CRIMINELE INLICHTINGEN EENHEID

Gerard Mak

CRIMINELE INLICHTINGEN EENHEID

‘DE SPIN IN HET WEB’

Uitgeverij Aspekt

Criminele Inlichtingen Eenheid

© Gerard Mak

© 2018 Uitgeverij ASPEKT

Amersfoortsestraat 27, 3769 AD Soesterberg, Nederland

info@uitgeverijaspekt.nl http://www.uitgeverijaspekt.nl

Omslagontwerp: Mark Heuveling

Binnenwerk: Mark Heuveling

ISBN: 978-94-6338-438-4

ISBN paperback: 978-94-6153-668-6

NUR: 688

Alle rechten voorbehouden. Niets van deze uitgave mag worden verveelvou digd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar ge maakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enig andere manier, zonder voorafgaande toestem ming van de uitgever.

Voorzover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 jº het Besluit van 20 juni 1974, St.b. 351, zoals gewijzigd bij het Besluit van 23 augustus 1985, St.b. 471 en artikel 17 Auteurs wet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te vol doen aan de Stichting Reprorecht (postbus 882, 1180 AW, Amstelveen). Voor het overnemen van gedeelte(n) van deze uitgave in bloemlezingen, readers, en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912), dient men zich tot de uitgever te wenden.

INHOUDSOPGAVE

LEARNING BY DOING

CRIMINELE ONTWIKKELINGEN

RUNNERS EN INFORMANTEN

RUNNERATTITUDE

VAN KENNIS NAAR ERVARING

PRAKTISCH INFORMATIEWERK

VERKLIKKER OF BELAZERD ZIJN

BALLEN HOOG HOUDEN OM VOORUIT TE KIJKEN

CREATIVITEIT KAN TOT IETS LEIDEN

EEN INLICHTINGENDIENST, GEEN GEHEIME DIENST

DUIDELIJKHEID LAAT NIETS TE WENSEN OVER

GELDELIJK GEWIN OF SCHULDBESEF

DE SORES ROND EEN KROONGETUIGE

HOE NU VERDER?

Learning by doing

Het bericht kwam niet via een gedecodeerd systeem tot mij, maar gewoon via mijn mobieltje. Het was niet meer dan een kort sms’je. Toen ik het las, keek ik automatisch op mijn horloge en gelijktij dig begon mijn hart sneller te kloppen. Het berichtje sloeg bij me in als een bom. Inwendig vervloekte ik mezelf omdat ik nog nooit in mijn loopbaan iemand had belazerd.

Nu wel. Nu voelde ik me een hoogverrader. Iemand die zijn volk in de steek liet door zijn beste vriend een mes in de rug te steken en hem voor oud vuil achter te laten.

Voor een moment zat ik er verslagen bij en tuurde enigszins verdwaasd voor me uit. Hoewel ik voor hetere vuren had gestaan, besefte ik dat dit zinkende schip niet meer te redden viel. Zelfs de officier van justitie had me in de steek gelaten en had mijn verzoek nooit positief willen beantwoorden. Normaliter was ik nooit voor een gat te vangen, maar nu zag ik voor het eerst in mijn inlichtingenwerk, geen oplossing meer. Tenminste: niet op zo’n korte termijn. Dit machteloze gevoel had ik nog nooit eer der gehad.

Toen iemand mij vroeg of ik wel luisterde, kwam ik weer tot mijn positieven. Ik zat midden in een bespreking met de Belas tingdienst, maar pakte zonder antwoord te geven onmiddellijk de autosleutels uit mijn bureaulade, verontschuldigde me tegenover de mensen waarmee ik in vergadering zat en haastte mij het hoofd bureau van politie uit.

‘Ik ga terug naar Egypte. Mijn vliegtuig gaat om 14:15 uur. Nog bedankt. Groetjes Dani.’

Dit simpele sms’je had me helemaal van mijn stuk gebracht. Ik had hem een sms’je teruggestuurd met het dringende verzoek om vooral te blijven wachten in de centrale hal. De snelheid waarmee ik toen Schiphol bereikte, verbrak alle records.

In de hal was het een drukte van jewelste en door een snelle blik te werpen op het beeldscherm van de vertrekkende vluchten, werd mij duidelijk dat ik Dani bij balie 24 kon aantreffen.

En jawel: daar stond hij met slechts een weekendtas naast zich op de grond waarin zijn hele leven was opgeborgen. Hij had een keurig grijs pak aan en zijn warrige krullen waren kort geknipt. Zijn ietwat gelige uiterlijk vrolijkte helemaal op toen hij mij zag. Naast hem stond een licht getinte man in een driedelig, blauw kostuum. Een statige persoonlijkheid met een dun snorretje en, wonderlijk genoeg, met een ray-ban zonnebril op zijn grote neus.

De begroeting met Dani was ditmaal uitbundiger dan voor heen. In tegenstelling tot onze normale beleefdheden die slechts werden afgedaan met een simpele handdruk of een klein knikje met het hoofd, omhelsden we elkaar. Alsof ik mijn geëmigreerde broer na zoveel jaren weer voor het eerst terug zag.

Ik kreeg verdorie de tranen in mijn ogen en lispelde zachtjes:

“ klootzak…”

Dani stelde mij voor aan de getinte man die stoïcijns het schouwspel had gadegeslagen.

Hij bleek iemand van de Egyptische ambassade te zijn, die Dani zijn nieuwe Egyptische paspoort had bezorgd en hem een one-way vliegticket naar Cairo zou overhandigen. Maar wel op voorwaarde dat hij Nederland voorgoed zou verlaten. Dat was de gemaakte afspraak die Dani met de Egyptische autoriteiten was overeenge komen. En hij moest vertrekken uit Nederland. Toen de ambassademedewerker mededeelde om het gehele tra ject te begeleiden, informeerde ik of hijzelf óók naar Cairo zou afreizen. De ambassademedewerker schudde lachend zijn hoofd, maar verzekerde me wel dat hij tot aan het vliegtuig zou meelo pen. Hij moest zich ervan vergewissen dat Dani daadwerkelijk het vliegtuig naar Cairo zou nemen. Daarbij zou zijn corpsdiplomatie ke status hem helpen aan een vrije doorgang op Schiphol. Ik legitimeerde mij met mijn politielegitimatiebewijs en infor meerde of ik zijn taak niet over kon nemen. In strijd met alle ge stelde inlichtingenregels gaf ik in het kort uitleg hoe de verhou dingen met mij, als inlichtingenrechercheur, en Dani gedurende de afgelopen vijfentwintig jaar hebben gelegen. Daarbij bezwoer ik met de hand op mijn hart, dat ik Dani persoonlijk zijn seatbelt om zou doen en zou zorgen dat vlucht MS758 van Egypt Air met Dani zou vertrekken.

De Egyptenaar trok met zijn wijsvinger zijn ray-ban zonnebril naar voren en keek mij met zijn donkere ogen, over zijn montuur aan. Hij knikte begrijpelijk, reikte mij het paspoort en de vliegtic ket van Dani aan en sprak daarna nog enige indringende woorden met zijn landgenoot.

“Ik hoop dat u woord houdt”, zei hij met een licht accent, waar na hij zich omdraaide en in de menigte verdween. Alsof zijn waak hond weg was, veranderde Dani meteen van houding en sloeg me amicaal op de schouders.

“Ik ben blij dat jij me weg brengt, man. Die vent is gevaarlijk! Echt..ik zweer het.”

Dani vertelde mij dat hij bang was, dat hij bij aankomst in Cairo gevangen genomen zou worden, maar hij besefte dat er geen weg meer terug was. Hij had bewust zijn keuze gemaakt en hij was helemaal voorbereid op de terugkeer naar zijn vaderland. Na zoveel jaren.

Ik verweet hem, dat hij nooit iets tegen zijn advocaat had ge zegd over onze verhoudingen. Ik was ervan overtuigd dat hij dan gewoon in Nederland had kunnen blijven. Zijn advocaat zou gegarandeerd oorlog hebben gemaakt. De advocaat zou de vloer hebben aangeveegd met de overheid en hen hebben verweten dat iemand, die al jaren informant van de politie was, gedwongen was om ineens terug te gaan naar zijn geboorteland. Nu had zijn zwij gen tegenover zijn advocaat, zijn illegale status hem de das om gedaan en zijn ooit gegeven woord om tegen niemand te vertellen dat hij informant van de politie was, heeft hij, tot op de dag van vandaag, nog nooit gebroken. En uiteindelijk was dat de reden dat hij nu op weg was enkele reis Egypte. Hij moest het land uit.

“Waar ga je wonen?” wilde ik weten.

Ik wist dat zijn moeder in Alexandrië had gewoond maar ze was een paar jaar geleden overleden. En hoe kwam hij aan zijn inko men? Wat voor werk ging hij doen? Had hij nog vrienden? Alle maal vragen die ik op hem afvuurde en steeds haalde hij stoïcijns zijn schouders op.

Hij leefde bij de dag, zoals hij al vijfentwintig jaar in Amsterdam had gedaan. Nog nooit had hij honger gehad of was hij iets tekort gekomen. Door zijn sobere levensstijl was een vraag naar zijn toe komst, altijd een overbodige vraag.

“Ik ga naar mijn nichtjes en zus in Alexandrië.”

Ik bekeek de vliegticket en toen ik zag dat zijn vlucht een tus senlanding maakte in Alexandrië, opperde ik hem om daar uit te stappen. Tenslotte hoefde hij helemaal niet door te vliegen naar Cairo. Maar zijn angst voor de Egyptische autoriteiten bleek groter dan de bravoure waarmee hij zich al die tijd in het criminele milieu staande had gehouden. Hij schudde zijn hoofd en gaf aan gewoon naar Cairo af te reizen, zoals de autoriteiten dat van hem verwacht ten. Hij moest zich daar melden. ‘Ik zie wel’, had hij gezegd.

Toen ik hem weer verweet, dat hij zijn advocaat beter had kun nen inseinen, maakte hij een afwerend gebaar en zei dat het goed was. De berusting in zijn lot was opzienbarend. Er moest bij hem van binnen iets zijn geknakt. Hij was het vechten moe geworden en zijn enige hoop, de Criminele Inlichtingen Eenheid, zijn run ner, ik dus…, had hem in de steek gelaten. Hoewel ik er alles aan had gedaan om mijn officier van justitie ervan te overtuigen dat we Dani nooit zo mochten laten gaan. Mijn smeekbede bleek voor dovenmansoren bestemd en ook ik vocht tegen de bierkaai.

