1

Buiten is het nog steeds donker, de wind giert om het huis, zo hard dat de dakpannen er zo nu en dan van klapperen. Ondertussen lig ik al even wakker, voor de zoveelste keer draai ik me om in mijn bed. Voor mijn gevoel moet het nu toch langzaam tijd zijn om op te staan, dus op de tast druk ik op het knopje van mijn telefoon, het toestel licht op, 05:30 uur. De datum die op het scherm wordt weergegeven, komt als een mokerslag binnen. Het is vandaag precies een jaar geleden, de dag die ons leven voorgoed heeft veranderd. Niets is meer wat het was, mijn leven, ons gezin, mijn gevoel. Na een jaar gaat alles langzaamaan beter, de tijd heelt alle wonden, zegt men. Maar sommige wonden kunnen niet helen, die blijven de rest van je leven een groot gat. Een wond waarbij het soms lijkt of er een korstje op wil komen, maar iedere keer weer openscheurt. Weer draai ik me om zodat ik op mijn rug lig, met mijn rechterarm voel ik de lege plek naast mij in bed. Met mijn hand knijp ik in het lege laken, dan bedenk ik wanneer of beter gezegd, ik vraag me af waarmee dit alles is begonnen. De pijn en het verdriet geeft me een onwerkelijk gevoel, een gevoel dat me iedere dag nog bekruipt. Ik hoop nog steeds dat het een nachtmerrie is, waar het me maar niet lukt om uit te ontwaken, maar helaas is de werkelijkheid anders, iedere dag wanneer ik wakker word, besef ik dat het echt de realiteit is.

Het beeld staat nog steeds op mijn netvlies gegrift, dat blijf ik regelmatig voor me zien. De twee lichtblauwe ogen, die me aankijken, die nog een strijd proberen te leveren, waarvan ze voelen, weten dat ze die gaan verliezen. Langzaam zie ik het leven wegsterven uit die twee mooie lichtblauwe ogen, die me daarna levenloos aanstaren. Die blik, de woorden die nog gezegd hadden moeten worden, het leven dat nog geleefd had moeten worden, maar alleen die ogen blijven me nog maar aanstaren, mijn hart krimpt ineen. De tranen voel ik opkomen, vanuit mijn ooghoeken glijden ze langzaam weg, deels over mijn wangen, deels richting mijn oren waar ze vervolgens mijn hals bereiken om op mijn kussen neer te strijken. Het duurt niet lang of mijn nek voelt nat aan, nogmaals draai ik me om met mijn gezicht in mijn kussen gedrukt, een poging het geluid van mijn verdriet zoveel mogelijk te dempen.

Het is vreemd hoe ineens je leven op zijn kop kan komen te staan, dat het vertrouwde gevoel dat je altijd hebt gehad, dat alles goed is, goed gaat en zal blijven gaan, dat daar niets meer van over is. En dat je, achteraf gezien, in een leugen hebt geleefd. Soms kun je bepaalde zaken in het verleden beter laten rusten, alleen het probleem is dat het onbekende aan je blijft knagen. De drang die je voelt om te weten wat er in het verleden werkelijk heeft afgespeeld. Familiegeheimen, sommige kunnen inderdaad beter geheim blijven. Helaas kom je daar pas achter als je uiteindelijk de waarheid hebt achterhaald. Als ik er nu aan terugdenk, heeft mijn zoektocht naar het verleden alleen intens verdriet veroorzaakt, niet alleen voor mij maar ook voor de mensen om mij heen. De gevolgen heb ik totaal verkeerd ingeschat, ondanks alle waarschuwingen die ik vooraf heb gekregen. Hoe dan ook, de gevolgen waren vooraf niet te overzien of toch wel? Waarom wilde ik toch alles per se uitzoeken? Het is de vraag die continu door mijn hoofd blijft spelen.

2

De barsten in mijn zorgeloze leven begonnen toen we te horen kregen dat mijn moeder ongeneeslijk ziek was. Daarvoor was er niets aan de hand, mijn leven was, of beter gezegd, mijn leven leek het ideale plaatje.

Terwijl Lieke haar glas op tafel zet en ik mijn laatste slok neem, vult Victor onze glazen weer bij. Sinds een paar weken is ze weer terug in Nederland haar man heeft weer een baan in Nederland geaccepteerd en nu is zij alles aan het voorbereiden voor hun terugkeer. We proosten nog een keer op haar terugkomst. Ondertussen rennen de kinderen door het huis.

