Bezoedeld

Linda Fontijn

Bezoedeld

Roman

Uitgeverij Aspekt

Bezoedeld
© Linda Fontijn
© 2017 Uitgeverij ASPEKT
Amersfoortsestraat 27, 3769 AD Soesterberg, Nederland
info@uitgeverijaspekt.nl – http://www.uitgeverijaspekt.nl
Omslagontwerp: Linda Fontijn / Mark Heuveling

ISBN: 9789463382137
ISBN paperback: 9789461533517
ISBN grootletterboek: 9789461535368
NUR: 300

Alle rechten voorbehouden. Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enig andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Voorzover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 jº het Besluit van 20 juni 1974, St.b. 351, zoals gewijzigd bij het Besluit van 23 augustus 1985, St.b. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (postbus 882, 1180 AW, Amstelveen). Voor het overnemen van gedeelte(n) van deze uitgave in bloemlezingen, readers, en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912), dient men zich tot de uitgever te wenden.

Voor mijn ouders
(die deze publicatie helaas niet meer konden meemaken)
zonder wie de liefde voor boeken en taal niet zo intens was geweest.

Voor de man
wiens verhaal ik mocht gebruiken en omvormen.

Afgunst is dikwijls hoogachting, onder het masker der geringschatting.

Otto Weiss
Duits-Joods schrijver en dichter 1898-1944

DANK EN VERANTWOORDING

Bij het schrijven van Bezoedeld heb ik hulp gekregen van zeer (hulpv)aardige mensen om een beter inzicht te krijgen in de werelden van justitie en investeerders. Een advocaat-generaal, de investeerders, een fraudeadvocaat, mensen die bij diverse ministeries werken, een voormalige officier van justitie, maar ook de partners en vrienden van deze mensen.

Enkele Vlamingen hebben geholpen om mij hun cultuur en taal beter te leren begrijpen.

Voor ieders uitleg, suggesties en grote openheid in kwetsbare zaken als deze, ben ik hen bijzonder dankbaar.

René van der Heijden dank ik hartelijk voor zijn inspirerende, redactionele adviezen.

Dit verhaal is gebaseerd op een waargebeurde fraudezaak, maar de zaak zelf speelt niet de hoofdrol. Het gaat om de privélevens van deze mensen en wat een publieke strafvervolging voor gevolgen heeft, zowel voor de persoon in kwestie als voor zijn omgeving.

Deze elementen zijn de kern van het verhaal. Daaromheen heb ik situaties gecreëerd, dankzij de prachtige vrijheid van fictie, die in de echte situatie niet gebeurden. Daarmee is dit verhaal nadrukkelijk geen journalistiek verslag. En voor de personages geldt; ze zijn stuk voor stuk uit mijn duim gezogen.

Voor wat betreft de strafvervolging zijn de nodige details bewust weggelaten, anders zou het verhaal ontoegankelijk worden voor mensen die niet in deze werelden werkzaam zijn.

Omdat er twee partijen nodig zijn voor een vervolging, toon ik ook de kant van de FIOD, om te laten zien hoe binnen ons rechtssysteem zaken tot stand kunnen komen.

De termen en namen die worden gebruikt, zijn voor de leesbaarheid van het verhaal vereenvoudigd. Zo wordt de FIODECD (Fiscale Inlichtingen- en OpsporingsDienst- Economische Controle Dienst) in het verhaal Fiod of opsporingsdienst genoemd; de recherche van onze Belastingdienst.

Daarnaast wordt het OM of justitie regelmatig gebruikt. In het echte leven is het onderdeel van het Openbaar Ministerie dat zich met dergelijke zaken bezig houdt het Functioneel Parket.

Omdat een hoeveelheid aan precieze feiten niet lekker leest, heb ik voor deze versimpelingen gekozen.

PROLOOG

Mart zat op een heuvel en wierp kiezels tegen de bergtoppen. Hij gooide niet hard, bang dat hij de bergen kapot zou maken. Ook al lagen de toppen ver bij hem vandaan, hij gooide keer op keer raak. Tegen de bergwand bleven ze kleven, alsof ze met lijm waren ingesmeerd.

Veronique zat naast hem en keek voortdurend om zich heen. ‘Zo perfect heb ik het nog nooit gezien. Dit is hoe het hele leven moet zijn.’

‘Altijd ruimte voor verbetering houden, schatje,’ fluisterde Mart in haar oor. Hij liet een handvol kiezels van de berg afrollen. Ze kleurden van grijs naar oranje en werden groter naarmate ze het dal naderden. Snel waren de rivieroevers bedekt met kleurige rotsblokken. Normaal gesproken zou dit een idyllisch landschap fors verstoren, maar nu gaf het precies de juiste touch.

Veronique keek hem vol bewondering aan. Hij voelde zich groots; het was een sensatie die vanuit zijn middenrif opkwam en zijn hele lichaam vulde. Tegelijkertijd wist hij dat hij in een droom zat. Zo een waarvan hij zich helder realiseerde dat er een keuze was tussen het onderbewuste en bovenbewuste. Aan hem was de keuze hoe het verder zou lopen.

‘Nu jij.’ Hij strekte zijn hand met kiezels naar haar uit.

Zij gooide de stenen in de lucht, waar ze gewichtsloos tussen de wolken bleven hangen.

Hij lachte. Het was een opgeruimde, heldere lach, een waarbij alle spieren van zijn lichaam zich ontspanden.

Terwijl Veronique omhoog bleef kijken, deed hij haar lange bruine haren naar een kant en kuste haar ontblote nek. Het was slechts een kus, maar het wond hem op, dus bleef hij kussen. Elke keer als zijn lippen haar lichaam raakten, viel er een kledingstuk van haar af. Hij ging door totdat zij naakt was en hij gelukkig.

Op dat moment werd hij ergens naartoe getrokken. Het was een richting waarvan hij weg wilde blijven. Dus duwde hij zijn vingers stevig in de grond om zich daarmee vast te klampen aan een wereld waarin alles mogelijk was.

1

In de verte hoorde hij een hoog geluid. Hij wist dat hij toe moest geven aan het getrek uit die andere wereld, maar iets zei hem dat het er onaangenaam kon zijn. Als hij zich op zijn andere zij draaide was hij hopelijk weer terug in zijn halve slaapstaat. Daar waarin hij zich tegen het naakte lichaam van Veronique kon aandrukken.

De toon kwam terug; lelijk en zonder ritme. De wekker kon het niet zijn, die wekte hem met licht dat langzaam feller werd en het opkomende ochtendlicht nabootste. Pas als het mechanische kikkergekwaak uit het apparaat kwam, was het tijd om uit bed te stappen. Over een paar decennia zouden alle rinkelende wekkers zijn ingeruild voor deze lichtklokken. En die zouden op termijn weer worden ingeruild door bij de mens ingebrachte wek-chips. Zonder twijfel allemaal prachtinvesteringen, dacht Mart.

Toen het harde geluid opnieuw klonk, lanceerde het hem definitief in het hier en nu.

Ilse sliep nog. Haar slaap was diep, zolang hij haar kende. Een irritante eigenschap, vooral toen hun kinderen net geboren waren. Vrouwen horen licht te slapen, bij wet en natuur geregeld, zodat ze baby’s te pas, en meestal te onpas, te hulp kunnen schieten. Aan deze wetmatigheid deed zijn Ilse niet mee.

‘Hoor je dat?’ Met zijn vinger tikte hij tegen haar schouder. Hij wachtte haar antwoord niet af en liep naar het raam. De jaloezieën draaide hij in de juiste stand, zodat hij kon zien wie er aan de weg stond. Omgekeerd bleven zijn blote lichaam en slinkende ochtenderectie voor de buitenwereld verborgen.

