Colofon

Vertel de wereld wat je vindt van #Druks

Vind de auteur: @francienregelink

Vind de uitgever: @blossombooks

NUR 770, 863/W072001

© 2020 Blossom Books

© 2020 Francien Regelink i.s.m. Marloes Berghege

Omslagfoto en omslagontwerp: Bianca Toeps

Visagie omslagfoto: Charlotte van Beusekom

Foto binnenzijde omslag: © Duy Vu Dinh

Opmaak binnenwerk: Studio L.E.O.

In dit boek wordt geciteerd uit de DSM-5. Daarvoor is de volgende editie geraadpleegd: American Psychiatric Association, Handboek voor de classificatie van psychische stoornissen (DSM-5), Nederlandse vertaling van Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, fifth edition. Amsterdam: Uitgeverij Boom, 2014. 1e druk.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

Wil je ons iets vragen of vertellen? Dat kan! Stuur een mailtje naar info@blossombooks.nl of vind ons op blossombooks.nl

Voor mijn ouders.

(Pap en mam, sla alsjeblieft ‘Natte Poes’ over...)

‘als ik naar de dieren kijk

denk ik wat zijn dieren rijk

omdat wij in hun dierenbrein 

allen gelijkwaardig zijn’

– René Oskam

Voorwoord

Spoileralert: dit boek gaat niet (enkel) over drugs.

Ook al doet de cover dat misschien wel vermoeden, zo op het eerste gezicht. Dat is mijn gezicht trouwens, dat op de cover. Hoi. Aangenaam kennis te maken. Ik ga door het leven als Francien (die van ‘Laat je tieten nog eens zien’) Regelink. 

Geen xtc op mijn tong dus. Nee, die pil op mijn tong staat symbool voor de vraag die me het meest gesteld wordt als mensen me voor het eerst ontmoeten: heb jij je pilletje wel geslikt? Zeggen ze het niet hardop, dan denken ze het wel. Niet geheel ongegrond, moet ik toegeven, want ik kan inderdaad nogal ‘druk’ overkomen. En dan kan een pilletje weleens helpen.

Spoileralert nummer twee: IK HEB AD(H)D.

Ik ben dus niet zomaar druk en het zijn geen pilletjes die ik onderhands op een festival koop, maar ik heb ze soms nodig om mijn denkdiarree tot rust te manen. En volgens velen kan ik om die reden niet luisteren, lezen, rustig (aan) doen, een studie afronden, een boek schrijven, rekeningen op tijd betalen en een baan behouden. Normaal doen, zeg maar. 

Spoileralert nummer drie: IK KAN AL HET BOVENSTAANDE PRIMA, EN IK KAN NOG VEEL MEER!

Dit boek is een peptalk voor iedereen die dealt met AD(H)D. Ik kan het, en ik ben vast/echt/heus niet de enige. Bovendien: je kijkt nu met eigen ogen naar het bewijs dat het kan, want mijn boek is af en het ligt in jouw handen!

Het was voor mij best een uitdaging om dit boek te schrijven. Ik heb een totale writer’s block gehad, talloze dingen geschreven, de meerderheid weer de prullenbak in gegooid en de deadline is minstens honderd keer verschoven. Dat is oké. Vallen doe ik door mijn AD(H)D zo vaak. Zó vaak dat ik extreem snel heb leren opstaan. Lukt het de eerste keer niet, dan heb ik in ieder geval voldoende energie om het opnieuw te proberen. Maarten van der Weijden gaf toch ook niet op na zijn eerste recordpoging om de Elfstedentocht te zwemmen? Onlangs maakte hij zich zelfs op voor zijn derde wereldrecordpoging 24 uur zwemmen: ‘Als het de eerste twee keer niet lukt mag je het ook nog een derde keer proberen,’ zo zei hij in het AD.

Het aantal pogingen doet er niet toe. Mijn boek is nu af. Daar gaat het om. Lintje erom, niets meer aan doen. 