“Count your blessings, Tess, ik snap dat je verdrietig bent, het is ook vreselijk om te horen te krijgen dat je moeder ongeneeslijk ziek is.” Na dit te hebben gezegd, kijkt ze Victor aan voor een bevestiging van haar statement. Victor is het duidelijk met haar eens. “Kijk eens naar wat we allemaal hebben, Tessa.” Lieke zit duidelijk op haar praatstoel, de wijn zal daar waarschijnlijk deels aan bijdragen. “Je hebt altijd gezegd dat je een heerlijke jeugd hebt gehad vol mooie herinneringen, die moet je nu vooral koesteren.”

Het is waar wat ze zegt, mijn kindertijd, mijn jeugd en mijn leven kennen nagenoeg alleen maar gelukkige herinneringen. “Ja, Lieke, okay je hebt gelijk, ik ben opgegroeid in een warm nest, waar ik me altijd gelukkig, geliefd, gewenst en veilig heb gevoeld. Het enige dat ik misschien heb gemist is een broertje of zusje, als je het zo kan zeggen, maar kun je dat werkelijk zeggen als je enig kind bent? Kun je iets missen wat je nooit hebt gehad? Je hebt het niet voor het zeggen, ook je ouders hebben daar niet altijd invloed op. Eerlijk gezegd heb ik er nooit naar gevraagd. Ondanks dat ik dus zonder broers of zussen ben opgegroeid, heb ik me nooit echt alleen gevoeld.”

“Ik had altijd het idee dat bij jou thuis alles kon thuis, nou ja bijna alles, vriendinnen of vriendjes konden met grote regelmaat blijven slapen of mochten mee op vakantie. Mijn ouders waren daarin toch echt wel wat strenger”, hoor ik Lieke zeggen. “Maar we mogen allebei absoluut niet klagen, Tessa, kijk nu eens naar ons. We hebben gezonde kinderen en hebben allebei woest aantrekkelijke mannen,” terwijl ze dit zegt geeft ze Victor een knipoog. Wat Victor direct beaamt, door te zeggen dat ik het natuurlijk enorm met hem getroffen heb. Het is inderdaad waar we hebben het goed voor elkaar.

Nog steeds vind ik Victor een erg aantrekkelijke man, ondanks dat hij nu ouder is en misschien wat dikker dan vroeger. We hebben samen twee leuke kinderen Manon (zeven jaar oud) en Tim (vijf jaar oud). Het is grappig om te zien hoe ze trekjes van ons beiden hebben, qua karakter en uiterlijk. De mooie blauwe ogen hebben ze van hun vader, de blonde krullen van mij, de eigenwijsheid van hun moeder, de gedreven- en vasthoudendheid van hun vader. Na de geboorte van Tim, ben ik gestopt met werken. Waarom al dat gehaast en gestress als het niet per se hoeft. Gelukkig was dit een luxe die wij onszelf konden veroorloven en in de loop der jaren is het financieel alleen maar nog makkelijker voor ons geworden. Deze gunstige financiële situatie komt mede tot stand door het bedrijf van Victor, maar mijn ouders hebben hierin eveneens een grote rol in gespeeld. Victor heeft een succesvol ICT-bedrijf, met zo’n vijfentwintig medewerkers, dat hij niet lang na zijn studie heeft opgericht. Het bedrijf is gespecialiseerd in het schrijven van software speciaal voor incassobureaus, deurwaarders en sinds kort ook voor een zeer grote creditcardorganisatie. Er zijn tijden dat hij behoorlijk lange dagen maakt. Sommige vriendinnen vragen weleens of ik dat dan wel vertrouw, of hij niet vreemdgaat. Iets waar ik me overigens nooit druk over heb gemaakt. Misschien omdat ik dat van huis uit gewend was, mijn moeder heeft ook nooit argwaan ten opzichte van mijn vader gehad. Juist door die lange dagen die hij soms maakt, kunnen we het leven leiden wat we nu hebben, dus ik klaag niet. Daarbij blijft er genoeg tijd voor ons samen over en ook voor ons als gezin.

De tweede fles wijn wordt open gemaakt, op tafel staan de Franse kaasjes te smelten door de warmte die de houtkachel uitstraalt. De kinderen zijn inmiddels in de televisiekamer een filmpje aan het kijken.

Ik denk aan de woorden, die Lieke zojuist heeft gesproken, ja, ik moet genieten van hetgeen wat ik heb, mijn gezin, mijn familie en mijn heerlijke huis.