Een man en een vrouw stonden bij het hek. Het leek een normaal stel, hooguit wat vormelijk. De hand van de vrouw ging opnieuw naar de bel. Voordat de herrie de jongens wakker zou maken, greep Mart snel de intercomtelefoon. Goede suggestie van de aannemer om zo’n ding ook in de slaapkamer te plaatsen.

‘Hallo?’

‘Kunt u open doen? We willen met u praten.’

Hij keek naar de wekker. Nog geen half zeven. Welke gek belde op dit tijdstip aan? Kwamen hier überhaupt gekken? Of zouden het zwervers zijn? Nee, die bleven in de stad. Maar naar Loenen aan de Vecht wandelde je niet; je kwam er per auto of per fiets. Misschien hadden deze mensen autopech. Misschien zat er iemand in hun auto die net een hartaanval had gehad.

‘Ik kom eraan.’ Voor de zekerheid liet Mart het hek gesloten.

‘Wat..?’ Ilse’s stem klonk nog schor en haar ogen waren dicht.

‘Geen idee.’ Hij greep zijn badjas van de stoel.

Op de overloop stond Menno, zijn haren door de war. Hij keek zijn vader versuft aan, vermoedelijk had hij de nacht op de rug van een vliegende draak doorgebracht en was hij er zojuist bruut vanaf getrokken.

‘Ga lekker bij mama liggen, ik kom zo terug.’ Mart streek zijn zoon door de haren en fatsoeneerde het meteen een beetje.

Hij liep de trap af, schakelde het alarm uit en deed de voordeur open. Bij het hek stonden de man en vrouw in dezelfde formele, houding. Op de struiken lag dauw. Het ochtendlicht was scherp en het grindpad voelde onder zijn blote voeten ijskoud aan. De lente zette langzaam door dit jaar. Jammer, want hij hield van dit seizoen. Hij wenste de kat in de plantenbak, met zijn kop richting de rijzende zon, een goedemorgen. Toen hij bij het hek stond zag hij dat de vrouw onder haar opengevallen jas een keurig gestreken blouse droeg. De man had een nieuw jack aan en had zich gesneden bij het scheren. Net onder de neus, zo’n klereplek. Wie weet had hij haast gehad om hier op tijd te zijn. Of was hij zenuwachtig geweest. Nu leek daar geen sprake meer van. Wie waren dit, wie belde op een onmenselijk tijdstip schoongewassen en al bij hen aan?

‘Goedemorgen,’ zei Mart zonder zijn verbazing te verbloemen.

‘Meneer Melsen. Wij zijn van de Fiod, afdeling ECD. Dit is mevrouw Akkers en mijn naam is Vaassen. Wij willen u een paar vragen stellen.’

Fiod-mensen. Om half zeven ’s ochtends. Raar. Dit zag hij in tv-series, als ze criminele bendes oppakten.

‘Wat een bijzonder tijdstip. U ziet, ik ben net wakker. Sterker, ik werd wakker doordat u aanbelde.’

De vrouw knikte zonder hem aan te kijken. Ze was klein en vormloos. Niet het type vrouw waar hij opgewonden van raakte.

‘Zijn dit uw werktijden?’ vroeg Mart. Hij stelde zich prikklokken voor in sfeerloze kantoorpanden. Grijs, vooral veel grijs. De mensen, de muren. Hoe vroeger je begon, hoe eerder je naar huis mocht. Vandaag zou dat voor deze twee zelfs voor drieën zijn. Vermoedelijk was dit filebestrijdingsbeleid van een ambitieuze staatssecretaris.

‘Loopt u mee? Wel vlug graag, want het is kouder dan ik dacht.’ Hij wees naar zijn blote voeten. De kat vluchtte de struiken in toen de vreemdelingen het pad op kwamen lopen.

Ilse stond in haar badjas bij de voordeur. Ze keek hem vragend aan.

‘Mannetjes van de Fiod,’ fluisterde Mart. Hij wist wat ze dacht, ze dacht; zie je wel, klojo, zie je wel dat ik niet gek was? Ik ben toch niet maandenlang bezorgd geweest om niets? Zo’n gesprek zou ze vast met hem beginnen en hij zou zich verdedigen. Maar eerst moest hij met deze mensen aan de slag.

Hij ging het ambtelijke stel voor naar de keuken. Hoewel hij het hen niet aanbood, namen ze plaats aan de lange keukentafel.

‘U wilde mij een paar vragen stellen?’ Hij ging op de punt van de stoel zitten.

Ze keken hem wat afwachtend aan, alsof ze zelf niet goed begrepen wat ze kwamen doen.

‘Wilt u koffie of thee?’ vroeg Ilse aan het bezoek. Zo was ze ook, wist Mart, eenmaal wakker was ze direct attent. Hij glimlachte bij de gedachte hoe vaak hij daarvan genoten had.

De man vertelde hem dat hij mee moest naar het bureau om vragen te beantwoorden over de TelC-zaak.

‘Vragen over onze inkomsten stellen jullie al maanden,’ zei Mart. ‘We hebben het regelmatig uitgelegd en onderbouwd. Het onderwerp is complex, dat weten we, maar is het echt nodig om het weer uit te leggen? En waarom niet hier, aan de keukentafel? Jullie zijn hier nu toch.’ Ze keken hem uitdrukkingsloos aan. God, wat werkten ambtenaren hem op de zenuwen. Hij moest zichzelf in bedwang houden om geen provocerende opmerking te maken.

Ilse zag wat hij dacht en legde haar hand op zijn schouder.

‘We willen u de vragen liever op het bureau stellen, meneer Melsen. Terwijl wij onze koffie opdrinken kleedt u zich aan.’

Deze mensen waren zo plooibaar als steen.

‘Oké, u uw zin. We hebben onze kant van de zaak uit en te na verteld, de Belastingdienst heeft het allemaal op schrift en leek het een paar maanden geleden eindelijk te begrijpen. Blijkbaar blijft het muntje telkens naast de gleuf vallen. Maar goed, ik ben de lulligste niet.’ Hij keek Ilse aan. ‘Toch, schat?’

‘Zal ik Jacques voor je bellen?’

Hij hoorde een lichte trilling in haar stem.

‘Welnee.’ Hiervoor had hij zijn advocaat niet nodig. ‘Ik leg het opnieuw uit. Hoewel ik bijna begin te denken dat sommigen het niet wíllen begrijpen.’

Terwijl hij de trap opliep onderhandelde hij met zichzelf; ik neem die ordner met bezwaarschriften mee, daar staat alles in. Ik licht het toe, op het niveau van een kleuter, zodat het vandaag echt tot hun botte hersens doordringt. Wil het dan nog niet werken, dan zoekt de fiscus het verder maar uit. Dan mogen ze verder met advocaten steggelen.

‘Trekt u wat makkelijks aan!’ riep de vormeloze vrouw hem na.

‘Pap, wie zijn dat?’ Bovenaan de trap stonden Menno en Walter te wachten.

‘Niemand.’ Hij legde zijn hand op Menno’s hoofd. ‘Mama zit beneden met die mensen en ik ga met ze mee om een paar dingen uit te leggen.’

Walter, de jongste, begon spontaan te huilen. Mart gaf hem een kus op zijn hoofd. ‘Alles goed, kleine man. Gaan jullie in ons bed liggen, da’s nog lekker warm.’ Als een bang kuiken liep de zesjarige snikkend achter zijn broer aan, die de situatie iets beter de baas leek te zijn.

Onder de douche begon de irritatie te komen. Vandaag had een mooie dag moeten worden. Een dag met alleen prettige afspraken. Hij zou de jongens naar school brengen, iets waar hij zelden tijd voor had. Vanochtend had Ilse een belangrijke bespreking met een groep gepensioneerden die meer fatsoen in de maatschappij wilde brengen. De oudjes hadden een mediahype van zichzelf weten te maken, zonder dat ze daarop uit waren. Nu was hen gratis zendtijd aangeboden en Ilse zou helpen de promotiefilm te maken. Ze had het er druk mee. Dat ze er geen stuiver aan verdiende maakte haar niets uit, het ging haar om het loffelijke doel van de fanatieke bejaarden.