Die laatste twee uurtjes met Dani werden de langste uren in mijn loopbaan. Mijn schuldgevoel was groot en werd met het verstrijken van de minuten, steeds groter. De meeste tijd zaten wij stilzwijgend naast elkaar en af en toe haalde Dani kleine anekdotes naar boven die door onze langlopende samenwerking spontaan waren geboren. Lachend vertelde hij hoe hij allerlei criminelen een oor had aangenaaid door de informatie aan de Criminele Inlichtingen Eenheid (CIE) door te spelen. Dat waren er talloze geweest en hij somde de meest belangrijke zaken nog eventjes snel op.

Hoe hij het gevangeniswezen had belazerd door zich als Neder lander uit te geven en uiteindelijk in de tuin bij de gevangenisdi recteur te werk werd gesteld. Hij had het nog nooit zo goed gehad.

“Hé, man… niet janken hoor”, zei hij in gebroken Nederlands toen ik hem tot vlak bij de vliegtuigdeur had afgeleverd.

Hij stapte het vliegtuig in, draaide zich om, stak alleen zijn hand omhoog en verdween achter de stewardess. Omhelzingen waren voor mietjes, moet hij gedacht hebben.

Met de tranen in mijn ogen liep ik door de sluis terug. En als een zombie en diep in gedachten verzonken, sjokte ik over Schip hol. Eenmaal buiten haalde ik diep adem en terwijl vlucht MS758 naar de startbaan taxiede, spookte er maar één verwijt door mijn hoofd.

‘Ik heb verdomme mijn beste informant laten barsten!’

In 1984 kwam ik voor het eerst in aanraking met het fenomeen ‘informant’. Destijds had ieder politiekorps in Nederland, net zo als de Koninklijke Marechaussee, de rijksrecherche en de Fiscale Inlichtingen en Opsporingsdienst (FIOD), de beschikking over een afdeling Criminele Inlichtingen Dienst. Na de parlementaire enquête (1995) inzake de inlichtingendiensten van Maarten van Traa, is de naam CID veranderd in Criminele Inlichtingen Een heid. De essentie van deze woordkeuze is mij al die tijd ontgaan, maar daar zal vast en zeker een complete interne commissie zich over gebogen hebben. Compleet met lunchafspraken en declara ties.

Het politiekorps Amsterdam beschikte ook over een afdeling Criminele Inlichtingen Eenheid. Deze afdeling was centraal aan het hoofdbureau van politie gevestigd, maar aan ieder district, ont stonden kleine ‘vertakkingen’ van deze inlichtingendienst. Door de grootte van het politiekorps hadden de districten vanwege de gebrekkige informatiestromen en ook vanwege hun specifieke pro bleemstelling in hun eigen district, dringend behoefte aan een de centrale informatiepoot. De Criminele Inlichtingen Eenheid, die centraal was gevestigd aan het hoofdbureau, kon niet voorzien in die behoefte. Dat was logisch want ieder district kende tenslot te zijn eigen problematiek. Zo had de binnenstad te maken met veel aanloop van allerlei buitenlanders die profiteerden van het ge doogbeleid met betrekking tot de drugs en waren de Wallen een geliefd object om daar te investeren of criminele activiteiten te ontplooien. In Amsterdam-West of in Oost was de problematiek van een geheel andere orde, maar niet minder relevant. Daar had men meer last van Marokkanen en Antillianen die bendes vorm den. En in Noord waren het de asociale schreeuwers die de buur ten onveilig maakten.

Hetzelfde beeld was ook van toepassing op landelijk niveau. Zo kreeg Amsterdam veelal te maken met georganiseerde criminaliteit van het zwaardere kaliber, terwijl men in Brabant of het Westland meer het probleem had van de ‘kampers’ en de hashteelt.

En zoals het toen gold, is het nog steeds. Ieder probleem vraagt vaak om een eigen aanpak. En wat de beste aanpak is, kan voor een iedereen verschillen, vandaar dat de vraag om een informatiepoot van de diverse districten in Amsterdam zo belangrijk werd. Een informa tieafdeling die uit behoefte is ontstaan want de interne communica tie binnen het Amsterdamse korps was destijds niet optimaal.

Zo wisten de speciale recherchediensten aan het hoofdbureau van politie vaak niet welke zaken de districtsrecherche uitvoerde en omgekeerd. Laat staan wat de uniformdienst en de verkeers dienst en alle andere diensten binnen de politie gezamenlijk de den. Een districtschef kon niet altijd aangeven welke politiedien sten allemaal in zijn district onderzoeken verrichtten. Op zich een hoogst merkwaardige situatie als men bedenkt dat vragen vanuit het gemeentebestuur of de burgerij soms niet, of verkeerd werden beantwoord.

Een goed voorbeeld hiervan is een helingzaak. De Spaarndam merbuurt werd geteisterd door allerlei inbraken en uit onderzoek bleek, dat het haast niet anders kon dan dat de daders uit dezelf de woonomgeving moesten komen. De collega’s van de uniform dienst werden geconfronteerd met de slachtoffers en dat bracht hen intern op het idee om ’s avonds eens te gaan posten zodat ze de daders misschien op heterdaad zouden kunnen betrappen. Op de rechercheafdeling van datzelfde district wilde de recherchechef een einde maken aan de vele inbraken omdat hij geconfronteerd werd met een stijgende lijn van dit misdrijf. Hij opperde om te onderzoeken waar de gestolen spullen eventueel naar toe zouden gaan, zodat zij van daaruit een beeld zou kunnen krijgen van de groep personen die de gestolen goederen aanbrachten en mogelijk ook de inbraken pleegden. Hij richtte zich dus niet alleen direct op de verdachten, maar op de gestolen goederen.

Beide diensten werkten, zonder overleg met elkaar, aan dezelf de zaak. Alleen de invalshoek waaruit men ging werken was ver schillend. De uniformdienst en de recherchedienst zijn twee ver schillende politiediensten. Ze hebben normaliter wel contact met elkaar en werken in de regel wel nauw samen maar toen dit soort eigen initiatieven in het verleden een eigen leven gingen leiden, kon het gebeuren dat twee politiediensten in dezelfde straat ston den te posten zonder dat zij het van elkaar wisten.

Het werd in dit geval nog mooier toen de voormalige specialisti sche groep Helingbestrijding van het hoofdbureau, onder de ogen van de postende collega’s, een inval deed in het bewuste pand dat zij in observatie hadden. Zowel de recherche van het district als de uniformdienst stonden op hun achterste benen en schreeuwden moord en brand omdat zij niet over de inval waren geïnformeerd. “Ze zijn verdorie dwars door ons onderzoek gedenderd…!” was het verwijt naar de groep Helingbestrijding, maar ze kwamen door die actie van die specialistische groep er ook achter dat ze verzuimd hadden om elkaar in te lichten.

Toen deze zaak geëvalueerd werd, moest iedereen die op deze zaak had gewerkt met het schaamrood op de kaken bekennen dat zij niet de juiste weg hadden bewandeld.

En dit soort incidenten was destijds schering en inslag. Vandaar dat de leiding van de districten terecht riepen om de informatiestromen te decentraliseren en vooral de kanaliseren.

Door het invoeren van een decentraal informatiebureau probeerde men het probleem te ondervangen. Binnen de taakstelling van zo’n informatiebureau viel automatisch ook het vergaren van criminele informatie en als snel werd het informatiebureau omgedoopt in District CIE. De taken werden langzaam maar zeker gelijkgetrokken met die van de centrale CIE en ook de uitvoerende werkzaamheden werden op gelijke leest geschoeid. De basis van de oprichting is nog steeds hetzelfde, want een Criminele Inlichtingen Eenheid van de politie is belast met de informatievoorziening in het kader van de uitvoering van de politietaak. De taak van de CIE is dan ook het verzamelen, registreren en analyseren van informatie over verdachten en strafbare feiten en dit staat nog steeds overeind.

De werkzaamheden van iedere CIE-er zijn tegenwoordig aan strikte regels gebonden. Regels die voortgevloeid zijn uit de Wet Politieregisters en de CIE-regeling.

De informatierechercheurs van deze eenheid, ook wel runners ge noemd omdat zij als enige binnen de politie informanten mogen runnen, werden daarmee de spil binnen de districten voor wat be treft de informatiestromen. Zij moesten de informatiestromen kort sluiten tussen de diverse diensten en indien het criminele informatie betrof die van een informant afkomstig was, dan werd die vooral gedeeld met de Centrale Inlichtingen Eenheid aan het hoofdbureau en de andere inlichtingendiensten binnen Amsterdam.

De informatiestromen moesten gaan werken als een soort kerst boom. Opgebouwd van onderaf, naar boven toe met in de top: ‘de Criminele Inlichtingen Eenheid’ aan het hoofdbureau.

Zo zou de Amsterdamse politie op een centrale plaats, over alle (criminele) informatie kunnen beschikken en het totaal overzicht hebben van hetgeen er binnen de Regio Amsterdam aan criminele informatie voorhanden was. Op die manier hield men alles in een hand als het ging om het verzamelen, verstrekken en beoordelen van de informatie.

En diezelfde centrale CIE zou op haar beurt ook de uitgever zijn van de binnengekomen informatie, alsmede de beoordelaar die zou beslissen wat er met die informatie moest gebeuren. Op zijn beurt moest de centrale Criminele Inlichtingen Eenheid ook alle vergaarde Amsterdamse criminele informatie weer doorgeven naar het nationale niveau en zoals het ook beschreven was, zouden alle CIE-eenheden van alle politiekorpsen in Nederland hetzelfde moeten doen zodat er een compleet beeld zou ontstaan van crimi neel Nederland of zelfs daarbuiten.

Een prachtig beleidsplan maar soms zo dun als een zeepbel. In het beleidsplan werd voorbijgegaan aan de uitvoerders van deze informatiestromen, want in de dagelijkse praktijk bleek dat het sa menwerken om het beleidsplan tot een succes te maken, de groot ste moeilijkheidfactor en het grootste struikelblok te zijn. Waar mensen zijn en werken, zijn verschillende karakters, andere belan gen en andere gedachten, maar ook tegenstrijdigheden en kunnen eigen belangen of hautain gedrag een belangrijke rol spelen.

