ons hoofd.

4

Verhip, het is Royce.

Waarom staat hij pal voor mijn neus? Ik knipper verward met mijn ogen. Sta ik soms in de weg? Ziet hij me voor iemand anders aan?

‘Hoi,’ zegt hij, zijn stem net zo verleidelijk als zijn muziek.

Wáárom spreekt hij me aan?

‘Hallo,’ zeg ik wat stijfjes terug. Dat gehoi klinkt ineens veel te Elektroos en te amicaal. ‘Kan ik je ergens mee helpen?’

‘Ja, eigenlijk wel.’ Hij glimlacht en ik háát mezelf omdat ik naar hem staar. Hij is mooi als een beeldhouwwerk van een of andere oude, Friese god. ‘Ik kom hier altijd naartoe om de nieuwste muziek van het vasteland te kopen en ik denk dat een van de lp’s die ik heb besteld per ongeluk in de zak van die ene matroos terecht is gekomen.’

Ik volg zijn blik als hij nadrukkelijk naar de lp in mijn handen staart. De plaat waar ik niets aan heb.

‘Je… maar, dit is míjn lp,’ stotter ik. ‘Die heeft Sytse speciaal voor me gekocht.’

‘Aha.’ De frons verschijnt weer tussen zijn wenkbrauwen. ‘Nou ja… jammer.’

‘Hoezo jammer? Waarom mag ik geen cadeau krijgen?’ zeg ik snibbig.

Royce kijkt me even aan en dan lacht hij hardop terwijl er een pretlichtje in zijn ogen verschijnt. ‘Nee, zo bedoel ik het niet. Leuk voor je dat je vriendje je iets geeft, natuurlijk.’

‘Hij is mijn broer,’ mompel ik. Een gruwelijke blos kleurt mijn wangen als ik me realiseer dat ik de behoefte voel dat duidelijk te maken aan hem.

‘Oké, je broer dan. Ik bedoel: jammer voor mij. Want ik geloof dat dit het enige exemplaar is dat is meegekomen.’

Royce kijkt me afwachtend aan, alsof ik nu op mijn knieën moet vallen en hem vol nederigheid míjn langspeelplaat aan moet bieden. Mijn ogen vernauwen zich en ik sla koppig mijn armen over elkaar.

‘Dus, eh…’ gaat hij verder als ik niets zeg. ‘Hoeveel wil je ervoor?’ Zijn hand glijdt naar zijn achterzak, waarschijnlijk om zijn dikke portemonnee tevoorschijn te halen.

Ineens ben ik zijn houding meer dan zat. De arrogantie te denken dat alles te koop is, zelfs cadeaus die voor anderen bedoeld zijn. Ik zet een stap achteruit en kijk hem vuil aan. ‘Ik wil er niets voor. Ik houd hem zelf.’

Ik weet dat het belachelijk is, en ik weet dat hij dat weet. Ik kan hem beter een torenhoog bedrag voor de plaat vragen en iets leuks van het geld doen. Maar ik wil niet redelijk zijn. Voor deze ene keer wil ik dat Royce iets niet kan krijgen wat hij wil.

‘Waarom?’ Royce knippert verbaasd met zijn ogen.

‘Omdat Sytse deze muziek speciaal voor mij heeft uitgekozen,’ zeg ik. ‘Hij zei dat het de mooiste muziek was die hij ooit had gehoord. Trouwens, een cadeau doorverkopen is onbeleefd en ondankbaar.’

De donkerharige Elektrojongen bijt op zijn lip, bijna alsof hij zijn best doet niet te glimlachen. ‘Daar heb je zeker een punt,’ geeft hij toe. ‘Maar je kunt er niet naar luisteren. Tenzij je ergens een elektrische platenspeler hebt verstopt.’

‘Nee.’ Ik rol met mijn ogen. ‘En als het wel zo was, zou ik dat echt niet aan jóú vertellen.’

Royce grinnikt en het geluid lijkt zich in mijn onderbuik te nestelen. ‘Nou, dit klinkt als een patstelling. Ik wil ernaar luisteren, maar dat kan niet omdat jij hem hebt. En jij wilt ernaar luisteren, maar dat kan niet omdat je de apparatuur er niet voor hebt. Nu heeft niemand er iets aan.’

‘Ik verkoop die lp niet,’ herhaal ik en ik houd zijn blik vast met alle dapperheid die ik in me heb. Ik heb geen idee wat hij nu gaat doen. Misschien laat hij me onderweg naar huis wel door zijn vrienden beroven. Misschien slaat hij me nu meteen neer om het ding te stelen. Dat gevecht wint hij makkelijk. Hij ziet er sterk uit. Het is me nooit eerder opgevallen hoe breed hij gebouwd is.

Hij kijkt niet weg. Sterker nog, hij lijkt op iets te broeden. Als hij eindelijk weer iets zegt, is het iets waar ik geen snars van begrijp.

‘Ken je dat verlaten dorp? Stortum?’