Hij liet de combinatie van fiscus en inbreuk op zijn privéleven op zich inwerken. Terwijl het water over zijn hoofd stroomde, groeide zijn ergernis. Hoewel hij zichzelf als een flexibel type beschouwde, hield hij er niet van als zijn agenda door anderen overhoop werd gegooid, laat staan door de overheid. Hij bekeek zijn flesjes doucheschuim en twijfelde kort tussen de Invigorating-en de Relaxing-variant. Hij koos de laatste. Van Veronique had hij geleerd om uit meerdere geuren te kiezen, gewoon omdat het begin van een dag er aangenamer door werd.

Nadat hij zich had gedoucht en geschoren liep hij zijn inloopkast in. De middag zou ongeschonden blijven. Een lunch met de aandeelhouders, daarna een commissarisvergadering met bijbehorende borrel: woensdag 11 mei zou hij in ieder geval plezierig afsluiten. Zijn hand gleed langs de collectie pakken. Hij koos een duiven-grijze in combinatie met een mosgroene das met een subtiel patroon. Zachte kleuren maakten hem vriendelijker, zelfs als hij stevige standpunten ventileerde.

Een kruidig eau de toilette erbij en hij was klaar.

Hij wilde de jongens een zoen geven, maar toen hij dichterbij kwam knepen zij hun neus dicht en doken gillend onder het dekbed. Mart had zin tussen hen in te springen en een kussengevecht te houden waar de stukken vanaf vlogen. In plaats daarvan beet hij zachtjes in een teen die onder het dekbed uitstak. De giechelende jochies liet hij stoeiend achter.

Toen Mart de keuken binnenstapte zag hij dat de man en vrouw kort een blik uitwisselden. Misschien zagen ze bij de Fiod zelden mannen in een maatpak. Hij trok zijn das recht en glimlachte beleefd.

Ilse keek bezorgd toen ze hem gedag kuste. ‘Succes, schat.’

‘Ik bel je vanmiddag,’ riep hij toen zij langs hem naar boven holde om zichzelf en de jongens aan te kleden. Ze zouden veel te vroeg op het schoolplein worden achtergelaten, maar ze moesten zich maar vermaken, Ilse kon haar vergadering nu niet meer verzetten.

‘Ik rij achter jullie aan. Waar gaan we heen?’ Hij drukte op de afstandsbediening van het hek.

‘U moet met ons mee, meneer. Dat is procedure,’ zei de vrouw.

‘Inherent aan procedures is dat ze vereenvoudigd kunnen worden. Dat is namelijk de procedure van procedures.’ Mart keek haar uitdagend aan. ‘Ik rij achter jullie aan, ik heb nog andere afspraken vandaag, dan is een auto wel zo handig. Mijn vrouw heeft het druk, dus zij kan me niet ophalen.’ Het piepje van zijn sleutel gaf aan dat het portier open was.

‘Meneer Melsen, we gingen er vanuit dat u zonder problemen mee zou gaan. Anders had het squad-team ons versterkt. U weet wel; van die stoere mannen die jacks dragen met groot de letters FIOD erop. Zo duidelijk leesbaar dat de hele buurt meteen weet dat er iets onaangenaams speelt. Bij u dachten we dat dit niet nodig was.’ Ze keek hem strak aan. Hij was verbaasd dat er zoveel strengheid in een vormeloze vrouw kon zitten.

‘Wat een intimidatie, mevrouw Akkers. Alleen om iets uitgelegd te krijgen?’ Iets wat jullie zelf niet willen snappen, dacht hij erbij.

‘Zullen we dan maar? Haar uitnodigende gebaar naar de donkerblauwe Golf was dwingend.

‘Als ik na het feestje maar thuis word afgeleverd.’ Niemand lachte, behalve hij.

De vrouw nam plaats achter het stuur, de man deed het raam open. Mart zat op de achterbank, met zijn ordner op schoot. Hij bekeek het interieur; het deed hem denken aan zijn eerste auto, een tweedehands.

‘Hoe laat ben ik terug?’ vroeg hij.

‘Rekent u erop dat het wel even kan duren,’ antwoordde de man.

Op zijn telefoon typte Mart een bericht aan zijn secretaresse. Hij ging vanochtend de Fiod belasting-les geven, maar zou op tijd terug zijn voor zijn middagafspraken.

Veronique zou hij later bellen om haar over het onaangename begin van zijn dag te vertellen.

‘Waar gaan we precies naar toe?’ vroeg hij, zodat hij een inschatting van de tijd kon maken.

‘Amsterdam Osdorp.’

Kwart over zeven woensdagochtend, de A2 richting Amsterdam. Het was lekker om gereden te worden, het gaf hem een ander perspectief op de weg die hij dagelijks reed. De weilanden zagen er nu nog saai uit. Maar als straks de zon volop scheen, zouden ze de frisgroene kleur tonen waar het voorjaar patent op had.

De vrouw trapte het gaspedaal stevig in, dat kon gemakkelijk want er was nauwelijks verkeer op dit tijdstip. Handig om te weten, vond Mart.

2

Ze stopten voor een hoog wit hek. Daarachter lag een gebouw van een paar verdiepingen hoog. De turquoise-kleurige zonneschermen gaven het grauwe geheel enige jeu. Op een vierkant bord stond het woord ‘politie’. Het bord was speels een kwartslag gedraaid, vermoedelijk om het logo minder dreiging te geven. Maar hij kreeg het benauwd.

De vrouw drukte op de intercom. ‘Verdachte bij ons.’

‘Verdachte?!’ vroeg Mart. ‘Hoezo?’

Hij kreeg geen antwoord.

Hij wilde weg, maar hij kon geen kant op. Het samengeknepen gevoel in zijn middenrif probeerde hij te negeren. Scherp blijven denken, sprak hij zichzelf toe. In een flits zag hij zijn rechtenstudieboeken voor zich. Helder stonden de rugtitels hem voor ogen, maar door de paniek had hij geen idee welke te pakken.

Toen de auto naast het gebouw werd geparkeerd, wilde hij zijn portier opendoen, maar dat lukte niet. Kinderslot. De man maakte de deur voor hem open, zoals Mart dat voor Menno en Walter deed.

‘Voor uw informatie,’ zei Mart, ‘ik, uw zogenaamde verdachte, heb geen intentie te ontsnappen. Dus overdrijven jullie niet een beetje?’

‘Procedure, meneer Melsen. Wilt u meekomen?’

‘Waar ben ik precies?’

‘Politiebureau Meer en Vaart.’

‘Gaan jullie mij opsluiten? Jullie zeiden dat ik mee moest om vragen te beantwoorden!’ Niet je stem verheffen, eikel, dacht hij. ‘Moest ik daarom iets gemakkelijks aantrekken?’ De vrouw keek snel weg.

‘Kom op. Dit kan niet. Ik heb belangrijke afspraken vanmiddag. Laten we dit op een ander moment doen.’

Er kwam geen reactie.

Verdomme, verdomme!’ zei hij hard en baalde direct dat hij toch zijn stem had verheven.

‘Dit is ook belangrijk, meneer,’ zei de vrouw sussend. ‘Voor uw informatie; wij sluiten u niet op, wij stellen u in verzekering. Zo direct lezen wij u een en ander voor. Haalt u niet meteen het ergste in uw hoofd, een politiecel is een doorgangsplaats. Als verdachte bent u nog geen dader. Afhankelijk van de voortgang van het onderzoek wordt u opgesloten, zoals u dat zo plastisch zegt, of weer in vrijheid gesteld.’