Regionale CIE-afdelingen en CIE-rechercheurs botsten destijds geregeld met elkaar, maar door de jaren heen werd dit geruzie ge lukkig minder en is de CIE als organisatie binnen de politie niet meer weg te denken en zelfs onmisbaar.

Om het werk als CIE-rechercheur, in de volksmond ‘runner’, uit te voeren zal de politieambtenaar over de nodige capaciteiten moe ten beschikken. Niet alleen qua dienstjaren wordt er iets gevraagd van een runner, maar ook voor wat betreft zijn of haar karakter, inzicht, empatisch vermogen, creativiteit, etc. De eerste CIE-re chercheurs kwamen rechtstreeks van de straat en werden alleen op basis van prima beoordeling aangesteld als CIE-rechercheur. Het waren veelal hardwerkende dienders, die wat meer deden dan de doorsnee collega’s en daardoor opvielen bij hun superieuren. Zij kregen destijds geen op maat gesneden CIE-cursus omdat de inlichtingendienst nog in de kinderschoenen stond en een cursus mondjesmaat werd gegeven omdat men vaak vond, dat het verlo ren tijd was. De binnenstad van Amsterdam bleek in de praktijk de beste leerschool te zijn. ‘Learning by doing’ was het credo.

De eerste CIE-rechercheurs waren creatief, werden brutaler en konden zelfs een grote bek opzetten als het moest. Zij hadden het empatisch vermogen om zich in te kunnen leven in hun tegenstan der. Ze dachten soms twee stappen vooruit en waren vooral adrem.

Het waren CIE-rechercheurs die zich konden gedragen als een kameleon. Ze pasten zich aan de omgeving aan en gingen daarin op zonder veel op te vallen. Maar ze waren altijd netjes en met res pect naar hun tegenstander. Al deze eigenschappen maakten men zich met de jaren eigen of werden uitgebreid, en geen zee was te hoog of te diep. Ze voelden zich binnen hun CIE-werk als een vis in het water en hun ervaring werd alsmaar sterker en groter. De profielschets van de CIE-rechercheur kreeg langzaam gestalte.

De CIE-rechercheurs aan de districten waren aan CIE-regels gebonden die van bovenaf door het Openbaar Ministerie waren opgelegd en voor zover het de uitvoering betrof van de specifieke CIE-werkzaamheden vielen zij direct onder auspiciën van de offi cier van justitie die de criminele inlichtingen eenheid in zijn por tefeuille had. Kortweg: de CIE-officier genoemd. In de dagelijkse praktijk werd die verantwoordelijkheid overgedragen en verwoord door de chef van de centrale CIE.

Opmerkelijk was dat diezelfde CIE-rechercheurs van de distric ten in de organieke sfeer direct onder de verantwoordelijkheid van de districtchef vielen. Zo moesten zij zich tot de districtschef wen den voor het verkrijgen van een auto, overuren, toeslagen, opna meapparatuur, computers, het invullen van werkuren of opname van vakantiedagen etc. etc. En voor het inschrijven van een infor mant of het runnen daarvan, weer verantwoording afleggen aan de chef van de CIE, die centraal was gezeten. Dat was een vreemde situatie omdat zij in die periode dus twee broodheren dienden en dat bleek uiterst lucratief.

Had het werk bijvoorbeeld relaties met het vergaren van cri minele inlichtingen, dan had men veelal met de chef van de Cri minele Inlichtingen Eenheid te maken want dan ging het over de uitvoering van de CIE-taak. En daar had de CIE-chef iets over te vertellen en op dat vlak kon diezelfde chef hen ook ter verant woording roepen. Logisch want diezelfde chef droeg de eindver antwoordelijkheid voor de gehele Criminele Inlichtingen Eenheid. Dus ook over de CIE-rechercheurs die gedecentraliseerd weggezet waren. In de uitvoering van de CIE-taak ging het dus altijd over de vraag ‘hoe’ de informatierechercheur zijn werk uitvoerde en of dit wel volgens de gestelde regels van de criminele inlichtingen diensten was gedaan.

Vragen als: met wie er is gesproken? Mag dit wel? Hoe deed men dit? Waar, dus op welk afspreekpunt spraken zij de persoon? En wat doet die informatierechercheur met de verkregen informatie?

En die laatste vraag is in de wereld van de Criminele Inlichtingen Eenheid van cruciaal belang. In principe vergaart men criminele informatie om dit door te kunnen geven aan onderzoeksteams. Dat is in zeer korte bewoordingen de gehele essentie van de CIE.

De regels om informatie te mogen en kunnen verzamelen, luis teren heel nauw.

Misschien is het wel de Amsterdamse filosofie, maar ikzelf heb altijd geleerd dat je iedereen iets mag vragen als je dat wilt, en als die vraag wordt beantwoord en informatie oplevert dan moet alleen de vraag nog worden opgelost: ‘wat doe ik nu met die informatie?’

Nog los van de vraag wie er om zit te springen en of men dit wel mag gebruiken, of mogelijk gevaarlijk kan zijn om door te geven of kenbaar te maken en niet in de laatste plaats, of de informatie wel legaal verkregen is.

Zo kreeg een CIE-rechercheur de opdracht om op de Zeedijk een gekraakt pand te bekijken om in te schatten welke tegenstand er eventueel bij een ontruiming geboden zou worden en waar men het beste naar binnen kon komen om het pand te kunnen nemen.

Een vraag die men zomaar niet op zou kunnen lossen als men niet beschikt over de juiste mentaliteit en creativiteit.

‘Learning by doing’ was vaak het credo en door dit soort op drachten en confrontaties groeide de ervaring van de CIE-recher cheurs steeds verder uit. Zelfs zo sterk dat door de creatieve opstel ling van de individuele CIE-rechercheur, het initiatief om aan de juiste informatie te komen, spontaan werd gegeven van de andere kant. Bijna de omgekeerde wereld.

‘Je stopt er een klein batterijtje in en men begint spontaan te ratelen.’

Zo verging het ook toen hij een krakerspand bezocht. Het be doelde krakerspand op de Zeedijk was zwaar gebarricadeerd en je kon alleen maar door de voordeur naar binnen als je een kraker of fervent sympathisant was. De CIE-rechercheur was geen van beide maar bonkte net zo lang op de deur totdat er werd opengedaan.

“Hé, kerel”, zei hij opgewekt alsof zij oude vrienden waren, “ik ben van de politie en heb een rare vraag.”

Het feit dat de CIE-rechercheur alleen voor de deur stond en niet met een andere collega was al afwijkend van het normale pa troon en gaf enigszins vertrouwen en dus deed de kraker de deur helemaal open.

“Ben je alleen?” wilde de kraker weten.

Hij knikte en overblufte de kraker door meteen te vragen of hij de baas was. Natuurlijk was er niemand de baas dat wist hijzelf ook wel, maar deze vraag zorgde direct voor de ommekeer.

“Nee, die hebben we niet, Wat dan?”

“Nou…” zei hij heimelijk alsof hij de kraker vertrouwelijke informatie toespeelde, “zijn die pooiers en Hells Angels al langs geweest?”

De kraker schrok zichtbaar, want hij wist ook wel dat zij als kra kers op het Wallengebied niet gezien werden als de meest vriende lijke buur. Het was net alsof de CIE-rechercheur zijn hersens hoor de kraken en de kraker moest door die vraagstelling gegarandeerd op de gedachte zijn gekomen, dat de Hells Angels in samenwer king met een aantal pooiers hun eerdaags even een kopje kleiner zouden maken. Maar dat had de CIE-rechercheur niet gezegd! Hij had hem slechts gevraagd of ze langs waren geweest.

De kraker schudde driftig zijn hoofd en keek onbewust over de Zeedijk of de Hells Angels al in aantocht waren.

“Nee…dan is het goed”, antwoordde de CIE-rechercheur laconiek. “Wil je mijn mobiele nummer hebben dan kunnen jullie meteen bellen als er iets aan de hand is? Is het pand wel goed beveiligd?”

“Ik denk het wel”, antwoordde de kraker zonder overtuiging.

“Voldoende brandblussers?”

Weer zo’n opmerking waarvan iemand in verwarring kan worden gebracht en misschien heeft hij gedacht dat de Hells Angels met brandbommen het pand zouden komen bestoken want hij vroeg onmiddellijk of ze molotovcocktails zouden gebruiken.

“Hoe kom je daar nu bij ?” vroeg de rechercheur. “Je hoeft niet bang te zijn hoor voor die gasten. Kom laat me eens kijken hoe het pand beveiligd is!”

De CIE-rechercheur stond nog steeds op straat en stapte op de deur toe die automatisch voor hem werd geopend waarna hij het pand betrad.

“Hier ligt geen brandblusser”, merkte hij schrander op toen hij in het halletje stond. En nog voordat de kraker daarop kon antwoorden volgde al weer een volgende vraag.

“Dit is toch jullie enige uitgang?”

“Nee,” zei hij onmiddellijk, “we kunnen ook nog via het dak weg.”

“Waar dan? Dan kom je toch bij die seksbioscoop uit op de Oudezijds Achterburgwal? Nou, die zullen ook niet blij met jullie zijn.”

“Nee,” zei de kraker die rechercheur wilde overtuigen, “ga maar mee, dan laat ik het je zien.” Hij liep voor de CIE-rechercheur uit en liet hem het hele pand zien. Brandblussers waren er niet en de ramen waren van binnenuit behoorlijk gebarricadeerd. Op één raam na. Daar lagen diverse zakjes met verf klaar voor als de politie zou komen om hen daarmee te bekogelen. Vlakbij het trappengat op de eerste etage lagen enorme stapels stenen, die ze vermoedelijk allemaal in het trappengat zouden gooien als de Mobiele Eenheid het pand zou ontruimen. Het dak, waar de krakers eventueel zou den ontsnappen, bleek tevens een mooie gelegenheid om het pand van daaruit te kunnen betreden. De CIE-rechercheur stond boven op het dak van het krakerspand en bekeek de omgeving. Via de be lendende percelen was het makkelijk om het kraakpand te nemen en dan van bovenaf naar beneden af te zakken.