Het idee voor dit boek zat al jaren in mijn hoofd. Ik heb ook al eerder een verwoede poging gedaan om het te schrijven. Maar die eerste keer zag mijn toenmalige manager (zonder AD(H)D) daar niets in en voelde de behoefte om dat te delen. ‘Van je AD(H)D moet je geen trademark willen maken, je bent toch veel meer dan dat?’ Dat klopt, dus heb ik daar toen naar geluisterd. Totdat ik inzag dat mijn AD(H)D mij juist heel ver heeft gebracht. Zo ver, dat ik graag ‘mijn manier’ van ermee omgaan met de wereld wil delen om iedereen te laten zien dat AD(H)D ook je superpower kan zijn. Ik vind dat etiket helemaal niet erg. Het plakt zelfs zeer goed op mijn voorhoofd. 

Ik heb lange tijd niet geweten dat ik AD(H)D had. Ik wist alleen dat ik anders was. In mijn drieëndertig jaar op deze aarde zocht en vond ik mijn eigen manieren om mee te draaien in een maatschappij die eigenlijk niet voor mij gemaakt is. Ik bereik mijn doelen op geheel eigen wijze. Soms langzaam, soms anders, soms met hulp en sowieso met te veel speed, maar ik bereik ze altijd! In dit (open) boek leg ik mijn (on)rustige leven met AD(H)D bloot. Deze keer dus niet mijn tieten, maar mijn AD(H)D. Ik word volwassen. 

Als een echte AD(H)D’er heb ik dit boek in compleet willekeurige volgorde geschreven. Daarna heb ik de verschillende hoofd stukken ondergebracht in vijf grote categorieën. Laat je door die willekeur niet misleiden, want deze onderwerpen zijn zeker niet lukraak gekozen. Dit zijn onderwerpen die in mijn leven heel groot zijn, maar ik realiseer me heel goed dat mijn AD(H)D niet die van iemand anders is. Toch hoop ik door juist mijn eigen leven te omschrijven, jou als lezer een beter beeld te geven van hoe dat (on)rustige leven met AD(H)D dan precies is.

Genoeg geluld. Ik wens je veel plezier toe bij het lezen van DRUKS. Hopelijk gaat jouw hoofd iets minder stuk bij het lezen, dan het mijne tijdens het schrijven van de ‘hoofd stukken’. Pun intended.

Deel 1

AD(H)D, wat is dat?

Er was eens een meisje dat het net even allemaal anders zag, voelde en deed

Ik zit in groep vier. Vol goede moed en zin wil ik de tafels leren. Voor elke goed opgedreunde tafel ontvang ik namelijk een sticker. Een prachtbeloning. Ik ben bereid er ver voor te gaan. Maar na een week begrijp ik nog steeds niet hoe de tafel van 0 in elkaar steekt. Laat staan de tafel van 1. Ik zie er geen enkele logica in. De rest van mijn klasgenootjes is al ver voorbij de tafel van 0 en in het bezit van minimaal drie stickers. Achter mijn naam prijkt er nog steeds geen. Ik snap het niet.

Groep vijf. Ik ben linkshandig en daardoor altijd in gevecht met mijn vulpen. Klasgenootje Eline beschikt over een jaloersmakend handschrift met dito schrijfschrift. Ze maakt de mooiste lussen en krullen. Ik daarentegen schrijf klein en lelijk en mijn handpalm maakt keer op keer een blauwe waas van mijn geschreven woorden. Rapport na rapport ontvang ik een 6½ voor mijn schrijfkunsten. De rest van mijn rapportcijfers reikt ook nooit hoger dan de 7½. Het frustreert me, want ik doe wel mijn best. Ik besluit dus het heft in eigen handen te nemen en maak van die (eeuwige) 6½ een prachtige 8½. Mijn tekenkunsten laten me in ieder geval nooit in de steek. Met trots toon ik mijn nieuw verworven eerste ‘echte’ 8½ aan mijn ouders en opa’s en oma’s. Ik krijg vijf gulden als beloning. Als ik na twee weken het lichtblauwe rapport weer inlever bij meester Gerrit, blijkt hij het originele exemplaar in zijn bezit te hebben. Ik val door de mand. Valsheid in geschrifte. Op de eerstvolgende ouderavond worden mijn rapport en mijn actie besproken. Ik word op het matje geroepen door mijn ouders. Boos? Teleurgesteld? Nee. Tot mijn verbazing wordt mijn vindingrijkheid geprezen. Straf blijft om die reden dan ook uit.