Een aantal jaren geleden hebben we dit pand gekocht, een mooi groot vrijstaand huis, eigenlijk een oude woonboerderij met een geweldige tuin en een stuk grond aan de Linge. Toen we het pand kochten was het niet veel, maar het had potentie, dat zagen we allebei direct. Het huis heeft een flinke verbouwing moeten ondergaan, de ruimtes hebben we opnieuw ingedeeld, waar vroeger de deel, de oude stal was, hebben we een mooie woonkeuken laten maken. Al zeg ik het zelf, het is een leuk huis geworden met allerlei niveau verschillen, wat het speels maakt in de indeling. Daardoor heeft het de mogelijkheid gekregen knusse hoeken in het huis te creëren. De verbouwing was pittig en kan een aanslag plegen op je relatie. Maar ondanks de stress die we tijdens die enorme verbouwing en verhuizing hebben gehad, heeft onze relatie dat glansrijk doorstaan.

Het is fijn dat Lieke weer in het land is en zeker nu. Al met al is ze denk ik acht jaar in het buitenland geweest. Op haar werk ontmoette ze een Amerikaan, hij was hier tijdelijk als expat. Ze besloot hem achterna te gaan en heeft zich lange tijd gesetteld ergens in Californië. Victor en ik zijn samen nog weleens naar haar toegegaan, maar de afstand, de drukke banen die we toen allen hadden en vervolgens het krijgen van kinderen, hebben geresulteerd in dat het contact verwaterde. We hebben elkaar dus jaren niet gezien.

Van mijn vriendinnen is zij degene die mijn ouders het beste kent. Mijn ouders, die me altijd in alles hebben geholpen, zij zijn mijn steun en toeverlaat. Mijn moeder, Elenore Mulder- van Gent en Louis Mulder, mijn vader, met hen heb ik altijd een zeer nauwe band gehad. Wat redelijk uniek is dat de ouders van mijn vader zelfs nog beiden in leven zijn. De band met mijn grootouders bijna net zo hecht als met die van mijn ouders. Manon is dol op mijn moeder, haar oma, en voelt zich zelfs wel een beetje bijzonder omdat haar overgrootouders nog leven. Niet veel kinderen uit haar klas kunnen dat blijkbaar zeggen. Tim is een echte jongen, een wildebras en als het kan is hij buiten aan het spelen met zijn vriendjes, waar hij heerlijk mee kan ravotten. De plaats waar we wonen is rustig en zijn beste vriendjes wonen redelijk dichtbij. Tim is net zoals Manon dol op mijn ouders, ze komen allebei graag bij hen. Een weekendje logeren, zodat ze heerlijk met hun opa en oma kunnen varen op de rivier, in de boomgaard verstoppertje spelen, een taart bakken van de vers geplukte appels of gewoon een oudhollandse spelletjes spelen. Mijn ouders zijn, al zeg ik het zelf, echt een leuke opa en oma. Eigenlijk doen ze precies wat mijn opa en oma ook met mij deden.

Ik word uit mijn gedachte gehaald, “Hey Tess, weet je nog de tijd dat we samen zijn gaan backpacken?” Het wordt duidelijk een middag herinneringen ophalen. “Tjonge, wat wilden we zo op deze manier meer van de wereld te zien. Wat was dat een geweldige tijd! Heerlijk om zo onbevangen in het leven te staan. De wereld, die dan voor je gevoel aan je voeten ligt.” Met een mond vol Roquefort schud ik enthousiast mijn hoofd. Het was inderdaad een geweldige tijd, het eerste werelddeel dat we bezochten was Azië, we vlogen op Bangkok, om Thailand te ontdekken, daarna naar Vietnam en vervolgens zijn we naar Bali gegaan. Toen we vonden dat we genoeg van Azië gezien hadden, vertrokken we naar Australië om daarna nog naar Argentinië, Chili en California te gaan. Al met al een hoop gezien en beleefd destijds, iets wat ik mijn kinderen graag ook zou willen geven als ze daar tenminste interesse in hebben.

