Colofon

Vertel de wereld wat je vindt van #HandboekVoorDeJongeRebel

Vind de auteurs: @ezsther @elineannepeters

Vind meer jonge rebellen: @jongerebellen

Vind de uitgever: @blossombooks

NUR 248 / JD092201

© 2022 Blossom Books

© 2022 Esther Crabbendam & Eline Peters

Illustraties omslag en binnenwerk: Menah Wellen

Omslagbelettering: Shiralee Kat, Shiralism

Opmaak binnenwerk: Studio L.E.O.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

Wil je de uitgever iets vragen of vertellen? Dat kan! Stuur een mailtje naar info@blossombooks.nl of vind ze op blossombooks.nl.

‘Ik heb geleerd dat je nooit te klein bent om een verschil te maken.’

– Greta Thunberg

Voor Lars & Mea,
en de wereld waarin jullie
zullen opgroeien

Voorwoord

Voor je ligt het boek dat we zelf hadden willen lezen toen we voor het eerst aan de slag gingen met acties en campagnes voor een betere wereld. Wij, Esther en Eline, leerden elkaar zo’n tien jaar geleden kennen bij ASVA, de Amsterdamse Studentenvakbond. De basisbeurs stond op het punt te worden vervangen door het leenstelsel, de universiteiten in Amsterdam maakten plannen die het onderwijs niet ten goede zouden komen, de woningnood onder studenten was ook toen al een gigantisch probleem en de kwaliteit van onderwijs ging steeds harder achteruit. Natuurlijk is protesteren van alle tijden, maar ondanks al deze uitdagingen was het in die tijd moeilijk om jongeren op de been te krijgen. En zoals iedereen die voor het eerst in actie komt, moesten we veel uitvogelen om erachter te komen hoe je dat het best kunt doen.

Sinds onze studententijd hebben wij veel geleerd over campagnes en over actievoeren. Esther was voorzitter van de jongerenvakbond FNV Jong en ging daarna aan de slag bij privacywaakhond Bits of Freedom. Eline was betrokken bij de oprichting van burgerbeweging en campagneorganisatie DeGoedeZaak en werkte daar als hoofd campagnes. We leerden steeds meer over politiek, tactiek, campagne en actievoeren. En die kennis willen we met dit boek aan jou doorgeven!

We hebben het Handboek voor de jonge rebel geschreven om een fantastische actiegeneratie te versterken met onze opgedane kennis en te inspireren met verhalen van jonge rebellen die nu het verschil maken. Want de tien mensen die we voor dit boek interviewden zijn wat ons betreft exemplarisch voor alle jongeren die nu de straat op gaan en zich uitspreken: saamhorig, bewust van de uitdagingen van deze tijd en toch niet bang om heel hard te vechten voor een betere toekomst. Er is heel veel om ons zorgen over te maken, maar jongeren van nu geven meer hoop en zicht op verandering dan wie dan ook!

Inleiding

De generatie van nu laat luid en duidelijk van zich horen, en dat is maar goed ook, want er is nogal wat om voor in actie te komen. Op het moment van schrijven hebben we te maken met een klimaatcrisis, wooncrisis, democratiecrisis, coronacrisis, flexcrisis, racismecrisis, schuldencrisis en ongelijkheidscrisis, om er maar eens een paar te noemen. We moeten opboksen tegen de macht van grote bedrijven, het patriarchaat en de steeds groter wordende kloof tussen de rijken en de rest.

Maar er is hoop, want steeds meer mensen spreken zich uit en gaan de straat op. Denk aan de klimaatbeweging, de antiracismebeweging en de strijd voor een hoger minimumloon. We pikken het niet langer dat onbereikbare CEO’s en politici in een torentje beslissingen nemen die slecht uitpakken voor het grootste deel van een nieuwe generatie. We vechten voor onze toekomst, en jongeren gaan voorop in die strijd! En ja, ook jij kunt het verschil maken. We hebben je zelfs ontzettend hard nodig. En het feit dat je dit boek hebt gekocht of gekregen, doet ons vermoeden dat jij de wereld wilt verbeteren of dat er in elk geval iemand is die gelooft dat jij dat kan. Daar willen we je heel graag bij helpen: in dit handboek vind je tips, inspiratie, stappenplannen en concrete handvatten waarmee je zelf aan de slag kunt.

