Colofon

Vertel de wereld wat je vindt van #wjnzmswjoos #waaromjenietzomaarmoetstemmen

Vind de auteurs: @titiahoogendoorn, @polititia en @nienkeschuit

Vind de uitgever: @blossombooks

NUR 740 / W112001

© 2020 Blossom Books

© 2020 Titia Hoogendoorn in samenwerking met Nienke Schuitemaker

Omslagontwerp: Lennart Wolfert

Opmaak binnenwerk: Studio L.E.O.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

Wil je de uitgever iets vragen of vertellen? Dat kan! Stuur een mailtje naar info@blossombooks.nl of vind ze op blossombooks.nl.

inleiding

Hoe ik van politiekn00b naar politiek influencer ging in minder dan een jaar

Het is natuurlijk een grote grap dat je nu een boek hebt gekocht over ‘De PoLiTiEk?!’ dat is geschreven door mij: Titia Hoogendoorn, en niet door een politicoloog of Frits Wester. Ik ben actrice, instagrammer en podcastmaker. En tot en met februari 2019 wist ik alleen de volgende dingen over politiek:

Er is een Tweede Kamer en daar gebeurt van alles. Er is ook een Eerste Kamer en hoewel die de Eerste heet, lijken mensen deze minder belangrijk te vinden dan de Tweede.

Er zitten niet genoeg vrouwen in.

Mark Rutte is minister-president van Nederland en dat is hij al best lang, hij is van de VVD.

Daarvoor was Jan Peter Balkenende minister-president, hij lijkt op Harry Potter.

Het is belangrijk dat zodra het over politiek gaat, je zo betrokken mogelijk knikt en niks zegt. Want als je iets zegt wat niet klopt BEN JE DOM. Zodra er ook maar iets is waarvan je honderd procent zeker weet dat je het snapt, benoem je dat hardop, anders valt het op dat je nooit iets zegt tijdens politieke discussies. Dus mocht iemand ‘Jesse Klaver’ zeggen, mompel dan hard genoeg zodat iedereen het kan horen: ‘GroenLinks’. (Dat Jesse Klaver van GroenLinks was wist ik dus ook. Niet om op te scheppen of zo.)

‘Hoe kan iemand die zo weinig weet over de politiek als jij dan een boek over politiek schrijven?’ hoor ik jullie vragen. Nou, grappig (en lang) verhaal: dat komt vooral omdat – en nu wordt het eerst even serieus – ik me machteloos voelde in deze wereld. Die kapotgaat door klimaatverandering, waar arme mensen steeds armer lijken te worden en rijken rijker, met geïnstitutionaliseerd racisme, waar grote bedrijven gevaarlijk veel macht vergaren en waar ik maar geen verkering kan krijgen met een leuk persoon. Zelfs niet met een stom persoon. Oké, dat laatste kan vast wel, maar dat wil ik dan weer niet. Allemaal problemen die waarschijnlijk1 aangepakt konden worden in de politiek.

Polititia de podcast

Voordat ik mijn eigen politieke partij op ging richten leek het me een slim idee om eerst meer te weten te komen over politiek. Maar waar begin je in hemelsnaam? Gewoon Mark Ruttes laatste post op Instagram liken?

Ik weet niet hoe het met jullie zit, maar podcasts luisteren is de enige manier om dingen te leren die ik na de middelbare school nog schappelijk vind. (En leuke, dunne, vlot geschreven boekjes van € 8,99 lezen natuurlijk.) Tot mijn verbazing kwam ik erachter dat er helemaal geen podcast was die iets dergelijks deed en opeens verscheen er iets op mijn netvlies. Eerst zag ik niet goed wat het was, maar toen ik nog een keer knipperde werd het wat helderder. Ik zag een gat, een regelrecht gat in de markt. (Had ik al gezegd dat ik ook een [in Frans accent] entrepreneur ben?)

Zo werd de podcast Polititia geboren. Een podcast waarin ik de afgelopen anderhalf jaar samen met co-host en producer Daniël van de Poppe afleveringen maakte over de politiek voor mensen die er, net zoals ik, nog niet zo veel over wisten. Van uitleggen wat er in de Tweede Kamer gebeurt tot wat het nou eigenlijk betekent om liberaal of een populist te zijn. We bespreken het allemaal.

In die tijd ben ik er (thank god) achter gekomen dat politicus worden niet de enige manier is om politiek influencer te zijn (weet je hoeveel die mensen moeten vergaderen?!). Er zijn zo veel meer manieren om invloed uit te oefenen op de politieke beslissingen die er worden genomen. Je kunt lid worden van een politieke partij, actievoeren, maar een van de belangrijkste (en eigenlijk ook simpelste) dingen die je kunt doen is jezelf informeren en slim je stem uitbrengen tijdens de verkiezingen. Want als ik één ding heb ontdekt, is dat het belangrijk is dat jij en ik onze stem laten horen. Ja, jij, ik heb het inderdaad tegen jou, jij knap (nu nog) apolitiek wezen. En daarom hebben we dit boek voor je geschreven. Ik zeg inderdaad ‘we’, want…

… dat alles in dit boek feitelijk waar is hebben we te danken aan Nienke Schuitemaker

Nienke is namelijk een politiekjunkie en werkt voor ProDemos, een educatieve organisatie die jongeren meer leert over de politiek. We zijn via de DM in Instagram in contact gekomen, zoals dat tegenwoordig gaat. We stuurden elkaar politieke memes en nieuwsberichten en ze was ook te gast in aflevering 4 van Polititia over de Eerste Kamer. Sindsdien zijn we politieke vrienden. Toch, Nienke?2

In ieder geval, toen ik gevraagd werd dit boek te maken, vroeg ik of het dan wel in samenwerking kon met Nienke. Nienke heeft namelijk de leukste en meest juicy politieke feitjes paraat. Daarnaast zorgt ze er ook voor dat ik niet allemaal dingen opschrijf die wel grappig klinken maar politiek gezien niet kunnen. Her en der schrijft ze ook grappen waarvan ik dan achteraf niet weet of het mijn toevoeging was of dat de grap uit haar vingers kwam.

Ik heb nog steeds geen verkering

Tot nu toe heeft de overheid3 nog niks voor mijn romantische leven kunnen betekenen.

1 Ik zeg ‘waarschijnlijk’ omdat ik dus niet wist wat er allemaal in die grote magische wereld van de politiek gebeurde.

2 Nienke: ja.

3 Achter in dit boek staat een woordenlijst waarin we termen zoals ‘overheid’ nog eens in één zin uitleggen.

1

Waarom moet IK stemmen?

Iedereen blijft maar roepen hoe belangrijk het is dat je stemt. Maar als je weinig van politiek weet, is het verleidelijk om te denken:

Weet je wat, dat stemmen laat ik aan de professionals over, mensen die politicologie gestudeerd hebben of zo. Hartstikke slim van me, daar ben ik vanaf. Ik focus me gewoon weer op klanten helpen/apps ontwikkelen/mijn nieuwe Tindermatch.

Het lijkt alsof je er dan vanaf bent (dat dacht Titia ook), maar dit is niet hoe de politiek in Nederland bedoeld is. Als we alleen politicologiestudenten laten stemmen, dan zou ons land de komende vier jaar bestuurd worden door politici die gekozen zijn door politicologiestudenten. Elke nieuwe wet die gemaakt zou worden, zal bedacht worden door die mensen en zal waarschijnlijk vooral positief zijn voor de idealen van de politicologiestudenten.

Stel je voor dat alleen kunstenaars of voetbalfans mochten bepalen waar al ons belastinggeld naartoe ging. Dit kan superonhandig zijn voor mensen die in de zorg of technologie werken. Of als je bijvoorbeeld de hele dag met je bedrijf online bestanden deelt en je wilt dat er vanuit de overheid genoeg geregeld wordt voor goede privacybescherming. Of als je je zorgen maakt over het klimaat en je wilt dat er geïnvesteerd wordt in groene energie. Niet dat kunstenaars of voetbalfans per definitie níét bezig zijn met bovenstaande onderwerpen, maar ze hebben waarschijnlijk wel een andere focus dan iemand die bijvoorbeeld in de landbouwsector werkt.

Mensen stemmen op politici die wat hen betreft het best hun ideeën over de wereld vertegenwoordigen. Dat kunnen dus ideeën zijn die alleen specifiek gunstig zijn voor hen, maar het kan natuurlijk ook gaan over hoe ze de hele Nederlandse samenleving graag zouden zien.

Mensen die op deze manier stemmen, zeggen dan vaak heel wijs: ‘Ik stem niet alleen voor mijn eigen portemonnee’, maar dit is eigenlijk gewoon een betweterige manier om te zeggen dat je snapt dat de wereld niet alleen om jou draait en dat je dat meeneemt tijdens het stemmen.

Verkiezingen in Nederland gaan niet over ‘goed’ of ‘fout’ stemmen, het gaat erom dat iedereen evenveel inspraak heeft over hoe hij/zij/die vindt dat de samenleving eruit zou moeten zien.

Geen Mini Playbackshow

Onze democratie werkt gelukkig niet zoals de Mini Playbackshow.4 Niks: ‘Er kan er maar één de winnaar zijn.’ Bij de Tweede Kamerverkiezingen is het juist de bedoeling dat er meerdere winnaars zijn. En dat die winnaars samen de verschillende belangen van verschillende bevolkingsgroepen vertegenwoordigen.

Vertegenwoordiging in de Tweede Kamer is dus belangrijk. Tweede Kamerleden beslissen namelijk voor de komende vier jaar waar de focus van het beleid van Nederland op komt te liggen. Als er beslissingen worden genomen over nieuwe wetten, is het handig als er mensen met verschillende achtergronden meedenken om te kijken of die wet ook voor zo veel mogelijk inwoners van Nederland werkt. Iemand die huizen bouwt, heeft andere belangen dan iemand die huizen (ver)huurt. En iemand met een fysieke beperking kijkt weer heel anders naar de eisen die aan huizen of overheidsgebouwen moeten worden gesteld dan iemand die nog nooit buitengesloten is geweest doordat de ingang van een gebouw zich boven aan een trap bevond.

Als er diverse mensen meedenken over beleid – want dat is wat ze in de Tweede Kamer doen – dan denken ze vanuit verschillende perspectieven, en dát kan zorgen voor verschillende invalshoeken en oplossingen. Nog drie doorslaggevende redenen waarom het belangrijk is om te stemmen voor de Tweede Kamerverkiezingen:

1. Snelste en makkelijkste manier ooit om een influencer te worden

Door te stemmen bij de Tweede Kamerverkiezingen steun je een kandidaat en een partij die jouw denkbeelden zal vertegenwoordigen en verdedigen in de Tweede Kamer. Op die manier beïnvloed je de politieke zaken die jij belangrijk vindt – en ben je dus mega aan het influencen.

Stemmen is niet de enige manier om politieke invloed uit te oefenen, maar wel de snelste en de makkelijkste.

2. Je komt intelligent en betrokken over tijdens dates en andere sociale situaties waarin je indruk probeert te maken

Goed nieuws, je komt niet alleen zo over, je bent het dan ook echt! Je hoeft je bijvoorbeeld niet meer te schamen als je nieuwe vrienden maakt die opeens met je over de politiek willen praten (Help! Stel je voor?!) en ze vragen: ‘Op wie heb jij eigenlijk gestemd?’

Je zou natuurlijk kunnen liegen, want er weet toch niemand of je echt hebt gestemd of niet, die info is privé. Alleen: als je gaat liegen moet je alsnog bedenken op wie je dan hypothetisch gestemd zou hebben, en je wilt natuurlijk wel een intelligent antwoord geven, dus dan moet je toch nog research gedaan hebben. Dan kun je net zo goed achter je computer vandaan komen, naar de stembus in de buurt gaan en daadwerkelijk op die persoon gaan stemmen. Fijne bijkomstigheid: dat is een stuk minder stressvol dan liegen, én je haalt tegelijkertijd ook even een frisse neus.

3. Je voelt je minder machteloos

Heb je ook wel eens dromen over dat je badkamer overstroomt of je tanden uitvallen? Dat zijn beide klassieke tekenen dat je je machteloos voelt in het leven. Als je stemt, neem je actief deel aan de politiek en voel je je bewust of onbewust toch minder machteloos. Het is dus eigenlijk een soort gratis therapie.5

Ga je niet stemmen, dan wordt elke politieke beslissing en nieuwe wetsverandering de komende vier jaar zonder invloed van jou gemaakt. Bijvoorbeeld over de vliegtaks, of er wel genoeg geld naar de opleiding van Nederlandse topatleten gaat of hoeveel we op school leren over het slavernijverleden van Nederland of over seks die niet alleen veilig maar ook voor alle betrokken partijen lekker is.

Nu kun je denken: ja, maar als mijn partij niet wint, wat heb ik daar dan aan?

Weet je nog dat we zeiden dat dit niet de Mini Playbackshow is? Ook partijen die weinig zetels halen zorgen er in de Tweede Kamer voor dat er aan de mensen gedacht wordt die zij vertegenwoordigen. Ze mogen dan niet het beleid uitstippelen, maar elke keer dat er een nieuwe wet gemaakt wordt kunnen ze er wel actief voor zorgen dat de belangen van hun achterban worden meegenomen.

Een duidelijk voorbeeld hiervan is de Partij voor de Dieren. Zij kijken bij elke kwestie die geopperd wordt niet alleen hoe het voor de mens is, maar vragen zich ook af wat dit voor het welzijn van dieren betekent.

Zelfs als een partij helemaal niet in de Tweede Kamer komt omdat die net te weinig stemmen heeft, laat dat de winnende partijen zien dat er animo is voor de specifieke zaken waar die partij zich voor inzet. De winnende partijen weten nu waar ze rekening mee moeten houden als zij bij de volgende verkiezingen die stemmen willen hebben.

Een voorbeeld hiervan is de politieke partij BIJ1, een partij die zich inzet voor gelijkwaardigheid en inclusieve politiek. Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen in 2017 kregen zij ruim 28.000 stemmen. Niet genoeg voor een zetel, maar ze zonden zo wel een signaal uit dat een deel van de samenleving behoefte had aan een partij die zich actief inzet tegen racisme. Sinds 2017 is racisme een steeds groter onderwerp geworden in het maatschappelijke debat en in de politiek. Je ziet het nu dan ook expliciet terugkomen in de verkiezingscampagnes van (grote) politieke partijen.

Zetelverdeling in de Tweede Kamer in november 2020.

4 De Mini Playbackshow was een wedstrijdprogramma op de Nederlandse televisie in de jaren tachtig-negentig. Kinderen mochten een nummer playbacken en er kon er altijd maar één de winnaar zijn, zoals de bekende themesong altijd door je tv knalde.

5 Therapie wordt in Nederland vaak vergoed door de zorgverzekering. Dat is superfijn want er zijn landen waar je zelf moet betalen voor al je psychische ondersteuning. In Nederland is dit anders geregeld omdat er politieke partijen zijn die dat belangrijk vonden en hiervoor hebben gestreden.

2