“Wat ik me ook van vroeger herinner is dat jij bijna niet aan het examen mocht deelnemen, omdat je zoveel gespijbeld had.” Quasi verontwaardigd antwoordt Lieke, dat ze altijd heel braaf naar school ging. Ik barst in lachen uit, “Je zat stiekem te blowen in de pauzes en had dan geen zin meer in de les.” Ik krijg een kussen dat op de bank ligt naar me toegegooid en Victor zie ik kijken alsof hij het voor het eerst hoort dat Lieke en ik weleens blowden. Na het VWO zijn we gaan studeren aan de Universiteit in Utrecht. Samen met twee andere vriendinnen zijn we met zijn vieren in een studentencomplex gaan wonen. Ondanks alle feestjes en late avonden in de verschillende gezellige kroegen die Utrecht telt, is het me gelukt om mijn opleiding communicatiewetenschappen succesvol af te ronden. Zelfs binnen de tijd die officieel voor de studie stond. Achteraf gezien nog best een hele prestatie, want we waren niet altijd even scherp na een uitbundig feestweekend. “We kunnen oude tijden nog een keertje laten herleven! Ik hoorde dat er binnenkort een reünie komt, kunnen we weer even samen gek doen,” daarna neemt Lieke nog een flinke slok van haar wijn en barsten we samen in lachen uit. “Nou ik weet niet of ik dat nog wel kan,” zeg ik. “Ach kijk maar, we zien tegen die tijd wel.”

“Waarom zou je niet gaan,” hoor ik Victor zeggen, “voor mij hoef je het niet te laten.”

Tijdens mijn studententijd heb ik Victor leren kennen, via een wederzijdse vriend, we hebben elkaar op een feestje ontmoet. De vonk sloeg meteen over, ik was direct onder de indruk van hem, hij was een mooie blonde sportieve jongen, erg intelligent met veel humor. We zaten direct op een lijn en hij hield ook wel van een feestje. Die avond waren we dan samen ook behoorlijk dronken geworden, toen ik de volgende dag naast hem wakker werd, was de chemie er nog steeds. Het meest bijzondere was, ondanks dat ik weleens een “one night stand” heb gehad, dat er met hem die eerste nacht niets gebeurd was. Hoewel we elkaar erg leuk vonden, draaiden we in het begin nog wat om elkaar heen. Na ongeveer anderhalve maand waren we denk ik officieel een stel. Tijdens mijn wereldreis met Lieke is hij zelf ook met een vriend een paar maanden op reis gegaan en hebben we elkaar in Australië nog ontmoet.

Van het beeld dat ik had van mijn geweldige leven, is er momenteel nog maar weinig over. De eerste scheuren in mijn, tot voor kort, onbezorgde leven zijn in november begonnen, toen mijn moeder voor de uitslag van het onderzoek terug moest naar het ziekenhuis. Ja, dat was eigenlijk het begin van alles, toen is het eerste zaadje geplant voor het onheil wat verder op ons is afgekomen. Als ik er nu aan terug denk was dat het eerste moment. Daarna begon mijn geluk langzaamaan steeds verder af te brokkelen.

3

Maandag 12 november, de dag dat we in het ziekenhuis bij Dokter Van der Vlist de uitslag kregen van het onderzoek. Hij is oncoloog in een van de beste ziekenhuizen in Nederland. Naar ons lokale ziekenhuis zijn we niet gegaan, want daar hebben we niet veel vertrouwen in. Niet alleen mijn vader, maar ook mijn oma klaagt daar altijd over de kwaliteit. De dag kan ik nog zo voor de geest halen, ik zie ons nog zitten in de wachtkamer met zijn drieën, mijn vader, moeder en ik. Wanneer Dokter Van der Vlist komt aangelopen, wenkt hij ons, hij geeft hiermee te kennen dat we plaats kunnen nemen in zijn spreekkamer, we volgen hem en lopen zijn kamer binnen. We gaan zitten op de stoelen recht tegenover hem en hij pakt het dossier van mijn moeder erbij. Zijn blik is serieus, neemt vervolgens zijn tijd om weloverwogen zijn woorden te kiezen.

De laatste weken voelde mijn moeder zich niet fit en klaagde over pijn in haar zij. In eerste instantie werd er gedacht aan een lichte ontsteking of irritatie van haar darm, daar deed haar huisarts het mee af. Na een korte antibioticakuur die niet bleek aan te slaan, was ze toch weer teruggegaan naar haar huisarts. Mede doordat ze ook gewicht begon te verliezen, kreeg ze een verwijskaart naar de internist, die haar op zijn beurt doorstuurde naar de oncoloog. Het werd dus al snel duidelijk dat het foute boel was. De vraag alleen was hoe ernstig en wat voor behandeling ze zou kunnen krijgen.