Ik ben negen jaar en kook iedere woensdagmiddag bij een kookclub. We gaan per paar twaalf pannenkoeken bakken. Het water loopt me bij het idee al in de mond. Het recept staat in mijn werkboek. Ik lees wel dat ik 1 liter melk nodig heb, maar ik registreer het niet. Dus ik pak een literpak melk en een maatbeker… Begrijpend lezen? Niet mijn ding.

Ik ben vijftien jaar en wil verkering met een jongen van school. Op MSN Messenger vraagt hij om een foto van mijn borsten. Ik zie mijn kans schoon. Dit zou weleens een dikke, vette verkering kunnen opleveren. Met mijn nieuwe webcam maak ik een foto en stuur hem mijn borsten per mail. De verkering blijft uit. Niet veel later ga ik door het leven als een bekende Gelderse onder de artiestennaam ‘Francien laat je tieten nog eens zien’.

Ik ben vierentwintig jaar en zit in het derde jaar Communicatiemanagement aan de Hogeschool Utrecht. Ik bevind mij in een hoorcollege statistiek. Ik ben niet eerder in aanraking gekomen met statistiek. Ik merk dat ik de enige ben die niets begrijpt van wat er uitgelegd wordt. Ik wil continu vragen stellen, maar wil ook niemand tot last zijn met mijn onkunde. Om die reden stel ik ze niet, maar barst ik in tranen uit. Het tentamen haal ik uiteindelijk door de mazzel dat de oefentoets overeenkomt met de echte toets.

Ik ben zevenentwintig jaar en als ik mijn collega slash vriendin tegenkom bij een receptie, voel ik meteen dat er iets niet klopt. Nog voordat ze met een woord over haar liefdesverdriet heeft gerept, weet ik al wat er aan de hand is en neem ik haar apart. De tranen rollen over haar wangen. Ik wist niet eens dat er een liefde in haar leven was, maar mijn voelsprieten zijn extra gevoelig voor emoties en pijn.

Ik ben drieëndertig jaar. Ik ben niet standaard. Ik doe de dingen meestal en liever anders. Maar uiteindelijk kom ik er altijd. Soms is de logica voor mij ver te zoeken. Juist als dingen heel logisch zijn. In onlogica ben ik dan weer gespecialiseerd. Gelukkig maar, want daar verdien ik ook mijn geld mee. Mijn hart klopt vaak harder dan mijn hoofd. Ik ben gevoelig, voel dingen haarfijn aan. Ik zie de dingen anders. En ik ben opvallend mezelf.

Naar de dierenarts

Over de diagnose

‘Op grond van de uit het onderzoek naar voren gekomen gegevens willen we concluderen dat Francien over (zeer) matige intellectuele vaardigheden kan beschikken. De geheugenfunctie is ruim gemiddeld, het verbale begrip is matig, de informatieverwerking is matig en de ruimtelijke factor is zeer wisselend. […] De fijne motoriek geeft een onrijpe sensormotoriek, bij de ruimtelijke oriëntatie is extra hulp via fysiotherapie gewenst, zo mogelijk 1x per week tot medio groep drie. Sociaal-emotioneel is het een lief, aanhankelijk en voldoende spontaan meisje met een ruime beweeglijkheid en korte aandachtsspanne, dat soms haar opgekropte ‘onrust’ in harde gilletjes en druk gedrag uit. Ze is voldoende te motiveren, maar het structureren van taken is noodzakelijk om haar optimaal te laten presteren. […] Het is zeer gewenst dat de inzet van thuis niet te veel op het schoolmeesteren gericht wordt en dat bedacht moet worden dat ze zich anders ontwikkelt dan haar oudere broer.’