Alle informatie prentte hij in zijn hoofd en ging vervolgens een afsluitend, amicaal praatje aan met de kraker.

“Het ziet er goed uit, man. Toch raad ik je aan om een paar brandblussers te ritselen. Je weet maar nooit. Of in ieder geval, zet wat emmers water klaar op de eerste etage.”

En om het vertrouwen nog groter te maken, gaf hij hem zijn mobiele nummer en zijn naam.

“Ik ga nu even naar de Hells Angels en die pooiers langs om te horen of zij iets van plan zijn. Ze moeten jullie met rust laten. Ik kan niks beloven, maar ik denk wel dat het goed zit. En bellen hoor, als er wat is”, adviseerde de CIE-rechercheur hem.

Toen hij wegliep liet hij een tevreden kraker achter. En hijzelf? Hij was meer dan tevreden.

Misschien had die CIE-rechercheur wel de juiste snaar geraakt, want deze confrontatie met de kraker leverde twee voordelen op. Ten eerste had de CIE-er alle informatie die de politie wilde weten om een juiste inschatting te kunnen maken met de inzet van het personeel en het materieel en kon ook de tactiek van de ontrui ming daarop worden afgestemd.

Bij de ontruiming heeft de Mobiele Eenheid het pand inder daad van bovenaf betreden en het pand ontruimd zonder veel te genstand. De tegenstand bestond slechts uit een paar zakjes verf en enkele emmers water die sommige collega’s over zich heen kregen. Maar ja, dat was ingecalculeerd en voorzien

Het tweede voordeel was, dat diezelfde CIE-rechercheur er later nog een goede informant aan over hield. Een kraker die hem des tijds voldoende inzage kon geven in het krakerswereldje.

Bij een eerste benadering door de CIE-rechercheur had de kra ker mondjesmaat informatie gegeven maar in de loop van de tijd kwam er steeds meer informatie los en werd de kraker uiteindelijk ingeschreven als informant.

De ontmoeting bij het kraakpand op de Zeedijk had daarvoor de basis gelegd. De benadering kwam niet uit de lucht vallen want ze kenden elkaar tenslotte al en hadden een goede band opge bouwd en er was een onderlinge click ontstaan.

Althans, die gedachte leefde kennelijk in het hoofd van de kra ker. Hij meende dat de CIE-rechercheur hun destijds goed gehol pen had en dat het niet tot een confrontatie heeft geleid met de Hells Angels en de pooiers, was aan diezelfde CIE-rechercheur te danken.

De link met de soepel verlopen ontruiming heeft hij nooit ge legd. Waarom zou hij? Kraakpanden werden overal in de stad ont ruimd.

En zo kan het gebeuren, dat men door vragen en vooral de ma nier van vragen of de formulering daarvan, bij iemand een illusie kan creëren om de werkelijkheid anders te zien. Op dat moment kan er een situatie ontstaan waaruit dan voordeel kan worden ge trokken.

In het geval met de kraker heeft het gesprek met de CIE-recher cheur wel informatie opgeleverd maar geen CIE-informatie.

Criminele informatie heeft betrekking op gepleegde of nog te plegen strafbare feiten, op personen of criminele organisaties. De informatie over het kraakpand had slechts tot doel om de inzet van de politie te bepalen en om in te schatten hoe groot het verzet zou kunnen zijn. Informatie van algemene aard dus, waarvoor de CIE soms ook gebruikt kan worden.

Over de manier van vraagstelling, zullen velen zich achter de oren krabben of de ethische normen niet waren overschreden. Tenslotte had de CIE-rechercheur hem bewust op een verkeerd been gezet en zijn opzet was er dan ook op gericht om het pand van binnen te bekijken om op die manier er achter te komen hoe zij het pand zouden moeten ontruimen en op welke tegenstand zij konden rekenen.

De vraagstelling van de CIE-rechercheur was balanceren op het randje van het toelaatbare als men kijkt of de CIE-rechercheur wel ethisch te werk is gegaan.

Dani daarentegen was een open boek. Toen ik voor het eerst met hem in aanraking kwam, deed ik nog straatdienst en liep ik in uniform. De status van CIE-rechercheur had ik niet. Hij was een van mijn eerste informanten en onze verstandhouding was er een tje van wederzijds respect. Hij informeerde mij een paar keer over verdovende middelenzaken die zich op de Zeedijk afspeelden. Waarschijnlijk had hij een miskoop gedaan want Dani was des tijds zo verslaafd als een konijn en wilde kennelijk op die manier wraak nemen op zijn dealer, waarna hij deze aan de politie verlink te. Vaak werd er na zijn tip onmiddellijk geacteerd, maar toen we met de juiste dealer binnenkwamen en bij diezelfde dealer ook nog eens heroïne aangetroffen, moest het volledige verhaal door ons op papier gezet worden. We kwamen dan altijd in de knoop met de vraag: ‘hoe we aan die informatie waren gekomen’ want dat zou de advocatuur graag willen weten.

We brachten onszelf met deze gretigheid behoorlijk in de pro blemen, want de volledige identiteit van Dani kon alleen worden afgeschermd als die hij als informant bij de Criminele Inlichtingen Eenheid was ingeschreven.

Dani was nog niet ingeschreven als informant en als hij die sta tus wel had, hoefde in het CIE proces-verbaal alleen maar te wor den vermeld dat de informatie afkomstig was van een bij de CIE ingeschreven informant. Niet meer en niet minder. Sterker nog: er bestaat zelfs een passage in het CIE-proces-verbaal dat er geen nadere informatie kan worden verschaft omtrent de verkregen in formatie en de informant.

Met andere woorden: ‘dit is de informatie en daar kan u het mee doen!’

En een ieder die aan de hand van zo’n CIE-proces-verbaal vra gen stelt wie de informant is, krijgt daar geen antwoord op. Ze ker de advocatuur en de verdachte niet, terwijl de rechter in zeer uitzonderlijke gevallen de identiteit van een informant wel te horen kan krijgen indien dit nodig mocht zijn.

Met het instellen van het fenomeen informant heeft iedereen zich wettelijk geconformeerd met het feit, dat het mogelijk zou moeten zijn dat iemand onder bepaalde voorwaarden informatie verschaft aan de politie of overheid, zonder dat zijn of haar identi teit bekend wordt gemaakt. De informant werd daarmee een uit breiding van de opsporingsmethodes om de criminaliteit beter en effectiever te kunnen bestrijden.

Zoals gezegd: onder voorwaarden. Gebonden aan strenge regels, waarbij de identiteit van de informant buiten schot mag worden gehouden om te voorkomen dat de informant door de tegenpartij onder druk wordt gezet, als getuige wordt opgeroepen of dat mo gelijke wraakacties kunnen worden genomen op de verklikker of op zijn naasten.

Als er in het proces vragen zijn over de informant of hoe deze aan zijn informatie komt, dan treedt de CIE-chef voor deze infor mant naar voren. Die vervangt, voor zover mogelijk, de informant in het rechtsproces.

Nu zullen advocaten altijd zeggen, dat CIE-chefs die voor de rechter moeten getuigen helemaal niks zeggen en hun informant altijd afschermen maar als de advocatuur zelf een informant ver tegenwoordigt, drukt zij diezelfde CIE-chef op het hart, dat de identiteit van hun cliënt strikt geheim moet blijven. Het is maar net aan welke kant de advocatuur op dat moment staat.

Zo heeft de advocaat van de kroongetuige Peter la Serpe heel wat werk moeten verzetten om de belangen van La Serpe goed te kunnen behartigen.

Nu ligt het vrijgeven van de identiteit van de informant niet zo zwart-wit als het beschreven staat, want in bijzondere gevallen kan het zelfs zo zijn, dat een rechter-commissaris in de aanloop van het proces, wel duidelijkheid wil hebben over de informant en eventu eel in welke positie hij of zij de informatie heeft vernomen. Gaat het puur om de informant, dan zal de advocatuur daar niet bij ver tegenwoordigd zijn maar bij gewone uitgebreide getuigenissen is de advocatuur van de tegenpartij vertegenwoordigd en mag zij ook vragen stellen aan de CIE-chef. Echter met dit verschil, dat als de vragen van zodanige aard zijn dat de identiteit naar voren dreigt te komen, kunnen deze worden gepareerd voor de rechter-commis saris. En zo niet, dan zal de CIE-chef gewoon antwoord moeten gegeven.

Door de veelheid aan informatie die Dani ons gaf, en om hem beter af te schermen tegenover zijn tegenstanders, werd hij als CIE-informant ingeschreven. Er werd een compleet dossier van hem gemaakt met foto en al. De CIE noteerde niet alleen zijn per sonalia maar ook zijn persoonlijke gegevens omtrent zijn afkomst en scholing, zijn inkomsten, etc.

Maar vooral hoe hij aan zijn informatie komt en waarover hij de CIE in de toekomst zou kunnen informeren.

Een niet onbelangrijke vraag, want als iemand de CIE zou willen informeren enkel en alleen over de handel in verdovende middelen en de CIE heeft in zijn eigen informantenbestand al meerdere informanten die over dezelfde criminaliteit spreken, dan zou een extra inschrijving van zo’n informant bijna overbodig worden.

Dit wil niet zeggen dat de CIE niet in zee zou moeten gaan met zo’n persoon, want een CIE zal pas goed functioneren als zij voldoende informanten heeft die over verschillende criminaliteitsvormen kunnen spreken, zodat de CIE breed georiënteerd blijft en niet alleen beschikt over veel informanten, die alleen maar over een vorm van criminaliteit spreken. Datzelfde geldt ook voor de informatie die de CIE binnenhaalt.

Als de CIE-rechercheurs alleen maar informatie binnenhalen met betrekking tot de handel in verdovende middelen, dan zijn ze niet alleen eenzijdig bezig, maar zullen zij ook moeite hebben om iedere keer weer een afzetmarkt te kunnen vinden om diezelfde in formatie aan te laten pakken. Zeker als op dat moment een andere vorm van criminaliteit belangrijker is, bijvoorbeeld als een buurt geteisterd wordt door een golf van inbraken. In zo’n geval zou de CIE er dan goed aan doen om zijn vizier te richten op de inbraken en niet op de handel in verdovende middelen. Vraag en aanbod zullen op elkaar afgestemd moeten worden. Daarbij komt nog dat als er geen rechercheteam wordt gevonden die op de informatie

wil gaan werken, de informatie veroudert en op den duur zelfs niet meer actueel zal zijn. En op verouderde informatie kan moeilijk gewerkt worden en zal altijd actueel moeten worden gemaakt het geen weer extra energie kost.