Vandaag is het dus de dag des oordeels, zoals mijn vader het noemde, zo voelt het voor mijn moeder ook, als ik naar de spanning op haar gezicht kijk. Dokter Van der Vlist, kijkt op vanuit het dossier, zijn blik is nog steeds ernstig en na nogmaals zijn keel te hebben geschraapt, begint hij met praten, “Ik kan het niet anders brengen, maar ik heb zeer slecht nieuws voor u. Mevrouw Mulder u hebt kanker in een vergevorderd stadium, in de lever, met uitzaaiingen naar de alvleesklier. Het enige wat we u nog kunnen bieden, is pijnbestrijding op het moment dat u dat nodig heeft. De tumor die u heeft is kwaadaardig en agressief. Het spijt me u dit te moeten mededelen. We kunnen helaas niets meer doen.” Na dit gezegd te hebben, vouwt hij zijn handen in elkaar en kijkt ons aan met in zijn blik een vorm van medeleven.

Het bericht komt keihard aan ondanks dat we een dergelijke uitkomst konden verwachten, alle drie zijn we beduusd. Ongelooflijk, ze is nog maar begin zestig en altijd heel vitaal geweest tot een paar weken geleden. Tegenwoordig is ze dus wat vaker moe, maar dat gaf niet direct aanleiding om te denken dat er iets ernstig zou zijn. Op het moment dat het kanker bleek te zijn, hadden we nog steeds de hoop dat dit wel behandeld zou kunnen worden. Maar die hoop wordt nu in een keer tenietgedaan.

“Is er echt niets meer aan te doen? Zijn er niet nieuwe behandelmethoden of een levertransplantatie?” is het eerste wat mijn vader vraagt. “Nee, een levertransplantatie kan maar zelden uitgevoerd worden. In de situatie van uw vrouw is er al sprake van uitzaaiingen en daardoor is een transplantatie geen optie meer.”

Waarom hebben we dit niet eerder opgemerkt? Hadden we er eerder bij kunnen zijn? Dat is het eerste wat in mij op komt. Het lijkt of Dokter Van der Vlist mijn gedachten kan lezen wanneer hij verder praat, “Lever en alvleesklierkanker zijn moeilijk te traceren, vaak komt men er te laat achter. Zeker wanneer het al in een te vergevorderd stadium is, dan is het te laat voor een eventuele behandeling. Deze vorm van kanker blijft nog steeds een sluipmoordenaar.”

Verslagen lopen we zijn kamer uit, terug naar de auto, die in de parkeergarage staat. De weg naar buiten, het ziekenhuis uit, lijkt een eeuwigheid te duren. We hoeven in principe hier niet meer terug te komen. De pijnbestrijding kan via de huisarts verlopen en mijn moeder moet zelf aangeven wanneer ze hier gebruik van wil maken.

Op de terugweg geeft mijn moeder aan dat ze Victor en de kinderen zelf wil vertellen dat ze kanker heeft en dat het niet meer te genezen is. Wanneer we thuis de oprit oprijden, zie ik de auto van Victor al staan. Gelukkig was hij vandaag vroeg, zodat hij de kinderen uit school kon halen.

Het is voor het eerst in mijn leven dat er iemand waarvan ik houd dit vreselijke nieuws te horen krijgt. Tot nu toe waren het altijd andere mensen, die dit overkwam, maar nu overkomt het mij. Het valt me enorm zwaar, het kost me dan ook de nodige moeite om me groot te houden.

We stappen zwijgend uit de auto, lopen naar de achterdeur, om zo de woonkeuken binnen te gaan. Aan de grote tafel in de keuken nemen we met zijn allen plaats en Tim kruipt direct bij mijn moeder op schoot. Aan onze gezichten is blijkbaar duidelijk af te lezen dat het geen goed nieuws is dat we te horen hebben gekregen. Mijn moeder recht haar rug, neemt een grote slok water uit het glas dat voor haar staat en vertelt op een kalme, rustige toon over de afspraak die we bij Dokter Van der Vlist hebben gehad. Ze probeert het bericht dat we vandaag te horen hebben gekregen, zo duidelijk mogelijk te verwoorden. Als ik haar aankijk, kan ik mijn tranen niet onderdrukken en merk dat ertegen vechten geen zin heeft, dus geef ik ze de vrije loop. Mijn vader zit tegenover mij, aan hem zie ik dat hij zijn tranen probeert te onderdrukken, hij probeert zich groot te houden, maar zijn ogen zijn er rood van.

Wat moet dit nieuws met hem doen? Voor hem wordt het de tweede keer dat hij een echtgenote gaat verliezen, maar ditmaal is het een kwestie van tijd dat zijn echtgenote overlijdt. Wachten tot iemand doodgaat, natuurlijk, we gaan allemaal een keer dood, nu komt het alleen heel erg dichtbij.