– Orthopedagoog in groep 2

Ik begin mijn verhaal over AD(H)D bij het begin: de diagnose. Vanaf dat moment is mijn verhaal er namelijk eentje mét AD(H)D. Daarvoor ben ik volgens mijn ouders vooral ‘gewoon Francien’. Toch begint dat ‘gewoon Francien’-zijn in de adolescentie vragen bij me op te roepen. Want waarom kan ik me niet concentreren en ben ik zo snel afgeleid? Waarom krijg ik alleen iets gedaan als de deadline nadert? Waarom kosten sommige ogenschijnlijk makkelijke handelingen mij zo veel moeite? En waarom lijken emoties mij zo extreem hard te raken? Het zijn vragen die ik niet zelf kan beantwoorden. En als ik de antwoorden dan toch vind of krijg, lijken ze allemaal verband te houden met iets wat op AD(H)D lijkt.

De eerste stap

Ik doe niets met mijn vragen en vermoedens, totdat ik begin twintig ben. ‘Ik denk dat ik AD(H)D heb,’ zeg ik dan voor het eerst hardop tegen mijn vriendin Annika. Zij is orthopedagoge. Klinkt moeilijk en medisch, dus zij weet vast raad. ‘Ik krijg mijn werk niet gedaan binnen de gestelde werktijden, word continu afgeleid door alles en iedereen, vergeet waar ik ook alweer mee bezig was, begin dan aan een nieuwe taak om vervolgens ingehaald te worden door die vergeten taak. En vaak is het dan al te laat. Nu heb alleen ík er nog last van, maar het gaat niet lang meer duren voordat ik tegen de lamp loop. Wat moet ik doen om een diagnose te krijgen?’ vraag ik.

Annika zegt dat ik mijn huisarts moet vragen om een doorverwijzing. Ze is benieuwd waarom ik juist nu onderzoek wil laten doen.

‘Ik ben bang dat ik anders mijn baan verlies,’ antwoord ik. Ik heb hulp nodig.

Signalen op de werkvloer

Ik ben destijds drieëntwintig jaar en net begonnen aan mijn eerste officiële baan als projectmanager en communicatiemedewerkster bij een guerrillamarketingbureau in Amsterdam. Een hele bek vol. Laat ik het erop houden dat het doel van mijn functie is om spraakmakende boodschappen te verspreiden. Op het moment dat je het het minst verwacht, kom ik samen met mijn team met de meest uiteenlopende concepten op de proppen om je aandacht te vangen. Denk aan vlaggetjes plaatsen in de hondenpoep, Nederlands grootste kussengevecht ooit organiseren, een maand lang neushoorndrollen verzamelen bij Beekse Bergen en uitsturen naar de pers als invite om op zoek te gaan naar sporen van de big five in Nederland. Je kunt het zo gek niet bedenken – ik dus wel – en ik doe het.

Op die werkvloer wordt pijnlijk duidelijk dat er iets met me aan de hand is. Ja, vijfduizend windmolentjes plaatsen op Museumplein zonder vergunning gaat me prima af. Alleen zit ik voor deze job ook deels op kantoor om dingen uit te zoeken en te regelen, dat doen die windmolentjes namelijk niet zelf. Dat stilzitten is echter niets voor mij, want dan ga ik te veel in mijn hoofd zitten. Als ik dingen on the go doe, heb ik minder tijd om te over-denken en onzeker te worden over of ik iets wel kan. Zet mij achter een bureau en ik krijg stress. Om die interne stress maar niet te hoeven voelen is er voor mij maar één oplossing: opstaan van mijn plek en lekker met collega’s lullen. Ik laat mij dan door alles en iedereen afleiden – iets wat mij heel natuurlijk afgaat. Hierdoor komt er weer niets uit mijn handen. Met als resultaat? Nog meer stress. Stress als iemand mij vraagt waar het draaiboek blijft. Stress als iemand informeert hoe het ervoor staat met een bestelling die ik vergeten ben te maken. Stress bij een simpele taak, zoals het vervangen van de kleurencartridge van de printer. Stressen om alles, omdat het vervangen van een cartridge even belangrijk voelt als het aanleveren van dat verdomde draaiboek. Mijn hoofd maakt daarin namelijk geen onderscheid. En de taken zelf kan ik ook niet overzien. Het proces van een cartridge vervangen is in mijn hoofd bij voorbaat al onmogelijk. Want hoewel de stappen simpel ogen, lijk ik de logica niet te begrijpen. En een draaiboek schrijven is te omvangrijk. Ik kan het proces niet opdelen in kleine handelingen die tezamen het geheel vormen. Bij het structureren heb ik hulp nodig. Staat die structuur? Dan is het appeltje-eitje. Maar dan moet je wel om hulp durven vragen en precies dat durf ik lang niet altijd.