Mart werd gevraagd door een detectiepoortje te lopen, net als bij de douane op Schiphol. Alleen was dat het voorportaal om naar een prettige bestemming te gaan.

Hij moest zijn spullen inleveren, ze werden zorgvuldig genoteerd op het ingeleverde-spullen-formulier. Gehoorzaam, maar vooral in de war, deed hij wat ze vroegen. Hij overhandigde zijn mobiel en zijn portemonnee. De man beschreef elke creditcard, bank- en frequent flyerpas met naam en toenaam. Mart had er nogal wat.

Bij het uittellen van vierhonderd euro contant geld floot de man zacht door de tanden. ‘U durft, met zoveel geld op zak. Past u op?’

‘Je kunt overal wel bang voor zijn.’ Mart legde zijn trouwring en horloge in de mans hand.

‘Mooi klokje. Het mocht wat kosten, zo te zien. De man bekeek de wijzerplaat van dichtbij. Jaager-Lekoelt,’ las hij hardop.

‘Jeager-LeCoultre,’ reageerde Mart geïrriteerd.

‘Nooit van gehoord. Ik zeg maar zo; wat je niet uit kunt spreken is altijd duur.’ De man lachte.

Mart zag er de humor niet van in. Ook niet toen hij even later in een politiecel zat, in zijn tweedelig maatpak. Zonder stropdas, zonder riem en met veterloze schoenen.

3

Erik was te vroeg wakker geworden, iets wat hem de laatste tijd vaker gebeurde. Het kwam door zijn werk. Als het aan zijn directeur lag zouden er veel meer zaken worden opgelost dan momenteel het geval was. Dat zou het imago van de Fiod goed doen, had hij erbij vermeld. Erik begreep het wel, maar hij en zijn collega’s konden simpelweg niet meer zaken aan dan die ze nu deden. De druk die hem werd opgelegd leverde hem al onrustige nachten op.

Omdat hij het geduld niet had in bed te blijven liggen tot de wekker afging, had hij zich zo stil mogelijk gedoucht. Nu stond hij beneden in de keuken; geschoren en aangekleed.

Nadat hij de ontbijtspullen op het aanrecht had gezet, maakte hij voor zijn oudste dochter en zichzelf de lunch klaar. Zijn boterhammen waren op werkdagen voor twaalf uur al op. Hij had een snelle spijsvertering, zeker als hij de avond ervoor op de pedalen had gestaan.

Hij deed hun boterhammen in plastic zakjes, hoewel Paula liever folie wilde; een zakje vond ze suf. Maar folie, daar deed hij niet aan mee, het was duur en slechter voor het milieu. Zij ging hier straks natuurlijk weer over klagen en hij zou het voor de zoveelste keer uitleggen.

Het vergde geduld om kinderen tot verantwoorde burgers op te voeden, maar hij hoopte dat het de moeite waard was. Hij wilde zijn kinderen goed aan de maatschappij afleveren. Daarvoor hadden ze duidelijke regels en een blije jeugd nodig. De deur naar een crimineel pad stond sneller open voor ongelukkige kinderen, daar had hij in zijn baan bij de politie genoeg voorbeelden van gezien. En een crimineel bestaan was het laatste wat hij zijn kinderen toewenste. Hij had nog nooit een crimineel gezien die vol passie zijn werk deed. Ze handelden altijd uit rancune, over wie of wat dan ook. Het verkeerde pad op gegaan om te overleven en daarna was er niet meer zoveel keuze. Daarom wilde hij per se dat zijn kinderen gelukkig waren en dat ze verantwoordelijkheid werd bijgebracht. Vooral vaders, vond hij, moesten zich met dit laatste bezighouden want zij waren van de orde en de wet. Daarmee wezen ze kinderen de weg. Moeders waren van het onvoorwaardelijke en het begrip. Misschien was hij op dit vlak ouderwets, maar hij vond de tweedeling belangrijk om evenwichtige kinderen af te leveren. Ook vond hij dat een ouder niet alle taken op zich kon nemen. Maud, zijn vrouw, zei dat hij teveel vond en te weinig deed.

Vandaag was een belangrijke dag. Hoe die zou verlopen was afhankelijk van de verhoren. Konden de opsporingsambtenaren het alleen aan of moest hij zich ermee bemoeien? Stiekem hoopte hij op het laatste, want hij hield van veldwerk en hij was er goed in. Dat hij nu, tijdens de invallen, er niet bij was, kwam doordat hij voor het eerst op een zaak teamleider was.

Eerst iedereen arresteren, dan de administratie in beslag nemen. Zo tuigden ze een zaak op. Advocaten zouden binnen de kortste keren aan de bel hangen en in dit geval zouden dat zeker niet de lulligste juristen zijn.

Half zeven. Op dit moment zouden alle vijf investeerders in hun pyjama naar de deur lopen. Volkomen onvoorbereid op wat ging komen. Het was een beproefde methode; het gajes tegelijkertijd oppakken zodat ze geen overleg met elkaar konden voeren. Over een paar uur volgde de huiszoeking op het kantoor, zodat in één ochtend alle stukken bij de Fiod waren en er niets verdonkeremaand werd.

‘Pap…?’ Zijn dochter stond met een chagrijnig gezicht in de deuropening. Haar dunne, blote benen staken onder een te groot T-shirt uit.

‘Ha, zonneschijn. Thee?’

‘Je hebt zelfs al gedoucht. Is het niet een beetje vroeg?’ Ze liet haar mond en armen tegelijkertijd openvallen. Erik zag dit Amerikaanse tv-sterretjes vaak doen om opperste verbazing te veinzen. Zijn dochter en haar pubervriendinnen deden het na. Het zag er aanstellerig uit, maar hij zei er niets van.

Ze plofte neer op de bank in de woonkamer. Een kussen legde ze over haar dijbenen, alsof ze bang was dat hij haar zou bekijken. Dat vond hij het irritantst van haar leeftijd; met de komst van de eerste menstruatie was haar zelfvertrouwen als sneeuw voor de zon verdwenen. Tot die tijd had ze zich nergens voor geschaamd. Nu wel. Door haar nieuwbakken onzekerheid kwamen jongens niet in haar buurt. Zonde van zo’n mooie meid, vond Erik. Hij had, anders dan de meeste vaders, liever gezien dat de puberjochies aan haar voeten lagen. Niet te veel, maar een paar bewonderaars doet elk meisje goed, en indirect de ouders. Paula was een Hollandse schone; lang, goede proporties en witblonde haren. Daarbij had ze een leuk gezicht met een prachtige mond en dito tanden.

‘Pap.., kappen.’

‘Wat?’

‘Je kijkt.’

Naar haar kijken was goed voor zijn zelfvertrouwen, want ze leken op elkaar. ‘Dus?’

‘Gewoon niet kijken.’

‘Ik zie een mooie dochter waar ik trots op ben. Geen reden om ongemakkelijk te worden, jongedame.’ Hij schonk thee voor haar in.

‘Waarom ben je zo vroeg op?’

De enorme hormonencocktail had een andere dochter van haar gemaakt. Van kind naar kindvrouw in een razendsnelle maand.

Maud had hem gezegd dat hij er niet zo’n punt van moest maken, het was tijdelijk; over een paar jaar zou ze zich weer normaal gedragen. Hij had gezucht bij de gedachte, want het betekende dat ze over tien jaar opnieuw aan de beurt waren als de tweeling in deze fase zat.

Het enige voordeel van een tiener was dat hij op een redelijk volwassen niveau met haar kon praten. Over politiek of zijn werk. Meestal gaf Paula hem de indruk dat ze begreep wat hij deed en ze maakte daarbij overduidelijk dat hij een saaie lul was met overeenkomstig beroep. Maar toch wilde ze af en toe horen waar haar vader zich overdag mee bezig hield.