Iedereen kent die plek. Het is een nederzetting die ten noordwesten van Kinnum ligt en tijdens de jeugd van mijn grootouders door een springvloed verwoest is. Daarna is het dorp nooit meer opgebouwd of opnieuw bewoond geraakt.

Ik knik. ‘Ja. Hoezo?’

‘Omdat mijn ouders daar ooit een huisje hadden. Op het hoge land.’

‘En dus?’

‘Nu is dat huisje van mij. Ik heb het laten repareren en gebruik het als een soort studio. Er staat een elektrische piano waar ik op kan spelen zonder gestoord te worden. Ik moet soms… mijn hoofd leegmaken. Daar is het in Hoog-Brandaris te druk voor.’

‘Lijkt me fijn,’ zeg ik, en ik meen het echt. Royce klinkt alsof hij de Elektro-levensstijl maar niks vindt. Dan snap ik wel dat hij de rust opzoekt.

‘Kom daar naartoe,’ vervolgt hij, zijn stem ineens zacht. ‘Maar zorg ervoor dat niemand je ziet.’

‘Ehm… waarom?’ vraag ik sarcastisch. ‘Waarom zou ik ermee instemmen om stiekem naar jouw muziekstudio of liefdesnestje of wat het dan ook is te komen?’

‘Sst.’ Royce kijkt schichtig om zich heen. Dan geeft hij me een ongelovige blik. ‘Je vergist je. Ik heb eerbare bedoelingen.’ De geamuseerde glimlach die om zijn mond speelt laat me alweer blozen. Natúúrlijk heeft hij eerbare bedoelingen. Geen Elektro zou het in zijn hoofd halen om iets uit te halen met een Skylgermeisje zoals ik. Waarom maakte ik die stomme opmerking over zijn liefdesnestje eigenlijk? Zijn huisje in Stortum kreeg in mijn hoofd ineens een andere lading door de zachte, dringende manier waarop hij me vroeg te komen. Ik kan mezelf wel schoppen.

‘Wat heb je dan voor bedoelingen?’ vraag ik.

Hij doet een stap naar voren en zegt bijna fluisterend: ‘Ik heb daar een elektrische platenspeler. Dan kunnen we samen luisteren. We delen de lp. Goed?’

Ik staar hem uilig aan. Ik moet toegeven: dat is een behoorlijk briljant idee. En heel aardig van hem, bovendien. Als hij echt zou willen, zou hij me vast wel kunnen dwingen om Sytses plaat weg te geven.

‘Eh, oké,’ stamel ik. ‘Wanneer?’

‘Vanavond om zes uur?’

‘Nee.’ Ik schud mijn hoofd. ‘Dan eet ik samen met mijn vader en broer. Acht uur is goed.’

Hij knikt. ‘Afgesproken. Ik zal het buitenlicht laten branden zodat je me kunt vinden.’

Ik doe een stapje achteruit en bijt op mijn lip. ‘Best. Dan zie ik je daar.’

Daarna draai ik me om en verdwijn in de massa mensen om Ada en Sytse te zoeken.

HHH

Glimmende rails die landen en grenzen doorkruisen. Treinen, besmeurd met modder en roest en menselijke ellende. Een reis die naar de hel leidt. Een kamp, vol met levende mensen die eruit zien als doden.

En alles omringd door prikkeldraad. Geen vrijheid, geen balans.

Geen…

‘Sorry dat ik u stoor.’

De stem wekt hem uit zijn dagdroom – als je het zo kunt noemen, tenminste. Steeds vaker wordt hij te pas en te onpas geplaagd door vreselijke beelden die aan zijn geestesoog voorbijtrekken. Vier jaar geleden begon het. Kon hij deze vloek maar doorgeven aan een ander. Iemand die er beter mee om kon gaan. Zijn vader leed hier nooit zo onder, of sprak er in elk geval weinig over.

‘Wat is er?’ vraagt hij bars aan de priester die voor zijn neus staat. Hij heeft de deur van het Alziend Oog niet eens open horen gaan.

Priester Peter glimlacht zenuwachtig naar hem. ‘Alles staat klaar voor uw toespraak.’

Dat besef laat een flauwe glimlach op zijn gezicht verschijnen. De blije gezichten van de inwoners van Oud- en Hoog-Brandaris die hem willen horen spreken ter gelegenheid van de Dag van Sint Brandarius. De macht die hij in handen heeft om het leven van deze mensen zo gelukkig mogelijk te maken. Vele malen gelukkiger dan de levens van de mensen die hij in zijn visioenen ziet.

Ja, hier doet hij het allemaal voor. Voor de eer en glorie van de Angelen. Voor een samenleving die in balans is. Voor een fijn en comfortabel leven.

5

Die middag draaien Ada en ik platen. Niet alleen de nieuwe die Sytse heeft meegebracht, maar ook oude krakers van Victor Silvester die Ada al eerder heeft gekocht. We maken er een heuse fuif van. De swingband knalt door de kamer en Sytse doet net alsof hij het vreselijk vindt dat we een luide naald in de speler hebben gedaan en als idioten door de kamer dansen, maar stiekem moet hij om ons lachen.