Inmiddels begint mijn werk eronder te lijden. Want dat uitstelgedrag van opstaan, snacken en lullen met anderen zorgt ervoor dat ik alles niet meer op tijd afkrijg. Ik heb de gunfactor waardoor enkele collega’s in mijn afwezigheid de door mij ontstane problemen oplossen. Fijn, maar collegiaal of professioneel voelt dat niet. Dus is het nu tijd om naar de huisarts te gaan voor die doorverwijzing.

Geen doorverwijzing, wel Ritalin

Ik heb de alleraardigste huisarts die je je maar kunt bedenken. In Gorssel, dat wel, dus ik ben er speciaal voor afgereisd vanuit Amsterdam. Helaas is de beste man met vakantie en krijg ik te maken met een vervanger. Ik doe mijn verhaal en zeg daarbij nadrukkelijk dat ik kom voor een doorverwijzing. De vervanger geeft aan dat dat niet nodig is. Geen idee waarom en ik vraag ook niet verder. Als ik wil schrijft hij me Ritalin voor, om uit te testen. Ik wil het wel proberen. Het idee is simpel: slaat de Ritalin aan, dan heb ik AD(H)D. En anders, nou ja, dan heb ik een keer Ritalin geprobeerd. Een doorverwijzing krijg ik niet. De medicatie krijg ik direct mee bij de balie.

Met de bus reis ik terug naar het station om meteen terug naar Amsterdam te gaan. Op het station koop ik een flesje water. Ik heb die ochtend niet ontbeten en ook nu laat ik eten links liggen. De bijsluiter van mijn nieuwe medicatie lees ik niet en nog voordat de trein het station binnenrijdt heb ik mijn eerste pil Ritalin achter de kiezen.

IK HEB AD(H)D!

Vanuit de trein bel ik Annika om haar het blijde nieuws mede te delen. ‘Ik heb waarschijnlijk AD(H)D!’ vertel ik haar. ‘En ik heb net Ritalin geslikt.’

‘Francien, dit is te gek voor woorden,’ zegt ze.

‘Vind ik ook!’ antwoord ik.

‘Nee, zo bedoel ik het totaal niet!’

En terwijl ik met haar bel slaat de Ritalin opeens in als een bom. De druk op mijn ogen neemt enorm toe en ik krijg een droge mond waar niet tegenop te drinken valt. Ik word er vooral heel high van.

Annika is met stomheid geslagen dat de medicatie zomaar is gegeven, zonder daarbij eerst een doorverwijzing te krijgen naar een aangewezen specialist, die dit eigenlijk eerst moet onderzoeken en diagnosticeren.

De verdere treinreis en overstapmomenten vliegen aan me voorbij. Ik ga niet langs huis, maar linea recta door naar mijn werk. Als ik het kantoor binnenloop voel ik me gedesoriënteerd. Ik ga aan mijn bureau zitten. Niemand heeft iets door.