Dit boek vertelt je niet waar je je precies druk om moet maken en gaat daarom niet uitgebreid in op thema’s die (wat ons betreft) verandering nodig hebben. Dat betekent niet dat die inhoud niet belangrijk is. Sterker nog: we moedigen je enorm aan om veel te lezen over onderwerpen die jou interesseren of waarover jij je zorgen maakt. Van de klimaatcrisis tot feminisme en van ongelijkheid tot democratie: over elk onderwerp zijn, naast heel veel journalistieke en opiniestukken, geweldige boeken geschreven. Achter in dit boek vind je een lijst met leesmateriaal dat we je van harte aanraden.

Met dit boek willen wij iets nieuws toevoegen aan dat wat er al is: we gaan je vertellen hoe je praktisch aan de slag kunt gaan met dat onderwerp waar jij je druk over maakt. Want al is de inhoud essentieel, de vorm doet er absoluut ook toe. Dit boek is voor iedereen die zich druk maakt, iets wil bijdragen aan verandering, maar niet precies weet waar te beginnen. En voor iedereen die al in actie komt, maar dat nog beter wil leren doen. Want als je campagnes en acties slim organiseert, bereik je veel meer. En in een wereld die in de fik staat hebben we geen tijd te verliezen!

Campagnes

Over campagnes gesproken, dat heeft misschien wat meer uitleg nodig. Want bij het woord ‘campagne’ kun je aan veel verschillende dingen denken. Bijvoorbeeld aan een reclamecampagne om een bepaald product te verkopen. Of aan een campagne van de overheid met posters in bushokjes waarmee ze je vertellen om je handen te wassen en anderhalve meter afstand te houden. Het klopt: dat zijn allemaal vormen van campagnes.

Wanneer wij het in dit boek over campagnes hebben, praten we over wat je ook wel een ‘protestcampagne’ kunt noemen: een verzameling van acties om ergens tegen te protesteren en iets te veranderen. Het onderscheid tussen een campagne en acties komt hier ook goed naar voren: acties zien wij als losstaande momenten en een campagne is de verzameling van al die losstaande momenten met een overkoepelend einddoel. In dit boek hebben we het over campagnes die gericht zijn op maatschappelijke en politieke verandering: meer dan alleen een communicatie-instrument dus.

Hoe lees je dit boek?

Dit boek gaat dus over hóé je zo’n campagne voert en wat daar allemaal bij komt kijken. Maar dat de inhoud van de campagne niet centraal staat, betekent niet dat dit boek je niet ook kan inspireren. Die inspiratie komt vooral van de tien geweldige jonge rebellen die we hebben geïnterviewd en die je alles vertellen over hun eigen campagnes en acties. Je zult zien: ook zij zijn begonnen waar jij nu misschien staat. Ze maakten zich druk om de wooncrisis, wilden meer vrouwen in de politiek zien of kwamen in actie tegen racisme tijdens de Black Lives Matter-protesten. Ze vonden dat jongeren een betere positie op de arbeidsmarkt verdienden, wilden klimaatstakingen organiseren of maakten zich zorgen over de lange wachtlijsten in de zorg. En al deze jonge rebellen gingen aan de slag, voerden actie en behaalden successen. Hun verhalen en tips vormen de rode draad door dit boek. In het eerste hoofdstuk maak je met hen kennis, zodat je meteen volop geïnspireerd wordt. Maar denk niet dat je nu zelf ook direct groots van start moet: als je begint met het bijwonen van een demonstratie, het lezen over een onderwerp dat je aan het hart gaat of je uitspreekt in je omgeving is dat al een geweldige bijdrage aan een betere wereld.