De moeder van mijn vader, mijn oma Mulder, heeft mij ooit eens verteld dat hij eerder getrouwd is geweest en dat zijn eerste vrouw is verongelukt. Mijn ouders praten nagenoeg nooit over zijn eerdere huwelijk. Eerlijk gezegd kan ik het me niet heugen dat er ooit over haar is gesproken in mijn bijzijn. In mijn ouderlijk huis staan ook geen foto’s van zijn eerste vrouw. Alleen in fotoalbums van vroeger heb ik haar weleens gezien. Nu wordt hem zijn tweede vrouw, mijn moeder, ook ontnomen, het verschil is dat hij nu weet dat het staat te gebeuren, de eerste keer was het voor hem geheel onverwachts. Wat is erger? Wanneer iemand plotseling overlijdt, of weten dat je iemand gaat verliezen binnen afzienbare tijd? Kun je dit eigenlijk wel met elkaar vergelijken?

De arts gaf geen indicatie hoe lang mijn moeder nog te leven heeft. Het enige wat hij kwijt wilde, of kon zeggen, was dat het een kwestie van maanden zou zijn.

“We hebben er niets aan om de hele dag te zitten kniezen of te huilen, dus we moeten er de komende maanden maar het beste van maken,” zegt mijn moeder. Mijn vader is het hier duidelijk mee eens. “De tijd die we met elkaar hebben, daarvan moeten we zorgen dat we die kwalitatief en zo goed mogelijk met elkaar doorbrengen, zeker met de feestdagen voor de deur.” Voor Tim en Manon is de dood nog niet geheel te bevatten. Ze zijn er in hun jonge leven nauwelijks mee geconfronteerd. Het nieuws dat ze zojuist te horen hebben gekregen, proberen ze zo goed mogelijk te verwerken. Wat tranen vloeiden over hun wangen, maar ze hervatten zich behoorlijk snel. De feestdagen, daar had ik helemaal niet meer of nog niet aan gedacht, ja, dat seizoen staat voor de boeg. Gelukkig vieren we nooit zo uitbundig Sinterklaas. In ons gezin ligt de nadruk meer op Kerstavond, maar dat houdt nog steeds in dat het naar alle waarschijnlijkheid de laatste keer zou zijn dat mijn moeder erbij is.

4

De dagen en weken, na het slechte nieuws over mijn moeder, zijn voorbij gevlogen, zeker met de donkere dagen van november en december. In tegenstelling tot andere jaren hebben we Sinterklaas dit jaar wat uitgebreider gevierd, dan dat we onder normale omstandigheden gedaan zouden hebben. Mijn moeder kwam zelf met het idee, ze vindt het extra belangrijk de warme, gezellige en leuke momenten juist nu met elkaar door te brengen om ze te koesteren. Zolang het kan moet ieder feestje, of aanleiding tot een feestje, aangegrepen worden volgens haar. Het gevolg hiervan is wel dat Tim en Manon enorm verwend zijn, wat zij natuurlijk zelf totaal anders zien.

Inmiddels staan de kerstdagen nu bijna voor de deur en Oma Mulder, de moeder van mijn vader, wil per se dat we dit doorbrengen in ons familiehuis in Frankrijk in de Languedoc Rousillon. Gezien het feit dat mijn moeder ziek is, vindt ze dit samen zijn ook extra belangrijk. Het is ongeveer elf uur rijden naar het huis in Frankrijk waar we met twee auto’s naar toe rijden. Het vliegtuig was nog een alternatief geweest, maar Victor rijdt altijd liever, omdat je zo echt bij elkaar bent zonder allerlei andere vreemde mensen. Onderweg kunnen we eventueel nog van samenstelling wisselen, als de kinderen graag bij een van hun groot- of overgrootouders willen zitten, dan kan dat. Zowel mijn vader als Victor vinden autorijden leuk, die rijden dan ook met plezier zo’n lange rit achter elkaar. Met alle moderne communicatiemiddelen, die tegenwoordig in auto’s aanwezig zijn, is zo’n rit ook met kinderen gemakkelijk te volbrengen. Mijn moeder heeft aangegeven dat ze de reis nog per auto kan volhouden.