Er komt een telefoontje binnen dat voor mij bestemd is. Mijn team van uitvoerders heeft ter promotie van een nog te bouwen nieuwbouwproject groene, rode en blauwe sjaaltjes opgehangen aan bomen langs een provinciale weg die uitkomt bij de nog te bouwen wijk. Geen enkele boom is overgeslagen. Iemand van de gemeente belt, nadat ze ons door de nodige lokale media-aandacht rondom de raadselachtige versieringen op het spoor zijn gekomen. Hij stelt zich netjes voor en complimenteert ons met deze sympathieke actie. Maar we hebben geen toestemming gevraagd voor het aanbrengen van de sjaaltjes, laat staan een vergunning. En het is ook niet bekend wie de sjaaltjes nadien weghaalt. Ik hoor inmiddels niet meer wat hij zegt. Hij lijkt zo ver weg te zijn, en dat terwijl de hoorn nog gewoon tegen mijn oor gedrukt is.

Dit ligt niet aan de verbinding. Het ligt aan de kortsluiting in mijn kop, mijn hoofd is stuk. Mijn gezicht begint te tintelen. De collega die tegenover mij zit kijkt mij aan met een ‘ga je lekker, Frans’-blik. Zonder iets te zeggen geef ik haar de hoorn. Ze pakt ’m zonder protesteren over en ik hoor haar zeggen: ‘Francien belt u morgen even terug.’ Zelf weet ik even niet meer waar ik het zoeken moet. Ik leg mijn collega uit dat ik medicatie heb genomen en dat die niet helemaal goed lijkt te vallen. Mijn klieren zijn inmiddels ook opgezet.

Ik bel mijn moeder, die verpleegkundige is. ‘Mam, ik ben vanochtend bij de huisarts geweest en heb medicatie gekregen voor mijn AD(H)D,’ begin ik.

‘Je ging toch voor een doorverwijzing, hoe kom je dan aan medicatie?’ zegt ze verontrust.

Ik vertel haar het verhaal en leg uit dat ik op dit moment high ben, dat mijn gezicht tintelt en dat ik continu dorst heb. Ze beveelt mij direct de huisarts te bellen. Niet veel later hang ik met de doktersassistente aan de lijn. Ik beschrijf wat er die ochtend is gebeurd en wat ik nu ervaar. Ze gaat overleggen met de plaatsvervangend huisarts en belt mij binnen vijftien minuten terug. Vier minuten later heb ik de plaatsvervangend huisarts zelf aan de lijn. Hij vermoedt een allergische reactie. Ik moet de medicatie niet meer innemen en rustig ergens gaan zitten totdat die is uitgewerkt.

Top. Tot zover de Ritalin-test. Maar heb ik nou AD(H)D of niet?

Mijn officiële diagnose

Voordat ik weer actie onderneem, gaat er nog een hele baan overheen met soortgelijke frustraties van onafgemaakte taken en niet bereikte doelen. Via Google kom ik uit bij The Busy People (nu bekend als de Dokter Bosman Kliniek), een kliniek gespecialiseerd in behandeling van AD(H)D, ADD, het autismespectrum, PDD-NOS en ODD. Ik bel zelf voor een afspraak en regel telefonisch de benodigde doorverwijzing van mijn huisarts.

Het is woensdag 4 december 2013 als ik voor het eerst de wachtkamer van The Busy People binnenloop. Ik ben dan zevenentwintig jaar. Ik word begroet door receptionist Gijs. Hij stelt me direct op mijn gemak en zegt dat ik mag plaatsnemen in de wachtkamer. Er zitten best veel mensen te wachten. Ouders met kinderen, volwassenen, jongvolwassenen en ik. Vandaag heb ik mijn intakegesprek.

Op donderdag 12 december ben ik er weer. Ditmaal voor een lichamelijke screening. En dan, op 14 januari 2014, worden mijn vermoedens bevestigd door een gespecialiseerde AD(H)D-arts. Een reeks van gesprekken (met mij, maar ook met mijn ouders), vragenlijsten ingevuld door mijn vrienden en een medische keuring hebben het allemaal uitgewezen: ik heb AD(H)D. Het gecombineerde type. Zowel de problemen van het onoplettende als het hyperactieve type zijn bij mij aanwezig.