In het eerste deel van het boek ga je aan de slag met een plan. We vertellen je hoe je een goed Plan de Campagne maakt, helpen om je creativiteit los te maken en leren je meer over het betrekken van anderen en het opbouwen van een kernteam waarmee je kunt samenwerken. In het tweede deel gaan we echt praktisch aan de slag: met een goed verhaal, het organiseren van acties en evenementen, met politieke lobby, pers en media en met fundraising. In het laatste deel bespreken we de volgende grote stappen die je kunt zetten als je van je (eenmalige) campagne misschien iets langdurigs wilt maken of een beweging wilt bouwen, en we sluiten af met iets wat we als actievoerders en rebellen nog weleens willen vergeten: voor onszelf en anderen zorgen, zodat we het volhouden. Want we hebben een flinke strijd te voeren en we hebben elkaar nog lange tijd nodig.

Zoals je zult merken is dit boek praktisch ingestoken, inclusief oefeningen, opdrachten en voorbeelden. Maar geen zorgen: je hoeft echt niet meteen een enorme demonstratie te organiseren als je dat niet wilt. Onze voorbeelden zijn toepasbaar op verschillende situaties: of je nu een grote landelijke campagne op wilt zetten of in actie wilt komen op je eigen school of in je buurt. Sterker nog: juist kleine acties in je eigen omgeving kunnen heel veel bijdragen aan verandering.

Ook als je nog niet precies weet of en waarmee je aan de slag zou willen, hopen we dat dit boek je veel kan leren. Dat kan van pas komen als je zelf ooit wel een campagne wilt starten, maar ook wanneer je je aansluit bij een bestaande organisatie of campagne.

Een ding is ons heel duidelijk: jongeren van nu weten beter dan wie dan ook waar ze zich druk over moet maken. Dit boek bevat de praktische kennis om die vlammende strijd nog beter en effectiever te maken. We hopen dat de verhalen van jonge rebellen samen met onze kennis en ervaring met actie- en campagne voeren ervoor kunnen zorgen dat jij in actie komt of, als je dat al deed, er nóg beter in wordt.

Maak verschil, aan de slag!

1. Motivatie en inspiratie

waar je inspiratie vindt om in actie te komen

Iedereen die zichzelf nu rebel, activist of wereldverbeteraar noemt, iedereen die ooit campagne heeft gevoerd of in actie is gekomen, is ooit net als jij begonnen. Met zorgen of boosheid, met een gevoel dat er iets moet veranderen. Maar vaak ook nog zonder een concreet idee om daar iets aan te doen. Gelukkig heb jij dit boek in je handen! En mocht je nog niet weten waar je moet beginnen, dan gaan wij er hopelijk voor zorgen dat jouw gevoel van onmacht binnen no-time wordt omgezet naar een actieplan.

Het begint allemaal bij het vinden en verwoorden van jouw motivatie, passie of drijfveer. Want alles wat we je verder gaan vertellen in dit boek bouwt voort op jouw wil om iets te doen aan datgene waar jij je druk over maakt. En dat kan echt van alles zijn. Bijvoorbeeld dat je als vrouw te maken krijgt met seksisme, als persoon van kleur met racisme of als iemand met een beperking met validisme1. Of misschien maak jij je wel zorgen over klimaatverandering, de macht van grote bedrijven, of het gebrek aan privacy online. Misschien vind je jouw wijk niet groen genoeg, is de verkeerssituatie rond jouw school gevaarlijk of worden mannen op jouw werk beter betaald dan vrouwen. Of je wilt je inzetten voor beter onderwijs, passende zorg of het behoud van een bos in je woonplaats. Wat het ook is: alles begint bij het vinden van datgene waar je voor wilt strijden en het verwoorden van jouw motivatie.

Om je daarmee op weg te helpen stellen we je graag voor aan een aantal inspirerende rolmodellen. De verhalen van jonge rebellen en wereldverbeteraars die jou zijn voorgegaan, kunnen je helpen om je beter voor te stellen hoe het is om zelf aan de slag te gaan. En misschien zijn ze wel nét het zetje dat jij nodig hebt om over te gaan tot actie. We hebben voor dit boek daarom met tien jonge rebellen in Nederland gesproken. Allemaal hebben ze zelf campagnes of acties opgezet over onderwerpen waarover ze zich zorgen maakten. Sommigen hebben inmiddels van hun strijd hun werk gemaakt of zijn onderdeel geworden van een grotere beweging. Maar allemaal zijn ze klein begonnen, en allemaal hebben ze met vallen en opstaan resultaten behaald. Door het hele boek heen zul je hun tips en verhalen tegenkomen. Achter in dit boek vind je contactinformatie, zodat je ze kunt volgen op sociale media of je bij hen kunt aansluiten. We weten zeker dat ze je met open armen zullen ontvangen.