Dani gaf zich bij het intakegesprek helemaal bloot en bleek zelfs te beschikken over een talenknobbel. Hoewel hij gebrekkig Ne derlands sprak, kon hij goed uit de voeten met zijn Engels, Frans, Arabisch, Duits, Marokkaans, Turks en later zelfs Russisch.

Het was opmerkelijk, dat hij zich in alle geledingen kon bege ven en overal een gezien figuur was omdat hij altijd te porren was om ‘boodschapjes’ voor de criminelen te doen. Boodschapjes in de ruimste zin des woords. Dani werd een topinformant.

Maar gedurende de jaren dat hij voor de CIE werkte, waren er uiteraard ook pieken en dalen. Als hijzelf in een dipje zat of zijn lichaam liet hem even in de steek, dan merkte de CIE het aan de hoeveelheid of de totale informatie. Dan was zijn informatie niet altijd compleet en moest hij terecht worden gewezen dat er eigen lijk niks gebracht werd.

Was hij opgeknapt en zag het leven er voor hem weer beter uit, dan was zijn informatie van een veel hoger niveau. Hij had een soort handleiding, die je als CIE-rechercheur moest kennen om met hem te werken. Het was een tijd van geven en nemen. Van respecteren tot elkaar in zijn waarde laten. Soms was het maanden stil rond hem maar als hij eenmaal weer aan de bel had getrokken om te informeren, dan was het voor de CIE weer topdrukte. Zijn informatie kon bijna altijd worden afgezet, want hij onderhield contacten met vele topcriminelen waarop altijd werd gewerkt. Dani was ‘hot’.

Iemand die zich ook aan de gestelde regels hield waaraan men zich als informant heeft te houden. Regels, die vooraf met alle informanten worden afgesproken alvorens zij worden ingeschre ven als informant. Verplichte regels waaraan een informant zich conformeert.

Zo mag een informant geen strafbare handelingen verrichten om aan zijn informatie te komen. Dus een informant mag niet inbreken om er zeker van te zijn, dat een gestolen Rolex horloge bij iemand in huis ligt om vervolgens die informatie aan de CIE weg te tippen.

Een informant mag ook niet zelf betrokken zijn bij een strafbaar feit waarover de informant informeert, want het zou gek zijn als de informant een pistool verkoopt op Marktplaats en vervolgens de CIE informeert, dat iemand in bezit is van een pistool.

De informant mag ook geen strafbaar feit uitlokken. Zoals: “Hé, vriend, hier heb je honderd euro als je die slijterij overvalt.”

Een informant moet zich houden aan de afspraken die gemaakt worden met de runners. Maar dit moet ook andersom gebeuren. Dit schept vertrouwen en is van grote waarde bij de beoordeling van de informant zelf en zijn informatie.

De informant zal er ook rekening mee moeten houden dat voor het plegen van strafbare feiten, de betrokkene zelf verantwoorde lijk is. De CIE-rechercheurs weten dat zij soms met (kleine) cri minelen spreken die niet altijd even braaf zijn. Dit houdt ook in, dat als een informant bij een inbraak gepakt wordt door de politie, diezelfde informant zich nimmer kan beroepen dat te doen voor de CIE om aan informatie te komen. Ten eerste mag een infor mant geen strafbare feiten plegen om aan informatie te komen en ten tweede mag een informant niet inbreken. Net als iedereen zal de informant gewoon als verdachte worden aangemerkt.

De informant moet ervan overtuigd zijn, dat zijn gegeven in formatie altijd wordt gecontroleerd en geverifieerd en dat de in formant ook geregeld wordt gecontroleerd. Maar ook dat de in formant vooraf geen aanspraak kan maken op een beloning, ook niet over de hoogte van het bedrag. Een beloning wordt geregeld volgens de Regeling bijzondere opsporingsgelden. Dus over de hoogte van de beloning of de dag van uitkering, daar heeft de informant geen inspraak in. Het is geen koehandel die bedreven wordt, want anders zou de kans bestaan dat de CIE ervan beticht zou worden dat zij de informatie koopt.

Ook mag de informant geen contact hebben met andere inlich tingendiensten en indien betrokkene benaderd wordt door zo’n inlichtingendienst, dan zal de informant dit onmiddellijk bij zijn CIE-rechercheurs moeten melden. Dus de informant mag geen dubbelrol spelen. Zou deze regel niet bestaan, dan loopt de CIE het risico dat de verhalen ‘gedubbeld’ zouden worden zonder dat men weet dat het dezelfde informant is. Overigens heeft de CIE een uitstekend systeem om te controleren of een informant ook ergens anders gerund wordt.

Een opvallende regel is die van het onderling vertrouwen. De in formant mag de CIE of zijn CIE-rechercheurs (runners) niet in dis krediet brengen. Zo heeft eens een informant samen willen spannen met een misdaadjournalist om de CIE-rechercheurs erin te laten lo pen. Er zou een opzetje gemaakt worden waardoor de CIE-runners in verlegenheid zouden worden gebracht. Mooi voor de kijkcijfers, maar minder mooi voor de CIE. De CIE kreeg vroegtijdig de infor matie en heeft de informant afgevoerd uit het informantenbestand en dit ook landelijk in een systeem vast laten leggen zodat de betrok kene nooit meer ergens informant kan worden.

De informant mag vooral niet aan derden kenbaar maken dat hij informant is van de CIE. Een regel die voor de eigen veiligheid van de informant is gemaakt. En met derde wordt ook zijn vrouw, man, vriend of vriendin bedoeld, want als er ooit eens onderling ruzie komt, dan kan een ‘ex’ gaan roepen dat iemand informant is van de politie. Maar de informant mag dit ook niet zeggen tegen zijn advocaat. De afscherming moet 100 % zijn en daar zijn bei den voor verantwoordelijk. De CIE en de informant zelf.

En juist die laatste regel heeft onze informant Dani de das om ge daan. In al die jaren dat hij informant van de CIE was, heeft Dani zoveel criminele informatie aangeleverd dat naar aanleiding van zijn tipgeving, honderden personen konden worden aangehouden en honderden kilo’s verdovende middelen in beslag zijn genomen, vele vuurwapens etc. etc.

Hij was de eerste die met criminele informatie aankwam die be trekking had op vrouwenhandel. Op de Wallen kon daardoor een organisatie worden ontmanteld, die zich bezighield met het invoe ren van Russische vrouwen, om die vrouwen als prostituees achter de ramen te plaatsen. Vijf vrouwen konden worden bevrijd. Met één van die vrouwen heeft Dani nog enkele jaren samengewoond alvorens zij zich verhing in een trappengat omdat zij als illegaal het risico liep om terug gestuurd te worden naar de Sovjet Unie.

Door Dani zijn informatie konden coffeeshops worden gesloten omdat zij zich niet aan de regels hielden. Er kwam, mede door zijn informatie, inzage in de structuren van de illegale casino’s en uit eindelijk werden ook deze gesloten. Hij bracht zijn CIE-runners naar adressen waar illegale hondengevechten werden gehouden of varianten van dierengevechten zoals een gevecht tussen een ho ningdas en een gifslang.

Zijn variatie aan informatie was onbeschrijfelijk en veel van zijn informatie werd ook gebruikt om de overheid te bewegen om regels te stellen, teneinde preventief op ontstane wantoestanden in te kun nen grijpen. Men ging ineens anders kijken naar bedrijven en onder nemingen. Naar de aankoop van panden en het wegsluizen van geld.

Het vergunningstelsel werd onder de loep genomen en de wet Bibob werd, en wordt nog steeds, met succes op organisaties of personen toegepast.

Ook werd er naar aanleiding van CIE-rapportages wetgeving gemaakt die onder andere het fokken van de Amerikaanse Staf fordshireterriër aan banden moest leggen.

Het is een kleine opsomming van Dani zijn activiteiten als in formant. De impact hiervan heeft hijzelf nooit beseft. Die eer die hem eigenlijk ten deel viel, heeft hij nooit zo ervaren.

Dani, die als officiële informant binnen de CIE was ingeschre ven, leefde voor een groot deel van de uitgekeerde beloningen of aanmoedigingspremies die hij kreeg als er naar aanleiding van zijn informatie, positief resultaat was geboekt. De rest van zijn inko men scharrelde hij op straat bij elkaar.

Als een toerist geïnteresseerd was in een pakje heroïne of stukje hash, dan troonde hij, in ruil voor een paar euro, de toerist mee naar de gelegenheid waar dit te koop was. Van de coffeeshop of de dealer kreeg hij ook nog commissie, dus het mes sneed aan twee kanten. Hij deed ook allerlei boodschapjes en verrichtte han denspandiensten voor allerlei criminelen die hem als voetveeg ge bruikten. Niet wetende dat hij echter een spin in het web werd van vele criminele organisaties en de CIE even zoveel keren hierover informeerde.

Soms, als hij even op zwart zaad zat en geen inkomen had, was hij al tevreden met een door de CIE uitgekeerde aanmoedingspre mie. Het woord zegt het al. Een premie die hem aanmoedigde om vooral zijn rol als informant vol te blijven houden.

Een premie die een CIE-informant krijgt uitgekeerd als deze zich heeft ingespannen om criminele informatie te verzamelen, ook al leidt het soms tot niets. Niet dat de informatie waardeloos is, maar het kan ook zijn dat de recherchediensten of andere speci alistische diensten de verkregen informatie niet kunnen verwerken vanwege andere lopende zaken.

Of een premie die wordt uitbetaald omdat de informant kosten heeft gemaakt om aan informatie te kunnen komen, zoals reis kosten of het nuttigen van een drankje. Uiteraard worden deze aanmoedigingspremies niet willekeurig uitgekeerd. Dit verzoek tot een premieaanvraag, dient de CIE-rechercheur in bij de CIE-chef en wordt met redenen omkleed waarom zij menen dat de infor mant in aanmerking komt voor een aanmoedigingspremie.

Voor een CIE-beloning is meer nodig dan een simpele rappor tage aan de CIE-chef.