Na Victor Silvester kies ik een plaat van Kathleen Ferrier die ik een paar maanden geleden heb gekregen. Op kant A staat What is Life en op kant B Art Thou Troubled? De grammofoonspeler piept een beetje als ik hem weer opwind, maar dat is niet erg. Als Kathleens donkere contraltostem de woonkamer vult, overvalt een weemoedig gevoel me. Mama had dit zo mooi gevonden. Ik wilde dat ze hier met ons samen zat te luisteren en paps hand vast kon houden. Helemaal perfect is de kwaliteit niet: het mica trilplaatje in de weergever begint te slijten en zoemt een beetje bij de bastonen, zelfs nu er een zachte naald in de speler zit, maar dat maakt me niet uit. Ik ben gewoon dankbaar dat we met zijn allen naar mooie muziek kunnen luisteren.

Als het etenstijd is, pakt Ada haar platen in om naar huis te gaan. ‘Kom je na het eten langs om samen te leren voor dat proefwerk Germaans?’ vraagt ze.

‘Ik kan niet,’ lieg ik. ‘Ik heb Sytse beloofd hem met iets te helpen.’

‘Als je het te druk hebt om te studeren vanavond, zal ik je morgen wel wat woordjes leren tijdens de fietstocht naar school!’ zegt ze met een grijns.

Ada is de beste. Mijn vriendin sinds de lagere school. Ik voel me schuldig dat ik tegen haar moet liegen, maar ik wil haar niet vertellen over Royce’s vreemde voorstel – nog niet. Natuurlijk ga ik het wel vertellen. Ooit. Waarschijnlijk pas als Royce mij en mijn lp allang zat is en in de haven op zijn volgende speeltje staat te wachten. Dan vertel ik Ada pas hoe ik een Elektro heb gedwongen met me om te gaan, alleen maar zodat hij naar zijn favoriete muziek kon luisteren.

De lp geeft me een machtig gevoel. De titel van het album is Phoenix, en zo voel ik me ook: onverwoestbaar, oprijzend uit de vlammen voor een tweede leven zonder grenzen en regels.

Tegen de tijd dat ik het huis uit sluip (ik heb mijn vader en broer verteld dat ik in mijn kamer ging leren) is het al bijna helemaal donker buiten. Royce heeft beloofd een lichtje te laten branden buiten het huisje, en dat is maar goed ook. Ik dacht dat ik wel met de fiets naar Stortum kon, maar ik kan het risico niet lopen dat ik met fiets en al in de sloot beland in het donker. De weg naar Stortum is niet verlicht en ik heb geen dynamolamp op mijn fiets. Die dingen zijn niet te betalen. Dan maar lopen.

Terwijl ik een melodietje in mezelf neurie ga ik op weg. Niet dat ik me nou zo vrolijk voel. Ik doe het vooral om mezelf te kalmeren. Hoe meer ik erover nadenk, hoe stommer dit plan me lijkt. Ik moet de hele avond in een of ander huisje zitten met een beroemde Elektro zodat we een langspeelplaat kunnen delen. Waar moeten we het in vredesnaam over hebben? Hoe moet ik me gedragen? Hij vindt me vast een of andere wanhopige electro-wannabe. Misschien is het wel een valstrik en heeft hij al zijn vrienden uitgenodigd zodat ze me allemaal kunnen uitlachen.

Midden op het pad blijf ik staan. Oh, bij Freda en Fosta – dat moet het zijn. Ik plof neer op een bankje aan de kant van de weg en steun met mijn hoofd in mijn handen. De lp laat ik in mijn schoot vallen. Het kan niet anders: Royce is een sadistische pestkop. Het is verdorie de Dag van Sint Brandarius. Waarom zou hij met míj willen afspreken terwijl de rest van de stad feestviert?

Het kost me tien minuten om mezelf ervan te overtuigen door te lopen naar Stortum. Want ergens wil ik het toch weten. Ik sluip gewoon naar het raam toe en dan kijk ik naar binnen om mijn vermoedens te bevestigen. Als ik ongelijk heb over Royce… nou, dan heb ik een enerverende avond voor de boeg.

Tegen de tijd dat ik bij de voordeur van het huisje sta, is het helemaal donker. De weg vinden was niet moeilijk omdat er een elektrische lamp boven de deur hangt, die een flauw schijnsel over de houten planken aan de buitenkant werpt. Een erg vriendelijk schijnsel is het niet. Ik vind kaarslicht mooier, of het licht van de gaslantaarns die onze wegwerkers brandend houden langs de hoofdweg die door de Skylgerse dorpen en stadjes loopt.

Ik houd mijn adem in en tuur door de kier in de gordijnen voor het raam aan de rechterkant.

Royce zit in een luie stoel die tegen de muur tegenover de deur staat. Zijn das heeft hij afgedaan en zijn overhemd staat een beetje open. Het lijkt wel of hij ook zenuwachtig is. En hij is helemaal alleen. De wonderen zijn de wereld nog niet uit: deze jongen wil écht een plaat met me delen.

Snel doe ik een stapje achteruit en staar naar de flauw verlichte deur. Wil ik hier naar binnen?