‘Vanwege een zaak. De kopstukken van een investeringsbedrijf worden nu van hun bed gelicht,’ legde hij uit. ‘De grootste verdachte is de investeerder die het meeste geld in het bedrijf pompte. Het gaat om een telecombedrijf. De andere vier zijn kleinere vissen, maar niet minder interessant. Bij elkaar opgeteld gaat het om erg veel miljoenen.’

‘Mag iedereen geld in een bedrijf stoppen als-ie gelooft dat het een goed bedrijf is?’

Erik keek haar onderzoekend aan. Waar was ze op uit?

‘Strakke vraag, hè pap?’ Ze zette de mok met een vies gezicht terug op tafel; verkeerde smaak. Hij had geen zin om andere thee voor haar te zetten.

‘Iedereen mag zoveel investeren als hij wil. Maar niet als kort daarna het bedrijf naar de beurs wordt gebracht en de winsten opvallend hoog uitpakken,’ zei hij. ‘Dan wordt het verdacht en komt het veel in de buurt van handelen met voorkennis. En da’s strafbaar.’

‘Je kunt toch niet handelen zonder kennis vooraf ? Ze moeten toch iets weten? Dat heet toch slim en iedereen mag toch slim zijn? Ik wed dat die vaders veel geld verdienen. Tien keer jouw salaris? Vijftig keer? Of zelfs honderd? Wat denk je zelf, pap? Maar zo moet ik het natuurlijk niet zien, hè? Nou, ik ga lekkere thee zetten.’

Erik besloot naar kantoor te gaan. Hij had geen zin zichzelf voor de zoveelste keer te moeten verdedigen vanwege zijn inkomsten. Ze had het goed genoeg; ze had een eigen kamer en ze gingen twee keer per jaar met vakantie. Maar Paula wilde meer, altijd maar meer. Hij was niet sterk in zo’n discussie en was er vooral klaar mee om uit te leggen dat het in het leven niet alleen om geld draait.

Als hij snel naar het station fietste kon hij de trein van tien over net halen. Dan zou hij over een uur achter zijn bureau zitten. De opsporingsambtenaren konden hem telefonisch bereiken, maar het was fijner om met ze te praten binnen de kantoormuren. Niet dat hij calamiteiten verwachtte, want de verdachten leken niet van het agressieve soort; daarvoor waren ze te chic. Hoewel hij donders goed wist dat hij zich kon vergissen, had hij toch besloten geen squad-team mee te sturen. De investeerders zouden genoeg onder de indruk zijn van een paar opsporingsambtenaren aan de deur. Trouwens, het gevaar van een overdosis machtsvertoon was dat het de mildste mens agressief kon maken. Als teamleider moest hij al deze afwegingen maken, dat hoorde bij zijn nieuwe verantwoordelijkheden. Hij was er trots op om als opsporingsman mee te kunnen werken aan de rechtshandhaving. Het was misschien naïef, maar toch koesterde hij de droom van een maatschappij waarin het bedrijfsleven integer handelde. Een maatschappij voorgoed verschoond van graaiers en egoïsten.

‘Je lunch ligt op het aanrecht. Zeg je mama van mij gedag?’ Hij gaf zijn dochter een kus, die ze van haar wang veegde terwijl ze de keuken in liep.

4

Eén groot team dat op hetzelfde moment bezig is met een zaak. Erik hield ervan om onderdeel te zijn van een geoliede machine, van processen die vooraf aan alle kanten waren uitgedacht.

Nu was zijn team vijftig man sterk, maar na de invallen en verhoren zou het snel kleiner worden. Des te meer genoot hij van deze grote actie; de glimlach rond zijn mond leek permanent te zijn. Aan het gebrek aan ziekmeldingen te zien, was hij niet de enige die hier blij van werd. Iedereen met een beetje gevoel voor het betere opsporingswerk wilde dit niet missen.

Het plan van aanpak werd tot in detail uitgerold; van de aanhoudingen en de verdachten in verzekering stellen tot en met het doorzoeken van de woningen en het bedrijf.

De mannen, hun computers en ordners; alles was intussen binnen. De opsporingsambtenaren waren bezig met de verhoren en de specialisten begonnen met het boekenonderzoek. Een pittige klus.

Erik bereidde het persbericht van het Openbaar Ministerie voor. Dat hoefde hij niet te doen, maar hij wilde zijn tijdelijke functie van teamleider perfect invullen. Hoe beter hij het aanleverde, hoe eerder het naar de pers kon.

Gerard, zijn vaste teamgenoot, liet dergelijke dingen graag aan persvoorlichters over, maar Erik was veel ambitieuzer en daarom wilde hij alle onderdelen van deze operatie in de vingers krijgen.

Hij stelde de tekst zodanig op dat gewone burgers het konden snappen. Zij waren degenen die volledig geïnformeerd moesten worden. Het waren uiteindelijk hun belastingcenten die de graaiende egoïsten zich hadden toegeëigend.

‘Het OM en de FIOD-ECD zijn een onderzoek begonnen naar mogelijke voorkennis bij de handel in aandelen TelC. Het OM heeft diverse huiszoekingen laten doen. Daarbij zijn meerdere verdachten voor verhoor aangehouden. De handel in TelC op de beurs is vanwege het onderzoek stilgelegd.’

Dat laatste wist hij nog niet zeker, maar Gerard had gezegd dat de kans aanzienlijk was.

De verdachten noemde Erik met naam en toenaam, maar dat was alleen voor het OM. Misschien dat zij het terugbrachten naar iets als J. van G., H.O. enzovoort. Misschien deed het er in dit stadium niet toe. Wat de burger wat hem betreft vooral moest weten, was dat de heren waren opgepakt voor verhoor dus dat de overheid crimineel gedrag adequaat aanpakte.

Vooral de lezers van de financiële katernen waren in dit soort zaken geïnteresseerd, zij wilden naam en toenaam weten. Aannames en meningen kwamen zodra journalisten erop los werden gelaten. En hij rekende erop dat ze dat uitgebreid zouden doen. Daardoor waren de witgeboorde soortgenoten van de investeerders direct gewaarschuwd.

Erik vergeleek zijn prooi van vandaag met ratten in een laboratorium; ze lieten de anderen zien waar de stroomstootjes vandaan kwamen en welke hoeken ze beter konden mijden.

Voor het thuisfront, met name hun kinderen, gebruikten mensen die werden opgepakt vaak dezelfde smoezen, hij kende ze allemaal: ‘Papa moet plotseling met zakenreis. Papa wordt door deze aardige mensen opgehaald voor een vergadering. Papa heeft het zo druk dat hij een paar dagen niet thuiskomt.’

Zou er één vader bij zitten die zei: ‘Kinderen, luister. Ik ben een eikel geweest door de boel op te lichten. Ik dacht dat ik boven de wet stond, maar dat was verkeerd gedacht. Ik waande me onaantastbaar. Nu moet ik met deze opsporingsjongens mee en ga ik de cel in. Sorry. Ik heb geen idee wanneer ik terug ben, hopelijk over een week, maar wie weet over een paar jaar.’

Erik schatte in dat geen van deze mannen zo groot zou zijn. Ze zouden vermoedelijk scheldkanonnades houden over de belastingdienst, dat sloeg in die kringen altijd aan.

Maar het was oersimpel; als je niet tegen de randen van de wet aanschurkt, is de kans dat je wordt opgepakt nihil. Je moet echt wat flikken om überhaupt op te vallen in de berg aangiftes. Het zou een drukke boel worden bij de Belastingdienst als ze elke slordige burger moeten onderzoeken.

Aan deze zaak twijfelde hij geen seconde; de verdachte geldstroom was overduidelijk en dat maal vijf personen. Mannen met een geweten dat meerekt. Dit rook naar fraude. Of oplichting. Of voorkennis. En vermoedelijk allemaal.