Een beloning die wettelijk geregeld is in de Regeling Tip en Toongelden. Dan moet er CIE-informatie zijn verstrekt, die geleid heeft tot de aanhouding van verdachte(n) en/of de inbeslagname van goederen. De informatie moet een meerwaarde hebben voor het opsporingsonderzoek. De informanten werkten dus op basis van ‘no cure no pay’. Met andere woorden: ze kunnen wel infor matie geven, maar als het tot niks leidt, hebben zij ook geen recht op een geldelijke beloning.

Maar als de verstrekte informatie wel tot aanhoudingen of in beslagneming heeft geleid, wordt er vrij snel na een positieve af sluiting van het opsporingsonderzoek een voorstel tot beloning gemaakt. Bij onderzoeken van ingewikkelde aard kan het voorko men dat er door de CIE informatie is verstrekt die van meerdere informanten, maar ook verschillende of gelijke informatie, afkom stig zijn. In dergelijke gevallen wordt er gekeken naar de belang rijkheid van de informatieverstrekking als het gaat om de verdeling van de gevraagde beloning.

Als de ene informant zegt: ‘Slimme Joop handelt in vuurwa pens’ en een tweede informant heeft de informatie aangeleverd dat Slimme Joop niet alleen in vuurwapens handelt maar ook in handgranaten en die informant geeft ook nog eens een juist mo biel nummer dat Slimme Joop altijd gebruikt bij bestellingen van wapens, dan zal het logisch zijn dat bij de uitkering van een belo ning die laatste informant een hoger percentage toebedeeld krijgt. Deze tweede informant gaf duidelijk meer informatie en was veel gedetailleerder.

Informant Dani heeft heel veel beloningsgeld gekregen en na tuurlijk, zonder dat hij daar kennis van kreeg, ook met andere informanten moeten delen. De vrouwenhandelzaak bracht hem ruim € 9000 op. Een zaak, die hem ook bijna naar de afgrond bracht, want doordat zijn Russische vriendin zich had verhangen, raakte Dani weer aan de heroïne en werd hij in die periode keer op keer opgepakt als illegaal. Even zoveel keren werd hij weer vrijgela ten en bleef hij ons, ondanks alle tegenslagen, informeren.

Uiteindelijk belandde hij toch voor langere tijd in vreemdelin genbewaring. Mijn eigen collega’s van hetzelfde korps hadden hem opgepakt. Hoewel ik uit menselijk oogpunt wel geneigd was om aan te geven dat Dani veel voor de politie en de burgerij had be tekend, kon ik bij mijn eigen collega’s niet aangeven dat Dani een informant van ons was. Dat zou tegen alle regels van de Criminele Inlichtingen Eenheid ingaan.

Via de CIE-officier is nog getracht om stappen te ondernemen om de illegale status van Dani om te zetten, in een legale status. Maar ook de CIE-officier stond met zijn rug tegen de muur. ‘Dan leggen wij zijn identiteit bloot als informant,’ was de redenering.

Ik had alle hoop gevestigd op Dani zijn advocaat. Ik heb zelf, te gen alle CIE-regels in, geopperd dat hij zijn advocaat ervan op de hoogte zou moeten stellen dat hij meer dan vijfentwintig jaar als informant voor de politie had gewerkt en dat hij de samenleving van Nederland daarmee een grote dienst heeft geleverd.

Dani weigerde dit spel mee te spelen. Afspraak was afspraak en door zijn advocaat daarover te informeren zou hij mij in de proble men helpen. En dat was wel het laatste wat hij wilde. Hij schikte zich in zijn lot en uiteindelijk heeft dit geleid tot een triest einde.

Het afscheid op Schiphol viel me zwaar. Alsof ik een vriend voor het leven had verloren.

Het dossier van informant Dani ligt nu en voor altijd, veilig opgeborgen in de computersystemen van de CIE Amsterdam. Af gesloten in verband met uitzetting.

Criminele ontwikkelingen

De Wet Politieregisters en de daaruit vloeiende CIE-regeling is de bijbel, de koran en een almanak tegelijk voor de CIE en zijn rechercheurs en vormen de basis van hoe zij te werk moeten gaan. De wet en de daaruit voorvloeiende regeling geven aan dat de CIE belast is met de informatievoorziening in het kader van de uitoefening van de politietaak. Alle zaken met betrekking tot het verzamelen van informatie, de wijze waarop, het omgaan met informanten of andere bijzondere taken binnen dit vakgebied, zijn door middel van juridische regeltjes vastgelegd, aan banden gelegd of juist niet. Zo geeft de regeling aan, dat er een ver plichte samenwerking moet zijn tussen de landelijk opererende CIE-eenheden, waar het in het verleden nog wel eens aan schort te. En in diezelfde CIE-regeling wordt ook aangegeven, dat het de hoofdtaak van de CIE is om informatie in te winnen die be trekking heeft op ernstige misdrijven. Misdrijven waarop acht jaar of meer is gesteld. Of misdaden die in georganiseerd verband worden gepleegd of misdrijven die een ernstige aantasting van de rechtsorde teweeg hebben gebracht.

Dus informatie inwinnen over gestolen tuingereedschap bij de plaatselijke tuinvereniging, is wel informatie maar van zo’n lage importantie dat de CIE daar geen energie aan verspilt.

Het wordt anders als er een inbraakgolf ontstaat in de direc te omgeving van diezelfde tuinvereniging en mede daardoor de veiligheid van de omwonenden wordt aangetast en de inbrekers geweld niet schuwen als zij worden betrapt.

De CIE-regeling geeft een hele opsomming wat wel en wat niet mag, bijvoorbeeld hoe de gegevens mogen worden verwerkt bin nen de geautomatiseerde systemen en met wie deze gegevens mo gen worden gedeeld. Maar ook welke taken zij verlenen en niet te vergeten hoe er met informanten moet worden omgegaan of hoe deze moeten worden ingeschreven binnen de CIE en aan welke criteria zij moeten voldoen.

Een regeling die door de jaren heen is aangepast door de veran dering van tijd, criminaliteit of andere vormen van criminaliteit. Een regeling waar de CIE-rechercheurs bij iedere verandering met een stofkam doorheen gingen om te zien hoe sommige vastgestel de regels konden worden geïnterpreteerd, hoewel deze door de wetgever misschien anders waren bedoeld. Met andere woorden: net als advocaten zoeken ook de CIE-rechercheurs de mazen in de wet op.

De strikte tekst van de artikelen in de CIE-regeling en de Wet Politieregisters is bepalend voor hoe de CIE-rechercheur uitvoe ring geeft aan deze wettelijke en juridische omschrijving, zonder diezelfde wet of regeling te overtreden.

Zo mocht de CIE bijvoorbeeld geen geautomatiseerd systeem bijhouden van personen op kenmerken van ras, geloof, levens overtuiging, politieke gezindheid of op welke grond dan ook. Het woord ‘geautomatiseerd’ was specifiek in het artikel opgenomen zodat ditzelfde artikel kon worden omzeild door gewoon ouder wetse kaartenbakjes aan te maken van groepen van personen zoals die van Chinezen, onderverdeeld in diverse triades. En ook een kaartenbakje voor Koerdische Turken of Grijze Wolven, Hells An gels, pooiers, bekende dealers of hoeren. Alle kaartjes, veelal voor zien van een foto, werden keurig op alfabetische volgorde gelegd met naam en toenaam. Bijnamen, littekens, tatoeages, adres, tele foonnummer. Alle bijzonderheden werden daarop genoteerd. Dit wil niet zeggen, dat de CIE deze kaarten altijd nodig had, maar als de recherche, een andere politiedienst of buitenlandse collega’s bijvoorbeeld een Chinees zochten, dan vond de CIE deze persoon met alle bijzonderheden vaak in zo’n opgebouwd kaartensysteem terug. Hierdoor werden de gestelde regels niet overschreden en voor de uitvoering van de eigen CIE werkzaamheden was dit ui termate makkelijk en ook belangrijk. Het nadeel was echter, dat men de kaartenbakjes altijd up-to-date moest houden. Voor som mige CIE-rechercheurs een heidens karwei, maar voor de CIE-re chercheurs die in de binnenstad van Amsterdam werkten en waar kennelijk de hele criminele wereld leek samen te komen, was het een stuk makkelijker. De diverse Chinese eethuisjes, restaurant en illegale gokhuizen waren (en zijn) een verzamelplaats van leden van diverse Chinese triades. Daar binnen was het een bron van in spiratie en ontmoetingen. Niet alleen voor de criminelen zelf maar ook voor de opererende CIE-rechercheur.

De CIE van Amsterdam heeft zich lange tijd gespecialiseerd in het vergaren van informatie over Chinezen. Dit is niet veranderd, maar dit gebeurt nu minder actief en niet zo intensief meer als voorheen. De noodzaak van het verzamelen van informatie over personen van Chinese origine had natuurlijk alles te maken met de toevloed van Chinezen die Amsterdam aandeden in een tijd waar Chinese triades de heroïne in grote hoeveelheden en tegen afbraakprijzen op de markt dumpten en er zich een interne oorlog voordeed. Door de geweldspiraal en de overlast wekten zij daar mee de aandacht van de politie en die belangstelling werd alsmaar groter. Amsterdam was binnen Europa de brandhaard van de ge organiseerde Chinese criminaliteit.

Halverwege de jaren zeventig waren er al vier Chinese triades in Amsterdam actief, onderwereldorganisaties die elkaar bevochten op leven en dood om de machtstrijd, of om het alleenrecht op de Europese verdovende middelenmarkt te veroveren.

In de omgeving van de Geldersekade, Binnen Bantammerstraat en de Zeedijk was de concentratie van Chinezen het groots. In die machtstrijd bleven onderlinge schietpartijen niet uit. Schietpartijen die niet zonder gevolgen bleven en waarbij onder andere de grote Chinese bazen Wong Ching Ming en Heng Wo werden neergescho ten. Toen later in Nederland nog eens allerlei lijken werden aange troffen, waaronder drie Chinezen op de Afsluitdijk, leidde die zaak er toe dat binnen de politie de roep om meer informatie dringend noodzakelijk was. De wildwest praktijken die overal in het land plaatsvonden, moesten een halt worden toegeroepen en er moest meer inzage komen in het gesloten wereldje van de Chinezen. Bijna niemand had zicht op de gesloten Chinese gemeenschap en enige medewerking na een moord, kon men wel vergeten.