1. Dat is het discrimineren van mensen met een lichamelijke, psychische of verstandelijke beperking.

Tien Nederlandse jonge rebellen en hun eerste stappen om de wereld te verbeteren

Lotte Bouwman2 – Voerde met Lijm de Zorg actie tegen de lange wachtlijsten in de ggz.

Lotte stond jaren op de wachtlijst voor goed passende mentale gezondheidszorg. Ze besloot om de wachttijd uit te zitten voor het gebouw van het Ministerie van Volksgezondheid, om zo te protesteren tegen de lange wachtlijsten. Dat lukte: er kwam veel media- en politieke aandacht voor haar acties en mede daardoor is de politiek ermee aan de slag gegaan.

Als Lotte 24 jaar is gaat ze op zoek naar professionele hulp omdat ze suïcidaal is en veel problemen heeft met haar mentale gezondheid. Ze schrijft zich in bij de geestelijke gezondheidszorg (ggz) om hulp te krijgen. Ruim twee jaar staat ze op een wachtlijst, terwijl haar problemen niet minder worden. En als ze dan eindelijk aan een behandeling mag beginnen, wordt de instelling waar ze een plekje zou krijgen opgeheven en begint het wachten weer opnieuw. Op sociale media vertelt ze over haar ervaringen en krijgt ze veel reacties van mensen die in dezelfde situatie zitten. Voor Lotte is de maat vol. Ze besluit dat ze bij het gebouw van het ministerie verder wil gaan wachten, zodat de politiek kan zien hoe groot dit probleem is.

Ze gaat op zoek naar mensen die al met het onderwerp bezig zijn, en komt terecht bij een actiegroep over verbetering van de zorg. Samen met hen maakt ze een manifest met daarin de belangrijkste dingen die moeten veranderen. Ze denkt na over het juiste moment, een goede tekst voor op haar bord, en welke journalisten ze van haar actie op de hoogte wil stellen. En dan stapt ze in de auto naar Den Haag. Daar gaat ze voor het ministerie van Volksgezondheid zitten met een duidelijk protestbord: ‘Ik ben al 8 jaar suïcidaal en sta al 804 dagen op een wachtlijst voor de juiste hulp. Vanaf nu wacht ik hier.’ De volgende dag keert ze terug. En de dag erna. Ze belooft pas weg te gaan als de problematiek van wachtlijsten wordt aangepakt. Uiteindelijk zegt de staatssecretaris van Volksgezondheid toe dat hij een aantal belangrijke punten uit het manifest gaat uitvoeren.

Het voorbeeld van Lotte laat zien dat je geen massabeweging nodig hebt om met je actie te beginnen. Een slimme locatie, een protestbord en een goed verhaal kunnen al genoeg zijn om een onderwerp op de agenda te krijgen – ook in je eentje! En als jij zichtbaar bent en je uitspreekt over het onderwerp, weten anderen jou te vinden. Dan kan die beweging er alsnog komen.

2. Misschien ken je Lotte als Charlotte Bouwman. Zij wil nu Lotte genoemd worden.

Kauthar Bouchallikht – Intersectioneel klimaatactivist,3 organiseerde scholierenacties tegen ophokuren en grote klimaatmarsen. Is nu een van de jongste leden van de Tweede Kamer.

Kauthar strijdt voor een inclusieve en duurzame samenleving. Ze was tijdens haar middelbareschooltijd bestuurslid bij het Landelijke Aktie Komitee Scholieren (LAKS), werd voorzitter van de Groene Moslims en is zeer actief in de klimaatbeweging. Daar organiseerde ze meerdere klimaatmarsen, waaronder de grootste klimaatmars van Nederland in 2019. Nu is ze een van de jongste leden van de Tweede Kamer en het eerste vrouwelijke kamerlid met hijab in Nederland.

Kauthar heeft al zo lang ze zich kan herinneren het besef dat lang niet alles op de wereld eerlijk geregeld is – en dat ze daar wat aan wil doen. Ze is zelf jong als ze voor het eerst naar een demonstratie gaat en ziet hoe je via activisme iets kunt toevoegen aan de samenleving. Tijdens haar middelbareschooltijd komt ze daarom terecht bij het Landelijke Aktie Komitee Scholieren (LAKS), waar ze een jaar lang in het bestuur zit om zich in te zetten als belangenbehartiger van medescholieren. Daar leert ze begrijpen hoe systemen werken, hoe de media werken, hoe je bewegingen bouwt en hoe je communiceert met de mensen die je representeert. Samen met vele andere scholieren organiseert Kauthar een grote demonstratie tegen de 1040-urennorm (‘ophokuren’), en deze snelkookpan van je inzetten tegen onrecht smaakt naar meer.

Niet zo gek dus, dat Kauthar zich in de jaren die volgen op allerlei manieren blijft inzetten tegen onrechtvaardigheid. Als student leert ze veel over de klimaatcrisis en die vormt voor haar een symbool voor onrecht: het laat haar zien hoe mens en planeet worden uitgebuit en onderdrukt. Ze wordt daarom steeds actiever in de klimaatbeweging en organiseert samen met anderen landelijke klimaatmarsen, met veel oog voor intersectionaliteit en inclusiviteit binnen de klimaatbeweging. Nog steeds vervult ze een belangrijke rol in de klimaatbeweging, nu ook als een van de jongste, met voorkeursstemmen verkozen, kamerleden in de Tweede Kamer voor GroenLinks.

Toen Kauthar begon bij het LAKS besteedde ze daar veel tijd aan, met allemaal andere scholieren die de onderwerpen waar ze mee bezig waren heel belangrijk vonden. Maar als ze de volgende dag naar school ging, was er in de klas bijna niemand zo direct met die onderwerpen bezig. Daarvan leerde ze dat je er niet van uit moet gaan dat wat je als activist doet per definitie iets is waar anderen zich ook op dezelfde manier mee bezig kunnen houden. Maar dat betekent niet dat ze het niet potentieel belangrijk vinden. Kauthar stapte in een bubbel waar mensen meer informatie en tijd hadden om over die onderwerpen te leren, dat gold niet voor haar klasgenoten. Daarom is het belangrijk om af en toe ook uit je activistenbubbel te stappen.

3. Intersectionaliteit betekent dat je je er bewust van bent dat mensen op meerdere manieren kunnen afwijken van de ‘norm’ en dat dat iemands positie in de maatschappij bepaalt. Hier bedoelt Kauthar dat de klimaatbeweging erkent dat de klimaatcrisis samenhangt met veel andere vormen van onrechtvaardigheid en dat je die tegelijkertijd moet bevechten.

Alina Danii Bijl – Voerde met Young & United actie tegen het leenstelsel.

Nadat Alina zich aansloot bij de organisatie van de Women’s March, maakte ze kennis met Young & United en kwam ze uiteindelijk in het bestuur van FNV Jong.4 Daar doet ze nu allerlei werk om de positie van (werkende) jongeren te verbeteren: van het minimumjeugdloon tot het leenstelsel en van stages tot pensioenen. Na een jarenlange campagne onder de naam Niet Mijn Schuld kon ze onlangs een groot succes vieren: het leenstelsel wordt eindelijk afgeschaft!

In 2018 vindt in Nederland een groot protest over vrouwenrechten plaats, de Women’s March. Alina zit in haar eindexamenjaar en is net de politiek aan het ontdekken. Op Instagram en Twitter ziet ze berichten van de organisatie achter de Women’s March langskomen en ze voelt meteen dat ze hier achter staat. Dus stuurt ze een persoonlijk bericht: als je ooit hulp nodig hebt, laat het me dan weten! Al heel snel krijgt ze een berichtje terug. Vanaf dan maakt ze kennis met de organisatie achter zo’n grote demonstratie. Bij de volgende Women’s March is ze de hele dag in touw om te helpen met opbouwen. Die dag komen er 15.000 mensen op de demonstratie af en zetten ze een groot statement voor vrouwenrechten neer.

