Margaret Owen

Vertaald door Tine Poesen

Lieve lezer,

Oké, toegegeven: deze serie blijkt (helaas) een beetje een love it, or hate it te zijn. Sommigen vonden de magie iets te ingewikkeld, anderen moesten wennen aan de lichtelijk gedragen stijl van Margaret Owen. De fans spraken voornamelijk over de bril-jante world building (en de manier waarop de kasten hierin verweven waren) en de grote diversiteit onder de personages. En laten we wel wezen: er was níémand die de plot niet vet vond.

Persoonlijk ben ik dus echt ontzettend fan. Vanaf de eerste minuut dat ik in De genadigen begon, was ik verkocht en toen ik de laatste pagina omsloeg, kon ik niet wachten op het vervolg. Oh men, wat had ik zin om in De goddelozen te beginnen!

Het bijzondere van deze serie vind ik hoe het de auteur is gelukt om een traditioneel kastensysteem plus actueel racisme en discriminatie samen te verweven tot een bruisende fantasy. Je leest een episch avontuur (vol luddevuduh), je zit op het puntje van je stoel en op sommige momenten moet je gewoon echt even schreeuwen tegen Fie (de brutaalste, meest meedogenloze hoofdpersoon die we hebben). En als je dan dit tweede boek uit hebt, ben jij ongetwijfeld ook vastbesloten met wat activisme en een hooivork de wereld te gaan verbeteren. Want dat rechtvaardigheid bestaat, leren we tegenwoordig het beste uit boeken.

Heel veel leesplezier! Laat je ons weten wat je ervan vond?

Liefs Myrthe Spiteri

Eigenaar en uitgeefdirecteur Blossom Books

Colofon

Vertel de wereld wat je vindt van #Degoddelozen

Vind de auteur: @what_eats_owls

Vind ons: @blossombooks

NUR 285 / W072001

© 2020 Nederlandse editie: Blossom Books

© 2020 Margaret Owen

Published by arrangement with Henry Holt and Company. Henry Holt ® is a registered trademark of MacMillan Publishing Group, LLC. All rights reserved.

Vertaling: Tine Poesen

Omslagbeeld: © 2020 M.S. Corley

Omslagontwerp: Rick Deas & Mike Burroughs

Nederlandse omslagbelettering: Shiralee Kat

Opmaak binnenwerk: Studio L.E.O.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

Wil je ons iets vragen of vertellen? Dat kan! Stuur een mailtje naar info@blossombooks.nl of ga naar blossombooks.nl.

Voor iedereen die verondersteld wordt te branden, maar in plaats daarvan oprijst.

En voor mijn vrienden: hier zitten jullie ook niet in. Ik mag tegenwoordig alleen nog maar over katten schrijven.

De zon zal opkomen, zelfs uit onze as.

– motto van de Zwarte Zwanen

Laat geen wapen ongebruikt, en al helemaal niet dat van je vijand.

– Havikspreekwoord

Deel 1

Koningen en verschoppelingen

Hoofdstuk een

De duizend veroveringen

Het duurde te lang voordat Fie het meisje de keel had doorgesneden.

Aan de handeling zelf lag het niet. Sinds ze drie weken geleden de leiding over haar troep Kraaien had overgenomen, had Fie meer dan eens genade gebracht. Afgelopen maan had Tavin haar toevertrouwd dat het eigenlijk niet makkelijker hoorde te worden om te doden, maar dat het wel zo was. Sindsdien had ze al zoveel levens beëindigd dat ze niet kon ontkennen dat daar een kern van waarheid in zat.

Nee, deze keer lag het aan de zondares.

Toen Fie de quarantainehut was binnengekomen, had het meisje overeind op haar strozak gezeten, hooghartig uit haar donkere ogen kijkend en haar mond net zo recht als de ijzeren staaf waarmee de deur van buitenaf vergrendeld was. Haar linnen hemdjurk met korte mouwen was knap vervaardigd, maar erg eenvoudig voor de enige dochter van de Pauwengouverneur, en haar zwarte haar zat in een keurige, glanzende vlecht, die nog niet slap en pluizig was van het koortszweet. Op haar schoot had een boekrol gelegen. Het was bijna middag en er viel net genoeg zonlicht door de met doeken bedekte ramen om te kunnen lezen.

Fie vermoedde dat het Pauwenmeisje ongeveer van haar leeftijd was, dichter bij de zeventien dan bij de zestien. Maar op haar slapen waren fijne, donker geaderde uitslagkringen verschenen, onopvallend genoeg om te kunnen besluiten dat ze nog maar een paar uur oud waren, onheilspellend genoeg om te kunnen besluiten dat het meisje nog maar een paar uur te leven had. Een paar minuten, nu Fie er was.

Normaal gesproken waren de zondaars verward, versuft of zelfs al dood als Fie aankwam. De zondaarspest kreeg elke ziel te pakken en perste elk greintje waardigheid uit haar slachtoffers. Nooit eerder had een zondaar haar zo aangekeken, alsof Fie een wolf was die te dicht bij het weiland zwierf.

Fie had haar masker moeten ophouden. Maar ze zette het af.

Ze had het gebroken zwaard moeten trekken. Maar het hing nog altijd aan haar zij.

Ze had tegen het Pauwenmeisje moeten zeggen dat ze haar ogen dicht moest doen. In plaats daarvan knikte ze naar de boekrol en vroeg: ‘Wat ben je aan het lezen?’

Het Pauwenmeisje leunde met samengeknepen ogen naar achteren en snoof meewarig. ‘Doet er niet toe… jij kunt toch niet lezen.’ Ze gooide Fie een zakje toe waarin iets tikte. ‘Hier. Wees snel en precies.’

De zak zat vol melktanden en toen Fie er eentje uit viste zond die een luid en scherp zingende vonk door haar botten. Niemi Navali szo Sakar, verklaarde de tand, dochter van…

Fie trok haar hand met een ruk terug. De tand was van Niemi geweest, de zondares, en hij zou tot haar dood luid blijven zingen. De andere tanden zwegen, maar Fie hoorde het lied van Pauwenheksen erin doorklinken. De stervende gouverneursdochter probeerde haar om te kopen.

‘Zo werkt het niet,’ zei Fie terwijl ze het zakje aan haar riem knoopte, ‘maar laten we het een fooi noemen.’

‘Doe nou maar gewoon wat je moet doen.’

Schouderophalend sloeg Fie haar mantel opzij en in dezelfde beweging trok ze de zwaarden die aan haar heupen zaten gegespt. Eén van Tavin, de Havikjongen van wie ze afscheid had genomen: een mooi, kort zwaard van het beste staal, dat ingetogen glansde in het flauwe licht. Het andere kon je nauwelijks een zwaard noemen: een gehavende en gebroken kling met een gekartelde rand. Het zwaard van een Kraaienbaas, alleen maar goed voor genade. Dat zwaard had ze van Pa gekregen, van wie ze binnenkort ook afscheid zou moeten nemen.

Daar wilde Fie nu niet aan denken. In plaats daarvan stak ze beide zwaarden uit. ‘Kies maar.’ Het Pauwenmeisje trok wit weg en Fie schuifelde dichterbij om de zwaarden beter te kunnen laten zien… en om zelf beter te kunnen kijken. Nu ze had geoefend met lezen, smolten de letters op het perkament sneller samen tot woorden. ‘O. De duizend veroveringen. Een hoop onzin.’

Met een vernietigende blik legde het Pauwenmeisje het perkament weg. ‘Het verbaast me niks dat jij dat vindt. Van een Kraai verwacht ik niet dat ze smaak heeft.’

‘Ik ben zelf tot verovering tweehonderd of zo gekomen,’ zei Fie lijzig. ‘Van de duizend? En tot nu toe zijn de Kraaien stuk voor stuk smerige, halfgare dieven. Of monsters. Maar geleerde Sharivi denkt blijkbaar dat Pauwen nectar pissen, dus ik snap wel waarom jij het zo goed vindt.’

‘Het is de waarheid,’ siste het zondaarsmeisje. ‘Pauwen zijn geboren om te heersen. Jullie zijn een straf van het Verbond.’

Dat had Fie al eerder gehoord. Voor de meeste mensen in Sabor was het een uitgemaakte zaak. Elke andere kaste had een geboorterecht gekregen, een gave geërfd van de dode goden. Zo hadden Kraanvogels meteen door of iemand loog en konden Mussen ongemerkt wegglippen. Van sommigen werd zelfs gezegd dat ze een reïncarnatie waren van de dode goden die de kaste ooit hadden opgericht, zoals Kraanvogelheksen, die een leugenaar de waarheid konden laten spreken, of Mussenheksen, die helemaal onzichtbaar konden worden.

Maar de dode goden hadden de Kraaien geen uniek geboorterecht gegund. Hun heksen konden alleen tijdelijk het geboorterecht uit de botten van andere kasten overnemen, zolang het vorige leven erin nazinderde. Kraaien waren bovendien de enigen die niet besmet konden worden met de zondaarspest; daarom hadden zij het op zich genomen om kelen door te snijden en lijken op te halen.

Al met al begreep Fie best dat een adellijke Pauw het leven van een Kraai als straf zou zien. De meeste mensen in Sabor geloofden zelfs dat zondaars na hun dood in de Kraaienkaste werden wedergeboren om boete te doen voor de misdaden waarvoor ze ooit met de pest waren bestraft.

Maar toch…

Ze hurkte neer op de zanderige vloer en legde haar zwaarden tussen zichzelf en de Pauw in. ‘Het grappige is dat als je mij nu zou vragen wie van ons twee het Verbond op dit moment gunstig gezind is…’ Fie tikte tegen haar wang. ‘Daar zouden Sharivi en ik het volgens mij niet over eens worden.’

Fie verwachtte dat het Pauwenmeisje een venijnig weerwoord paraat zou hebben.