Om de problemen in Chinese onderwereld te beteugelen, be stonden er geen sjablonen voor de specialistische diensten van de. Amsterdamse politie. Het was werken naar eigen inzicht, vanuit je hart en vaak door schade en schande wijzer worden. Leren van de fouten en het later nog eens goed overdoen.

In dit geval werden wat uniformdienders bij elkaar gezocht die hun sporen op straat hadden verdiend en als groep bij elkaar wer den gebracht onder de naam ‘de burgerpot’.

Het waren politieagenten die in burger opereerden en de crimi naliteit in de binnenstad van Amsterdam bestreden. Het was dus vaak handelen naar bevindingen en kijken waar het schip strand de. Werken naar eer en geweten. Dat dit niet altijd goed ging, mag wel duidelijk zijn want waar de ingrediënten als geld, drank en vrouwen zijn, worden sommige mannen vreemde wezens. Op merkelijk is dat vrouwen geen deel uitmaakten van de burgerpot. Slechts een enkeling, die haar sporen op straat had verdiend en getolereerd werd door de mannelijke collega’s.

Het was daarom ook wachten op de collega’s die in de fout zouden gaan en uiteindelijk gebeurde dat ook. Zo verdween bij het fouilleren van Chinezen, geld in eigen zakken en zo werd er ook regelmatig in beslag genomen heroïne door de Amsterdamse collega’s zelf gebruikt en konden sommige rechercheurs niet van de Chinese vrouwtjes afblijven. Dat wil niet zeggen dat de hele groep zich verlaagde tot dit soort praktijken, maar het zaad was gezaaid. Er ontstond een geruchtencircuit dat een eigen leven ging leiden en dat van alle kanten werd gevoed of bevestigd, zo wel door de Chinezen zelf als door collega’s die niks met de Chi nezenproblematiek te maken hadden en die de rechercheurs van de burgerpot maar een ongeregeld zooitje vonden. Het kon dus niet uitblijven dat dit gevolgen kreeg en er werd een diepgaand onderzoek ingesteld waarna er uiteindelijk toch koppen gingen rollen.

Na dit incident bleef de burgerpot wel bestaan maar werden er intern strenge regels opgesteld en vooral nageleefd om chan tabelheid of corruptie te voorkomen. Informatie inwinnen over Chinezen en binnen de Chinese wereld opereren werd in de prak tijk betiteld als ‘op eieren lopen’ en balanceren op het scherp van de snede. Altijd met minimaal twee rechercheurs en uitkijken om niet corrupt te worden of van corruptie te worden beticht.

De CIE-rechercheurs van tegenwoordig houden dagelijks een journaal bij van alles wat zij per dag hebben gedaan, wie zij hebben ontmoet, wat er is gezegd, waar en waarom, etc. etc.

Een dagelijks journaal om later allerlei vragen te kunnen beant woorden en openheid van zaken te kunnen geven aan de superieu ren als daar naar gevraagd wordt.

Het is een uitermate belangrijk dagjournaal dat niet alleen binnen de politieorganisatie van belang is, maar ook een rechter kan over tuigen en in het nadeel (en soms voordeel) van criminelen kan zijn.

Vanwege de corruptieschandalen heeft de informatievergaring op de Chinezen lange tijd stil gelegen, maar toen ineens de onrust binnen de Chinese onderwereld en de onderlinge strijd tussen de triades weer opleefde, werd die taak weer opgepakt. De Tai Huen Chai verscheen op het toneel en deze triade bleek een geweldda dige groep, terwijl daarvoor de Ah Kong het halverwege de jaren tachtig binnen Amsterdam praktisch voor het zeggen had.

Om te kunnen investeren en vooral om zich goed staande te kunnen houden binnen de informatieve taakuitvoering, hadden de CIE-rechercheurs geleerd van de fouten die destijds bij de bur gerpot waren gemaakt. De CIE-rechercheurs waren dus gewaar schuwd en het voorbespreken of het terugkoppelen van hetgeen de CIE-rechercheurs gingen doen of hadden gedaan, werd alsmaar belangrijker. Alles werd op schrift vastgesteld.

Zelfs het gebruikte kopje thee, dat door de CIE-rechercheurs werd aangenomen toen het hun door een lief, Chinees oud vrouw tje werd aangeboden. Ze bevonden zich toen in een illegaal Chinees Mahjong huisje en op het moment dat zij het gokhuisje betraden, leek het of zij op een verkeerd moment waren binnengekomen. Het werd gelijk doodstil. De Mahjong stenen en het geld bleven onaangeroerd op de tafeltjes liggen. De Chinese bezoekers keken de twee CIE-rechercheurs lange tijd zwijgend aan en de bedompte ruimte werd alsmaar akeliger. Dat er kennelijk iets aan de hand was, was duidelijk maar ze konden zo gauw niet zien wat er aan de hand was. Misschien zat er wel een gezochte Chinese crimineel binnen, maar ze hadden geen herkenning. Of misschien was er zo juist een pond heroïne over de tafel gegaan en hadden dat ook niet gezien. Instinctief voelden ze wel dat ze op een verkeerd moment waren binnengekomen want de spanning was om te snijden. Het vuurwapen dat zij meestal los in hun zak hielden, hadden zij uit voorzorg stevig omklemd.

‘Koppie thee, heren?’

De vraag was ontwapenend. Het oude vrouwtje hield voor de CIE-rechercheurs een pot thee omhoog en doordat zij instemden met dit aanbod, werd de sfeer ineens meer ontspannen. Men ging verder met het mahjongspel. De stenen kletterden weer op de hou ten tafeltjes en er ontstond een kakofonie van Chinese keelklanken, terwijl zij rustig hun kopje thee dronken. Er werd zelfs weer gela chen en af en toe vriendelijk naar de CIE-rechercheurs geknikt. Of zij nu uitgelachen werden of toegelachen, konden zij niet raden. Het was wel opmerkelijk dat het oude vrouwtje bijna alle tafeltjes af liep en soms naar hen wees. De bedoeling hiervan ontging hen volledig. Ze hadden geen flauw benul wat er gezegd werd of wat er gaande was, maar toen zij na vijf minuten hun darmen voelden rommelen en de aandrang om naar de WC te gaan de hoogste prioriteit kreeg, sprongen zij beide bijna gelijktijdig van hun stoel en renden het gokhuisje uit. Ze overbrugden de afstand naar het politiebureau in een recordtijd en toen ze eenmaal de wc-pot had den bereikt, leek het wel een darmspoeling. Het zweet stond hen duimdik op hun voorhoofd en toen de krampen eenmaal gezakt waren, toen pas hoorden zij het lachen van die Chinezen. Goh… wat moeten ze een lol gehad hebben.

Het vergaren van criminele informatie wordt hoofdzakelijk alleen door de CIE-rechercheurs gedaan. In het kort gezegd is het ver zamelen van criminele informatie de dagelijkse taak waarmee zij belast zijn. CIE-rechercheurs zijn de enige politieambtenaren die met informanten mogen werken. In de praktijk is hier een ander woord voor. Het runnen van informanten.

Hoewel het runnen van informanten praktisch de hoofdtaak van hun dagelijkse werkuitvoering is, moeten zij die informanten ook zien te werven en plegen zij ook open of gesloten verkennin gen om gegadigden te observeren Een gesloten verkenning wil zeg gen dat de CIE-rechercheurs incognito een gelegenheid bezoeken en opgaan in de massa. Een open verkenning daarentegen is het tegenovergestelde. In dergelijke gevallen maakt het niet uit of ze al dan niet als politieambtenaar of als rechercheur bekend zijn.

Echter, de verkenningen moeten wel een bepaald doel dienen en als men een gesloten verkenning uitvoert en op wil gaan in de mas sa, dan zal men praktisch hetzelfde moeten doen als de massa zelf.

Als een verkenning in een illegaal gokhuis wordt uitgevoerd en de CIE-rechercheur wil inzage hebben in wie daar de scepter zwaait, dan zal de CIE-rechercheur ook eens een gokje moeten wagen om niet op te vallen.

Een jointje roken in een coffeeshop hoeft de CIE-rechercheur nog niet maar het nemen van een of meerdere consumpties, is vrij gewoon. De verkenning wordt niet alleen gebruikt om na te gaan of er potentiële informanten tussen de clientèle zouden kunnen zitten en benaderbaar zijn voor de CIE, maar ook om op de hoog te te blijven van de coffeeshop, bedrijven of restaurants. Voor een benadering van de juiste personen is dit een kunst apart. Het vergt niet alleen meerdere bezoekjes aan zo’n gelegenheid maar vergt ook veel van de inventiviteit van de CIE-rechercheur.

De CIE-rechercheurs doen dienst in burger en hoeven zich, hoewel het in de praktijk zelden voorkomt, alleen te legitimeren als iemand daar uitdrukkelijk om verzoekt. Door hun brede ken nis en hun specifieke werkuitvoering is de CIE ondertussen de spil van de organisatie geworden als het gaat om inzage te verkrijgen in het criminele beeld of in de criminele organisaties.

Verkenningen worden dus altijd met een bepaald doel uitge voerd. Men zal altijd zowel vooraf als achteraf moeten kunnen aangeven waarom die verkenning was uitgevoerd, met welk doel en wat er beoogd werd. Het doel kan heel verschillend zijn, bij voorbeeld om te kijken wie achter een bar staat of wie de handelaar van de verdovende middelen is. Dus wie de drugs verkoopt. Maar ook: wat voor soort clientèle heeft men in de zaak. Welke crimi nele activiteiten worden er gepleegd, of wat de mensen onderling bespreken. Er zijn tientallen redenen te verzinnen om verkennin gen uit te voeren en deze uitvoerende informatiewerkzaamheden te onderbouwen.

In de binnenstad van Amsterdam waren in de jaren tachtig en negentig slechts vier CIE-rechercheurs. Meer waren er niet. Het districtsgebied had een grootte van een kleine vierkante kilome ter maar met het hoogste criminaliteitcijfers van Nederland. Een gebied waar alle criminelen van de wereld naar toe leken te gaan.