Op basis van mijn diagnose krijg ik een groep specialisten toegewezen. Een orthopedagoog als chef behandeling met wie ik het behandelplan doorneem. Een structuurcoach die zich gek genoeg niet richt op structuur, maar op de onderlinge relaties die ik (niet) heb en (niet) onderhoud met familie, vrienden en collega’s. En tot slot een daily activity coach die mijn leefpatronen onderzoekt en kijkt of er aanpassingen gemaakt moeten worden en hoe ik de handvatten die ik aangereikt krijg kan toepassen in mijn dagelijks leven. Naast die drie krijg ik ook nog een psycholoog. Dat is niet noodzakelijk, omdat het relatief goed gaat. Maar ze willen wel wat gesprekken om vast te stellen of dat ook daadwerkelijk zo is. Tot slot wordt er ook een beroep gedaan op een arts om te kijken of medicatie nodig is. En zo ja, welke medicatie dit moet worden. Ook zal hij bijhouden hoe mijn lichaam en geest daarop reageren. De Ritalin, die ik al gehad heb, kan in ieder geval van het lijstje.

Nu de officiële diagnose er is, staat mijn agenda vol met afspraken bij The Busy People. Dat is soms even slikken, maar het voelt ook heel goed om hieraan te werken. Negen van de tien keer zorgt mijn AD(H)D ervoor dat ik het heel ver schop in het leven, maar net die ene keer kan het voor die andere negen verzieken. Ik weet dat ik er nog niet ben en dat ik nog heel veel dingen moet leren om het beste uit mijzelf te halen, maar ik voel me goed en ben blij om te zeggen dat ik op de goede weg ben.

Flashforward naar nu

Vandaag de dag geeft de diagnose mij inzicht in mijn eigen handelen. Maar eerlijk is eerlijk; soms gebruik ik die ook als excuus om iets niet te hoeven doen, omdat het me bij voorbaat al te veel moeite lijkt te kosten. Terwijl ik weet dat ik het vaak wel kan als ik er eenmaal mee bezig ben. Ik denk dat mijn ouders altijd al het dichtste bij hebben gezeten qua diagnose: druk, maar wel gewoon Francien. Ze doet het op haar eigen manier en komt er dan net zo goed.

Hallo meneer de Uil

Over AD(H)D: wat is dat nou precies?

‘I haven’t failed

I’ve just found

10.000 ways

that won’t work.’

– Thomas Edison

Dan komt nu mijn favoriete onderdeel van het boek. Grapje! Dit hoofd stuk heb ik zo lang mogelijk voor mij uit geschoven, totdat ik er écht niet meer onderuit kon. Het niet schrijven was geen optie, want: ‘Francien, als je een boek over AD(H)D gaat schrijven, moet daar ook een goede omschrijving in van wat AD(H)D precies is.’ Snap ik ook. Ik kreeg het alleen niet uit de pen. Of in ieder geval niet duidelijk. Het is misschien ook niet heel handig om iemand die het moeilijk vindt om hoofd- van bijzaken te onderscheiden, even kort en bondig uiteen te laten zetten wat AD(H)D nou precies is. Dus na heel wat pogingen en stress, was het tijd om het over een andere boeg te gooien. In het dagelijks leven vraag ik zo vaak om hulp (hier later meer over in het hoofd stuk Kuddedieren), dus waarom nu niet? Eens een kuddedier, altijd een kuddedier. Ik besloot dus dat er een expert aan dit boek moest worden toegevoegd. En daarvoor kon ik, in mijn ogen, maar bij één persoon aankloppen.