Mijn hand heeft blijkbaar besloten van wel, want voordat ik er erg in heb, klop ik al aan. Binnen een paar seconden doet Royce open en staart op me neer met die doordringende blik in zijn blauwe ogen.

‘Hé,’ zegt hij.

‘Hoi,’ geef ik als antwoord. Bij wijze van groet houd ik de plaat omhoog.

‘Kom erin.’ Hij doet een stap opzij om me binnen te laten.

Mijn hart slaat even over als ik doe wat hij zegt. Zo, ik heb het gedaan: ik ben op komen dagen voor een geheim afspraakje met een aanbiddelijke jongen uit Hoog-Brandaris. Als Ada dit wist, zou ze zich suf lachen. Of me in mijn stomme gezicht slaan.

‘Enig huisje,’ zeg ik, terwijl ik rondkijk. De twee banken en de luie stoel die er staan zijn allemaal bekleed met donkerrood fluweel. De koffietafel in het midden is gemaakt van zwaar, donkerbruin hout. Boven de schoorsteenmantel hangen een paar oude ferrotypie-foto’s, misschien van zijn voorvaderen, en in de rechterhoek staat een piano die geen klankkast lijkt te hebben. Net magie.

Als ik een stap naar de platenspeler zet die links tegen de muur staat, verbaast het me dat hij zo lijkt op de opwindgrammofoon die we thuis hebben.

‘Vind je mijn draaitafel wat?’ vraagt Royce. Zijn stem breekt de stilte zo plotseling dat ik een vreemd sprongetje maak. Als ik me omdraai, staat hij dichterbij dan ik had gedacht. Ik voel me ongemakkelijk in zijn nabijheid; niet omdat hij dreigend overkomt, maar omdat mijn huid wel lijkt te gloeien.

‘Draaitafel?’ echo ik dommig.

‘Ja. De moderne versie van de fonograaf.’ Oh ja, zo noemen de Angelen onze mechanische platenspelers.

‘Hij is… raar.’ Ik zet aarzelend een stap dichter naar het ding toe, alsof de draaitafel elk moment op kan springen en mijn been eraf kan bijten. ‘Waar is de weergever? Die toonarm ziet er zo dun en breekbaar uit.’

‘De toonarm gebruikt een versterker,’ antwoordt hij. ‘En de naald is gemaakt van diamant, dus die gaat een eeuwigheid mee. Hij kan zowel vinyl als bakeliet spelen.’

‘Speel je dan weleens bakeliet?’ vraag ik, terwijl ik worstel met het idee dat de Angelen zo rijk zijn dat ze diamant in hun platenspelers kunnen verwerken.

‘Ja, de oude platen van mijn moeder. Veel Jack Hylton.’

Er gaat een schok door me heen als ik me realiseer dat mijn moeder naar dezelfde muziek luisterde. Het voelt veel te privé… alsof Royce die artiest niet ook mag kennen. Ach, ik ben hier gekomen om muziek te delen tijdens een afspraakje dat niet echt een afspraakje is. Ik moet niet gierig zijn.

‘Zullen we hier maar eens naar luisteren dan?’ Ik geef hem het Phoenix-album aan.

‘Wat een puik idee.’ Hij schenkt me een scheef glimlachje en draait zich om naar zijn platenspeler. ‘Ga zitten,’ gebaart hij naar de zithoek.

Ik kies de bank die het verste weg staat van de luie stoel, omdat ik vermoed dat hij daar weer plaats gaat nemen. Mijn handen voelen zweterig aan als ik ze langs het dure fluweel laat glijden en ik trek mijn lange rok nog iets verder naar beneden. Ineens baal ik er stevig van dat ik niet eens de moeite heb genomen mijn haar op te steken of mijn enige geplisseerde rok aan te trekken. Ach, die plooien waren er vast toch uitgewaaid op weg hiernaartoe. Of ik was in een stortbui terechtgekomen.

Als Royce naar me toekomt, legt hij de lp op tafel neer. ‘Jij mag kiezen welke kant eerst,’ zegt hij met een knikje.

‘Oh.’ Ik staar verward naar de hele lijst met liedjes op de achterkant. Natuurlijk had de naam ‘langspeelplaat’ me duidelijk moeten maken dat er meer dan twee liedjes op deze plaat staan, maar zoveel had ik er niet verwacht. Veertien in totaal – zeven op kant A en zeven op kant B. Dat is wel ongeveer het maximum aantal liedjes dat ik kan afspelen in een middag voor ik pijn in mijn arm krijg van de zwengel. ‘Kant A alsjeblieft.’

Royce veegt een pluk zwart haar van zijn voorhoofd als hij weer naar voren leunt om de lp op te pakken. ‘Prima.’

Ik leun naar achteren in de luxueuze kussens van de bank en richt mijn blik op de draaitafel in plaats van op hem. Ik ben bang dat ik anders te veel ga staren.

Hij klikt op een paar knoppen en de toonarm gaat automatisch omhoog. De plaat begint te draaien – zo veel langzamer dan ik gewend ben.