Stadsbreed beschikte het korps Amsterdam over veel meer CIE-rechercheurs, want aan alle negen districten in Amsterdam waren twee of vier CIE-rechercheurs gestationeerd, terwijl de grootste groep CIE-rechercheurs, centraal aan het Hoofdbureau dienst deed. Door deze indeling had CIE over de hele stad zijn rechercheurs zitten, die vaak ter plekke bekend waren.

In een later stadium namen deze aantallen aan de diverse dis tricten toe omdat de behoefte aan informatie steeds groter werd en informatie een veel belangrijkere rol ging spelen. Informatie gestuurde opsporing deed zelfs zijn intreden.

Ook werd de CIE in de loop der jaren steeds professioneler, niet alleen vanwege het intrede van de computer maar ook voor wat betreft kennis en ervaring en de wijze van benadering binnen het criminele circuit en de aanpak daarvan.

Een ontwikkeling die door schade en schande is ontstaan. Ei genlijk vallen en opstaan, net zoals de burgerpot destijds en of dit nu door een rechterlijke uitspraak kwam waarbij de CIE werd te ruggefloten, of doordat zij door de advocatuur te schande werden gemaakt, de CIE werd er alleen maar sterker door en leerde van zijn eigen fouten.

Het zal niemand dan ook vreemd in de oren klinken dat de informatievergaring op die Chinezen destijds niet heimelijk hoef de te gebeuren, want als men als blanke man de Chinese wereld instapte, was men al gauw een vreemde pekingeend in de bijt waar de doorsnee Chinees geen gezellig praatje mee aanging. Laat staan zijn geheimen mee deelde.

Op het verzamelen van informatie is dus geen sjabloon te leggen want iedere cultuur of persoon heeft een andere benadering nodig. Taalbarrières of volledig cultureel onbegrip kunnen CIE-recher cheurs behoorlijk parten spelen. Informanten werven binnen dit moeilijke vakgebied, is dus een gave en vergt enige investering van de CIE-rechercheur Het verkrijgen van informanten binnen de Chinese gemeenschap is dan ook een unicum, want in de regel is de angst om betrapt te worden door de eigen gemeenschap, heel groot. Dat is thans niet anders dan jaren in de jaren tachtig.

Dat de CIE-rechercheurs in de binnenstad van Amsterdam, maar ook in de andere grote steden, destijds niet heimelijk werk ten maar gewoon openlijk hun verkenning uitvoerden, had ook alles te maken met het feit dat diezelfde CIE-rechercheurs heel vaak op straat waren en binnen die gemeenschap algemeen bekend waren. Dus de verkenningen in de eethuisjes, casino’s, mahjong huizen, opslagruimtes en toko’s, ging altijd openlijk. De CIE-re chercheurs hadden niks te verbergen en gingen recht op hun doel af. Vaak kreeg men bij hun komst door de Chinees een vrien delijke glimlach toegeworpen, een drankje aangeboden of werd men uitgenodigd plaats te nemen aan de speeltafel waar mahjong werd gespeeld en waar het geld in stapeltjes verdacht dicht naar de rechercheur werd geschoven. De individuele CIE-rechercheur was altijd op zijn qui-vive en moest niet gek opkijken als er ineens een briefje van honderd heimelijk in de achterzak van zijn jeans werd gestopt. Als dit gebeurde, was de CIE-rechercheur genood zaakt om meteen theater te maken door kwaad op te springen, het briefje van honderd onmiddellijk op tafel gooien maar het liefst te verscheuren en de Chinese weldoener bij zijn kladden grijpen en met stemverheffing vragen wat hij met zijn actie van plan was. Wilde hij de CIE-rechercheur omkopen of zo?

De excuses die veelal daarna volgden, kwamen altijd als een wa terval over de rechercheur heen maar waren nooit gemeend. Zeker was wel, dat ze wisten dat er die CIE-rechercheur niet te spotten viel, waarna dit soort incidenten geleidelijk afnamen en er respect voor in de plaats kwam.

Als zo’n vermeende omkooppoging had plaatsgevonden, keerde dit incident zich direct tegen alle aanwezige personen van het eta blissement. Actie vroeg altijd om reactie en de CIE-rechercheurs moesten wel reageren om de schande die hen was overkomen teniet te doen. Veelal werden onmiddellijk maatregelen genomen tegen de Chinees in kwestie of zijn zaak. En of dit nu een eethuisje was, een mahjonghuis of een illegaal casino, er werd met gelijke munt terug betaald. Iedereen moest zich legitimeren en er werd altijd naar de paspoorten gevraagd, of de paspoorten werden verzameld. De meeste Chinezen werden ter plekke gefouilleerd en als er iets onrechtmatigs gevonden werd, zoals een vuurwapen, heroïne of een steekwapen, dan werd er door de CIE-rechercheurs vroegtijdig om ondersteuning van de uniformdienst gevraagd om te assisteren en de zaken af te handelen.

Soms werden verzamelde paspoorten uitvoerig gecontroleerd door collega’s van de Vreemdelingenpolitie of door de CIE-recher cheurs zelf. Zij verlieten dan het pand met de paspoorten en ver zochten iedereen te blijven wachten. Na vijftien minuten kwamen zij weer terug, waarna de aanwezigen hun paspoort weer terug konden krijgen. In het politiebureau werden van alle paspoorten kopieën gemaakt ten behoeve van het kaartenbakje en werden de bijzonderheden van iedere Chinees later op de kaarten bijgeschre ven. En even zo vaak, als de CIE-rechercheurs terugkeerden naar het etablissement, waren er altijd wel een paar vogels gevlogen.

Door dit soort acties regelmatig te houden, kreeg de CIE meer inzage in het Chinese wereldje. Ze konden de triades van elkaar onderscheiden en ook de leden en zelfs aangeven waar hun ont moetingsplaatsen waren en waar zij zich mee bezig hielden.

Zo kwamen zij erachter, dat de triade Ah Kong in de loop der jaren uitgroeide tot wel 100 vaste leden. Via Interpol kregen de CIE van de Royal Hong Kong Police en de Singapore Police in formatie over kopstukken en groepen die in Nederland zouden verblijven.

De meegestuurde foto’s moest de CIE verder helpen, maar uit leveren konden zij die kopstukken niet, want arrestatiebevelen of internationale signaleringen bleven achterwege.

De Chinese triade 14K die enigszins was afgezwakt na de moei lijke periode, probeerde zich weer te nestelen in Amsterdam en andere steden. Hun tegenstanders uit Singapore, de Ah-Kong en ook de geruchtmakende Tai Huen Chai, doken veel vaker in kleine groepjes op en probeerden op die manier de macht van de 14K te beteugelen. Veelal zaten zij in een eethuisje bij elkaar hun crimi nele activiteiten te bespreken en konden de CIE-rechercheurs de jonge Chinezen op de gekste tijden aantreffen. Jongeren of crimi nelen waaraan niemand kon zien dat ze geld hadden. Ze liepen niet met een dure Rolex om hun pols, droegen geen dure Armani pakken en ook geen dikke gouden kettingen om hun nek. Pracht en praal en een materialistische uitstraling was bij de Chinezen niet gewoon. Liever sober, want dan viel men minder op.

In die periode werd diezelfde Chinese wereld opgeschrikt door de vele ontvoeringen, gijzelingen en afpersingen in de horeca en zelfs overname van restaurants of illegale casino’s was schering en inslag. De triades groeiden zienderogen en de verschillende schiet partijen en moorden die zich in Nederland voordeden, bevestig den de groei van de Chinese bendes en de onderlinge oorlog. On dertussen kreeg de 14K ook steeds meer voet aan vaste grond en er moesten in Nederland al zo’n achttien tai lo’s (bazen) zijn. Dat zou betekenen dat er al ruim achttien bendes waren met een gigantisch aantal onderbazen, die allemaal actief waren.

De buitenwereld had daar weinig weet van, want bij een bestel ling van een tause kai of de tjap tjoy, kreeg men nog steeds diezelf de glimlach toegeworpen. De Chinese wereld was tussen de jaren zeventig en tachtig behoorlijk in beweging. De mensenhandel tier de welig, terwijl nog geen regeringsleider zich over deze vorm van criminaliteit had uitgesproken. Het leek wel of half China op de vlucht was, want de CIE-rechercheurs troffen overal nieuwe Chi nezen aan. En niet altijd leden van triades. Integendeel.

Bij een van hun verkenningen troffen twee CIE-rechercheurs in de kelder van een restaurant op de Zeedijk meer dan vijftig oudere mannen, vrouwen en kinderen aan. De kelder was niet veel groter dan twintig vierkanten meter. De meeste van hen waren in het bezit van een plastic tas of een plunjebaal waar hun hele leven in zat. De angstige Chinezen keken de CIE-rechercheurs verschrikt aan en het was doodstil. Kinderen begonnen zachtjes te huilen ter wijl de bejaarde Chinezen zich in hun lot schikten dat ze betrapt waren.

Alleen boven in het restaurant hoorden de CIE-rechercheurs gestommel. Beneden in de kelder was het, op een huilend kind na, akelig stil. Het leek wel alsof door de komst van die twee blan ke rechercheurs hun laatste hoop de grond was ingeboord. In de bedompte ruimte die slechts door een schamel peertje werd ver licht, hing een penetrante geur en ze konden zich niet aan de indruk onttrekken, dat diezelfde mensen al meer dan een week daar ondergedoken hebben gezeten. Hun behoeften deden ze op een plastic ton die in een hoek stond, terwijl overal etensresten rond slingerden.

Toen een van de CIE-rechercheurs zich omkeerde en weer naar boven gingen, was er wonderlijk genoeg niemand meer in het res taurant en de keuken te vinden. Niet alleen de kok en het bedie nend personeel waren vetrokken, maar ook de gasten. De recher cheurs waren midden in een B-film terecht gekomen. De pannen stonden nog op het fornuis en in het restaurant werd slechts één tafeltje bezet door twee Engelse jongens die rustig hun soep op slurpten. Ze hadden een flinke slok op en hadden niet eens ge merkt dat iedereen de zaak had verlaten. Overal stonden de bor den met eten als een stilleven nog op de tafeltjes en brandden de warmhoudplaatjes. Er was geen Chinees meer te bekennen. Zelfs niet op straat of in de directe omgeving van het restaurant, terwijl in de overige Chinese restaurants, het leven gewoon verder ging, alsof zij niets van de leegloop van hun buurman hebben gemerkt.