In plaats daarvan deed Niemi haar ogen dicht en bracht ze haar hand naar het zondaarsmerk op haar gezicht. Haar stem sloeg over. ‘Misschien… misschien heb je wel gelijk.’

Een koud zweempje schuldgevoel nestelde zich in Fies buik. Aye, ze verafschuwde dit zachte, schone meisje en niet alleen omdat het meisje haar verafschuwde. Slechts een van hen zou de hut levend verlaten.

Pa zou zeggen dat ze niet zo moest treuzelen.

Wretch zou zeggen dat ze niet zo met haar eten moest spelen.

Maar Fie vroeg: ‘Weet je waarom het Verbond jou heeft gekozen?’

De Pauw perste haar lippen op elkaar. Met een trillende vinger wees ze naar het Havikzwaard. ‘Ik kies dat zwaard.’

‘Rijkelui kiezen altijd het mooie exemplaar,’ zei Fie bedachtzaam. ‘Maar je hebt nog geen antwoord gegeven op mijn vraag.’

‘Doe het nou maar gewoon,’ bitste het meisje.

Fie pakte de boekrol van De duizend veroveringen en begon hem op te rollen. ‘Wanneer waren er voor het laatst Kraaien op het grondgebied van gouverneur Sakar? Zo’n vijf jaar geleden, toch?’ Het perkament knisperde opvallend strijdlustig. ‘Ik heb gehoord dat de laatste troep hier nooit is weggekomen. De meerderheid niet, in ieder geval.’

Het Pauwenmeisje zei niets.

‘Eén jongen wist te ontsnappen. Een van de Kraaienbazen heeft hem gevonden en naar mijn pa gebracht. Die jongen heette Hangdog.’

Heette. Twee manen geleden had hij besloten dat hij geen Kraai meer wilde zijn. Twee manen geleden had hij op de trap van een Pauwenhuis zijn laatste adem uitgeblazen.

Toen Fie oud genoeg was, had Pa haar verteld wat er met Hangdogs eerste troep was gebeurd. Zelf had Hangdog er maar één keer iets over gezegd.

‘Hij heeft me verteld dat er een rijk meisje naar hun kamp was gekomen. Ze lieten haar naar de brandstapel kijken, ze lieten haar een masker opzetten, ze lieten haar het zwaard van de baas zien, want tegen een Pauw zeg je geen nee, al is het nog zo’n kleintje… en de volgende nacht leidde het meisje de Heren van de Oleander naar hun kamp.’

Het Pauwenmeisje balde haar handen tot vuisten in haar smetteloze linnen jurk. Op haar onderarm was een nieuw zondaarsmerk verschenen.

De meeste mensen in Sabor geloofden graag dat Kraaien volgens het Verbond gestraft hoorden te worden. Voor zover Fie wist, had het Verbond er niets mee te maken. Ze hadden zichzelf de rol van beul aangemeten.

Niemi Navali szo Sakar keek Fie aan met ogen die glansden van woede. ‘Ik zou het zo weer doen.’

Fie schonk haar een vreugdeloze grijns en stopte De duizend veroveringen achter haar riem. ‘Dat is dan vast de reden dat het Verbond je heeft geroepen. Ga maar liggen.’ Het meisje verroerde zich niet. Fie hief het Havikzwaard nadrukkelijk op. ‘Ik kan niet tegelijkertijd jou en het zwaard stilhouden.’

Het Pauwenmeisje ging liggen.

Er parelde zweet op haar voorhoofd. ‘Doet het pijn?’

Fie had intussen duizenden levens gezien en geesten schoten als vissen door haar hoofd zodra ze het geboorterecht uit hun oude botten opriep. Ze had het leven van koningen en verschoppelingen gezien, geliefden en vijanden, veroveraars en dieven. Sommigen waren gewelddadig aan hun einde gekomen, anderen vredig. Sommigen waren door Pa gedood, de keel genadig afgesneden om ze te behoeden voor de kwelling van de zondaarspest. Die levens en levenseindes zag ze vaker dan andere.

‘Nee,’ loog Fie en ze legde het lemmet tegen de keel van het zondaarsmeisje.

Het schone staal trilde bij elke hartslag die in de hals van het meisje bonsde, steeds harder van woede, steeds sneller van angst.

Het Pauwenmeisje haalde beverig adem en ving Fies blik. ‘Vannacht zullen de Heren van de Oleander ook jou achternakomen.’

Het was bedoeld als een belofte. Een dreigement. Een herinnering, zelfs nu, aan welke kasten het Verbond verkoos.

En daar was ze de fout in gegaan.

Fie schonk haar nog een lachje, net zo koel en welwillend als het staal tegen de keel van het meisje. ‘Geen probleem.’

De waarheid was: het werd niet makkelijker om zondaars genade te brengen.

Maar bij sommige zondaars was het makkelijker dan bij anderen.

In de afgelopen drie weken had Fie een handigheidje opgedaan om over viatik te onderhandelen.

Toen Pa de kelen nog doorsneed, deed hij na afloop altijd zijn best om in ieder geval zijn handen af te spoelen. Het bloed joeg de nabestaanden de stuipen op het lijf, had hij uitgelegd, en soms betaalden ze de Kraaien dan meer om sneller van hen verlost te zijn, maar meestal hielden de rouwenden de hand dan juist op de knip.

Fie nam die moeite niet. Als de afgevaardigde van de familie hun viatik kwam brengen, stroopte ze juist langzaam en met veel vertoon de bloederige vodden weg die om haar handen en onderarmen gebonden zaten. Niemand wilde munten tellen in een handpalm die nog rood en glibberig was van de genade.

En dat was precies de bedoeling.

De Sakars hadden een Mus gestuurd om Fie te betalen. Ze droeg een eenvoudig huisbediendegewaad van fijn garen en haar roodomrande ogen verraadden dat ze een goede band met het dode meisje had gehad. Een kindermeisje dus. In haar ene hand had ze een volle beurs met naka als viatik. De andere hand gleed over de klinkende munten en koos er met tegenzin een schamel aantal uit.

Uit jarenlange ervaring wist Fie dat iedereen altijd op de viatik probeerde te beknibbelen.

Soms omdat ze dachten dat Kraaien niet konden tellen en het niet in de gaten zouden hebben als ze bedrogen werden. Soms omdat ze wilden dat de Kraaien wísten dat ze bedrogen werden en om hen eraan te herinneren dat het nog altijd gevaarlijk was om een eerlijk loon te eisen. Fie vermoedde dat deze Mussenvrouw dezelfde orders had gekregen als de talloze andere bedienden die ze had ontmoet. Elke keer weer kregen die een goedgevulde beurs in hun handen gestopt, waaruit ze de Kraaien zo weinig mogelijk moesten geven.

In de afgelopen weken had Fie dus geleerd daar geen genoegen mee te nemen.

Het Mussenkindermeisje deinsde met tranen in haar ogen terug toen ze het bloed op Fies armen zag. Fie schudde haar hoofd om het zweet uit haar haar te krijgen. Ze waren het grootste deel van de Kraaienmaan zo veel mogelijk in het noorden gebleven, maar zelfs in deze streek was de zomerse vochtigheid doorgedrongen. ‘Geen zorgen. Je kunt de viatik aan mijn maatje Khoda geven.’

Fie zag dat het kindermeisje haar hersens pijnigde. Tegen de tijd dat ze had uitgevogeld dat Khoda geen Kraaiennaam was, was het al te laat. Voor haar verscheen een koele, lange Havik met een speer losjes over zijn schouder en een uitgestoken hand.

De kunst, had Fie geleerd, was om ze de viatik te laten overhandigen aan iemand die ze niet durfden te bedriegen.

Fies aandacht werd getrokken door wapperende zijde bij een veranda verderop. Daar stonden twee Pauwen, nog in nachtgewaad, die zich met strakke gezichten aan elkaar vastklampten. Vragend keek de Mussenbediende om naar de gouverneur en haar man, en achter Fie kraakte de deur van de quarantainehut.

Gisteravond hadden ze nog een dochter gehad.

Nu tilden Madcap en Wretch haar stoffelijk overschot gewikkeld in bebloed linnen op de Kraaienkar.

Gouverneur Sakar knikte stijfjes en begroef haar gezicht vervolgens in haar uitwaaierende zijden mouwen.

Het kindermeisje slikte. De nakabeurs klingelde als een klok toen ze hem in Khoda’s hand liet vallen.

Fie ving een gesmoorde snuif van Madcap op, die overging in een kuchje. Nog geen drie manen geleden zou zo’n beloning ondenkbaar zijn geweest, een last zelfs – weer iets waarvoor de Heren van de Oleander ze achterna zouden komen. Maar nu…

Khoda was een van de vijf Haviken die vrijwillig hadden aangeboden om Fie en haar troep van pestbaken naar pestbaken te begeleiden. En sinds ze een Havikescorte hadden, gebeurde er iets wonderbaarlijks. Niet alleen gaven de mensen hun nu een eerlijke viatik, maar voor het eerst hoefden ze die ook niet af te staan. Hun kamp werd niet geplunderd door Oleanders, ze werden niet afgeperst door Havikwachters. In elk heiligdom hadden ze gulle donaties achtergelaten, en nog hadden ze meer dan genoeg om het tot de volgende viatik uit te zingen.

En nu hadden ze een beurs gekregen die zo ongeveer even groot was als Fies hoofd. Ze hadden niet eens een gelddans hoeven op te voeren.

‘Dat is genoeg,’ zei Fie, waarna ze haar lippen nat maakte en de marsorder floot.

‘Wacht!’ De Mus wees naar de rol achter Fies riem. ‘Dat is… dat was haar favoriete boekrol.’

De duizend veroveringen. Waarin praalkasten mooi en wijs waren, jachtkasten dapper en oprecht, en Feniksen praktisch goden.

Waarin Kraaien alleen als dieven, dwazen en monsters werden voorgesteld.

‘We zullen hem samen met haar verbranden,’ zei Fie. Het kindermeisje liet haar schouders opgelucht zakken. Fie mompelde erachteraan: ‘Iedereen blij.’

De Mussenvrouw keek verbaasd. ‘Wa…’

Fie begon de marsorder weer te fluiten en beende de weg op voordat de vrouw nog een woord kon zeggen.

Achter Fie klonk een vertrouwd gerinkel, wat betekende dat korporaal Lakima haar zoals altijd op de voet volgde. Het bonzen van haar Haviklaarzen klonk afgemeten, alsof ze de gulzige weg op rantsoen had gesteld. In het begin had Fie het akelig gevonden, het krakende leer, de schaduw naast de hare. Het was bijna net zo verwarrend als het feit dat korporaal Lakima haar om bevelen vroeg.

Maar intussen was Fie het allebei gewend, min of meer. Als een vreemde begrafenisstoet ratelden ze over de stoffige weg: de taaie meisjesbaas met een snavelmasker, de schaduw van een Havik dreigend achter haar, de negen Kraaien die hun dode zondares op de kar voorttrokken en de drie Haviken in de achterhoede. Pa en de overige twee Haviken hadden ze bij hun tweede kar op de platweg achtergelaten.

Nog niet zo lang geleden had zo’n tweede kar een onvoorstelbare luxe geleken. Ze hadden nog nooit genoeg gehad om een tweede kar te kunnen kopen, nooit genoeg handen of dieren om er een te trekken. Maar nu ze Haviken moesten voeden en meer dan genoeg viatik hadden, lag dat anders. Nu hadden ze een kar voor hun voorraden en een uitsluitend voor zondaars.

‘Was er een probleem met het meisje?’ De stem van korporaal Lakima knarste als het grind onder hun voeten.

Fie schudde haar hoofd. ‘Gewoon een grote mond. Daar zal ze niemand meer mee lastigvallen.’ Ze plukte aan de zweterige riempjes van haar masker, waar ze de zenuwen van kreeg. Ze zouden hun masker pas afzetten als het Pauwenlandhuis uit het zicht was. ‘Ze zei dat de Oleanders vannacht zullen komen.’

Van alle Haviken die Fie al had ontmoet, liet korporaal Lakima zich nog het minst vermurwen. Ze was tien jaar ouder en anderhalve kop groter dan Fie en stond niet alleen op decorum, nee – ze had haar beide voeten er stevig in geplant en leek iedereen zwijgend uit te dagen haar te laten wankelen. Theatraal doen lag niet in haar aard. Dus toen Fie een geïrriteerde zucht hoorde voordat de korporaal ‘Begrepen, baas’ antwoordde, dacht ze in eerste instantie dat het geluid van de kar kwam. Ze zou minder opkijken van een morrend dood Pauwenmeisje dan van een morrende korporaal Lakima.

‘Zuchtte je nou?’ vroeg Fie ongelovig.

Lakima schraapte haar keel. ‘Zei ze wanneer ze precies zullen komen?’

‘Nee, alleen vannacht. Misschien had ik door moeten vragen voordat ik haar de keel afsneed. Je zuchtte echt.’

‘Die laaglanders hebben niets beters te doen.’

Fie keek achterom. Lakima’s gezicht was uitdrukkingsloos, haar blik bleef op de weg voor hen gericht, maar een rimpel tussen haar wenkbrauwen verraadde haar ergernis. Voor haar en haar Haviken betekenden Oleanders dat ze vannacht geen oog dicht zouden doen.

Drie manen geleden, voordat ze prins Jasimir naar de andere kant van Sabor hadden gesmokkeld, betekenden Oleanders zoveel als het onheil te verslaan in een potje dobbelen met schelpen. Als iemand Pa had bedreigd met de gemaskerde ruiters, moesten ze de hele nacht doorrijden en mochten ze de zondaar pas verbranden als de dageraad het nachtdeken van de wegen had getrokken.

Maar nu was Fie baas. Fie had Haviken. En Pa…

Een week geleden had hij haar gevraagd in noordwestelijke richting naar de Kaakbeengolf te trekken, en toen wist ze dat zijn tijd gekomen was.

Dat was een tegenslag die zelfs Fies Haviken niet konden verhelpen.

Ze zei tegen Lakima: ‘Wie weet komen ze vroeg en is het nog voor het avondeten achter de rug.’

Korporaal Lakima stak haar speer als begroeting in de lucht. Het duurde een tel voordat Fie doorhad dat die niet voor haar bedoeld was, maar voor de Haviken die boven hen in de seinpost van het landgoed stonden. De gehelmde hoofden deinsden achteruit op het smalle platform van de toren zodra Fie hun kant op keek. Er hing nog een pluimpje zwarte rook van het pestbaken dat ze hadden aangestoken om de Kraaien te roepen. De Haviksoldaten konden zich waarschijnlijk niet indenken waarom iemand van hun soort Kraaien wilde begeleiden. Fie grijnsde onwillekeurig. Ze had haar Haviken eerlijk gewonnen van meester-generaal Draga, en belangrijker nog, ze had het voor elkaar gekregen dat elke troep Kraaien een Havikescorte zou krijgen zodra prins Jasimir koning werd. Binnenkort zouden deze soldaten zelf ook Kraaien begeleiden.

Er deden al langer geruchten de ronde over kroonprins Jasimir, die net als zijn legendarische voorouder Ambra de zondaarspest had overleefd, en verhalen over de opzichtige legerstoet waarmee Jasimir door meester-generaal Draga terug naar de hoofdstad Dumosa werd gebracht. Er werd met geen woord over koningin Rhusana gerept, maar Jasimir was er altijd van overtuigd geweest dat ze eerst koning Surimir zou moeten uitschakelen voordat ze de troon kon overnemen, en voorlopig leek het erop dat de koning nog leefde.

Nu de kroonprins – op wie Rhusana al meerdere aanslagen had beraamd – persoonlijk terug naar huis werd begeleid door de bevelhebber van Surimirs legers, zou de koningin zich nog wel even gedeisd houden, vermoedde Fie.

‘Waarom heb je die boekrol meegenomen?’ vroeg korporaal Lakima.

Daar had Fie een heleboel redenen voor: omdat ze zich daardoor minder schuldig voelde dat ze een meisje van haar leeftijd de keel had afgesneden. Omdat die boekrol de adel voorhield dat zij altijd nobel waren en Fie dat ze altijd een monster zou zijn. Omdat niemand in dat weelderige Pauwenlandhuis achter hen wist dat de monsters in de verhalen en liederen die door Kraaien werden doorverteld meestal zijden gewaden droegen.

‘Ze zouden hem toch hebben verbrand,’ zei Fie in plaats daarvan. ‘Nu kan ik tenminste toekijken.’

Lakima kuchte weer. ‘Ah. Dan gaat het vast om De duizend veroveringen.’

Zodra het ruwpad tussen de bomen verdween, deed Fie haar masker af, maar ze hield haar blik neergeslagen en keek alleen af en toe achterom om zeker te weten dat ze niet werden gevolgd door een nabestaande die uit was op wraak. De open plek waar Hangdogs familie was gedood was na vijf jaar weer helemaal overwoekerd door het bos, maar Fie – die net als alle Kraaien al op jonge leeftijd had leren herkennen waar je een kamp kon opslaan – had geen zin om de nacht op deze mistroostige plek door te brengen.

Ze had hoe dan ook niet veel zin om aan Hangdog te denken.

Hij had hen verraden omdat hij bang was, dat snapte ze wel. Bang voor wat hem als Kraaienbaas te wachten stond, bang dat hij op dezelfde gruwelijke manier aan zijn einde zou komen als zijn familie. Dat kon ze hem niet kwalijk nemen.

Maar dat hij verraad als zijn enige uitweg had gezien, kon ze hem wel kwalijk nemen.

Fie voelde de platweg nog voordat ze hem zag. De lucht werd warmer en stoffiger, het ruwpad minder hobbelig, en helder zonlicht brak vaker door het groene bladerdak boven hen. Uiteindelijk kwamen ze uit op de brede, vlakke weg. Aan de overkant stonden Pa en hun twee overige Haviken bij de voorraadkar in de schaduw van een met klimop begroeide spar.

Fie voelde een bekend steekje in haar hart toen ze Pa zag, zoals wel vaker gebeurde sinds hij haar had gevraagd om naar de Kaakbeengolf te gaan. Toen herkende ze de blik in zijn ogen en groeide het gevoel uit tot bezorgdheid.

Zo keek hij zelden. Fie herinnerde zich wanneer ze die blik voor het laatst had gezien, onvermijdelijk en overduidelijk: toen Pa haar het zwaard, de tanden en de prins had overhandigd en haar met de lordlings naar de brug in Cheparok had gestuurd.

Die blik zei dat er iets goed mis was, iets waar ze misschien niet meer aan konden ontsnappen.

‘Wat is er?’ riep Fie terwijl ze over de weg beende, maar toen ze een stap in de zon zette, zag ze het al.

Links van haar hing een zwarte rookpluim aan de horizon, een halve leuga verderop. Rechts van haar ontwikkelde zich ook een zwarte sliert. En daarachter stegen nog meer zwarte wolken op, totdat de kringelende strepen in de middaglucht een gigantische kam leken te vormen.

Zoveel zwarte bakens had Fie nog maar twee keer gezien, maar ze wist heel goed wat het betekende.

Zelfs nu het leger van prins Jasimir bijna voor de poorten van het paleis stond, had Rhusana haar plan doorgezet.

De koning was dood.

Hoofdstuk twee

Gestolen

‘Welkom op onze wegen, nicht.’

Fie gooide een hand vol zout op de brandstapel, nam wat afstand van de vlammen die aan de lijkwade van het dode Pauwenmeisje likten en richtte een schietgebedje tot de Botteneter, de dode Kraaiengodin die de pestdoden opeiste. De meeste mensen in Sabor geloofden dat de zondares in een volgend leven als Kraai herboren zou worden om boete te doen voor de zonde waarom het Verbond haar zo vroeg uit dit leven had weggerukt, wat het ook was. Fie wist niet zeker of dat waar was, maar als het zo was, hoopte ze uit de grond van haar hart dat het meisje ervan zou leren en een minder hatelijke feeks zou zijn.

‘Dat klonk niet alsof je het meende,’ zei Pa naast haar.

De duizend veroveringen krulde op in Fies hand. Ze had zich met zeepschelpen en zout gewassen, maar in de gloed van de vlammen staken haar vingers nog steeds rood af tegen het bleke, verkreukelde perkament. ‘Ik meen het ook niet.’

‘Ze zal nog heel klein zijn wanneer ze als Kraai bij ons komt,’ zei Pa.

‘Ze kan maar beter een andere troep opzoeken.’

‘Fie.’ Pa legde een hand op haar schouder. ‘Het verandert niets.’

Hij had het niet over het meisje op de brandstapel.

‘Dat de koning sterft op de laatste dag van de Kraaienmaan? Daar zullen ze ons de schuld van geven, Pa.’

Pa ging met een hand door zijn baard. ‘Het is twee manen geleden dat we daar waren. Mensen die ons de schuld willen geven, zijn gewoon weer op zoek naar een reden om de Kraaien zwart te maken. Waarschijnlijk heulen ze al met de Oleanders.’

‘Maar het klopt ook niet.’ Fie schudde haar hoofd. ‘De zonnewende is pas over twee weken en dan wordt er een echte Feniks gekroond. Dan is Jas allang bij het koninklijk paleis om de troon op te eisen, mét zijn leger. En nu gelooft het halve land ook nog dat hij de reïncarnatie van Ambra is, hierheen gezonden om ons een beter tijdperk in te leiden… en sinds wanneer lokken Rhusana’s mensen een gevecht uit als ze toch geen kans maken?’

De gloed van het vuur viel op het bobbelige litteken waar Pa’s pink ooit had gezeten. Die was hij in precies zo’n kansloos gevecht kwijtgeraakt. ‘Aye,’ zei hij. ‘Ik snap ook niet wat de koningin van plan is. Maar wat moet jij doen in zo’n geval?’

‘Wat?’

‘Je bent een Kraaienbaas, leuga’s en leuga’s verwijderd van Dumosa. Wat moet jij op dit moment doen?’

Fie klemde de rol in haar handen. Ze kende het antwoord maar al te goed, maar vanavond knelden de woorden als ketenen. ‘Voor mijn mensen zorgen.’

Pa gaf een kneepje in haar schouder. ‘Laat de vorsten maar dobbelen met hun fortuinbotjes. Deze keer hebben we niets met hun spelletjes te maken, en hoe de botjes terechtkomen verandert niets aan het feit dat wij baas zijn. Jij moet voor je mensen zorgen. En ik moet een tempel bewaken.’

Fie kromp in elkaar. Het liefst van al wilde ze zo snel mogelijk naar het zuiden rennen, helemaal tot in Dumosa, om daar zoveel van haar tandenvoorraad te verbranden als nodig was om Rhusana naar het volgende leven te sturen, Jas op zijn troon te installeren en samen met Tavin terug te keren naar haar wegen. En als ze dat deed, zou Pa bovendien veel langer bij haar kunnen blijven.

Maar Pa had gelijk. Kraaien hadden behoefte aan zo veel mogelijk veilige heiligdommen, en één baas was meer dan genoeg voor een troep. In de Kaakbeengolf stond de wachttoren van de dode god Kleine Getuige. De bewaarder van die toren waakte over alle tempels voor dode Kraaiengoden en wist welke er leegstonden.

Als het leven op de wegen te zwaar werd voor oude Kraaien, trokken ze zich tot het einde van hun dagen terug in een heiligdom, op het graf van een van hun dode goden. Zo dicht bij een dode god kon elke Kraai de verzameling tanden van de tempel brandend houden, zodat hij verborgen bleef voor de andere kasten. Maar met een heks van Pa’s kaliber zou een heiligdom vrijwel onoverwinnelijk zijn. Hij kreeg er hoogstwaarschijnlijk een toegewezen dat ze broodnodig hadden.

Fie zou hem daar zelf afzetten en dan voorgoed afscheid nemen.

En zo te horen zou ze dat doen terwijl Rhusana zeker scheen van haar overwinning. Rhusana, die de Heren van de Oleander had beloofd dat ze, als zij eenmaal op de troon zat, naar believen op Kraaien konden jagen. Rhusana, die er met die belofte alleen al voor had gezorgd dat Fie de afgelopen drie manen meer Oleanders op haar dak had gekregen dan de afgelopen jaren bij elkaar. Zelfs nadat ze de prins veilig had afgeleverd.

‘Wat als het erger wordt?’ fluisterde ze. ‘Wat als ik ze in mijn eentje niet kan beschermen?’

‘Je hebt zes Haviken, Fie,’ zei Pa nadrukkelijk. ‘Twee zwaarden. Duizenden Fenikstanden om je een uitweg te branden. Als dat niet volstaat, kan geen enkele sterveling dit gevecht winnen.’

Dat vond ze misschien nog wel het ergste, bedacht Fie. Sinds mensenheugenis had geen enkele Kraaientroep zoveel bescherming gekregen, en toch had ze het gevoel dat haar Kraaien niet veilig waren. Er dreigde een storm aan de horizon. Het enige wat ze kon doen was proberen hun eromheen te leiden.

Twee manen geleden had ze voor twee lege brandstapels gestaan, met Hangdog aan haar zij, nadat ze net een eed met de kroonprins hadden bezegeld. Jasimir had haar proberen uit te leggen dat de Kraaienkaste alleen kon overleven als ze hem zouden redden, terwijl Hangdog ervan overtuigd was dat het hoe dan ook hopeloos was.

Hier stond ze weer bij de zoveelste brandstapel, maar deze keer zonder Hangdog. De bakens hadden haar verteld dat de laatste man die nog tussen de troon en de koningin van de Oleanders stond dood was.

De geur van brandend vlees waaide van de brandstapel. Fie deed nog een stap naar achteren, haar mond vertrok. Ze schrok op van een waarschuwend gejank. Ze keek achterom en zag dat Barf, de grijze cyperse kat die ze uit het koninklijk paleis had meegenomen, achter haar languit op de grond lag.

Als de kat al iets van het onheilspellende nieuws over dode koningen en sombere wegen begreep, dan liet ze dat niet merken. In plaats daarvan piepte ze en rolde op haar rug, met haar pootjes keurig onder haar kin gevouwen.

Dat trucje kende Fie, en ze trapte er niet in. Maar Pa knielde neer om over Barfs witte buikje te aaien. De kat haalde meteen uit naar zijn arm en klauwde zich vast. Met een ruk trok hij zijn hand terug, terwijl Wretch achter hen in lachen uitbarstte.

‘Dat je dat nu nog niet weet, Cur,’ riep Wretch. Fie kon er maar niet aan wennen om Pa’s naam te horen, nu alleen zij met ‘baas’ werd aangesproken door haar troep. ‘Dat dier laat haar buik alleen zien om je in de val te lokken.’

‘Dat wist ik best,’ gromde Pa. ‘Maar ik hoopte dat het deze keer anders zou zijn.’

Er klonk geritsel toen Fie De duizend veroveringen steviger omklemde. Het perkament plakte van het zweet. Ze smeet het op de brandstapel, precies zoals ze had beloofd.

Het dampte en vatte vrijwel direct vlam. Fie wist wel dat boekrollen veel waard waren, dat Uilenklerken veel tijd en moeite hadden geïnvesteerd in het kopiëren van een werk als De duizend veroveringen, en dat elk exemplaar gekoesterd en beschermd diende te worden. Geleerde Sharivi had in een totaal overbodig voorwoord beweerd dat de verhalen die hij erin had neergeschreven de zuivere waarheid bevatten. Dat ze over de geschiedenis van Sabor vertelden, de macht van de heersers, de verdorvenheid van de verraders, de grondbeginselen van de natie.

Fie was er na de fragmenten die ze zelf had gelezen heilig van overtuigd dat Sharivi alleen de grondbeginselen van een koeienvlaai had beschreven. Maar uiteindelijk had hij haar toch een sprankeltje vreugde geschonken, nu ze kon toekijken hoe razendsnel De duizend veroveringen in vlammen opging.

De Oleanders kwamen die nacht toch.

Het ging zoals het de afgelopen weken altijd was gegaan: eerst sloeg Barf alarm. Nadat ze haar bijna levend hadden verbrand, had de kat het niet zo op de Heren van de Oleander begrepen, en sindsdien mauwde ze luid en maakte haar staart dik als ze een groepje van tien of meer ruiters over de weg hoorde galopperen. Nog beter was dat ze het geroffel ruim een minuut eerder hoorde dan Fie.

Eerst begon de kat te krijsen, daarna klonk het hoefgetrappel op de donkere weg, waarop de Kraaien rond het kampvuur iets dichter naar elkaar toe schoven zonder aanstalten te maken om te vluchten. De drie Haviken op wacht namen hun positie in tussen het kamp en de weg, terwijl de drie die aan het rusten waren rechtop gingen zitten met hun speer binnen handbereik.

Wat er daarna gebeurde varieerde. Eén keer had de stomverbaasde groep Oleanders aangeboden om de Haviken te helpen de Kraaien te arresteren. Een andere keer hadden ze geprobeerd om tegen Lakima in te gaan en haar bedreigd tot één ruiter uiteindelijk zelfs naar de korporaal had uitgehaald. De tanden die Lakima uit zijn mond had gemept, had Fie met veel plezier verzameld.

Vanavond vertraagden de Oleanders toen ze het kamp naderden, ze waren zichtbaar stomverbaasd om speren te zien. Hun leider nam de situatie op van achter een masker van ruwe lappen en besloot blijkbaar dat ze elders op zoek moesten naar vermaak.

Zo’n twintig ruiters draafden in een ongemakkelijke, rusteloze parade voorbij, terwijl ze onder elkaar smoesden en de wachters aanstaarden.

Vroeger vond Fie hun ongeverfde mantels en witbepoederde gezicht angstaanjagend. Nu had ze vuur. Nu had ze zwaarden. Nu had ze Haviken. In haar ogen leken de voorbijrijdende Heren van de Oleander op kinderen die een verkleedpartijtje hielden, volslagen belachelijk.

Ze had altijd geweten dat dit type mensen alleen een gevecht uitlokten als ze zeker waren van hun overwinning. Ze had alleen nooit geweten hoe het voelde als ze er met de staart tussen de benen vandoor gingen.

‘Zouden ze verdwaald zijn?’ gekscheerde Khoda, leunend op zijn speer. ‘Zal ik hen de weg even wijzen?’

‘Naar de dichtstbijzijnde klif, bijvoorbeeld,’ mompelde Fie, en ze ging weer slapen.

Anderhalve dag later kwamen ze bij de Kaakbeengolf.

Er werd gezegd dat op een heldere dag het eilandje net voorbij Rhunadei, in de meest noordwestelijke punt van Sabor, te zien was. Maar zelfs in de zomer kwamen heldere dagen zelden voor, en toen ze de top bereikten van de heuvel die uitkeek over de stad Domarem, schemerde de middagzon als een gloeiende munt slechts mondjesmaat door het wolkendek. Over de kust lag een deken van dichte mist, zover het oog reikte… en dat was niet verder dan de rand van het water, de rest van de baai werd verzwolgen. Alleen de schaduwen van afbrokkelende torenspitsen die uit de golven staken waren te zien.

De legende ging dat er lang geleden, voordat de wateren de naam Kaakbeengolf kregen, een ambitieuze gouverneur in deze streek woonde die de baai voor handel wilde openstellen. Meeuwen, die dankzij hun geboorterecht de wind konden lezen, wisten in zeilbootjes door de mist en tussen de zandbanken te navigeren. En ook smokkelaars, met hun eeuwenoude kennis van de doolhof van rotsen, wisten er als karpers tussen de tanden van een haai langs te glippen.

Maar alleen een Meeuwenheks kon de wind bevelen om een zwaar handelsschip er veilig doorheen te loodsen. Omdat er in Sabor minder dan honderd Meeuwenheksen woonden, was zo’n veilige overtocht erg duur, een prijs die handelaars weigerden te betalen om hun waar te mogen leveren in een achterlijk vissersdorp, waar de helft van de inwoners het schip kon komen plunderen zodra de nacht viel.

De gouverneur wilde Domarem omvormen tot de parel van Sabor, het handelscentrum in het noorden, zoals Cheparok dat was in het zuiden. Hij geloofde ook dat hij dat voor elkaar kon krijgen zonder de Meeuwen te betalen. In plaats daarvan liet hij boven op de zandbanken tientallen uitkijktorens bouwen met een waarschuwingsvuur voor de kapiteins.

Hij maakte echter één cruciale fout. ’s Nachts werkten de vuurbakens prima en schenen ze door de dichte mist om de veilige koers aan te geven.

Maar overdag waren ze waardeloos.

En omdat de gouverneur de Meeuwen had beledigd hoefden de heksen zijn munten niet meer. Zijn handelscentrum kwam er nooit, de torens verweerden tot aangevreten hoektanden en de droom van de gouverneur stierf een stille dood. Alleen de spottende bijnaam ‘Kaakbeengolf’ bleef voortbestaan. Althans volgens de legende.

Fie vermoedde dat er in Domarem te veel kliffen waren om überhaupt een echte handelshaven te kunnen bouwen, maar ze wist dat een Pauw die overtuigd was van zijn eigen genialiteit zich daardoor niet liet ontmoedigen. De halve stad leek uit de steile rotswanden gehouwen, en de andere helft leek van de kliffen te zijn gegleden en op een kluitje dichter bij de kustlijn te zijn beland. Aan de kades wemelde het van de jollen, sloepen en zeilen in vrolijk helderblauw, de lievelingskleur van de Meeuwen.

De zeilen van zuidelijke Meeuwen verbleekten meestal door zon en zeewater, maar de mosselen waaruit ze het pigment voor de verf haalden groeiden hier zo talrijk dat het zilverzand vol indigokleurige strepen zat van de platgetrapte schelpen.

Toen ze bijna bij de poorten waren vroeg korporaal Lakima tactvol: ‘Gaan we met jullie mee naar binnen?’

De afgelopen weken hadden ze dit dansje geperfectioneerd, al had het even geduurd. Het hele punt van veilige heiligdommen was dat het geheime plekken waren waar alleen Kraaien konden onderduiken. Dat je een prins en zijn lijfwacht in twee of drie heiligdommen binnensmokkelde, zoals Fie had gedaan, was tot daaraan toe. Maar zes Haviksoldaten recht naar elke Kraaientempel brengen die ze tegenkwamen was iets anders.

Maar Lakima had de opdracht gekregen om de troep te beschermen, en als de Kraaien onbewaakt in geheime steegjes en verborgen ravijnen wilden verdwijnen was Lakima altijd enigszins… opstandig. Ze was bereid geweest om de zwaardlessen die Tavin Fie had gegeven te hervatten, maar geloofde niet dat je met anderhalf zwaard een troep kon beschermen.

Op een nacht werden ze weer overvallen door enkele van Rhusana’s huidghasts, gruwelijke, lege marionetten gemaakt van de huid van lijken. De Haviken doorboorden de huiden met hun zwaard, maar die bleven kronkelen tot Fie met een Fenikstand aan haar snoer het geboorterecht van het vuur had opgeroepen en de ghasts in een oogwenk had verbrand.

Sindsdien mocht Fie van Lakima de troep beschermen als ze ergens heen gingen waar Haviken niet binnen mochten.

Maar Fie was nog nooit in de wachttoren van Kleine Getuige geweest. Alleen Pa en Wretch waren er al geweest. Ze keek naar hen.

Pa schudde zijn hoofd en wees naar een tweesprong in de weg verderop. Een smallere landweg slingerde naar boven in de richting van de kliffen. ‘Wij gaan een wandelingetje maken.’

‘Het zal makkelijker zijn zonder de kar,’ zei Fie. ‘Pa, Varlet en Bawd, wij gaan naar de tempel. De rest blijft hier om de wagen te bewaken. Wretch, jij hebt de leiding.’

‘Pelen, Khoda en ik kunnen bij de commandopost in het dorp de voorraad gaan aanvullen.’ Korporaal Lakima keek Fie veelbetekenend aan. ‘Ik zal je laten weten wat er wordt gezegd.’

Ze bedoelde of er nieuws was over de dood van de koning. Er was hun nog niets ter ore gekomen over de officiële toedracht en dat vonden Fie en Lakima allebei verontrustend.

‘Goed. We zien elkaar voor zonsondergang hier bij de splitsing.’ Fie viste twee ransels uit de voorraadkar. Die had ze vanmorgen gemaakt en volgepropt met reservepotten, gedroogd varkensvlees en andere spullen die ze konden missen. Ze konden niet met lege handen bij het graf van Kleine Getuige aankomen, dat zou onbeleefd zijn. Fie gaf een ransel aan Pa en zwaaide de andere over haar schouder. Ze gebaarde naar de weg. ‘Pa, na jou.’

‘Een heerlijke dag voor een wandelingetje,’ zei Bawd opgewekt en ze stak haar arm door die van Varlet. Die begon net zo breed te grijnzen als zijn tweelingzus. De twee hadden er hun volledige twintig-en-nog-wat-jarige bestaan alles aan gedaan om zo goed op elkaar te lijken dat bijna niemand hen uit elkaar wist te houden – ze hadden hetzelfde kapsel, praatten hetzelfde en droegen zelfs zo veel mogelijk dezelfde kleren. Tot nu toe hadden ze Lakima al drie keer voor de gek weten te houden en de andere Haviken maar liefst zeven keer.

Varlet draaide een krul om een vinger. ‘Ik moet zeggen dat ik gevleid ben dat je ons hebt gekozen, baas. Ik vind het zelfs erg optimistisch.’

‘Nou, jullie leven nog, ondanks jullie pogingen om het te verpesten,’ zei Fie. Het was geen geheim waarom ze wilde dat er iemand meekwam: de wachttoren van Kleine Getuige was een van de drie belangrijkste tempels voor dode Kraaiengoden, en ze mochten dus zeker niet vergeten waar de ingang was. In elke troep moest er altijd minstens één persoon weten hoe ze het heiligdom konden terugvinden. ‘Als iemand de weg een tijdje kan onthouden, dan zijn jullie het wel, dacht ik.’

‘Varlet zal ongetwijfeld het tegendeel bewijzen,’ zei Bawd droog. ‘Cur, waar denk je dat de bewaarder je heen zal sturen?’

Pa krabde zich op zijn kale kruin. Fie besefte nu pas dat hij nerveus was. ‘Heksen worden naar hun eigen tempel gestuurd, dat heeft mijn vroegere baas me tenminste verteld. We zullen zien.’

Bij die woorden liep er een rilling over Fies rug. Pa geloofde, net als vele anderen, dat de duizend goden na hun dood werden herboren als heksen en leiders van de kaste die ze hadden opgericht. Maar Fie was al te vaak gestruikeld om te kunnen geloven dat ze ooit een godin was geweest.

En als ze erover nadacht, voelde het alsof ze tijdens een maanloze nacht op een donker strand stond – met iets vreselijks, onmetelijks en onzichtbaars bulderend voor zich, klaar om haar te verzwelgen zodra ze een stap naar voren deed.

Al snel liepen ze van de onverharde weg naar een uitgesleten kronkelpad dat zich steeds weer splitste tussen smalle, zwarte dennen en pollen hoog gras. ‘Bergaf,’ zei Pa tegen de drie anderen. ‘Kies altijd het pad dat bergaf loopt.’ Uiteindelijk kwam het uit op een inham omringd door steile basaltrotsen.

Zodra haar sandaal het strand raakte, wist Fie dat ze bij het graf van Kleine Getuige waren aangekomen. De lichtere zandstroken waren bezaaid met houtskoolbrokken, restanten van de kampvuren van de eerste nacht van Kraaienmaan, maar zelfs zonder die aanwijzing herkende ze het vertrouwde gerommel van bottenmagie onder haar voeten onmiddellijk. Pa beende naar een grote hoop rotsen bedekt met een korst van glanzende zwarte mosselen, nauwelijks zichtbaar onder het witte schuim van de woeste golven. Fie liep achter hem aan de rots op en voelde hoe het antwoord als een bromgeluid in haar eigen botten aanzwol tot een gesmoord gebrul.

Pa kwam bij de rand van de rotsen en deed een stap naar voren. Eigenlijk had hij in de schuimende branding moeten storten om door de golven tegen het basalt tot moes te worden geslagen.

In plaats daarvan verdween hij.

‘Aha, zo verstop je dus een wachttoren,’ zei Varlet.

Fie dwong zichzelf om ook van de rotsen te stappen. Zoals verwacht kwam ze op vaste grond terecht, en een tel later was ze aan de andere kant van de magische muren die het heiligdom verborgen. Waar daarnet nog water had gestroomd, kwam nu het basalt omhoog en vormde de voet van de toren van Kleine Getuige.

In tegenstelling tot de miezerige torens die uit het water van de Kaakbeengolf staken, had deze toren geen vier maar acht zijden, langer en steviger en veel ouder dan de ruïnes van de gouverneur. De meeste eeuwenoude verfraaiingen van de wachttoren waren door de zee verweerd, maar de bakstenen die uit de hoeken staken hadden het sinister genoeg overleefd. Ze waren zo gestapeld dat er afwisselend eentje uitsprong en het zoute water en de stormen hadden ze afgesleten tot afgeronde schelpen, waardoor ze er nu uitzagen als acht onvoorstelbaar lange ruggengraten die zich tot aan het dak van de toren uitstrekten. De buitenzijde zat vol achtpuntige sterren die licht binnenlieten maar niets verraadden.

Vanaf dat dak kon je vast helemaal tot Dumosa kijken, bedacht Fie. Kleine Getuige was een god geweest in de gedaante van een bedelmeisje dat alle wandaden zag en doorvertelde aan het Verbond zodat er een vonnis geveld kon worden. Waarschijnlijk had ze daarom ook zo’n wachttoren nodig gehad. Als Kleine Getuige werkelijk de zonden van Dumosa had naverteld, was het niet verrassend dat ze gestorven was voordat ze was vertrokken.

Fie schrok op van een luid gekraak. De ijzeren deur onder aan de toren was diagonaal in tweeën gespleten en de helften gleden weg achter de muren. In de ingang stond een klein meisje, niet ouder dan zeven, blootsvoets en alleen gekleed in een wijde hemdjurk van zwarte kraaienzijde. Haar haar was slordig naar achteren gebonden, zwarte plukken omlijstten haar ronde bruine gezichtje en haar priemende, donkere ogen keken recht naar Fie.

Pa schraapte zijn keel. ‘Nichtje, we zijn hier voor de bewaar…’

Onbewogen wees het meisje naar Fie. ‘Hoe noem jij jezelf?’

Fie wankelde en viel bijna op een mosselbed. ‘Wat?’

‘In dit leven.’ Het meisje sloeg haar armen over elkaar. ‘Hoe noem je jezelf?’

Fie keek snel naar Pa, die zijn schouders ophaalde, hij zag er net zo verbijsterd uit als zij. ‘Fie,’ antwoordde ze.

‘Fie. Jij komt als eerste mee.’ Het meisje draaide zich vliegensvlug om en liep weer naar binnen.

‘We zijn hier niet…’ sputterde Fie tegen en een golf sloeg tegen de keien waarop ze stond en besproeide haar met schuim en pekelwater. ‘We zijn hier voor Pa, niet voor mij.’

Het meisje stak haar hoofd om de deur. Ze knipperde naar Pa en verdween weer. ‘Gen-Mara, de Boodschapper. We kunnen het straks bespreken.’

‘Moet hij de tempel van Gen-Mara bewaken?’ vroeg Bawd en ze gaf Pa een klap op zijn rug. De bossen van Gen-Mara waren een van de grotere heiligdommen. ‘Dat noem ik nou eens een mooie plek om je oude dag te slijten.’

‘De Boodschapper moet zijn eigen tempel bewaren,’ riep de stem van het meisje vanuit de krochten van de toren. ‘Jullie wachten binnen… iedereen behalve jij, Fie of Sebiri of hoe je jezelf tegenwoordig ook noemt. Jij komt met mij mee.’

‘Is dát nou de bewaarster?’ fluisterde Varlet.

Langzaam schudde Pa zijn hoofd. Fie kon zich niet herinneren dat zijn ogen ooit zo groot waren geweest. ‘Jongen… dat was Kleine Getuige.’

Bawd en Varlet vloekten allebei tegelijkertijd vol bewondering en ongeloof. Fie bleef stokstijf staan, als aan de rots genageld. Het duizelde haar. Ze waren hier niet voor haar. Wat dit ook was – ze was hier niet klaar voor, nog niet.

Pa stootte haar aan. ‘Toe maar, meid.’

Om haar heen bulderde de oceaan. ‘Maar Pa…’

‘Een dode god mag je niet laten wachten.’ Hij liep met grote passen de toren in. Fie moest wel achter hem aan gaan.

Binnen was het helemaal anders dan Fie had verwacht. Door de open ramen stroomde licht naar binnen, dat op wielen, katrollen en hefbomen tegen de muren viel, en op planken volgestouwd met boekrollen en stapels perkament. In de meeste tempels stond een standbeeld van de dode god op wiens graf het was gebouwd, en dat was in de toren van Kleine Getuige niet anders, alleen hadden haar laatste incarnaties zo te zien bedacht dat het standbeeld ook nuttig kon zijn. Het ruwe beeld van het bedelmeisje droeg houten planken op haar uitgestrekte armen, met daarop bestofte glazen potten, slordig opgevouwen dekens en rollen kraaienzijde. Tussen de vingers van het standbeeld waren drooglijnen gespannen vol was die er al minstens een week leek te hangen.

Nadat de Kraaien alle vier naar binnen waren gegaan, hoorde Fie weer gekraak en een knal en de verwrongen helften van de ijzeren deur sloegen met een dreun achter hen dicht. Een kleine gestalte schoot over een houten platform ongeveer ter grootte van een kar. Aan elke hoek waren dikke touwen vastgeknoopt, die in het donker boven hen verdwenen.

Kleine Getuige wees naar het platform. ‘Ga daar staan,’ beval ze.

Fie slikte en ging op de planken staan.

Kleine Getuige sprong achter haar aan en trok aan een hendel. Onder zich hoorde Fie snelstromend water en toen begon het platform tot haar verbazing te stijgen. ‘Nergens aankomen,’ riep Kleine Getuige naar de anderen. ‘Als je per se wilt gaan zitten, ga dan op de grond zitten.’

De trap, die niet overdreven steil leek, kronkelde zich in een grote spiraal om de muren van de toren. Ze stegen steeds hoger en onderweg zag Fie een verdieping die helemaal bedekt was met strozakken, waarschijnlijk voor de troepen die hier onderdak kwamen zoeken; een andere verdieping was volgestouwd met de grootste voorraad viatik die Fie ooit had gezien. Een hele verdieping met alleen stapels bestofte glazen potten vol tanden – voornamelijk van Mussen om de wachttoren te verbergen en Pauwen om een begoocheling als dekmantel te weven. Fies eigen tanden deden pijn en zongen toen ze daar voorbijkwamen, en ze was blij toen de verdieping onder hen verdween.

‘Wie heeft er een waterlift in je toren gebouwd?’ vroeg Fie, die zich vastklampte aan een touw en haar best deed om niet naar beneden te kijken.

‘Ik,’ antwoordde de dode god kortaf.

Fie keek nadrukkelijk omhoog naar de touwen, die schijnbaar helemaal tot aan de top van de toren liepen. ‘Ik zou denken dat je daar niet lang genoeg voor bent.’

‘Vroeger wel. Tien-en-acht levens geleden maakte ik een dodelijke val van de trap. In het volgende leven was transport mijn prioriteit. En ik heb alle tijd.’ Met gefronste wenkbrauwen wierp ze een blik uit een stervormig raam waarachter Domarem voorbijgleed. ‘Ik was de god van de herinnering. Vanaf mijn geboorte herinner ik me alles, in elk leven en van alle levens daarvoor, Huwim of Hellion of Fie.’

‘Behalve mijn naam,’ mompelde Fie.

‘Je hebt veel namen gehad,’ wierp Kleine Getuige tegen. ‘Je hebt veel levens gehad. Tien-en-zeven levens geleden duwde je mij van die trap.’ Ze tuurde op naar Fie met grootmoederogen in een kindergezichtje. ‘Snap je? Als je mij er nu vanaf duwt, sleur ik je met me mee.’

Fie snapte vooral dat als ze nu viel, het een heel diepe val zou zijn. Ze pakte het touw nog steviger vast. ‘Ik heb vandaag geen zin om een dode god te vermoorden.’

‘Dat heb je de afgelopen drie keer dat we elkaar zagen ook niet gedaan.’ Kleine Getuige schonk haar een glimlach die tegelijkertijd vermoeid, lief en huiveringwekkend was. ‘Toen was je een Kraai.’

‘Toen?’

Het platform kwam boven aan de trap tot stilstand, en Kleine Getuige sprong er zonder te antwoorden vanaf. Fie liep achter haar aan.

‘Toen?’ herhaalde ze. ‘Ik ben een heks. Als… als we allemaal de reïncarnatie van dode goden zijn, was ik dan geen Kraaiengod?’

‘Inderdaad, ben je dat?’ Kleine Getuige liep nog vijf treden voor haar omhoog en ging een kamer binnen, of iets wat daarvoor moest doorgaan. Het vertrek besloeg de hele breedte van de toren, maar in de muren waren zoveel achtpuntige sterren uitgehakt dat ze net zo goed van zeefdoek hadden kunnen zijn. De wind floot door de gaten en uit de bewolkte hemel viel een zwak licht naar binnen, waardoor de ruimte baadde in een bovenaardse tinnen gloed.

‘Het doet er niet echt toe wie je was,’ zei Kleine Getuige en ze liep naar een stapel versleten kussens, waarop ze zich liet neerploffen. ‘Wat ertoe doet is wat je bij je hebt. Dus eerst en vooral: wat ga je achterlaten in mijn voorraad viatik?’

Fie zwaaide haar ransel op de grond en ging ernaast zitten. ‘Eten, kookgerei – Pa heeft de rest bij zich…’

‘Die tanden wil ik anders wel.’ Kleine Getuige wees naar de zak aan Fies riem.

Haar hart sloeg over. Plotseling had ze een akelig vermoeden van waar dit heen ging, maar ze maakte de zak toch met trillende vingers los. Het was een mooie leren zak met compartimenten en vakjes binnenin zodat ze de tanden beter kon ordenen en niet hoefde te wroeten om iets te vinden. Ze had hem van Tavin gekregen bij hun afscheid in Trikovoi, met een bijzonder amulet in een geheim hoekje genaaid: een van zijn eigen melktanden. Die had zijn moeder bewaard.

Als Fie het moeilijk had en bang was dat ze hem nooit meer zou zien, raakte ze die tand aan om te voelen of de vonk nog brandde en dan wist ze dat ze haar Havikjongen kon terugvinden.

‘Niet die,’ zei Kleine Getuige, terwijl Fies vingers naar de tand gingen. Ze wees naar het grootste vak, waarin de Fenikstanden zaten. ‘Die.’

Onwillekeurig kromp Fie in elkaar.

‘Wat is er?’ vroeg Kleine Getuige. ‘Je gebruikt ze toch niet.’

Er jammerden duizend bezwaren in Fies oren. Ze beschermen ons. Ze zorgen ervoor dat we gevreesd worden. Ik heb ze verdiend.

Ik heb ze nodig.

Het scheve lachje van Kleine Getuige verraadde dat ze maar al te goed wist wat ze vroeg. En dat maakte Fie alleen maar nijdiger.

‘H-hoeveel?’ vroeg ze met op elkaar geklemde kiezen, terwijl ze het compartiment opendeed.

‘Hoeveel kun je er missen?’ kaatste Kleine Getuige de vraag terug. ‘Je hebt twee zwaarden, zes Haviken, duizenden vuurtanden. Hoeveel is genoeg voor jou?’

Fie zweeg.

De dode god leunde naar voren, haar blik te wijs voor haar kindergezichtje. ‘Je bent te veel gehecht aan dat vuur van je. Elke Fenikstand in het land heb je opgeëist. Heeft dat je problemen opgelost? Je hebt een Havikzwaard afgepakt. Was dat genoeg? Je hebt een eed gezworen met een prins, een eed die heel Sabor op zijn kop zal zetten. Voel je je nu veilig?’

De wind floot door de toren. Fie pakte haar zak steviger vast en staarde Kleine Getuige recht aan. ‘Geen enkele Kraai zal veilig zijn als Rhusana op de troon zit.’

‘Maar Rhusana is niet het enige probleem, of wel soms?’ vroeg Kleine Getuige.

Bij die woorden knaagde er iets in Fies buik en achter in haar hoofd, en een dood Pauwenmeisje fluisterde: Jullie zijn een straf van het Verbond.

‘Als de prins op zijn troon zit, laat je de vuurtanden dan los?’ drong Kleine Getuige aan. ‘Zal dat genoeg zijn?’

‘Je weet best dat het niet genoeg zal zijn,’ snauwde Fie voordat ze zichzelf kon beheersen. ‘Aye, Rhusana is niet het enige probleem, maar ook de ruiters die voor haar werken. Die weten dat ze hun gang zullen kunnen gaan. Net als iedereen die gelooft dat Kraaien zondaars zijn die ze naar believen kunnen uitbuiten. Waarom ook niet? Jij kunt je alles nog haarscherp herinneren, vanaf het begin der tijden, dus zeg eens: waarom hebben de goden ons zo gemaakt? Waarom hebben Kraaien geen geboorterecht?’

Kleine Getuige leunde achterover en kneep haar ogen tot spleetjes, met dezelfde zelfvoldane blik als Barf die een muis had gevangen.

‘En wie zegt dat jullie dat niet hadden?’ vroeg ze.

Een vreselijke tel voelde Fie zich zoals die muis in Barfs klauwen.

‘W-wat?’ hakkelde ze.

‘Je bent elke keer weer overstuur als je dat hoort,’ zei Kleine Getuige, bijna verdrietig. ‘Je denkt dat je minder bent omdat je meer wilt, terwijl je alleen wilt wat er van je is gestolen. Je hebt gelijk! Je probleem is groter dan Rhusana alleen. Zij is gewoon weer de zoveelste dief op de troon.’

Fie gaapte haar aan. ‘Wacht. Vergeet Rhusana. Hadden wij een geboorterecht?’

Kleine Getuige hief een vinger naar haar op. ‘Als je Rhusana vergeet, sterf je opnieuw, en in je volgende leven zul je hier nooit op tijd kunnen zijn.’

‘Genoeg.’ Fie wist niet of haar hart tekeerging omdat ze woedend of verbaasd was, maar ze wist welk gevoel er nu overheerste. ‘Heel Sabor denkt dat we alleen goed zijn om zondaarskelen door te snijden en dat we verder niets te bieden hebben. En nu vertel jij me doodleuk dat je al die tijd al wist dat we een geboorterecht hebben?’

‘Je kunt…’

‘Er zijn Kraaien gestorven terwijl jij hier in je toren zat!’ Fie sprong overeind, Fenikstanden kletterden op de basaltvloer. Verbitterd dacht ze aan alle brandstapels die ze voor haar eigen familie had moeten maken, te beginnen met haar moeder. ‘En tot nu toe vond je het zelfs te veel moeite om het misschien, ik weet niet, tegen iemand te vertellen dat we een geboorterecht hebben?’

‘Het had niets uitgemaakt.’

‘zeg dat maar tegen mijn ma!’ schreeuwde Fie.

‘Ik hoop echt dat je mij deze keer niet vermoordt,’ zei Kleine Getuige. ‘Ik ben nét groot genoeg om de lift zonder een krukje te kunnen bedienen.’

Fie balde haar handen tot vuisten. ‘Als je niet duidelijker kunt zijn…’

‘Dat doe ik toch, dat van dat krukje was toch best duidelijk.’ Kleine Getuige slaakte een zucht. ‘Duidelijker kan ik het niet zeggen: aye, wij Kraaien hadden een geboorterecht. Het is gestolen. En als je het terug wilt, moet je je aan je eed houden.’

Fie verstijfde. ‘Mijn… mijn ééd? Mijn Verbondseed?’

‘Aye.’

‘Prins Jasimir is veilig bij zijn tante,’ zei Fie, haar hoofd tolde. ‘Ik heb hem bij zijn bondgenoten achtergelaten. Tot twee keer toe, als we pietluttig gaan doen. Wij hebben onze afspraak vervuld.’

Als dat niet zo was – op de een of andere manier…

Pa had de eed met de prins gezworen. En een Verbondseed volgde je van het ene leven naar het andere, tot hij was vervuld.

‘Waarom was dat niet genoeg?’ vroeg ze dwingend.

‘Dat weet jij beter dan ik. Zes Haviken, twee zwaarden, elke Fenikstand in het land, en dat is niet genoeg voor jou.’ Kleine Getuige maakte haar paardenstaart los en begon haar lange, zwarte lokken te vlechten. ‘Vervul je eed, en dan zul je ons geboorterecht vinden. Eerder zal dat niet lukken. Duidelijker kan ik niet zijn.’

‘Maar wat ís ons geboorterecht dan?’

‘Ah.’ Kleine Getuige schonk haar weer zo’n afschuwelijke glimlach. ‘Het zou oneerlijk zijn als ik je dat nu al vertelde.’

‘Je hebt Pa nog geen halfuur geleden verteld dat hij Gen-Mara was.’

De godin in het meisje schudde haar hoofd. ‘Gen-Mara vervult al honderden jaren braaf zijn plicht. Dat kan ik van jou niet zeggen.’

‘Nu snap ik waarom ik je steeds weer vermoord,’ mompelde Fie, die de tanden terug begon te stoppen in haar zak. Toen ze opkeek, zag ze dat Kleine Getuige haar hand uitstak.

‘Ik had tanden gevraagd,’ zei ze.

‘En ik heb je gevraagd welk geboorterecht ik voor ons moet vinden. Het ziet ernaar uit dat we alle twee met lege handen naar huis gaan.’

De lach van Kleine Getuige was nog erger dan haar glimlach. ‘O, wat mis ik dit, jij en ik. Het was gemeen om je zo’n vurig karakter te geven en je vervolgens te verbieden om van vuur te houden.’ Ze wenkte met haar hand. ‘Ik wil er twaalf, voor de bazen die de volgende maan naar me toe zullen komen. We weten allemaal dat er een storm op komst is; alleen dwazen wachten op de bliksem voor ze gaan schuilen.’

Daar kon Fie niets tegen inbrengen. Ze telde twaalf Fenikstanden uit, die stuk voor stuk als lood in haar buik wogen.

Twaalf tanden die ze nooit zou gebruiken om voor haar eigen mensen te zorgen.

Twaalf tanden die een andere baas in jouw plaats zal gebruiken, herinnerde haar Bazenstem haar.

Het irriteerde haar dat ze drie manen geleden nog nooit een Fenikstand had vastgehad en er nu nauwelijks afstand van kon doen.

Met tegenzin liet Fie haar tanden in de uitgestoken palm van de dode god vallen. Kleine Getuige sloot haar hand.

Ze keek Fie recht aan, haar blik was ineens indringend. ‘Ik kan jouw verhaal niet met je delen, kleine god. Leven na leven heb je gefaald, en nog het ergst toen ik je duidelijk had verteld waar je naar op zoek was. Maar daarom wil het Verbond juist dat een Kraai jouw rol vervult, snap je? Jouw geboorterecht, jouw eed, niemand kan je die waarheden schenken. Je moet er zelf naar op zoek gaan.’

‘En Rhusana dan?’ snauwde Fie. ‘Kun je me ook niets over haar vertellen? Of moet ik gewoon op een of andere persoonlijke ontdekkingsreis terwijl zij ons allemaal het graf in jaagt?’

Kleine Getuige begon de tanden keurig op te stapelen. ‘Ik kan je alleen het volgende zeggen: ze voedt een monster dat elke dag groeit en elke dag liegt ze zichzelf voor dat ze zijn tanden beheerst. Zij zal de ondergang van Sabor betekenen, als jij háár ondergang niet wordt. En ik kan ook zeggen dat je in het paleis op de juiste plek bent als je je graf wilt.’

Fies gezicht stond op onweer. Ze had het geduld niet meer voor nog een raadsel. ‘Ik had gehoopt op iets als “Dit is haar plan om de Kraaien te vermoorden”.’

‘Je kent haar plan al.’ Kleine Getuige hield haar hoofd schuin. ‘Beneden staat een jongeman op je te wachten. Hij is geen Kraai.’

De afschuwelijkste vraag kwam naar boven, voordat Fie hem kon wegduwen. ‘Ben ik een Kraai?’

Kleine Getuige knipperde verbaasd met haar ogen. ‘Wat zou je anders kunnen zijn?’

‘Ik heb anderhalve maan lang anderhalve prins door Sabor gesmokkeld terwijl ze zich als Kraaien vermomden,’ zei Fie. ‘Ze droegen onze kleren en aten ons voedsel en liepen over onze wegen, maar dat maakte nog geen Kraaien van hen. Ben ik anders?’

‘Aye.’ Kleine Getuige stond op en klopte zich af. ‘Wij zijn dode goden. En jij, jij komt als je geroepen wordt. Kom, die jongeman moet je spreken.’

Ze liep voor Fie uit naar het platform, maar stapte er zelf niet op; in plaats daarvan trok ze aan een hendel in de muur. ‘Stuur Gen-Mara naar boven als je beneden komt. De hendel zit bij de urn met Duiventanden.’ De planken trilden. Heel even vroeg Fie zich af of Kleine Getuige had besloten om haar te vermoorden voordat ze zelf kon toeslaan. Toen begon het platform gestaag en gelijkmatig te zakken.

‘Fie.’

Fie keek op. Kleine Getuige stond haar boven aan de trap na te kijken.

‘Dit is een geschenk,’ sprak de dode god. ‘Iets om te onthouden. Je bent niet wat je was.’

Voor Fie kon vragen wat dat betekende, verdween Kleine Getuige naar waar ze vandaan was gekomen.

Beneden stonden Wretch en Khoda met een gespannen gezicht te wachten. Pa, Varlet en Bawd keken al net zo bezorgd, en Fie ook: wat de reden ook was om een Havik naar de wachttoren van Kleine Getuige te brengen, het kon alleen maar onheilspellend zijn.

‘Het spijt me,’ stamelde Khoda, ‘maar we moeten zo snel mogelijk vertrekken. De koningin beweert dat de dood van de koning jouw schuld is.’

Haar verbazing en haar woede waren niet eens het ergste, hoewel die ijskoud door Fies botten raasden. Het ergste was dat ze diep vanbinnen altijd had geweten dat het zo zou lopen. Natuurlijk had Rhusana een manier gevonden om een Kraai de schuld te geven.

Toch vroeg ze: ‘Hoezo dan? Er waren honderden getuigen, de nacht dat we in het paleis zijn geweest. Hij heeft zijn gezicht nooit laten zien, zelfs niet toen we Jasimir in de kar naar buiten reden.’

‘Het maakt niet uit,’ zei Wretch, terwijl ze bedroefd haar grijzende krullen schudde. ‘Hare majesteit zweert… dat de koning is gestorven aan de zondaarspest.’

Hoofdstuk drie

Tanden en magnolia’s

‘We waren erbij toen de Havikboodschapper uit Dumosa aankwam.’ Met de rug van haar hand veegde korporaal Lakima het zweet van haar wang. Zelfs midden op de platweg in de verzengende middagzon weigerde ze haar helm af te zetten. ‘Hare majesteit zegt dat jij de pest naar het paleis hebt gebracht.’

Kwaad keek Fie naar de stoffige weg. Nadat Pa was teruggekeerd van Kleine Getuige hadden ze onmiddellijk de andere Kraaien opgehaald en waren ze zo ongeveer naar de platweg gerend. Hij had gelijk gehad: nu Rhusana de Kraaien de schuld probeerde te geven, hadden ze zo veel mogelijk bemande, veilige heiligdommen nodig, en Gen-Mara was veruit het grootste.

‘Wat een gelul,’ mompelde Khoda en toen besefte hij dat zijn commandant naast hem stond. ‘Ik bedoel – het spijt me, korporaal. Dat klinkt als… als…’

‘Gelul,’ maakte Fie zijn zin behulpzaam af. ‘Je had het de eerste keer al goed. Wat hebben ze met het lijk van de koning gedaan?’

‘Hare majesteit beweert dat zijn trouwste dienaars zijn lichaam vandaag bij zonsopgang hebben verbrand en vervolgens zelf op de brandstapel zijn gesprongen. Daar hadden ze geen Kraaien voor nodig, zegt ze.’

Fie liet een rauwe lach ontsnappen en moest hoesten van de stofwolk die haar mond binnenwaaide. ‘Wat een onzin. Als hij eergisteren aan de pest was gestorven en ze hadden tot vandaag gewacht met hem te verbranden, zou het halve paleis nu het zondaarsmerk dragen.’ Het Verbond had van de zondaarspest een eigenaardige straf gemaakt: de ziekte greep pas na de dood van het slachtoffer razendsnel om zich heen.

‘Misschien wordt ze onder druk gezet door de Heren van de Oleander,’ voegde Pa eraan toe. ‘Die zijn vast ongerust nu de prins zo dicht bij de troon komt.’

Fie struikelde, maar herstelde zich. ‘J-juist,’ zei ze snel, alsof er niets was gebeurd. In hun haast om weg te rennen bij de wachttoren had ze nog geen tijd gehad om Pa te vertellen over de eed waarvan ze allebei dachten dat hij vervuld was, maar nu durfde ze niet meer. ‘Rhusana heeft de dorpen een reden gegeven om ons weg te sturen.’

Lakima wierp een blik achterom en ging zachter praten. ‘Wat de reden ook is, ze heeft het op jou gemunt. In het verslag stond dat iedereen moest uitkijken naar een Kraai die Fenikstanden bij zich had.’

‘Ze probeert Jas af te leiden, zodat hij kostbare tijd verspilt met ons te zoeken.’ Fie krabde aan haar kin. ‘Waar denken jullie dat hij nu ongeveer is?’

‘Volgens het laatste verslag verlieten de prins en zijn gevolg twee dagen geleden Lumilar, over de platweg bij de Vine. Als we opschieten en pal naar het zuiden trekken, moeten we de legerstoet voor het einde van de week kunnen inhalen.’

Fie dacht even na. Kleine Getuige had gezegd dat ze het geboorterecht pas zou vinden als ze de eed nakwam. Maar wat moest ze doen om die na te komen als het niet genoeg was om de prins bij zijn tante achter te laten? Ze was al één lid van haar familie kwijt door die eed, wat zou ze nog meer kwijtraken?

Wanneer was het genoeg?

‘Eerst brengen we Pa naar zijn tempel,’ zei Fie. ‘Daarna gaan we op zoek naar de prins, en als ik het heel lief vraag krijg ik van Draga misschien een paar tanden van de koningin.’

Twee ochtenden later kwamen ze bij Gen-Mara’s tempel, al wist Fie dat niet.

Pa had als baas nooit een oproep gekregen om de troep naar een sluimerend heiligdom te brengen en Fie in haar korte tijd als baas ook niet. Bij elke tempel waren haar botten beginnen te zoemen en zingen zodra ze in de buurt kwamen, maar overal woonde een bewaarder op het domein om de tanden wakker te houden.

Het was nog lang geen middag toen Pa vertraagde, Fie bij haar schouder pakte en naar een heuvel tuurde. Vanaf de platweg zag Fie alleen de top van enkele bomen die zo ongeveer bezweken onder het gewicht van hun donkergroene bladeren.

‘Er moet hier ergens een ruwpad zijn,’ zei hij. Er was iets veranderd in zijn verweerde gezicht, alsof hij niet langer met beide voeten in deze wereld stond. Het deed haar erg aan Kleine Getuige denken.

Fie floot een bevel dat ze halt moesten houden. Ze zag geen doorgang naar een ruwpad, maar dat betekende niet dat die er niet was. Gen-Mara’s heiligdom was net als de wachttoren te waardevol om zomaar elke schurk binnen te laten. ‘Bawd, Madcap, help ons even.’