Hij bekeek in het manual voor persberichten of hij niets was vergeten. Zijn tekst las hij een laatste keer door op typefouten. Toen hij nog bij de politie werkte stond hij daarin alleen; ze schreven gewoon op wat ze bedoelden. Of er spelfouten in zaten vonden ze niet belangrijk, een mentaliteit die Erik niet waardeerde; hij wilde alleen nog maar op professioneel niveau opereren.

Hij drukte op send en was benieuwd of de OM-woordvoerder tevreden zou zijn. Het was belangrijk dat ze een goede indruk van hem kregen, want in sommige zaken kon hij misschien als hulpofficier van justitie optreden, iets wat hij graag wilde. Hij wilde de ladder beklimmen, zo hoog als voor hem mogelijk was. Daarvoor zou hij weer een avondstudie moeten doen. Iets wat alleen kon als Maud erin toestemde. Voordat de tweeling was geboren had ze zijn studie-uren geen probleem gevonden, maar nu eiste ze zijn hulp bij de opvoeding. Met de twee peuters en een puberdochter die zichzelf spoedig volwassen noemde, vond hij dit een zware fase. Hij kwam aan niets toe, had nauwelijks tijd voor zichzelf, op zijn wielren-momenten na.

Later die ochtend kreeg hij een e-mail van de persvoorlichter met de opmerking dat hij volgende keer kon volstaan met het strikt noemen van de feiten. Voor het opstellen van een persbericht hadden ze immers geschoolde mensen in huis.

‘Arrogante kwasten,’ mopperde Erik tegen het beeldscherm. Maar zijn irritatie verdween rap bij de gedachte dat deze zaak in de nodige journaals genoemd kon worden. Met een beetje geluk zou het zelfs de actualiteitenprogramma’s halen. Als niet plotseling ergens een ramp uitbrak of iemand van het koningshuis overleed, dan liep alles volgens plan. Dan zou zijn eerste grote zaak het gesprek van de dag zijn. ‘Yihaa!’ riep Erik tegen zichzelf.

5

‘Meekomen,’ zei de politieman.

‘Wílt u meekomen?’ corrigeerde Mart hem in gedachten. Dit was exact wat die bejaarden bedoelden met hun pleidooi voor meer fatsoen. Maar hij zei niets. Hij durfde niet. Mart Melsen die iets niet durfde, dat overkwam hem zelden.

Hij werd naar een kamer gebracht, waar net als in zijn cel geen raam te bekennen was. Er brandde irritant fel licht, alsof dat het moest compenseren. Het maakte hem vooral oncomfortabel.

De man en de vrouw die hem vanochtend hadden opgehaald zaten naast elkaar aan een tafel. Zij gingen het verhoor bij hem afnemen, legde de man uit. De vrouw typte alvast ieders naam in.

‘Aanvang van het verhoor is half negen ’s ochtends.’ Ze gaf een knik als startsein.

De man deelde mee dat Mart in verzekering was gesteld en dat hij in de TelC-zaak werd verdacht van handel in voorkennis. Er zou gesjoemeld zijn met de aandelenwaarde, maar het werd netter verwoord; gebruik gemaakt van voorwetenschap.

Daarnaast verdacht men hem van oplichting. De man zei het met een gezicht van iemand die vaker grote dingen emotieloos mededeelde.

‘Oplichting…’ herhaalde Mart verbaasd.

‘De officier van justitie wil onderzoeken welke strafbare feiten precies zijn gepleegd.’

‘Wacht even,’ hij schudde zijn hoofd. ‘Dat betekent een strafrechtelijk onderzoek!’

Welke idioot had dit bedacht? Zoiets deden ze bij criminelen, bij vastgoedjongens die de ene BV met de andere wegpoetsten. Maar dit had niets met hem te maken, noch met een van zijn partners. Dit was een grote vergissing. Welke vriend zou zo direct lachend de deur opengooien en zeggen dat dit een goed beraamde grap was? Zou het een lolletje van Huib en de andere collega’s zijn? Of iemand van zijn studentenvereniging, zo’n sukkel die het niet verder had geschopt dan een middenkaderbaan en daarom geintjes ging uithalen?

‘U bent niet verplicht tot het geven van antwoorden op onze vragen.’

Maar Mart kon niet wachten met antwoorden, het liefst op een whiteboard in vette kapitalen. Dan zou hij, voor elke beginneling die het weten wilde, schematisch uitleggen wat investeren precies betekent. Wat het inhoudt om een bedrijf naar de beurs te brengen en wat de correcte definitie van voorkennis is.

De man noemde de namen van zijn partners en data van belangrijke vergaderingen.

Shit, de anderen, schoot Mart door het hoofd. ‘Hebben jullie ons allemaal opgepakt?’

Hij had het vaak genoeg op het nieuws gezien; iedereen op hetzelfde moment van hun bed lichten. Maar toch was dat anders, dan ging het om boeven, dan was het logisch dat ze dat deden. Maar niet nu.

‘Jullie zitten fout!’ riep Mart. ‘Stop alsjeblieft met deze flauwekul, want het is zonde van de tijd. Doe je huiswerk opnieuw en bekijk dan of er een zaak is. Ik kan jullie verzekeren; die is er niet.’

De beambten reageerden niet. Zij moesten en zouden hun verhoor afmaken. En het dan naast dat van zijn compagnons leggen om te kijken wie waar wie tegenspreekt. Weggegooid belastinggeld, vond hij, daar konden beter speeltuinen en verbreding van snelwegen van worden betaald. ‘Kalm blijven, jongen,’ sprak hij zichzelf opnieuw toe. Hij keek naar de vloer, langs zijn veterloze schoenen, en stond op.

‘Meneer Melsen, wilt u blijven zitten?’

‘Geen zorgen, ik belaag niemand. Ik denk alleen beter als ik sta, heeft u dat niet?’

Vrienden maken, dacht hij, dat is de beste tactiek. Ik ga ze voor me winnen, zodat er straks een begrijpelijk rapport ligt voor de officier van justitie. Die zal inzien dat ze geen zaak hebben.

‘Nee meneer, dat heb ik niet. Wij willen u aankijken als we met u praten, dus neemt u weer plaats. Graag uw reactie op de verdenkingen.’

‘Mijn reactie, ja, ja, die ga ik u geven,’ zei Mart terwijl hij gehoorzaam ging zitten. Hij deed zijn colbert uit en rolde de mouwen van zijn overhemd op. Representatief hoefde hij niet meer te zijn. ‘Mijn reactie, beste meneer en mevrouw, is dat u zich voor een karretje laat spannen. Dat karretje is de Belastingdienst, waar uw opsporingsdienst onderdeel van is. Dienst is afgeleid van dienen, ik hoef u niets te vertellen. Maar dat dienen schiet er in dit geval bij in, omdat men bij de Belastingdienst nauwelijks kennis van onze zaken heeft. Dat is niet raar, want als je er niet dagelijks mee te maken hebt is het rete-complex. Maar het OM heeft die kennis vast wel en als u nu een hele zaak gaat optuigen, lacht het OM u straks uit. Is er iemand bij uw dienst die deze actie managet?’

‘Meneer Hopman, Erik Hopman.’

‘Goed, geeft u de beste man de map die ik vanochtend bij me had. Dan is alles meteen duidelijk. Daarin zit een stuk van mijn belastingadviseur, waarin het eerdere rapport van de belastingdienst flink onderuit wordt gehaald. Het lijkt me dat we daar met hem over moeten praten en niet dat ik mijn bezwaarschrift ga herhalen, want dat hebben we de afgelopen maanden genoeg gedaan. Ik stel voor dat ik ga.’

‘Wat verstaat u onder voorwetenschap?’ vroeg de man stoïcijns.

De vrouw typte alles wat iedereen zei in een aftandse computer. De ambtenaar keek hem afwachtend aan.