Toen ik vermoedde dat ik weleens AD(H)D zou kunnen hebben, bestelde ik het boek ADHD: Hoe haal je het uít je hoofd?. Het is geschreven door Cathelijne Wildervanck, AD(H)D-coach en directeur van ADHD-Nederland. Wat ik met het bestellen van het boek precies zocht wist ik niet. Maar ik vond herkenning. Herkenning in het anders-zijn. Het met de beste bedoelingen goed willen doen en dan toch compleet falen. En ook het hoge pieken, dat het falen overschaduwt. Cathelijne maakte het voor mij allemaal een stuk duidelijker. En niet alleen dat, in haar boek is AD(H)D niet per definitie iets slechts. En laat dat nou net ook mijn mening zijn, en ook de vibe die ik met mijn boek graag wil creëren. Daarom stuurde ik Cathelijne een mail. Gelukkig was ze meteen enthousiast. Dus in plaats van mijn uitleg over AD(H)D, vergelijkbaar met een kots aan informatie, komt er nu een duidelijk verhaal van Cathelijne. En nog een extra bonus: Cathelijne komt aan het eind van elk deel steeds terug met haar expertvisie.

Cathelijne, the stage is yours!

Het vorige hoofd stuk gaf al een geweldige inkijk in het hoofd en leven van Francien. Het gevoel dat je het altijd nét even anders doet dan de rest van de wereld, en dat dit vaak totaal niet begrepen of gewaardeerd wordt, is misschien herkenbaar. Veel mensen met AD(H)D hebben geprobeerd in het hokje te leven zoals ze denken dat de wereld van ze verwacht en hebben zo niet hun volledige kwaliteiten benut. Mijn ervaring is dat proberen iemand te zijn die je eigenlijk niet bent nog veel grotere problemen geeft dan zijn wie je bent en te dealen met de reuring die daar soms bij komt kijken. Ik zie in Francien iemand die dát voor elkaar heeft gekregen: jezelf zijn én succesvol zijn. Het kan samengaan, het gaat alleen niet altijd vanzelf! Maar laten we eerst teruggaan naar de basis: wat ís AD(H)D nou eigenlijk?

Dit is AD(H)D

AD(H)D staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder. Kort gezegd houdt het in dat iemand het zo druk heeft in zijn hoofd dat er weinig meer bij kan. Het hoofd is zo vol dat er daardoor bijvoorbeeld weinig ruimte over is voor (school)werk. Of iemand heeft niet altijd door wat er tegen hem of haar gezegd wordt of wat er van hem of haar verwacht wordt. Of gaat over grenzen van anderen heen omdat er geen ruimte meer is in het hoofd voor het aanvoelen en invullen van wensen en gevoelens van anderen. Het komt ook voor dat doordat iemand zo veel bezig is met het managen van alle prikkels in het hoofd, hij of zij niet meer goed doorheeft wat de rest van het lichaam doet. Met gevolgen als struikelen, dingen laten vallen en niet in de gaten hebben dat je honger hebt. Ook kan het zijn dat iemand zelf ook wat gek wordt van al die drukte in het hoofd en zich onbedoeld afreageert, en dus een nogal kort lontje heeft. Verder zijn veel mensen met AD(H)D wat je noemt ‘triggerhappy’: er hoeft maar iets te gebeuren en ze schieten in actie, snel en vaak ook ondoordacht.

ADD is een variant waarbij de H van Hyperactiviteit ontbreekt. Het verschil tussen ADHD en ADD is dat bij ADD die drukte in het hoofd vanbuiten niet zo zichtbaar is in gedrag (onhandig, druk, snel gedrag). Oftewel: iemand heeft het wel heel druk vanbinnen maar aan de buitenkant is dat niet zo te merken. In de officiële diagnostiek is ADD iets heel anders dan ADHD, maar in de praktijk merk ik dat het gedrag misschien anders is, de onmacht van zo veel gedoe en reuring vanbinnen is hetzelfde. Wel is het zo dat ADD veel minder snel wordt opgemerkt. Je komt hooguit wat dromerig en afwezig over, maar dat wordt minder storend gevonden.

Omdat we het in dit boek zowel over ADHD als over ADD of een combinatie daarvan hebben, gebruiken we voor de volledigheid de term AD(H)D.

AD(H)D: drie grote groepen symptomen

De fundamentele eigenschappen van AD(H)D zijn te clusteren in drie groepen symptomen: