Colofon

Vertel de wereld wat je vindt van #Huisje13

Vind de auteur: @elinmeijnen_schrijft

Vind de uitgever: @blossombooks

NUR 285 / JD062201

© 2022 Blossom Books

© 2022 Elin Meijnen

Omslagillustratie: Romy Palstra

Omslagbelettering: Titia Seveke

Opmaak binnenwerk: Studio L.E.O.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

Wil je ons iets vragen of vertellen? Dat kan! Stuur een mailtje naar info@blossombooks.nl of vind ons op blossombooks.nl

Lieve lezer,

Wist je dat er in Nederland een soort lijst bestaat met basisbehoeften, waarvan de regering vindt dat iedere inwoner daar toegang toe moet hebben? Daar staan bijvoorbeeld water en elektriciteit op – en sinds 2016 ook (snel) internet.

We kunnen het ons dan denk ik ook bijna niet meer voorstellen; leven zonder internet. We doen er álles mee: je gelijk halen in een discussie (Wacht, ik googel wel even), contact onderhouden met je vrienden, cadeautjes bestellen en geld overmaken. Als mijn internet het nu een dag, wat zeg ik een uur, niet doet, om wat voor reden dan ook, word ik al gek. Maar wist je dat er in 2019 nog zo’n 450.000 mensen in Nederland waren die, net als de moeder van Ronja in dit verhaal, bewust geen internet hadden?

Ik kan me nog herinneren hoe dat was, vóórdat iedereen thuis internet kreeg (ja, ik ben oud). Tot ik een jaar of tien was, bestond het internet zoals we dat nu kennen namelijk nog niet echt en ik kan je vertellen: ik had een heerlijk zorgeloze jeugd. Ik las heel veel boeken, deed spelletjes en speelde buiten, en had nooit last van WhatsApp-duimen of Instagram-jaloezie.

Ik vond het dan ook heel tof om dit boek te lezen: ondanks het feit dat Ronja tegen haar zin in thuis geen internet heeft, ga je er wel over nadenken hoe jij dat allemaal zou doen en wat jij allemaal zou missen als je in haar situatie zou leven. En ik dacht net weer wat vaker aan vroeger.

Ik ben inmiddels tot de conclusie gekomen dat ik niet meer zonder kan, maar af en toe een dagje leven zoals de moeder van Ronja – dat zou misschien niet eens zo’n gek idee zijn.

Heel veel leesplezier! Ik ben benieuwd wat je van dit boek vindt. Laat je het weten (via internet)?

Liefs,

Myrthe Spiteri

Eigenaar en uitgeefdirecteur Blossom Books

Ronja verbaasde zich erover dat ze tegelijkertijd blij en verdrietig kon zijn. Verdrietig als ze aan Mattis en Lovis dacht, maar blij omdat ze de stille toverachtige lentenacht om zich heen voelde.

– Astrid Lindgren, Ronja de roversdochter

‘Ronja,’ zei Birk, ‘heb je ook in de gaten hoe ongelofelijk vrij wij nu zijn?’

‘Ja, en dit is ons rijk,’ zei Ronja. ‘Niemand kan het van ons afpakken en niemand kan ons wegjagen.’

– Astrid Lindgren, Ronja de roversdochter

Een kommetje voor de regen

Ik word wakker van de regen die op het dak roffelt. Het is zaterdagochtend. Alsjeblieft, nog even niet, kreun ik in gedachten. Ik kruip dieper onder het dekbed en probeer het dwingende gekletter te negeren. De wind slaat tegen het raam en mijn huisje lijkt te schudden op zijn grondvesten. Dan hoor ik iets anders. Getik. Traag maar regelmatig getik. Druppels op de vloer. Toch een lekkage, denk ik boos. Ik blijf nog een paar minuten met dichtgeknepen ogen onder mijn dons liggen, maar dan geef ik het op. Ik stap uit bed en zet een kommetje onder het druppelende dak. Regen is goed, spreek ik mezelf toe. Dan kunnen mijn plantjes eindelijk gaan groeien en hoef ik niet meer te pompen.

Met een sprong keer ik terug naar mijn warme bed. Ik mag nog even. Drup, drup, drup klinkt het in het emaillen bakje. Uitslapen heette dat vroeger. En dan werd je geroepen en kreeg je ontbijt. Op zaterdag met croissants, verse jus en een klassiek muziekje. Mama las de krant en later, toen Ramses erbij kwam, deelden ze die en bespraken ze de artikelen met elkaar. Het leven was probleemloos.

En moet je me nu zien. Alleen in huisje 13. Soms vergeet ik dat dit een nogal bijzondere situatie is, zo druk ben ik met leven. Met overleven bedoel ik.

Ik zal toch echt op moeten staan, de kachel aandoen en theezetten. Ik heb boodschappen nodig. Geld voor croissants heb ik niet, wel voor meel en gist, en dan bak ik straks brood.

Ik staar naar het dak met de houten balken en luister naar de regen. Het waait een beetje in de kamer en ik trek het dekbed tot over mijn kin. Nog héél even niet.

Boodschappenlijstje 7 april

Meel, Gist, Pasta, Uien, Lucifers, Blik tomaat

Deze maand was veel te droog. Ik maakte me echt zorgen om mijn plantjes. Vooral om de sla. Radijsjes doen het altijd, maar de sla heeft regen nodig. Ik zit voor het raam met een kop thee gezet van doorgekookt regenwater, en kijk uit over mijn tuin. De zaaibedden liggen kaal tussen hun markeerstokken. Er staan bordjes bij met namen: sla, biet, rucola, radijs. Het ziet er troosteloos uit in de regen, maar als ik goed kijk zie ik een zweem van groen. ‘Elk nadeel heeft zijn voordeel,’ hoor ik mezelf hardop zeggen, ‘al zou het wel fijn zijn als het droog werd, want ik heb boodschappen nodig.’ Ik kijk naar de grijze lucht en heb geen idee. Zal ik mijn regenkleren aandoen of eerst huiswerk maken en wachten tot later? Een normaal mens zou de Weer-app checken, maar dat kan dus niet. Ik ben geen normaal mens.

Ik smeer mijn laatste cracker, slurp van mijn thee en denk aan vroeger.

24/7

Ik leerde moestuinieren in ons kale stadstuintje in Amsterdam-West. Ramses was ermee begonnen toen hij bij ons introk, hij leerde mij schoffelen, zaaien en poten. Ik oogstte mijn eerste aardappel toen ik tien was en verwijderde dagelijks de ‘dieven’ uit de oksels van de tomatenplanten die wij kweekten in ons mini-kasje. Ik vond tuinieren geweldig.

Mama deed nooit dat soort dingen. Mama werkte. Ze was de slimste vrouw op aarde en zolang ik me kon herinneren loste zij problemen op. Er was niets wat zij niet kon, in mijn ogen. Ze was energiek en lang, wel 1,86 meter (jammer dat dat laatste niet erfelijk bleek te zijn, ik ben namelijk nogal klein voor mijn leeftijd), en leek nooit stil te zitten. Behalve haar werk had ze mij en papa. Maar werk ging voor. Omdat ze zo goed was in het oplossen van problemen en omdat andere mensen dat ook vonden, was ze een adviesbureau begonnen. Wat voor advies ze precies gaf wist ik niet, maar wel dat ze 24/7 bereikbaar moest zijn en dat iedereen haar altijd belde. En dan bedoel ik echt áltijd. ’s Avonds, in het weekend, als we zaten te eten, op vakantie en zelfs ’s nachts. Ze was vergroeid met haar telefoon en ze nam altijd op. Bereikbaarheid was haar handelsmerk. ‘Met Marij de Brouwer, wat kan ik voor u doen?’

Papa trok dat niet. Papa was van de qualitytime. Hoe hij ooit verliefd heeft kunnen worden op mama begrijp ik niet. Ze waren zó verschillend. Altijd als zij wegliep tijdens het eten omdat ze gebeld werd en werk nu eenmaal voorging, zuchtte hij. Hij had speciale zuchtrimpels die langs zijn mond naar beneden liepen en die steeds dieper werden. Als wij met zijn tweetjes achterbleven, begon het geklaag. Dat ze veel te hard werkte en dat ze haar prioriteiten niet op orde had. Dat moeders ook aandacht voor het thuisfront moeten hebben, dat het zo niet langer kon. Als mama vervolgens terugkwam van haar adviesgesprek met de klant, was papa zo boos dat hij meestal vertrok. En dan begon de klaagzang opnieuw, maar nu andersom, want mama kon er ook wat van. Dat papa ouderwets was en een vrouw wilde die thuisbleef om te zorgen, dat hij zeker zo’n truttengezin wilde dat de hele tijd ‘leuke’ dingen deed met elkaar, zoals spelletjes. (Daar keek ze dan heel vies bij.) Volgens mama kon Huub niet tegen zelfstandige vrouwen en daar kon zij dan weer niet tegen. Uiteindelijk gingen ze uit elkaar. Ik bleef bij mama in Amsterdam en ging om het weekend naar papa, die verhuisde naar Den Haag.

Vanaf mijn negende vormden mama en ik een superduo. Dat zei ze altijd. Zij werkte en ik leerde koken, de was doen en voor ons zorgen. Ik vond dat leuk, ik hield van koken. En als ik iets nodig had kon ik haar bellen.

Ze nam altijd op.

Roversdochter

Ik ben vernoemd naar Ronja de roversdochter. Dat boek was mama’s lievelings en ze had altijd al bedacht dat haar kind Ronja zou gaan heten, óók als ik een jongen was geweest.

Voor iedereen die niet weet wie Ronja is omdat ze niet eindeloos zijn voorgelezen uit deze klassieker: Ronja de roversdochter is een soort sprookje waarin aardmannen en vogelheksen even aanwezig zijn als woeste rovers en dappere moeders. Astrid Lindgren is de auteur, zij heeft ook Pippi Langkous bedacht. (Ik heb dus wel een beetje geluk, stel dat ze me Pippi hadden genoemd!). Het toeval wilde dat papa net zo gek was op dit boek als mama, óók al van kinds af aan. Ze spraken vaak in een soort codetaal met elkaar. Dan hadden ze het over ‘botteriken’ in plaats van stomme collega’s en ‘lenteliederen’ of ‘vreugdedansen’. Als we op vakantie waren, kampeerden we in ‘het bos van Mattis’ en elke grot was net de Berengrot van Birk en Ronja. Op die momenten begreep ik wel waarom ze verliefd op elkaar waren geworden, want altijd als ze over dit boek praatten straalden hun ogen.

Ik groeide dus op met de verhalen van Ronja, ik kende de tekeningen uit mijn hoofd en hield van de woeste roverhoofdman Mattis en zijn vrouw Lovis. Als ik weleens klaagde over mijn geringe lengte zeiden papa en mama dat boeken-Ronja óók klein was en dat ik juist prima gelukt was. Ik paste bij mijn naam.

Maar af en toe werd ik er gek van. Vooral toen ze gingen scheiden en ik me soms verdrietig voelde. Te vaak gebruikten ze het boekenmeisje als voorbeeld. Jaha, ik wist het, Ronja overwon haar angsten door ze uit te dagen, Ronja was altijd vrolijk, moedig en zelfstandig. ‘Denk aan Ronja,’ zei mama. ‘Wees mijn dappere roversdochter,’ zei papa. Soms wilde ik het uitschreeuwen: IK BEN RONJA NIET!

Gelukkig vond papa snel een nieuwe vrouw. Ze heette Delphine en ze was totaal anders dan mama. Ze hield van koken, knutselen en klussen, en het huis waarin zij en papa woonden zag er altijd gezellig uit. Ze was fan van de film Soof (ze leek zelfs een beetje op Soof), en ze had kinderen die Rox en Mees heetten en die ietsje ouder waren dan ik. (Het was een tweeling.) Voor hen had ze themakamers gemaakt. Rox had een Hunger Games-kamer met een symbool van de spotgaai op de muur en Mees een Fortnite-kamer met zijn bed als eiland. Ik was stikjaloers op die kamers. Tegen mij was Delphine ook lief. Ze leerde mij om mijn haren in te vlechten en als ik in het weekend kwam bakten we vaak taarten. Bij Delphine werd papa weer blij.

Het was uiteindelijk dus beter voor iedereen, zei mama altijd.

Nou, dat kon ze wel zeggen, maar dat gaat nu niet meer op. Nu zit ik hier en is zij raar, of ziek, of wappie. En ik mag niks aan papa vertellen.

Parijs

Mijn regenwaterthee is op en het is nog steeds rotweer. Daarom besluit ik toch huiswerk te gaan maken. Ik ruim de tafel leeg en pak mijn laptop, kopieën en schrift. Voor Nederlands moeten we een artikel schrijven over een onderwerp dat je interessant vindt. Mijn onderwerp is ‘zelfvoorzienend leven’. Er blijken namelijk mensen te zijn die wel op een kloppende manier een offgrid-bestaan leiden. Die gebruikmaken van een zogenaamd circulair systeem en niet aangesloten zijn op gas, elektriciteit, riool of water. ‘Maar die hebben dus wél gas, elektriciteit, riool en water!’ zeg ik luid. Mijn stem klinkt boos en hol in het stille huisje. Ik praat veel te veel hardop, constateer ik voor de honderdste keer. ‘En ik heb het verdomme koud!’ Ook hardop.

Ik zet de kachel hoger. Wat kan mij het schelen, de maand is bijna voorbij en morgen krijg ik een nieuwe gasfles van Ramses. Kou is klote, dat heb ik wel ervaren de laatste maanden.

Als ik klaar ben met de inleiding gaat mijn telefoon. Het is papa. Even aarzel ik of ik op zal nemen.

‘Dag pap.’

‘Dag roversdochter. Hoe gaat het?’

‘Goed.’ Ik hoor mezelf proberen. ‘Ik ben bezig met Nederlands.’

‘Zo, zo. Dat is netjes op zaterdag. Moet je niet afspreken met vriendinnen?’ Hij lacht.

‘Nee.’

‘Jammer dat ons weekend niet door kon gaan. Wij zitten nu in Parijs. Ik dacht, ik bel je even. Het is hier heerlijk.’

‘Fijn voor jullie.’ Ik loop naar het raam. ‘Hier regent het.’

Terwijl ik mijn voorhoofd tegen het koude glas druk en naar de troosteloze tuin staar, luister ik naar papa’s verhalen over Parijs. Ze zijn net met een boot geweest, over de Seine. ‘Delphine is even naar wat winkels met Mees en Rox. Het is natuurlijk hun verjaardagsweekend. Daarom kon ik jou bellen. Ik zit op een terrasje en ik mis je.’

‘Ik mis jou ook.’

‘Als jij zestien wordt, gaan we ook naar Parijs.’

‘Dat weet ik.’

‘Nog een jaar.’

‘Rúím een jaar.’

‘De tijd vliegt, lieverd, en ik dacht, ik zeg het tóch nog een keer. Iedereen komt aan de beurt en jij bent net zo belangrijk als de tweeling.’

‘Ja pap.’

‘Alles goed met Ramses en Marij?’

‘Alles helemaal goed.’

‘O, daar komen ze aan. Lieverd, ik moet ophangen. Tot snel. Kussen.’

‘Dag pap. Kus.’

Als ik het gesprek wegdruk voel ik me extra alleen in mijn lege huisje. Ik zucht. ‘Kom op, Ron. Niet zeiken nou.’ Inmiddels is het warm geworden, dus zet ik de kachel helemaal uit. Ik baal. Stomme papa, ik was net zo lekker aan het werk. Nu schieten er weer allemaal gedachten door me heen waar ik geen zin in heb. Rox en Mees in Parijs, shoppen met Delphine, gezellig op een terrasje…

Ik ga verder met mijn artikel. De research heb ik op school gedaan, want daar kan ik online. Ik heb alles uitgeprint en gelukkig raak ik snel verdiept in een verhaal over waterzuiveringsinstallaties. Het blijkt dus dat je regenwater ook kunt zuiveren met speciale planten. Het is een heel proces maar uiteindelijk heb je drinkwater, vrij van bacteriën en smaakjes. En dan kun je tenminste douchen en doortrekken in plaats van je poep en plas wegspoelen met een emmer drab uit de sloot.

Ineens schiet me iets te binnen. Ik pak mijn boodschappenlijstje en schrijf:

Boodschappenlijstje 7 april

Meel, Gist, Pasta, Uien, Lucifers, Blik tomaat, Water!!!!

Was ik het belangrijkste bijna vergeten.

Mevrouw Stoffels

Een uur later is mijn artikel bijna klaar. Ik word geroepen door een vogel, kijk op en zie hoe er een klein beetje zonlicht door de wolken piept. Het regent niet meer! De vogel zingt lustig door. (Ik denk dat het een tjiftjaf is.) Ik sla mijn laptop dicht en besluit te vertrekken. Voor de zekerheid doe ik een regenpak aan en wurm me in mijn te kleine kaplaarzen. Met een mand vol lege statiegeldflessen stamp ik naar buiten, snuif de geur op van de natte aarde en gooi de mand in mijn fietstas.

In de buurtsupermarkt van het dorp koop ik wat ik nodig heb. Mevrouw Stoffels, de eigenaresse van het winkeltje, kijkt hoofdschuddend toe hoe ik een pak anderhalveliterflessen bronwater op de lopende band hijs. ‘Kind, kind, wat moet jij toch steeds met al dat water? Dat is toch zonde van het geld.’ Ik duik dieper in mijn mandje om de rest van de boodschappen te verzamelen, hopend dat ze haar mond zal houden. Pasta, meel, uien, wortelen, twee blikken tomaat en bouillonblokjes.

‘De koekjes zijn met 50 procent korting, heb je dat gezien?’

Ik schud mijn hoofd. ‘Nee dank u, mevrouw Stoffels. Ik heb nog.’

Mijn geld is hartstikke op.

‘Maar weet u misschien wat er volgende week in de aanbieding is?’ Ik probeer nonchalant te klinken. Ik heb olijfolie nodig en kaas.

‘Nee kindje, dat krijgen wij ook pas een dag van tevoren te horen. Dat wordt allemaal dáár bepaald.’ Ze knikt vaag in de richting van de stad, alsof de hoge heren ter plekke aan het vergaderen zijn over hun nieuwe folder met acties en aanbiedingen. ‘Maar heb je nog rijst nodig? Ik heb een krat achter gezet met spulletjes die over de datum zijn. Daar mag jij best even in snuffelen. Er zat ook rijst bij en die is heel lang houdbaar…’ Haar blik verraadt medelijden en nieuwsgierigheid. ‘Ik dacht, ik bewaar het nog even, voor als dat meiske weer komt.’

Ik wijs het aanbod af. Ik heb geen zin in bemoeienis. En ze moet niet denken dat ik zielig ben. ‘Nee hoor, mijn moeder heeft nog rijst genoeg. Dank u wel.’

‘Ook goed, kindje, ook goed. Doe je moeder de groeten. Jammer dat ze nooit meer zelf langskomt. Ik kon altijd zo gezellig met haar kletsen.’

Met volgeladen fietstassen rijd ik terug naar huis. Langs de kant van de weg bloeit het fluitenkruid. Ik ga straks een bos plukken. En brandneteltoppen, want daar kun je soep van maken. Dat recept ken ik nog wel uit mijn hoofd. Ronja leefde ook van wat het bos haar bracht.

De moestuinman

Een jaar na de scheiding, ik was tien, kwam Ramses. Ramses de moestuinman, Ramses de dromer, de plannenmaker, de liefde van mama’s leven. Ze had hem ontmoet in de Natuurwinkel waar hij werkte en die van hem bleek te zijn. Eigenlijk was het best bijzonder dat mama daar boodschappen ging doen, want wij waren vroeger nooit zo van het milieu of gezond eten. Als ik kookte bakte ik het liefst aardappeltjes met een schnitzel, of maakte ik spaghetti met gehaktsaus. Biologisch en vegetarisch was voor zweverige mensen, niet voor ons.

Daar kwam verandering in toen mama ging werken voor een politieke partij die zich helemaal richtte op het milieu en de dieren. Ze hadden haar ingehuurd voor een project en waren zo tevreden over haar dat ze mocht blijven. Ik weet nog goed hoe enthousiast maar ook geschokt ze was thuisgekomen na een internationaal congres over het inkrimpen van de veestapel. Enthousiast omdat het een geslaagd congres was geweest waarvoor ze veel complimenten had ontvangen, geschokt door alle informatie die ze tot zich had genomen. Over de uitstoot van CO2 en de rol van de bio-industrie daarbij. Over dierenleed en de onverschilligheid van boeren en over multinationals die alleen maar winst wilden behalen. Ze was wakker geworden en praatte over het verkleinen van onze footprint, en de radicale omwenteling die nodig was. Ze wilde helemaal biologisch gaan eten en stoppen met vlees. ‘Ronja, het is de enige manier om de aarde te behouden, want het gaat helemaal mis.’

Zoals met alles stortte ze zich ook hier vól in. Ze las over voeding en sober leven, we keken samen documentaires over de gevaren van suiker en de enorme veestapel en mama zorgde ervoor dat er geen kipfilet, bespoten appel of fles cola meer in huis kwam. Ze nam mij mee in haar overtuigingen. Vooral de beelden uit slachthuizen maakten me misselijk. Ik wilde nooit meer vlees eten.

Zo deed de Natuurwinkel zijn intrede in ons bestaan en Ramses kwam mee. Hij bakte zijn zuurdesembroden zelf en runde de winkel met veel vrolijkheid.

Mama was zwaar onder de indruk van zijn woeste verschijning en had hem vaak bekeken als ze boodschappen deed. Ze viel wel op dat type: groot, sterk en met veel haar. Vooral zijn armen vond ze prachtig. ‘Dat komt denk ik door het kneden van het deeg, Ron, daar heb je spierkracht voor nodig.’ Ze hield me altijd op de hoogte van haar bezigheden, of dat nou ging om werk of de mensen die ze ontmoette. Ik was haar huisgenoot en ik mocht alles weten, zelfs over haar crush op de man-met-de-armen.

Op een dag sprak ze hem aan en vroeg hem op date. Zo deed zij dat met alles, je stapt gewoon op iemand af en zegt wat je nodig hebt. Helder en transparant, dat werkt het best volgens haar.

Ik denk dat Ramses erg onder de indruk was van mijn kordate moeder. Ze was niet het doorsneetype voor een natuurwinkel met haar zakelijke outfit en haar eeuwige telefoon. Zelfs tijdens het afrekenen bleef ze bellen en adviezen geven aan haar klanten. Maar ze was knap en direct en ze overrompelde Ramses met haar charme.

Omdat ik om het weekend bij papa en Delphine was, konden mama en Ramses elkaar rustig leren kennen. Ik wist dat hij bestond, maar ontmoette hem pas een halfjaar later, en toen was het een uitgemaakte zaak voor mama: Ramses was de liefde van haar leven en ze wilde hem houden.

Mattis

De eerste keer dat ik Ramses ontmoette moest ik lachen. Het was ongelofelijk. Mama had een Mattis gevonden, een totale Mattis. ‘Mam, je bent verliefd op onze roverhoofdman!’ zei ik.

Ze keek naar hem en lachte ook. ‘Je hebt gelijk, Ronja, hij lijkt sprekend!’

Ramses stond er een beetje vragend bij. Het zei hem duidelijk niets.

‘Wacht, ik laat het zien,’ riep ik terwijl ik de kamer uit rende. Boven mijn bed stond het boek op het plankje. Ik griste het mee en kroop met Ramses naast me op de bank. ‘Hier, dit is hem. Hij lijkt toch op jou?’ Ik keek hem blij aan, want iemand die eruitzag als Mattis was per definitie oké in mijn ogen. Ramses nam het boek van me over en bladerde erdoorheen. ‘Zo, zo, dit boek is veel gelezen.’ Hij keek naar de ezelsoren en het vergeelde papier.

‘Het is nog van mama. Van vroeger.’

‘En daarom heet jij Ronja? Ik vond het al zo’n bijzondere naam.’

‘Klopt. En Mattis is Ronja’s vader.’ Ik voelde dat ik een enorme kleur kreeg. ‘Niet dat jij mijn vader bent natuurlijk.’ Wat had ik nou gezegd.

‘En dit ben ik, Lovis, de moeder van Ronja,’ zei mama. Ze kwam aan de andere kant van Ramses zitten en met zijn drieën keken we verder in het boek.

‘Ik denk dat ik dit boek ook maar eens ga lezen,’ zei Ramses. ‘Het ziet er sprookjesachtig uit en ik houd van sprookjes.’ Hij knipoogde naar mijn moeder.

Ik vond het gezellig. Mama was ontspannen en moest veel lachen. We bestelden vegetarische pizza’s en aten op de bank. Toen hij ’s avonds weg was vroeg ze wat ik van hem vond. ‘Hij past bij mij, vind je niet?’

Ik knikte. ‘Het lijkt me een fijne vriend, mama. Van mij mag-ie blijven.’

Na een maand trok Ramses bij ons in. Hij wist alles van tuinieren en puur eten en zoals ik al zei leerde hij me de kneepjes van de moestuin en een hoop nieuwe recepten. Alleen rookte hij, dat vond ik een beetje raar qua gezondheid en zo. Verder had hij een zware stem en principes waar hij zich meestal aan hield. Ons stadstuintje werd omgespit tot moestuin en mama vond dat we helemaal veganistisch moesten worden. Dat betekent dat je geen dierlijke producten mag eten, ook geen boter, eieren of kaas. Dat laatste vond ik erg, ik ben verslaafd aan kaas. (Gelukkig maakte Ramses soms een uitzondering voor mij en nam hij stiekem een stuk kaas voor me mee uit zijn winkel. Mama was ertegen, maar die werkte altijd, dus die merkte niet dat ik af en toe tosti’s bakte.)

Het had iets gezelligs, dat wroeten in de tuin en het eindeloze koken. We vormden met zijn drieën een kleine wereld waarin gewerkt werd aan een gezamenlijk doel: zo gezond mogelijk leven en eten met zo min mogelijk schade aan de planeet. Het huis was klein en stonk naar rook en bonen, maar mama was gelukkig.

Diederik

Het is maandag en ik heb wind tegen. Ik ben al om zeven uur naar school vertrokken, maar op deze manier kom ik toch nog te laat. De dijk lijkt eindeloos en de watervlakte naast me is grijs en woest. Op de provinciale weg razen de auto’s voorbij. Ik verbijt me en trap hard door.

Bezweet parkeer ik op het schoolplein, net op tijd voor de laatste bel. Ik ren het gebouw door, de trappen op en kom sorry-zeggend het lokaal binnen.

‘Ronja, wat zie je er heerlijk verwaaid uit.’ Mijn mentor, mevrouw Vink, lacht me toe. ‘Ga gauw zitten en pak je leesboek.’ Terwijl ik in mijn tas duik, zogenaamd om een boek te pakken, probeer ik Magister te checken op mijn telefoon. Altijd even controleren of ik niks gemist heb qua huiswerk of lesuitval. Helaas, mevrouw Vink heeft het gezien en kijkt me streng aan. ‘Mobieltjes helemaal weg. Ook Ronja.’

Belle stoot me aan en fluistert: ‘Tijdens tussenuur naar het winkelcentrum?’

‘Tussenuur?’

‘Scheikunde valt uit. Het staat er al sinds gister op.’

‘Dat kan ik toch niet zien! Had me ge-sms’t!’

‘Geen tegoed meer. Sorry.’

Ik zie dat ze liegt. Ze is het gewoon vergeten.

Ik word zenuwachtig als ik niet ‘bij ben’, als ik niet weet wat er is gebeurd of te gebeuren staat. Ik draai op mijn stoel en kan me totaal niet concentreren op mijn boek.

‘Mevrouw, mag ik even naar de wc?’ Ik kijk mijn mentor smekend aan.

Ze fronst. ‘Je bent net binnen, je had toch van tevoren gekund.’

‘Geen tijd. Ik had wind tegen…’

‘Als je echt moet. Snel dan maar.’

Op de wc check ik al mijn apps. Op Magister zie ik inderdaad uitval scheikunde, op de gewone mail wat spam en de schoolmail heeft een paar berichten. Ik lees iets over een enquête naar de gezondheid van jongeren, die kan weg. De mail over de overgangsnormen hoef ik niet te printen, mama gelooft toch alles wat ik haar vertel. Van papa geen bericht, die zit in Parijs. Ik voel me verdrietig.

Als ik terugkom in het lokaal val ik in een klassieke Diederik-scène. Ik hoor geschreeuw. Er lijkt een ruzie gaande, maar iedereen weet: het is Diederik maar. Vroeger schijnt het veel erger te zijn geweest, toen ging hij ook heel hard huilen en gillen of sloeg hij zichzelf in zijn gezicht, dat was in de eerste klas. Nu komt dat veel minder voor en duurt het korter. Helaas heeft hij vandaag een slechte dag.

‘Waarom heb ík dit nou altijd! Bij mij gaat al-tijd alles mis!’ Ik zie dat Diederik bijna moet huilen. Hij is gaan staan en kijkt radeloos om zich heen. Mevrouw Vink loopt naar hem toe.

‘Diederik, kom, we gaan nú naar het onderwijszorgteam.’

Hij pakt zijn rugzak en begint die in te pakken.

‘Laat je tas maar hier,’ zegt Vink gedecideerd. ‘Die komt later wel. Eerst afkoelen.’

‘Maar ik wíl mijn tas mee,’ roept Diederik.

Mevrouw Vink is kortaf. ‘Je hebt even niks te willen.’

Ik doe een stap opzij en houd de deur voor ze open. Als ze weglopen hoor ik Diederik zeggen: ‘Ik heb best wat te willen. Ik heb gewoon rechten, net als elk mens.’

Ik grinnik. Diederik heeft het af en toe moeilijk en dan verliest hij de controle, maar hij is slim en grappig, al heeft hij dat zelf niet altijd door.

De klas lijkt ontploft. Iedereen loopt, rent en praat.

Jip en Thomas doen Diederik na. ‘Ik wíl mijn tas meehee!’

Etters.

Jamila en Marlie rollen met hun ogen als ze mij vertellen waarom Diederik kwaad geworden was. ‘Hij was gewoon zijn boek vergeten. En toen zei hij dat het niet op Magister had gestaan, maar het had er wel op gestaan, kijk maar.’ Triomfantelijk houdt Jamila haar laptop omhoog. Leesboek mee. Het staat er inderdaad. Diederik mag van zichzelf eigenlijk geen fouten maken en als dat wel gebeurt gaat het verkeerd. Ik vraag me af hoe hij dat Magister-bericht gemist kan hebben. Zouden ze bij hem ook geen bereik hebben?

Jamila staat nog steeds met haar laptop te zwaaien. ‘Zie je? Het staat bij huiswerk vandaag.’

‘Ik zie het,’ zeg ik.

Belle komt naast me staan. Ze slaat een arm om me heen en grijnst. ‘Zo Ronnie, weer een uurtje voorbij dankzij gekke Diederik.’

Ineens wordt het doodstil in de klas. We draaien ons om en zien mevrouw Vink in de deuropening staan. Alleen. Haar stem klinkt scherp. ‘Belle! Zo praat je niet over Diederik. Zo praat niemand hier over elkaar. Niet in mijn klas.’ Belle krimpt ineen. Maar Jamila neemt het voor haar op. ‘Ja maar, mevrouw, het ís toch zo! Hij heeft altijd wat. En dan begint hij te roepen en te schelden.’

‘Schelden?’ Ze kijkt bedenkelijk.

Jip en Thomas vallen Jamila bij. ‘Ja! Afgelopen vrijdag. Hij zei dat ik een klootzak was en mijn bek moest houden, dat was vlak voor muziek.’

‘En wat had jij dan gedaan?’ Streng kijkt mevrouw Vink in het schijnheilige gezicht van Thomas. ‘Hij scheldt niet zomaar.’

‘Wij waren aan het klooien. Ik haakte Thomas pootje,’ zei Jip. Thomas vulde aan: ‘En toen viel ik, en toen knalde ik tegen Diederik op.’ Ze schieten samen in de lach.

Ik denk terug aan het voorval. Muziek was een zesde uur, en dan zat Diederik altijd al helemaal ‘vol’ van de dag, dat wist iedereen. In de pauzes mocht hij apart zitten omdat hij de drukte van de aula niet kon verdragen. Maar door bovenbouwtoetsen was het niet gelukt om een leeg lokaal voor hem te vinden. Diederik had dus op de gang zijn boterham gegeten. Staand voor het muzieklokaal, niets aanrakend vanwege zijn smetvrees. Een magere jongen met nette kleren en grote voeten. En toen waren Thomas en Jip hem gaan pesten. Ze verveelden zich waarschijnlijk.

Mevrouw Vink kijkt de klas rond.

‘Ga allemaal even zitten,’ zei ze streng. ‘Ik wil met jullie praten.’ De klas gehoorzaamt.

‘Luister. Blijkbaar is het weer tijd voor mijn jaarlijkse speech. Over elkaar respecteren en de ruimte geven, weten jullie nog? We zitten nu drie jaar met elkaar opgescheept als klas. Iedereen kent elkaar en weet zo’n beetje hoe de ander werkt. We kennen Diederik. Vanaf het begin hebben we eerlijk gepraat over zijn gebruiksaanwijzing en dat hij er niks aan kan doen. Wij kunnen ons dat niet voorstellen, maar het is echt waar.’ Ze zwijgt. Haalt diep adem en gaat verder. ‘Ik vind het ook niet altijd makkelijk, maar ik wil dat wij een klas zijn waarin iedereen een plek heeft. Jullie zijn allemaal anders, Thomas is nogal druk…’

Er klinkt gegiechel. ‘Marlie heeft een bril, Achraf komt uit Syrië, Ronja is vaak te laat en Diederik heeft zijn gebruiksaanwijzing.’

Ik voel hoe mijn wangen kleuren. Ronja is vaak te laat. Ze moest eens weten. De klas moest eens weten. Maar Vink is alweer verder. ‘En in mijn klas wordt niet gepest. Het klinkt misschien ouderwets, maar in mijn klas helpen we elkaar en mag iedereen er zijn. Je hoeft elkaar niet allemaal aardig te vinden…’ Weer gelach. Naast me voel ik Belle zuchten. Vink gaat door. ‘…maar je respecteert elkaar en je gaat niet klooien.’

Ineens is ze er klaar mee. Omdat ik vooraan zit hoor ik haar nog mompelen: ‘Zo. Meer weet ik even niet.’

Op de terugweg heb ik wind mee. Ik vlieg de hele lange weg naar huis. De stad laat ik achter me en als de weilanden zich naast me uitstrekken en in de verte het zilvergrijze water opdoemt, begin ik te zingen. De wereld is weer van mij. Ik doe nog wat boodschappen bij mevrouw Stoffels en met mijn zwaarbeladen fiets schiet ik de dijk af, passeer het grote huis en zwaai naar de geblindeerde ramen. Er is een nieuw bord bij gekomen vandaag. Naast Stop 5g is er nu ook 5g = niet oké. Ik manoeuvreer mijn fiets door het grind van de parkeerplaats en scheur het lange pad af.

Nieuwe buren

‘Hallo. Jou ken ik nog niet.’

De stem komt uit een tuin aan het eind van het lange pad, een tuin waar nooit iemand is. Ik kijk verschrikt opzij en neem mijn stuur mee, waardoor ik veel te scherp naar links zwenk. Mijn volle krat is topzwaar vanwege de boodschappen en ik verlies mijn grip. Ik val en de loodzware fiets valt over me heen. ‘Au!’ Ik kijk op. Wie heeft me afgeleid? Wie heeft dit gezien? Een scherpe pijn trekt door mijn been. Ik zie bloed. De trapper heeft het vel van mijn scheenbeen geschraapt. Ik probeer de fiets van me af te duwen en op te staan.

‘O, sorry. O, wat erg!’

Ik hoor een Amerikaans accent. Een scherpe nasale vrouwenstem. ‘O, dear, wat dom van mij! Ik heb je laten schrikken en nu ben je gevallen.’ Ze komt naar me toe gelopen, buigt zich over me heen en trekt de fiets aan het stuur omhoog.

‘Heb je pijn? Kom rustig staan…’

Ze heeft geen hand meer vrij om me op te helpen. Over haar schouder roept ze: ‘Johnny! Help!’

Ze probeert de fiets op een standaard te zetten, maar die is er niet. Nog een keer klinkt haar stem. ‘Hé, Johnny, hier!’

Ik steun op mijn arm en probeer op te krabbelen. Ik ben duizelig en het lukt me niet. Ineens word ik gegrepen door een warme hand die me voorzichtig omhoogtrekt. Ik draai me om en kijk in het gezicht van een jongen. Hij is lang, heeft bruine ogen en krullend haar. Hij kijkt me bezorgd aan. ‘Gaat het?’

Ik sta te trillen van schrik en pijn. De vrouw komt naar me toe en voert me met zich mee. Ik leun op haar arm. ‘O, ik vind dit zo vervelend, heb je veel pijn? Johnny, pak jij die fiets, dan kijk ik even naar de wond.’

Voorzichtig lopen we naar het dichtstbijzijnde huisje. Háár huisje blijkbaar. Ik ben zo van slag dat ik gehoorzaam doe wat ze zegt. Ineens denk ik aan mijn boodschappen. ‘Mijn boodschappen! O shit. En mijn laptop, alles van school.’

‘Die boodschappen komen wel goed. Eerst jouw gezondheid. Ga zitten hier, wil je een kopje thee voor de schrik? Ik zal me even voorstellen, ik ben nieuw, met mijn zoon dus. Wij tweeën, sinds vandaag.’ Ze zucht. ‘En dan gebeurt er dit! I’m so sorry!’ In alle drukte vergeet ze haar naam te noemen.

Ik buig me over mijn enkel en bekijk de wond. Het is een klassieker. Het scheenbeen is geschaafd en er zit rotzooi in, waarschijnlijk van de trapper.

Johnny komt binnen. ‘Ik heb de fiets tegen onze boom gezet. Alle boodschappen lagen op het pad, die heb ik terug gestopt in je fietskrat. Ik ben bang dat er een waterfles is opengebarsten…’ Hij kijkt me spijtig aan.

‘En mijn rugzak? Mijn laptop?’ vraag ik paniekerig.

‘Ik zal even kijken. Ik denk dat het wel meevalt. Zal ik de verbanddoos uit de auto gaan halen, mam? Die zit toch altijd achterin?’

Ze knikt dankbaar. Terwijl ze hem de sleutels overhandigt zak ik achterover op de bank. Mijn eerste neiging was om meteen weg te gaan en thuis mijn wonden te verzorgen, maar ergens zit ik hier ook wel fijn en voelt het goed om verzorgd te worden.

Ik kijk om me heen. Het huisje lijkt nog maar net ontwaakt uit een lange, vochtige winterslaap. Het ruikt oud. Er staat een tafel met een vers geplukte bos bloemen in iets wat op een vaas moet lijken maar een pan is. Ik zit op een bank waarover een kleurig gehaakte deken ligt. Naast me kussens met bloemetjes. Ik heb dit huisje nooit bewoond gezien. Het stond te koop en ik fietste er altijd argeloos langs. Bijna thuis, de stal roept. Nu zijn er dus mensen in gekomen.

De vrouw komt uit de keuken met een dampende kop thee. ‘Het is kamille. Goed voor de schrik, met extra veel honing. You like that?’

Ik knik dankbaar en pak de hete beker voorzichtig aan.

Ze gaat voor me zitten op een lage salontafel, tilt mijn voet op en legt die in haar schoot. Ze heeft een lange rok aan en mijn voet landt in een bedje van stof. Ze pakt mijn enkel en buigt zich over de wond. ‘Laat eens zien aan tante Victoria.’

Ik moet lachen om haar grapje, totdat ik me realiseer dat ze waarschijnlijk echt Victoria heet.

‘We gaan deze even ontsmetten en doen er dan een dikke pleister op. Als je wilt krijg je ook een zoen.’ Ze grijnst. Dit is wel een grap. Ze is ongeveer even oud als mama, denk ik. Maar veel voller. Zeg maar mollig. Ze heeft een schort voor en haar haren zitten in een slordige knot op haar hoofd.

‘Hoe heet je?’

‘Ronja.’

‘Ik zal je straks even naar huis brengen, Ronja. Dan leg ik je ouders uit wat er gebeurd is.’

‘Dat hoeft niet hoor, ze zijn er niet eens,’ zeg ik vlug.

‘Welk huisje is van jullie?’

‘Vier huisjes verderop. Huisje 13.’

‘Nice.’ Ze staat op. ‘Ik kijk even waar Johnny blijft met de verbanddoos.’

Even later staan we samen in mijn tuin. Ik heb een pleister op mijn scheenbeen en voel me niet meer zo trillerig.

‘Mooi tuintje hebben jullie hier,’ zegt Victoria bewonderend. ‘Great, je hebt sla en bietjes. Die bietjes komen al op, zie ik…’ Ze heeft er duidelijk verstand van. ‘Ik heb tomatenplantjes, als jullie dat leuk vinden. Wie tuiniert er? Je vader of je moeder?’

‘Ikzelf.’ Ik voel me een beetje trots.

‘Ja, dat kan ook natuurlijk.’ Ze lacht me toe. ‘Dat doe je goed. Wil je plantjes? Ze moeten nog even groeien, dus ik denk dat je ze over een week of drie kunt krijgen.’

‘Héél graag!’ Ik ben blij. Dat scheelt weer geld en gedoe, en als ze eenmaal groeien heb je eindeloos veel tomaten.

‘Weet jij wanneer ze het water weer aansluiten? I hope toch gewoon begin mei. Die man, die eigenaar was niet zo duidelijk. Terwijl, je hebt hier wel water nodig.’

Ik denk terug aan de afgelopen periode. Het wekelijkse zeulen met flessen, het pompen om de tuin te besproeien. Ze heeft gelijk, het is niet te doen zonder water.

‘Volgens mij volgende week. Of over twee weken.’

‘Hij was wel nice hoor, Ramses heet hij geloof ik.’ Ze spreekt het uit als Remses. Met een vette Amerikaanse R. ‘En er is ook een vrouw. Die stond voor het raam te zwaaien.’ Ze trekt terloops een blaadje van een plant en stopt het in haar mond. ‘Hm, peterselie. Heeft die de winter overleefd?’

‘Ondanks de vrieskou,’ zeg ik terwijl ik ook een blaadje pluk en opeet.

‘Ken jij die eigenaars? Ik kon per direct het huisje huren. We zijn er blij mee, Johnny en ik.’

Ik zeg niks. Ze praat veel, deze Victoria. Maar ze doet niet moeilijk en ze vraagt niet door. Dan staat Johnny voor onze neus, met mijn fiets aan de hand.

‘Waar wil je hem hebben?’ vraagt hij vriendelijk. ‘Ik zet hem hier neer. Goed?’

Ik knik. Ik wil naar binnen. Mijn laptop checken. ‘Heel erg bedankt voor de pleister,’ zeg ik. ‘En de thee.’

Victoria legt haar hand op mijn schouder. ‘Take care. Zo’n val blijft in je lijf zitten. Daar moet je tijd voor nemen.’

‘Zal ik doen. Dank je wel.’

‘Bye Ronja.’