En dan… dan drijven de eerste heerlijke, pure tonen uit de luidsprekers die overal en nergens in het huisje lijken te zijn opgesteld.

6

Mijn hart lijkt te stoppen met slaan.

We worden omringd door muziek die zo soepel, zo schóón klinkt. Pianomuziek kabbelt over me heen als zoete honing, als een warme deken. Al snel komen er de tonen van een cello bij. En de plaat kraakt helemaal niet. Er is geen ruis. Er is alleen maar prachtige muziek die mijn hart bijna breekt.

Sytse had gelijk. De vrouw zingt echt net zo mooi als de Sirenes. De betoverende klank van haar stem dringt door tot diep in mijn ziel, alsof ik naar het gezang van het zeevolk luister. Alsof ik een stem uit de diepte hoor die over vroeger zingt en een hongerig verlangen in me oproept.

Ik bijt op mijn lip om niet in tranen uit te barsten. Het lied is zo breekbaar en delicaat en het gáát maar door. Alleen dit ene nummer is al langer dan een normale 78-toerenplaat van bakeliet.

Als ik aarzelend een blik opzij werp om naar Royce te kijken, zie ik dat hij zijn ogen gesloten heeft. Zo ziet hij er net zo breekbaar uit als het lied klinkt. Geen wonder dat hij bereid was met mij, een lage Skylger, in zee te gaan om naar deze lp te kunnen luisteren. De muziek lijkt ontzettend op wat hij zelf componeert. En voor de eerste keer vraag ik me af waar hij zijn inspiratie vandaan haalt. Hoe kan een jongeman die alles heeft zulke weemoedige muziek maken? Melodieën met zoveel onuitgedrukt verlangen erin?

Als het lied afgelopen is en meteen overgaat in iets anders, zeggen we beiden niets. In plaats daarvan laten we ons overspoelen door nog zoetere klanken, hemelse stemmen, piano, de diepe tonen van de cello die de late avonduren vullen. Maar het is onafwendbaar dat ook deze plaat ooit tot een einde komt. Als de toonarm de laatste groef heeft beroerd en het apparaat met een droge klik tot stilstand komt, blijven we even in complete stilte zitten.

‘Allemachtig,’ zeg ik uiteindelijk. Het klinkt stom en oppervlakkig. Meteen heb ik er spijt van dat ik de stilte doorbroken heb.

Royce opent zijn ogen en geeft me een flauwe glimlach. ‘Nou, hè?’ Hij haalt diep adem. Dan flapt hij eruit: ‘Dit is het beste waar ik naar kan luisteren om mezelf te inspireren zonder mijn ziel in gevaar te brengen. Anders kies ik er vroeg of laat voor om naar de Sirenes te luisteren. En dan word ik gek.’

Ik slik. ‘Zou je… zou je dat vrijwillig kiezen?’ stotter ik geschokt.

‘Ja. Ze geven me een gevoel van…’ Hij pauzeert even. ‘Van ontzag. Verwondering.’

Een laatdunkende lach borrelt in mijn binnenste op. Verwóndering? Weet deze jongen wel hoe gevaarlijk het lied van de Sirenes is voor mensen zoals ik? Mensen die in kuststadjes wonen en niet meer kunnen vechten tegen de effecten van de Melancholie?

Ondertussen praat Royce zacht door. ‘Sommige kunstenaars in mijn familie hebben opnames van Sirenegezang. Ik heb er ook naar geluisterd. Hun stemmen inspireerden me ooit om mijn eigen muziek te schrijven. Maar je verdwaalt makkelijk in je eigen geest als je jezelf te veel door de roep van het zeevolk laat meeslepen. Daarom hebben we het alarm in onze hoofdstad staan.’

Hij snapt niets van mijn leven. Van óns leven. ‘Ja, jullie zetten domweg je elektronische muziek wat harder aan en de luiken van de Brandaristoren open om in leven te blijven,’ snauw ik. ‘Wat er in de dorpen verder weg van Brandaris gebeurt interesseert jullie niet.’

Royce fronst. ‘De Skylgers mogen best dichter hij de hoofdstad komen wonen.’

‘Oh, zodat we allemaal voor jullie kunnen werken, in dankbaarheid kunnen buigen en onze manier van leven compleet moeten opgeven? Nee, dank je feestelijk.’

‘Je zou blij moeten zijn dat de Fiur-Waerds bereid zijn jullie volk te beschermen,’ antwoordt Royce. Aan zijn stem te horen is hij in zijn wiek geschoten. ‘Zonder hen zouden er al veel meer mensen verloren zijn gegaan.’

‘Blij?’ Mijn stem schiet omhoog in verontwaardiging. ‘Waarom? Omdat jullie alle goede dingen voor jullie zelf houden? Omdat jullie onze goden en onze taal van ons hebben afgepakt? Omdat die stómme priesters van jullie er niet eens in slaagden mijn moeder te beschermen?’

Dat laatste had ik niet willen zeggen, maar de woorden zijn eruit en ik kan ze niet terugnemen.

Royce staart me getroffen aan. ‘We delen wat we kunnen,’ zegt hij zacht. ‘Wat is er dan met je moeder gebeurd?’