Door deze eerste kennismaking met activisme achter de schermen gaat Alina zich steeds meer verdiepen in vormen van activisme, en raakt ze betrokken bij Young & United. Ze gaat naar demonstraties, leert mensen kennen, en besluit te solliciteren voor het bestuur, waar ze wordt aangenomen. Daar begint ze met een grote campagne onder de noemer #NietMijnSchuld, om het afschaffen van het leenstelsel op de politieke agenda te krijgen. Ze beginnen met kleine ludieke acties door het hele land, en bouwen dat steeds meer uit naar grote acties met allerlei studentengroepen. En met succes! Hoewel in eerste instantie weinig politici ermee aan de slag willen, wordt in 2022 besloten dat het leenstelsel eindelijk zal worden afgeschaft.

Klimaatverandering, racisme, woningnood; zo veel verschillende redenen om in actie te komen en stuk voor stuk belangrijke onderwerpen die jouw aandacht verdienen! Kun je niet kiezen voor welk onderwerp jij je in wilt zetten? Of weet je echt niet waar te beginnen? Neem eens een kijkje bij verschillende organisaties die al met het onderwerp bezig zijn. Bekijk hun sociale media en website, en kijk of je je aangesproken voelt. Stuur net als Alina een berichtje met de vraag of ze hulp nodig hebben. Of ga langs bij evenementen die worden georganiseerd. Daar raak je vast in gesprek met mensen die jou verder kunnen helpen, en je leert er waarschijnlijk ook meer over de thema’s.

4. De FNV is de grootste vakbond van Nederland, en FNV Jong en Young & United zijn jongerentakken binnen die grote vakbond.

Jesse van Schaik – Richtte scholierenbeweging Fridays for Future Nederland op.

Jesse richtte op haar veertiende samen met een groep scholieren de Nederlandse afdeling van Fridays for Future op. Ze begon in Amsterdam, maar later groeide dit uit tot een beweging met afdelingen in het hele land. Samen met andere jongeren van Fridays for Future organiseerde ze vele acties en een aantal grote klimaatstakingen. Samen met andere groepen bracht ze in 2019 30.000 jongeren op de been. Jesse is ook actief bij andere klimaatgroepen, zoals Extinction Rebellion.

Bij Jesse thuis wordt veel gepraat over het klimaat. Als ze op haar veertiende de actie van Greta Thunberg ziet, wil ze zelf ook in actie komen. Op haar school is helaas niemand echt met klimaatverandering bezig, en haar vrienden hebben geen interesse om mee te doen. Dus besluit ze dat ze het ergens anders vandaan moet halen. Ze zoekt contact met Greenpeace en spreekt af met iemand van de organisatie. Die neemt haar serieus en moedigt haar aan om haar acties door te zetten. Ook schrijft ze een open oproep op sociale media waarin ze scholieren vraagt om zich bij haar aan te sluiten. Ze vraagt aan vrienden van haar ouders of die het willen verspreiden, zodat ze jongeren van andere scholen kan bereiken. Met succes! Ze krijgt drie reacties en spreekt met hen af in de lokale bibliotheek. Met elkaar bedenken ze een eerste actie: ze gaan een enorme aardbol krijten op het museumplein.

Ook al zijn ze met een kleine club, toch komen ze met hun eerste actie in de krant en worden foto’s gedeeld op sociale media. Daardoor krijgen ze steeds meer bekendheid. Ook in Utrecht is een groep scholieren met een krijtactie begonnen. Samen richten ze een Nederlandse afdeling van Fridays for Future op, de organisatie die wereldwijd scholierenstakingen en andere acties organiseert in navolging van de acties van Greta. Steeds meer scholieren uit het hele land sluiten zich aan en richten ook zelf lokale afdelingen op. Inmiddels heeft Fridays for Future afdelingen door heel Nederland en staakten er in 2019 ruim 30.000 scholieren voor het klimaat.