‘Voorwetenschap. Dat betekent dat iemand bij het handelen in aandelen meer informatie heeft dan het publiek. Let wel, het publiek. Dit bedrijf, TelC, stond niet eens aan de beurs genoteerd toen wij de aandelenwaarde bepaalden. Ik mag aannemen dat u weet hoe het werkt, bij ons investeerders? En in ons geval, bij private equity?’

Zij staarde naar het beeldscherm en hij rommelde wat in zijn papieren. Het was zichtbaar zinloos gerommel, bedoeld om Marts blik te vermijden.

‘In goed Nederlands heet het private equity,’ zei Mart. ‘En de tegenhanger heet, u voelt hem al aankomen, public equity. Wat wij toen deden, daar kwam geen publiek aan te pas. Dus als u aangeeft dat ik meer informatie had dan het publiek…’

‘Wij geven niets aan, meneer Melsen, wij stellen vragen.’

‘…weet dan dat dit bij ons er niet toe doet. Het was een transactie tussen bedrijven en enkele aandeelhouders. Daar kan het publiek nooit de dupe van worden. Een investeerder koopt aandelen van een bedrijf, omdat hij gelooft in het toekomstig succes van dat bedrijf. De prijs komt marktconform tot stand. Simpeler kan ik het niet maken. Maar als u wilt dat ik het voor u op een flip-over schets, wil ik dat met alle liefde doen. Kunt u er een laten brengen?’

De ambtenaar schudde zijn hoofd en ging door naar de volgende vraag. Wat een rare ondervraging, dacht Mart. Ze gingen niet eens in op wat hij zei, er was alleen een vragenlijst die ze afliepen. Zulk amateurisme had hij zelfs niet van de Belastingdienst verwacht. Misschien stonden er voorgekookte antwoorden bij. Goed of fout. Of multiple choice. Kwam wat de verdachte zei ongeveer in de buurt, dan konden ze naar de volgende vraag. Zo niet, dan moesten ze doorvragen tot het er meer op leek. Dit verhoor had een plantsoenendienstmedewerker net zo goed kunnen doen, daar hoefde je geen opsporingsambtenaar voor te zijn.

De tijd verstreek, de vragen bleven komen, zijn ogen waren droog door het nare licht. Veel vragen werden meerdere keren gesteld en alle antwoorden, telkens dezelfde, werden op die oude computer ingeklopt. Mart was benieuwd hoe het Huib verging. Zou hij rustig blijven of een ambtenaar aan zijn revers over tafel trekken? Huibs onstuimige momenten waren met het ouder worden afgenomen, maar door de paniek kon hij zomaar uithalen. De anderen waren waarschijnlijk net als hij geïntimideerd door dit Fiod-theater en probeerden het hoofd zo koel mogelijk te houden.

Toen de man voor de zevende keer begon met ‘legt u ons eens uit’ vroeg Mart vriendelijk of zij de lijst met vragen zelf goed genoeg begrepen. ‘Voor iemand die hiermee niet dagelijks bezig is, kan het namelijk erg complex zijn,’ zei hij. Hij kreeg geen reactie. Alleen toen Mart vertelde dat hij meester in de rechten was lieten ze hun formele houding heel even varen. Maar hun gezicht ging weer op slot toen hij vertelde over zijn stages bij Belgische en Amerikaanse zakenbanken. U weet wel, waar al die commerciële boeven vandaan komen, wilde hij eraan toevoegen. De kweekvijver voor mensen die later op het randje van het toelaatbare balanceren. De veelverdieners, de zakkenvullers, de rechtse klootzakken die alleen maar in eigen belang handelen. In dit land zijn we per definitie fout omdat we rijk zijn. Dat is hoe er over ons wordt gedacht, zonder dat mensen iets van ons weten of ook maar enige interesse in ons stellen.

In plaats van zijn frustraties te delen, deed hij netjes verslag van zijn ervaring bij telecombedrijven en hoe hij zijn specialisme in de branche had opgebouwd. Hij somde zijn B.V.’s op. Hij herkende de veelzeggende blikken; mensen dachten vaker dat hij de boel fleste omdat hij zoveel B.V.’s had. Dat waren mensen die niet beter wisten. Ilse en Veronique waren de enigen die hem ooit hadden gevraagd waarom hij er dergelijke constructies op nahield. Fiscaal was het slim geregeld, dat gaf hij toe, maar het was allemaal binnen de wet. Op deze manier hield hij er het meeste aan over, om te gebruiken voor nieuwe investeringen. Dat hielp de economie weer en vanzelfsprekend het beleg op zijn eigen boterham.

Maar het was niet de boel flessen, het was je mogelijkheden onderzoeken. Dat het merendeel van de mensen daar geen zin in had, omdat ze te weinig geld hadden en het daarom de moeite niet loonde, betekende nog niet dat híj fout zat.

Ilse had een beter gevoel voor zijn wereld dan Veronique, logisch want zij en hij hadden dezelfde studie van kaders en wetten gedaan. Hij vond het verfrissend dat Veronique er nauwelijks wat van begreep; geld zei haar simpelweg weinig, wat haar betreft werd er nog aan ruilhandel gedaan. Natuurlijk wist zij ook wel dat dankzij de invoering van geld de timmerman brood at als de bakker geen stoel nodig had, maar toch, voor geld kon ze geen warme waardering opbrengen. Misschien maakte dat haar zo aantrekkelijk, want het zorgde ervoor dat hij over andere dingen met haar praatte.

De ambtenaren dachten maar wat ze wilden, hij rondde zijn opsomming af en noemde de bedrijven waar hij commissaris was. Hij zag dat het hen duizelde.

De vrouw laste een pauze in. Hij werd naar zijn cel teruggebracht. Hij was een arrestant, zo iemand werd niet alleen in een kamer achtergelaten. Ze konden in een onbewaakt ogenblik tenslotte springen, de boel kort en klein slaan of zichzelf verhangen. Mart moest er bijna om lachen. Mart M., arrestant. Arrestanten waren over het algemeen mannen, dat wist hij nog van zijn studie. De leeftijd was meestal laag en hun scholing ook. Alleenwonend en werkeloos waren andere typerende kenmerken. Hij voldeed niet aan dit beeld, en toch zat hij hier achter een ijzeren deur. Arrestanten, zo wist hij zich ook te herinneren, hadden kenmerkende emoties; verwardheid, kwaadheid, schaamte, schuld of wanhoop. Kwaadheid, dat ging ook voor hem op. En met recht. Schaamte zou hij krijgen als dit te lang ging duren. Schuld viel buiten de boot en wanhoop lag in het leven altijd ergens op de loer. Hij leunde tegen de celmuur; op een doodgewone dag was hij een arrestant geworden. Halleluja.

De zware deur werd weer opengemaakt. Lunch. Althans, zo noemden ze het. Mart keek naar het plastic plateau met eten. De deegachtige rol die de vorm van een pistolet had voelde lauwwarm aan.

‘Mag ik een vork?’ vroeg hij voordat de politieagent wegging.

‘Alles wat u nodig heeft zit erbij, meneer.’ De ijzeren deur viel achter hem in het slot.

Hij ontdekte een houten spatel op het plateau. Daarmee kon hij de pindakaas uit een kuipje op de rol deeg scheppen. Het overige beleg oogde te smakeloos om te overwegen. Hij stelde zich de misgelopen lunch in het Amstel-hotel voor. Een rij vorken links, een rij messen rechts. Prettig zakengezelschap, gesprekken over inspirerende mogelijkheden. Hij stelde zich coquilles voor met een glas Meursault. Daarna lamsrack, misschien in combinatie met die prachtige Pomerol die hij daar pasgeleden had gedronken. Als hij daarna nog zin had, en dat was bij hem meestal het geval als het op goed eten aankwam; een blauwaderkaas met vintage port toe.