Ik kijk naar beneden, naar mijn handen. ‘De Sirenes riepen haar.’

‘De mijne ook.’ Zijn stem is schor.

Dat doet me naar hem opkijken. ‘Oh?’

‘Ja.’ Hij haalt een hand door zijn ravenzwarte haar. ‘Ze hoorde ze dag en nacht, in de verte. Ze kon zich er niet voor afsluiten. Uiteindelijk raakte ze verslaafd aan hun gezang omdat ze zonder de Sirenes niet meer kon schilderen. Niet meer creatief kon zijn. En toen…’

Ik haal diep adem. ‘Liep ze de zee in?’

‘Ja. Ze heeft me verlaten.’ Hij klinkt plots als een klein jongetje, niet als de rijke erfgenaam van een belangrijk familiebedrijf.

‘En daarna kon je het gezang van de Sirenes niet meer verdragen?’ vul ik aarzelend aan.

Zijn mond is een strakke streep. ‘Inderdaad. En als ik klaar ben op de universiteit, ga ik het alarmsysteem van mijn opa zo verbeteren dat we de Sirenes voor altijd weg kunnen houden van onze kusten. Ook al zijn hun stemmen hemels. Ook al geven ze me een gevoel dat ik nergens anders kan vinden.’

Royce klinkt alsof hij vecht tegen een verslaving. Het idee dat er verwende Elektro’s zijn die naar opnames van de Sirenes luisteren alleen maar om zich extatisch te voelen, maakt me kotsmisselijk. Als ze zich zo leeg vanbinnen voelen, moeten ze misschien werken aan hun medeleven en hun arme buren helpen.

‘Dat staat je vrij,’ mompel ik.

Royce kijkt verbaasd, alsof hij meer bewondering en dankbaarheid had verwacht. Nou, die geef ik hem niet. ‘Waarom luisterde jouw moeder naar ze?’ vraagt hij, als duidelijk wordt dat ik verder niets meer over zijn plannen ga zeggen.

‘Omdat…’ Ik val even stil. ‘Ze was niet zo gelukkig. Altijd droevig. Wij noemen het de Melancholie – mensen in kustplaatsjes hebben er last van. Onze leider, de Skelta, zegt dat het is omdat we zo dicht bij de Sirenes wonen.’ En omdat onze legendes vertellen dat we afstammen van de Sirenes, maar dat vertel ik hem niet.

‘Ik wist niet dat jullie zo’n last hadden van de roep van het zeevolk.’

‘Je weet wel meer niet over ons,’ merk ik scherp op.

Hij zucht. ‘Je hebt gelijk. Het spijt me. Kijk nu naar mij; ik heb niet eens gevraagd hoe je heet.’

Ik haal mijn schouders op. ‘Nou en? Ik ben gewoon het meisje met de lp.’

‘Ik wil weten hoe je heet. Wat is je naam?’ Zijn gezicht breekt open in een oprechte glimlach. Een glimlach die mijn hartslag even in de war schopt. Ondanks zijn arrogante houding wil ik dat hij me aardig en interessant vindt. Ik wil dat hij naar me lacht alsof ik méér ben dan ‘het meisje met de lp’.

‘Enna,’ zeg ik.

‘Aangenaam je te ontmoeten, Enna,’ zegt hij formeel en hij steekt zijn hand uit om de mijne te schudden. ‘Ik heet Royce.’

‘Ja, dat weet ik wel,’ lach ik. ‘Iederéén kent jou.’

Hij grijnst een beetje ongemakkelijk. ‘Nee, iedereen weet hoe ik heet. Dat is iets anders.’

Ik bloos en denk terug aan de manier waarop ik met Ada en de andere meiden in de klas over hem praat. Over hoe arrogant hij is. Maar Royce heeft gelijk: we kennen hem helemaal niet. ‘Mijn beste vriendin en ik komen altijd naar je luisteren tijdens Oerol,’ beken ik, zodat ik in elk geval iets aardigs te zeggen heb.

‘Aha, dus je houdt van pianomuziek?’

Ik knik zwijgend. Zijn concerten zijn altijd een lust voor het oor. En oog, maar ik val nog liever dood dan dat ik dát tegen hem zeg. Zelfs Ada weet niet dat ik altijd sta te zwijmelen bij het podium als ik hem zie optreden.

‘Wel, zullen we dan nu naar kant B luisteren?’ vraagt hij enthousiast. Zijn ogen stralen.

‘Goed idee.’

We gaan weer zitten en Royce zet de andere kant van de lp aan. Terwijl ik me mee laat drijven op de prachtige tonen, dringt het pas goed tot me door hoe bizar, hoe onmógelijk deze situatie is. Ik heb deze jongen al zo lang van een afstandje gehaat en bewonderd. En nu zit ik hier en praten we met elkaar. Ja, we kibbelen en verschillen van mening, maar we delen ook een passie.

Ik weet dat ik in de problemen zit, want ik heb me al in jaren niet zo opgewonden en vol energie gevoeld.