Jesse weet het zeker: er is altijd iemand die jouw zorgen deelt. Ook al zitten ze niet bij jou op school of kom je ze niet tegen in jouw omgeving, ze zijn er. Ga naar ze op zoek! Plaats een bericht op sociale media, vraag anderen om jouw bericht te verspreiden, vraag rond. Je kunt veel alleen doen, maar het is ook heel fijn om met anderen te kunnen praten en de verantwoordelijkheid niet alleen te hoeven dragen.

Veel bestaande organisaties, zoals Greenpeace waar Jesse aanklopte, hebben als belangrijk doel dat de beweging rondom hun onderwerp groeit. Zij vinden het dus heel fijn als mensen die mee willen doen of hulp nodig hebben om zelf met acties te beginnen contact opnemen. Wees daarom niet bang om bij hen om hulp te vragen. Het is erg handig als iemand je (professioneel) advies kan geven of in contact kan brengen met anderen.

Sander van der Kraan – Organiseerde het grootste woonprotest ooit.

Sander organiseerde samen met anderen het grootste woonprotest ooit in Nederland, en ontketende een ware woonbeweging van protesten in veel andere steden. Dit zorgde ervoor dat de wooncrisis nu een van de belangrijkste onderwerpen op de politieke en maatschappelijke agenda is.

Sander is 21 jaar en woont nog bij zijn ouders. Hij heeft een hoge studieschuld en ziet dat zijn leeftijdsgenoten moeilijk een huis kunnen vinden. Hij ontmoet steeds meer mensen die zelf acties organiseren en komt zo ook in contact met mensen die boos zijn over de voorgenomen sloop van de sociale huurwoningen in de Tweebosbuurt in Rotterdam. Als hij zich er thuis verder in verdiept, komt hij erachter dat dit op veel meer plekken gebeurt en dat er landelijk een enorm woningtekort is: er zijn ruim een miljoen mensen in Nederland die tegen hun wil in een huis zitten waar ze eigenlijk niet willen wonen en er zijn zo’n 100.000 mensen dak- en thuisloos.

Met een aantal anderen besluit Sander een woonprotest te organiseren om dit onderwerp op de politieke agenda te zetten. De strategie om het groot te maken wordt er een van bluffen: vanaf het begin af aan roepen ze hun protest uit tot het grootste woonprotest van Nederland. Al vanaf het moment dat er alleen nog een datum is, krijgen ze ontzettend veel media-aandacht en mogen ze als jonge mensen meepraten over de woonproblematiek en hoe die moet worden opgelost. Het woonprotest in Amsterdam wordt inderdaad het grootste dat Nederland ooit gekend heeft. Bovendien vindt het protest navolging in vele andere steden, van Groningen tot Tilburg. De woonbeweging blijft ook nu groeien en heeft ervoor gezorgd dat de wooncrisis als een van de grote (politieke) uitdagingen van deze tijd wordt gezien.

Is er een onderwerp waar je boos van wordt en iets aan wilt doen, maar heb je het gevoel dat je er nog te weinig over weet om in actie te komen? Het is nooit te laat om te leren. Sander maakte zich al zorgen over de wooncrisis, maar toen hij onderzoek deed kwam hij erachter dat het probleem nog groter was dan hij al dacht. En dat motiveerde hem nog meer om ermee aan de slag te gaan. Gooi zoektermen in je zoekmachine, stel vragen aan de mensen om je heen en blader kranten door op zoek naar informatie. Vind je schokkende cijfers of verhalen? Sla ze op, die kun je later vast goed gebruiken. Maar realiseer je ook dat je geen expert in het onderwerp hoeft te worden om ermee aan de slag te gaan. Als jij het gevoel hebt dat je nu al prima stappen kunt zetten, let’s go!

Zaïre Krieger – Schrijft over racisme en feminisme en was medeorganisator van het Black Lives Matter-protest in Rotterdam.

Zaïre schrijft al jaren over racisme en feminisme. Samen met anderen organiseerde ze in 2020 een Black Lives Matter-protest in Rotterdam. Daarnaast is ze spoken word-artiest, journalist, voice-over en vertaler van poëzie.