Hij beet in de kleffe pindakaashap en legde het direct terug op het plastic plateau. Hoe lang zou hij hier zitten? Een dag, een paar weken? Misschien maanden? Met dit soort eten zou hij enkele kilo’s afvallen. Dat was welkom, misschien zelfs nodig, maar liever niet op deze manier. Hij had er alle vertrouwen in dat straks de officier van justitie het met hem eens zou zijn, maar het was de vraag wanneer het ondervragingsrapport werd gelezen. In het slechtste scenario, als de gevangenis zijn voorlopige bestemming werd, dan moest hij er het beste van maken. Hij zou gaan fitnessen, iets waar hij nooit tijd voor had, en een sixpack kweken. Goed zo, jongen, lachte Mart, altijd positief blijven denken.

6

Hij wilde Veronique bellen, want hij wilde niet dat ze zich zorgen ging maken. Normaal gesproken sms’ten ze elke dag en belden een paar keer per week.

Lex zou minder snel verontrust zijn als hij niet kwam opdagen. Mart had nu graag met hem willen praten, om te horen hoe hij het hoofd koel moest houden. Hopelijk maakte Mart zich druk om niets, kon hij hier vanavond weer weg en zou hij morgen gewoon in Antwerpen zijn.

En stel nou dat het niet zo was, dat ze hem hier hielden en Ilse zijn mobiel in handen kreeg? Hij vergat vaak om de berichten van Veronique weg te gooien. Ilse had nog nooit in zijn spullen gesnuffeld, maar wie weet wantrouwde ze hem inmiddels en ging ze alle berichten doorspitten. De letter V zou niet haar argwaan wekken, maar als ze de berichten las wist ze meteen hoe de vork in de steel zat. De ramp zou niet te overzien zijn. Uit rancune zou ze tegen hem gaan getuigen, om hem te zien hangen. Hij zag zich al in de rechtszaal zitten, met een zure rechter die de uitspraak deed; ‘Melsen; vijf jaar.’ Eenzame opsluiting, waarom niet? Tegen de tijd dat hij eruit kwam, wilden Menno en Walter hun vader niet meer zien, woonde Ilse samen met een van zijn beste vrienden en had Veronique een Vlaamse vrijer gevonden die altijd tijd voor haar had.

Wat gebeurde op dit moment eigenlijk met Ilse en de jongens? Werden zij ook verhoord? Natuurlijk niet, zei hij tegen zichzelf, maar de gedachte raakte hij niet kwijt; zouden ze het op school weten? Zouden de andere kinderen de jongens ermee pesten? Mart wist hoe de media schade konden aanrichten, zelfs onbedoeld. Maar nieuws was nieuws. Of de beschuldigingen klopten of niet, was voor hen van later zorg. Oplagecijfers, daar ging het om. Nog nooit had hij zich zo onmachtig gevoeld. Hij sloeg met zijn vuist op de dunne matras.

Vrijheidsberoving heette het officieel. Losse zinnen en termen uit zijn studieboeken kwamen de hele tijd in hem op, maar een logische verbinding kon hij niet maken.

De mensen hier zagen hem niet anders dan een schoft, dat merkte hij aan de neerbuigende manier waarop ze hem behandelden. Een rijke schoft, een vermogende paria, eindelijk onttrokken aan het zicht van de samenleving. Weer zo’n zin. Hij moest het allemaal onthouden. Pen en papier had hij nodig. En hij moest vooral op zijn qui-vive zijn, want alles wat hier gebeurde zou hij in de rechtszaak tegen hen gebruiken.

Hij rook aan zijn oksels: fris was anders. Zat hij maar in het bad. Het liefst met een wodka in zijn handen en jazzmuziek op de achtergrond. Met Ilse en Veronique er samen bij. Dat was een perfect plaatje, dacht hij terwijl hij bij de metalen wasbak een plastic bekertje vulde met water.

Terug in de onderzoekskamer printte de rechercheur het verslag uit. Mart vroeg hoe laat het was, het moest tegen de avond zijn. De vrouwelijke rechercheur keek op haar horloge. ‘We hebben de tijd.’

De printer haperde.

‘Problemen?’ vroeg Mart semi-geïnteresseerd.

Geen van tweeën reageerde. De man kroop onder tafel en deed de stekker opnieuw in de stekkerdoos. De printer printte vlijtig een paar bladzijden uit. Daarna begon het gestotter opnieuw. Mart vroeg of hij van de gelegenheid gebruik kon maken om naar de wc te gaan.

De vrouw droeg hem op de gang over aan een mannelijke politieagent. ‘Laat hem meteen even bellen.’

Bij de wc bleef de politieman naast de deur wachten totdat Mart klaar was. Een plotseling opkomende wind kneep hij terug voordat die zijn anus bereikte. Hij zou het gerommel in zijn darmen binnenhouden tot hij in zijn cel zat. Het begon bijna als een thuis te voelen; zíjn cel. Straks zou hij er weer zitten, tussen de vier muren met hun lelijk blauwe kleur. En een kijkgat, van hen naar hem. Omgekeerd kon hij niemand zien. De wc-pot had geen bril, het was slechts een roestvrijstalen bak, net als de vierkante wasbak. Dus niets kon behoorlijk kapot worden getrapt.

Mart volgde de man naar een kamer. Iets wat de normaalste bezigheid van zijn werkende bestaan was, was nu een bijzonderheid; bellen. Om zijn begrip van tijd terug te krijgen vroeg hij hoe laat het was.

‘Zes uur, meneer.’

Mart trok zijn wenkbrauwen op. Al een hele werkdag had hij op het politiebureau gezeten. Zijn collega-commissarissen stonden nu te borrelen in de tuin van een kantoorpand aan een Amsterdamse gracht. Hij stelde zich een aardige serveerster voor met een dienblad vol bijzondere hapjes en een vriendelijke ober die keer op keer de glazen bijschonk.

Wat was tijdens de lunch besproken? Welke precieze reden had zijn secretaresse opgegeven voor zijn afwezigheid? Het was sowieso al slecht voor zijn reputatie dat hij in aanraking was gekomen met justitie. Laat zij in godsnaam iets anders hebben verzonnen dan ‘Ze zijn vanochtend allemaal door de Fiod opgehaald.’ In dat geval kon hij alleen maar hopen dat zijn zakenrelaties er blind vanuit gingen dat het een groot misverstand was.

De politieman zei dat hij één telefoontje mocht plegen. ‘Bijvoorbeeld naar uw vrouw.’

Mart dankte hem voor de originele suggestie.

‘Niet langer dan tien minuten.’ De politieagent bleef bij de deur wachten.

‘Jullie zijn te goed voor me.’ Mart herinnerde zich de hand van Ilse op zijn schouder. Dat was haar liefdevolle manier om aan te geven dat hij aardig tegen de wereld moest doen ook op momenten dat er onaardige situaties langskwamen. Vlug wierp hij de man een kunstmatige glimlach toe.

‘Schat, met mij. Ik mag bellen. Kort. Hier gaat het klote, hoe gaat het daar?’

Haar stem klonk strak, dat had ze altijd als ze onder druk stond. Dan nam een andere Ilse het van haar over, degene die flauwekul resoluut terzijde schoof. Opletten, geen fouten maken, dat leken haar enige credo’s te zijn. Maar er viel nu niets te regelen, hoogstens zijn advocaat. Toen Mart zei dat ze moest ontspannen, begon ze te huilen. Shit, dat was nou net niet zijn bedoeling, straks maakte zij de tien minuten hiermee vol. Ze voelde hem aan, want hij hoorde dat ze de huilbui onderdrukte. ‘Ze hebben verteld dat ze jullie vasthouden. Bij iedereen is thuis een inval gedaan en bij jullie op kantoor ook.’

‘Godbetert! Wat een klotesituatie. Weten de jongens waar ik zit?’