7

Tegen de tijd dat we zijn uitgeluisterd, is het al ver na mijn gebruikelijke bedtijd. Morgen ben ik vast niet te genieten, maar dat laat me koud. Ik heb zojuist een hele avond doorgebracht met de meest felbegeerde vrijgezel van Skylge en naar de meest prachtige muziek geluisterd. En deze jongeman is bereid om zijn magische elektriciteit met mij te delen. We hebben zelfs een nieuwe afspraak voor vrijdagmiddag gemaakt.

‘Kom je wel veilig thuis zo alleen?’ vraagt Royce. ‘Het is hier stikdonker.’ We staan naast zijn automobiel en hij doet het portier open.

Ik trek een wenkbrauw op. ‘Wil je me soms een lift naar Kinnum aanbieden en het hele dorp attenderen op je aanwezigheid met die brommende motor van je?’

Hij kijkt weg. ‘Het was maar een vraag.’

‘Ja, ik red me wel.’ Ik breng mijn hand naar mijn hoofd alsof ik naar hem salueer. ‘Vrijdag ben ik er weer voor mijn lp-dienst. Maak je geen zorgen.’

‘Goed dan.’ Royce stapt in, zwaait nog even naar me en sluit dan de deur. De automobiel verdwijnt in de nacht. De koplampen verlichten het gras in de berm aan weerszijden van de weg met een spookachtig licht.

Ik wacht tot hij helemaal is verdwenen voor ik begin te lopen. Mijn ogen moeten weer wennen aan het duister, nadat ik uren in een elektrisch verlichte woonkamer heb doorgebracht. Het voelt alsof mijn netvlies is aangetast door het felle licht zo laat op de avond. Het enige licht waarbij wij ’s avonds nog dingen doen is kaarslicht.

Net als ik de rand van het verlaten dorp heb bereikt hoor ik een mannenstem. Iemand praat, en dan hoor ik een tweede stem antwoorden. Er is iets vreemds aan die stem: hij klinkt blikkerig en hol. Vlakbij, aan mijn linkerkant, staat een oude schuur en daar lijken de stemmen vandaan te komen.

Een huivering kruipt langs mijn ruggengraat. Dit voelt niet goed – als er op dit uur nog mensen rondhangen in een onbewoond dorp, hebben ze vast niets goeds in de zin. Ik knijp mijn handen tot vuisten als de deur van de schuur plots openzwaait met piepende scharnieren en duik naar beneden in het hoge gras. Oh, Fosta – wat gaan deze mannen met me doen als ze me hier betrappen?

Tot mijn opluchting kijkt de schimmige figuur die de schuur uitstapt niet eens mijn kant op. De man loopt van me weg, dwars door de velden richting Kinnum. Zijn vriend met de vreemde stem moet nog in de schuur zijn. Op handen en voeten kruip ik de schuur voorbij, ondertussen de vreemdeling in het veld in het oog houdend. Mijn hart klopt woest in mijn keel.

Op de hoofdweg ratelt een late reiziger voorbij met paard en wagen. De geheimzinnige figuur staat inmiddels op de kruising van het oude spoor en de hoofdweg en kijkt opzij naar de kar die langskomt. Daardoor komt zijn gezicht in het licht van de gaslantaarn terecht. Geschokt houd ik mijn adem in.

Het is mijn broer.

Wat doet Sytse nog zo laat buiten de deur? En nog belangrijker: wat doet hij híér, in Stortum? Is hij me soms gevolgd toen ik eerder wegsloop? Nee, dat kan het niet zijn. Dan had hij zich niet in een schuur verstopt zonder me te confronteren met mijn leugens.

Ik houd in, want ik wil niet dat Sytse me ziet als hij ineens omkijkt. Eerst moet hij uit zicht verdwijnen.

Wat houdt mijn broer verborgen?

Als ik weer bij ons huisje aankom en via het slaapkamerraam naar binnen kruip, ben ik doodop van alle opwinding en mijn lange wandeling, maar toch kan ik niet goed de slaap vatten. Als ik eindelijk toch wegzak, droom ik over Sirenes die mijn broer de zee inlokken terwijl Royce aan de waterkant op zijn vreemde, elektrische piano speelt. En ik sta erbij en kijk ernaar, bevroren in de tijd.

De volgende ochtend word ik weer wakker van de roep van de albatros. Dit keer vind ik het niet erg. Ik wil graag nog even in Stortum rondkijken voor ik naar school moet. Er zijn pannenkoeken over van gisteravond, dus over het ontbijt hoef ik me geen zorgen te maken.

‘Hé daar,’ zeg ik zacht als ik naar buiten stap met een opgerolde, half opgegeten pannenkoek in mijn hand. De vogel zit nu op het tafeltje naast onze voordeur met zijn hoofd wat schuin en zijn gele ogen op me gericht. Als ik mijn hand uitsteek en hem een stukje pannenkoek aanbiedt, hopst hij naar achteren met een schorre kreet, bijna alsof hij wil zeggen: ‘Doe niet zo mal!’