Op de kinderopvang spreekt Zaïre zich al uit tegen racisme, als daar Sinterklaas wordt gevierd met zwarte pieten. Terwijl ze de andere kinderen ervan probeert te overtuigen dat dit echt niet kan, lijkt het de opvang beter als ze naar een andere plek gaat. Al heel jong realiseert ze zich: dit zit niet goed. Op haar negentiende begint ze te schrijven over onderwerpen als racisme en feminisme en deelt ze dit op sociale media. Ze sluit zich aan als vrijwilliger bij Plan Nederland en gaat gastlessen geven aan mannen over feminisme en inclusie. Op sociale media wordt ze benaderd door iemand van online platform Dipsaus, waar ze stukken voor gaat schrijven. Via Dipsaus en online netwerken leert ze steeds meer mensen kennen die met dezelfde thema’s bezig zijn. Ze maakt goede vrienden en vindt er een community.

In 2016 ziet ze een reclame voor zeep om je vagina schoon te houden, wat ze seksistisch vindt. Ze bedenkt een grappige reactie op de campagne: Piemelpraat. Eenzelfde soort reclame, maar dan over hoe je je piemel schoon moet houden. Als ze het idee in een facebookgroep over feminisme plaatst, reageren zo veel mensen enthousiast dat het lukt om het ook uit te voeren. Naast haar werk als journalist, spoken word-artiest en vertaler van gedichten blijft ze ook in actie komen tegen racisme. Ze gaat naar antizwartepietdemonstraties en organiseert in 2020 een Black Lives Matter-demonstratie in Rotterdam. Daar komen meer dan 5000 mensen samen na het aanhoudende politiegeweld tegen de zwarte bevolking in Amerika: een van de grootste antiracismedemonstraties die ooit in Rotterdam werd georganiseerd.

Het idee voor de video Piemelpraat plaatste Zaïre in een facebookgroep met feministen. Toen er allemaal positieve reacties op kwamen, van mensen die haar wilden helpen om de video echt te gaan maken, realiseerde ze zich: als je iets wilt, kun je het ook gewoon echt gaan doen. Ze stapte op de fiets naar de HEMA voor stukken zeep en sprak af met een filmmaker om haar idee uit te werken. Dus, heb je een goed idee? Laat je dan niet tegenhouden door mogelijke drempels, maar probeer te bedenken wat je nodig hebt om het ook echt uit te gaan voeren. En vraag in je omgeving om hulp.

Noortje van Lith – Voert actie om de Participatiewet te veranderen en spreekt zich uit over discriminatoir beleid tegen mensen met een beperking.

Noortje van Lith zag als jonge vrouw in een rolstoel dat mensen met een beperking anders behandeld worden, en begon daarom met een actie tegen de Participatiewet. Samen met anderen zette zij dit onderwerp op de kaart en voerde ze de politieke druk op. Ook nu nog blijft ze zich uitspreken over beleid dat discriminerend is voor mensen met een beperking.

Noortje is 21 jaar als ze een statement op sociale media deelt. Ze ziet dat mensen met een beperking niet gelijk behandeld worden en vindt dat onrechtvaardig. Op aanraden van een docent schrijft ze haar statement om naar een brief aan minister-president Mark Rutte. In die brief vertelt ze dat ze in een rolstoel zit en deelt ze haar persoonlijke verhaal. Ook schrijft ze dat zij, als ze straks klaar is met haar studie, door haar beperking de laagstbetaalde jurist van Nederland zal zijn. De brief raakt een gevoelige snaar bij vele mensen en gaat viraal. Mark Rutte schrijft een antwoord, maar dat bevat vooral veel woorden en weinig concreets.

Naar aanleiding van de brief krijgt Noortje veel telefoontjes van journalisten, politici en andere mensen met een beperking. Omdat ze meer wil doen, besluit ze een campagne te starten genaamd ‘Verander de Participatiewet’. Haar petitie krijgt meer dan 20.000 handtekeningen en hoewel het nog niet tot de gewenste verandering heeft geleid, heeft het geholpen om het onderwerp hoog op de agenda te zetten.