We hebben besloten om ’s morgens om 6:00 uur weg te rijden, dan gaan we eerst langs mijn ouders om daarna mijn grootouders nog op te halen. Het is moeilijk te voorspellen wat het weer doet en hoeveel andere vakantiegangers eveneens besloten hebben om richting Frankrijk of het zuiden te rijden. Het is wintersporttijd, de kerst staat voor de deur, dus kan het tegenvallen. We hebben er weleens zestien uur over gedaan om in het huis te komen, maar een andere keer iets van elf uur rond deze periode. Wanneer we de snelweg richting Breda oprijden is het nog erg rustig. De kinderen liggen intussen te soezen achterin de auto. Ik hoop dat we er maar maximaal elf uur op rijden, dan kunnen we alvast even naar de Auchan of Carrefour om inkopen te doen voor kerstavond. Dan hoeven we niet per se op de 24e december naar de supermarkt, die dag kunnen we dan lekker in het dorp op het gemak inkopen doen bij de slager en wijnboer, maar daar zal het hoe dan ook wel druk zijn. Het navigatiesysteem geeft vooralsnog geen vertraging aan, maar dat is nog geen garantie.

Ons familiehuis ligt iets buiten het dorp, het past zo in een brochure van een Chambres d’Hôtes. Het is een oud statig pand met dikke muren, oude vloeren, hoge plafonds, een geweldige tuin en een zwembad waar je ’s zomers heerlijk verkoeling in kunt vinden. Aangrenzend aan de grote tuin ligt een boomgaard van ongeveer een hectare, die gelukkig door een van de lokale bewoners goed wordt bijgehouden. Het huis ligt verscholen achter grote bomen, om het te zien, moet je eerst een oprit van ruim honderd meter afrijden voor het zich laat onthullen. Op het hele perceel staan meerdere oude hoge bomen, die de authentieke sfeer verder gestalte geven. Via een bordes kun je het huis binnentreden, waar je door een grote statige hal naar de andere vertrekken kunt gaan.

Mijn grootouders hebben dit pand gekocht toen ze halverwege de vijftig waren. Het was iets wat mijn opa en mijn oma altijd graag wilden, een huis in het buitenland, dat als een tweede thuis moest voelen voor iedereen in de familie. Zo voelt dit dan daadwerkelijk voor ons allemaal. Toen zij het pand kochten was het behoorlijk vervallen, veel mensen verklaarden hen in die tijd voor gek om aan zo’n heel project te beginnen op die leeftijd in Frankrijk, zeker als je dan nog druk bent met je eigen bedrijf. Maar op het moment dat het eenmaal af was, begreep men pas wat zij in het pand hadden gezien. In mijn jeugd ben ik er heel vaak geweest, vele goede en mooie herinneringen heb ik overgehouden aan de vakanties die we hier hebben doorgebracht.

Victor vraagt weleens: “Waarom verkopen we niet alles en gaan we lekker genieten van het goede Franse leven? Het is voor ons altijd beschikbaar en daarbij groot genoeg om met meerdere gezinnen erin te vertoeven.”

Het suffe is dat ik me daar nog te jong voor voel, maar ook mijn ouders en grootouders te veel zou missen. Naast mijn familie zou ik mijn vriendinnen enorm missen. Terwijl die natuurlijk langs zouden kunnen komen wanneer ze willen. Een andere wel zo belangrijke bijkomstigheid is, dat de Franse taal mij niet goed ligt. Uiteindelijk is alles te leren, het is misschien een excuus, maar nu heb ik zo nog zo mijn eigen dingen in Nederland. Mijn vaste uitstapjes om ze maar zo te noemen; maandagochtend ga ik altijd tennissen met drie vriendinnen, woensdag paardrijden met Anouk, daarnaast regelmatig een gezellige lunch met mijn moeder en mijn oma. Op vrijdagmiddag vaak even een wijntje drinken bij Dirk en Anne, onze achterburen. Het leven dat ik in Nederland heb bevalt mij veel te goed en we kunnen wanneer we willen naar Frankrijk. Daarnaast hebben de kinderen het zo goed naar hun zin, alles reilt en zeilt, dus waarom zou ik alles overhoopgooien. Zij zouden hun leven in Nederland ook enorm missen, want hoe jong ze ook zijn, ze hebben allerlei activiteiten waar ze aan deel willen nemen. Hockey, tennis, zwemles en spelen bij vriendjes en vriendinnetjes. Natuurlijk besef ik dat het allerlei smoesjes zijn om het niet te doen, want alles is te weerleggen. Het feit is nu dat mijn moeder ziek is. De tijd die ik nog met haar heb wil ik zoveel mogelijk met haar doorbrengen.

Zachtjes wordt er aan mijn schouders geschud, slaperig kijk ik op en zie dat we inmiddels gearriveerd zijn op onze eindbestemming. “Zo slaapkop, aan het werk,” krijg ik te horen. We pakken gezamenlijk snel de auto uit, de kinderen zijn door het dolle heen, die rennen door het hele huis heen en weer. Mijn grootmoeder en ik stellen snel een boodschappenlijst samen zodat we alvast even naar de supermarkt kunnen gaan. Mijn moeder geeft te kennen dat ze liever thuisblijft, wat gezien haar conditie verstandig is.