‘Mij best. Ga dan maar vis vangen,’ geef ik als antwoord, terwijl ik het laatste restje pannenkoek in mijn mond prop.

De albatros stijgt op, nog een laatste cirkel in de lucht boven ons huis trekkend voor hij naar het noorden weg klapwiekt. In de richting van Stortum, gek genoeg.

In het daglicht voel ik me veel zekerder van mezelf op weg naar het oude dorp. Het wegdek onder de banden van mijn fiets is nog steeds net zo hobbelig en slecht onderhouden als gisteravond, maar heel sinister ziet het er niet meer uit. Als ik nu iemand tegenkom die wil weten waarom ik hier ben, zeg ik wel dat ik een opdracht voor geschiedenis moet doen. Het is geen slecht idee om echt over Stortum te schrijven, want meneer Buma wil nog steeds dat ik een onderwerp kies voor mijn opstel. Dan heb ik tenminste een reden om hier steeds rond te hangen.

Ik stap af naast de geheimzinnige schuur en slik mijn zenuwen weg.

Aan de buitenkant lijkt het gebouw compleet vervallen, maar als ik voorzichtig de deur openduw en naar binnen gluur, blijkt de binnenkant het tegenovergestelde te zijn. Netjes en modern – bijna een Elektro-inrichting. Op de tafel in het midden van de ruimte staat een apparaat dat alleen maar elektrisch kan zijn – een radio, als ik me niet vergis – en op de boekenplanken aan de rechterkant staan allerlei oude boeken, die er goed onderhouden uitzien. Antiek, maar met liefde netjes gehouden. Wat is dit voor plek?

Er is niemand te bekennen. Met ingehouden adem stap ik naar binnen en kijk vol verwondering naar de ruggen van de oude boeken. Sommige zijn zelfs met de hand beschreven. Een in leer gebonden boek met gouden letters op de zijkant trekt mijn aandacht. Skylger Skiednis, staat erop. Een geschiedenisboek in onze oude taal? Ik trek het van de plank en laat het bijna uit mijn handen vallen omdat het onverwacht zwaar is. Als ik het opensla, zie ik waarom: het is op perkament geschreven, niet op papier. Het handschrift is bijna niet te ontcijferen, het alfabet en taalgebruik zo ouderwets dat ik zeker weet dat zelfs mijn oma dit niet meer goed kan lezen. De S wordt geschreven als F en ik zie puntjes op de letters staan zoals in het Germaans gebruikelijk is. Deze tekst moet minstens driehonderd jaar oud zijn.

Een rilling trekt door me heen als ik besef dat ik dit boek mee wil nemen. Het roept naar me. Ik weet dat het niet mag, net zomin als ik met een Angelse jongen mag afspreken en naar langspeelplaten mag luisteren, maar het maakt me plots niet meer uit. Ik wil dapper zijn, mijn grenzen verleggen. Dus laat ik het boek in mijn schooltas glijden en hijs de tas over mijn schouder. Het gewicht snijdt in de huid van mijn nek, maar ik heb geen tijd meer om het boek thuis te brengen en dan naar Ada op de dijk te fietsen. Ik zal het mee moeten nemen naar Brandaris en later ergens in mijn kamer moeten verstoppen.

‘En, heb je goed je woordjes geleerd?’ vraagt Ada als ik naast haar stop met mijn fiets. Ze eet een appel en heeft het leerboek Germaans in haar andere hand. Met een frons kijkt ze naar de bladzijde die we moesten bestuderen. ‘Ik denk dat ik een slecht cijfer ga halen.’

Oh, hemel. Ik heb het boek niet eens open gehad gisteravond, dus dat betekent ook een slecht cijfer voor mij als ik niet op Ada kan rekenen. ‘Ik heb mijn best gedaan,’ mompel ik.

Ada kijkt opzij. ‘Zeg, waarom bloos je zo?’ vraagt ze.

Bah – mijn beste vriendin kan ik op de een of andere manier nooit een rad voor ogen draaien.

Ik kijk weg. ‘Ik bloos niet.’

‘Jawel.’ Nu ze me openlijk aanstaart, wordt het alleen maar erger. ‘Enna! Wat is er aan de hand? Had je gisteren soms een afspraakje?’

Ik schud mijn hoofd. ‘Het… het was niet echt een afspraakje,’ zeg ik hakkelend.

‘Wat dan wel?’

Mijn keel zit dicht en de tas om mijn schouder lijkt ineens een ton te wegen. ‘Beloof me dat je het aan niemand vertelt,’ fluister ik tenslotte, al is er in de verste verte niemand die ons zou kunnen horen.

Ada’s ogen worden groter. ‘Natuurlijk,’ zegt ze zacht.

‘Je kent Royce toch wel?’

Aarzelend knikt ze. Aan haar gezicht kan ik zien dat ze dit verhaal maar niks vindt.

‘Sytse heeft een lp voor me gekocht en die wilde Royce hebben. Gisteren, bij de haven. Hij bood me geld aan en ik weigerde.’

Ada knippert even. ‘En toen?’

‘Toen ik nee zei, bood hij aan er samen naar te luisteren. Stiekem.’