Op kerstavond is het traditie dat mijn moeder en oma gezamenlijk het diner voorbereiden, dat doen ze al zo lang ik me kan heugen. Dit jaar is er net zoals alle andere jaren uiteraard weer een vijf gangen diner. Aan mij zoals gewoonlijk de schone taak het menukaartje op te maken, dat op tafel wordt gezet. Het diner is altijd een heel gebeuren, maar ook een groot feest inclusief de voorpret. Deze keer bestaat het menu uit een amuse met garnalen, een voorgerecht van een romige soep met schorseneren, een tussengerecht van foie gras. Ondanks alle commotie in Nederland rondom dit gerecht, is het in Frankrijk geen enkel probleem om het te verkrijgen. We kopen het product lokaal bij iemand die zelf zijn ganzen houdt, waarvan we weten dat ze een goed leven hebben gehad. Het hoofdgerecht is meestal gelijk aan voorgaande jaren, dus wederom een reerugfilet met een rode portsaus. Daarna komt een kaasplankje met natuurlijk alleen Franse kazen uit de regio, en tot slot een toetje van chocolademousse met schijfjes fruit erin verwerkt. Het koken is iets wat we allemaal graag doen, zowel mijn oma, mijn moeder als ik. Naast de menukaartjes maken ben ik degene die de tafel moet opdekken, zoals gezegd ieder heeft zo zijn rol tijdens deze avond. Volgens de etiquette wordt de tafel gedekt, het mooiste bestek, serviesgoed en tafellinnen wordt uit de kast gehaald. De tafel laat ik er altijd extra feestelijk uitzien door het her en der met wat leuke accessoires versieren.

Wanneer ik klaar ben met het dekken van de tafel loop ik, tevreden over het eindresultaat, naar de keuken om te zien of ik nog ergens mee kan helpen. Op het moment dat ik de keuken binnenstap, schrikken mijn oma en moeder, abrupt stoppen ze met praten. “Wat is er aan de hand? Jullie hoeven voor mij niet te stoppen met praten, hoor.” Het gesprek dat gaande was, was iets wat niet voor mijn oren bestemd was, ze wilden blijkbaar dat ik er niets van meekreeg, tenminste dat is direct wat mijn gevoel me zegt. Ze kijken elkaar ongemakkelijk aan. Op de een of andere manier bekruipt me een vreemd gevoel, maar om de sfeer luchtig te houden besluit ik het naast me neer te leggen en zeg: “Hoog tijd voor een glas wijn zeker!” Hierop wordt direct instemmend gereageerd. De wijn vloeit tijdens een avond als deze over het algemeen altijd rijkelijk binnen onze familie.

Waarom het gesprek dat werd beëindigd zo’n indruk op mij maakt, weet ik niet. Is het een onderbuikgevoel? In onze familie hebben we geen geheimen, dat gevoel heb ik tenminste altijd gehad, dat wij alles delen en kunnen delen. Zou de ziekte van mijn moeder er iets mee van doen hebben? Maar wat er ook is, ze kunnen het mij toch vertellen? Het blijft door mijn hoofd spoken, die ene zin, die ik alsnog opving, “Je moet het nu niet met haar delen, het is niet het moment. Niet nu.” Ik probeer het van me af te zetten, dat ik het niet goed gehoord heb of dat het niet over mij gaat. Wanneer ik Victor hiervan deelgenoot maak, zegt hij: “Maak je niet druk, probeer te genieten van het samen zijn. Als er iets is dan vertellen ze het wel wanneer de tijd rijp is.” Na dit gezegd te hebben, geeft hij me een kus en loopt daarna weer weg met zijn glas wijn in zijn hand naar de herenkamer om daar, samen met mijn vader en grootvader, een sigaar te roken.

Hoewel Victor uit een groot gezin komt, waarvan je zou denken dat ze dan automatisch een hechte band met elkaar zouden hebben, brengen we de kerst altijd door met mijn familie. Het komt vooral doordat zijn familie zo groot is, en zijn broers en zussen ieder hun eigen gezin hebben waarmee zij kerst vieren. Ieder jaar worden zijn ouders wel uitgenodigd bij een van zijn broers of zussen. Victor is de jongste van de familie en het leeftijdsverschil is redelijk groot tussen zijn oudste broer en zus. Het verschil in leeftijd is wellicht ook een logische verklaring waarom hij minder contact heeft met hen.