Vertel de wereld wat je vindt van #HoeIkVanMijnRijangstAfkwam

Vind de auteur: @titiahoogendoorn

Vind de uitgever: @blossombooks

NUR 400 / IPP082201

© 2022 Blossom Books

© 2022 Titia Hoogendoorn

Omslagontwerp: Lola Vogels

Illustraties binnenwerk: Titia Hoogendoorn

Opmaak binnenwerk: Studio L.E.O.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

Wil je de uitgever iets vragen of vertellen? Dat kan! Stuur een mailtje naar info@blossombooks.nl of vind ze op blossombooks.nl.

DISCLAIMER

Ik ben ook gewoon maar een mens die haar ervaringen deelt. De ideeën en gedachten in dit boek hebben mij geholpen om over mijn rijangst heen te komen. Ik denk dat ze jou ook zouden kunnen helpen, maar ik ga ervan uit dat iedereen die dit leest goed nadenkt en zijn eigen verantwoordelijkheid neemt in de magische wereld van het weggebruik. In de auto stappen is na het lezen van dit boek dus nog steeds totaal je eigen risico.

Behalve het lezen van dit boek is het ook verstandig om je rijangst aan te pakken met de hulp van officiële rijscholen die hierin gespecialiseerd zijn. Mocht je vermoeden dat je rijangst onderdeel is van een groter psychisch probleem – je hebt bijvoorbeeld last van dwanghandelingen of -gedachten – dan is het heel belangrijk om hier met een psycholoog aan te werken. Vraag je huisarts om een verwijzing. Je staat misschien even1 op een wachtlijst, maar psychische zorg wordt in Nederland vergoed door je zorgverzekering (love dit).

1. Met ‘even’ bedoel ik: plusminus tienduizend jaar.

Op het dieptepunt van mijn rijangst was er bij mij een angst ontstaan voor de angst: ik was bang geworden om me angstig te voelen in de auto. Als ik wist dat ik de volgende dag moest rijden, kon ik er de hele nacht van wakker liggen, er zelfs al vaak een week van tevoren mee bezig zijn in mijn hoofd. Om de vijf seconden had ik een gedachte als: ‘Als ik niet goed opgelet had, was ik tegen die en die auto aan gereden’ of: ‘Als die tiener in de verte opeens de straat op rent, rij ik er zo overheen’.

De dagen na het rijden had ik zo nu en dan flashbacks van situaties waarin ik dacht: oef, dat ging maar net goed, of: als ik daar niet had opgelet, dan had ik een ongeluk gehad.

Ik wist: hier moest ik iets aan gaan doen.

Lekker veel rijden, ugh

‘Lekker veel rijden’ is het korte antwoord op de vraag: hoe ben je van jouw rijangst afgekomen? ‘Lekker veel rijden’ is waarschijnlijk ook het meest verschrikkelijke advies dat mensen jou hebben gegeven toen ze erachter kwamen dat je autorijden vermijdt. Een wreed advies voor mensen die urenlang malend wakker kunnen liggen als ze weten dat ze de volgende dag het gaspedaal in moeten drukken.

In dit boek vertel ik hoe ik op een redelijk aangename manier van mijn rijangst af ben gekomen. Ik postte al eerder delen van dit proces op mijn Instagram en werd overspoeld met berichten van volgers die hier ook mee zaten. Het verbaasde me hoeveel mensen dit onderwerp aansprak en vooral hoeveel mensen in mijn directe omgeving hiermee kampten – we hadden het er nog nooit over gehad. In dit boek delen ik en een aantal anderen onze persoonlijke verhalen en tips over rijangst.

Bij veel mensen ontstaat, net zoals bij mij, de angst ná het behalen van hun rijbewijs. De meeste oefeningen en verhalen in dit boek zijn op dat scenario gebaseerd. Maar ook als jij iemand bent die bang is om te beginnen met rijlessen, is dit een handig boek om te lezen. Er staat het een en ander in over rijles, en daarnaast kunnen de verhalen van mij en de geïnterviewden helpen om inzicht te krijgen in waar je precies bang voor bent. Dit zou je dan van tevoren kunnen bespreken met je toekomstige rijinstructeur.

Een deel van dit boek is eerder verschenen als e-book in eigen beheer. Ik ben heel blij dat uitgeverij Blossom Books het boek een stapje verder wilde brengen door het opnieuw uit te geven. Deze nieuwe versie leest nog lekkerder weg, en bevat een paar nieuwe hoofdstukken. Zo interviewde ik mederijangsthazen die over hun angst heen zijn gekomen. Ik sprak met iemand die na een ongeluk weer de weg op moest, iemand die tijdens haar rijlessen met autisme werd gediagnosticeerd en iemand die er later achter kwam dat ze ADD heeft.

Door het lezen van dit boek doe je (helaas) geen rijervaring op en je zult aan het einde ook niet weten hoe dat ene ingewikkelde stressvolle kruispunt nu precies in elkaar steekt. Maar je leert (hopelijk) iets veel belangrijkers. Iets waar je ook de rest van je leven wat aan hebt, namelijk: hoe leer ik om te gaan met een gevoel van angst in mijn lichaam? Hoe blijf ik rustig als ik voor die spoorwegovergang sta? Hoe overwin ik mijn angst om te rijden op de snelweg? Hoe leer ik om te gaan met die negatieve stem in mijn hoofd?

Hopelijk gaat dit boek jou helpen om veilige en zelfverzekerde beslissingen te kunnen nemen in het verkeer, zodat je straks levens kunt redden door mensen met spoed naar het ziekenhuis te brengen, of zodat je met de auto naar de IKEA kunt.

Autorijden is officieel belachelijk

Om hoopgevend te beginnen: inmiddels ben ik over 95 procent van mijn rijangst heen en praat ik te pas en te onpas over hoe leuk het is om een auto te hebben. Ik pak tegenwoordig zelfs heel vaak de auto, ook als het niet eens nodig is.2 Vanavond rij ik bijvoorbeeld naar een voorstelling in het midden van nergens die tot kwart voor elf duurt. KWART VOOR ELF ’S AVONDS! Afgelopen nacht heb ik uiteraard nog wel tien minuten liggen piekeren over rijden op de snelweg in het pikkedonker en hoe ik een bocht over het hoofd zou kunnen zien op zo’n plek waar geen lantaarnpalen staan maar waar ik wel geacht word 120 kilometer per uur te rijden, maar voor de rest ben ik na die tien minuten wakker liggen vredig, zelfs enthousiast over hoe leuk het is dat ik gewoon even met de auto naar camping Wildeburg kan rijden om een voorstelling te bekijken, in slaap gevallen.

Dan wil ik nu even van de gelegenheid gebruikmaken om je te vertellen dat het niet raar is dat je bang bent. Mijn (en jouw) rijangst is niet absurd of irreëel of onzin. Het is natuurlijk officieel belachelijk dat het überhaupt legaal is om met duizenden mensen tegelijk in machines van staal en plastic met 120 kilometer per uur over hetzelfde stuk asfalt rijden (of 50 (?!?!?!?!!?!?) kilometer per uur binnen de bebouwde kom).

Daar rij je dan, met je vingers gekruist in de hoop dat iedereen goed uitkijkt, zich aan alle voorrangsregels houdt en een werkend reactievermogen heeft zodat je niet op een andere auto of, nog erger, een ander mens knalt.

Het is dus niet raar om bang te zijn. Sterker nog, volgens onder andere onderzoek van de website rijangst.nl hebben ongeveer een miljoen Nederlanders last van rijangst. Toch zag ik regelmatig mensen om me heen (beste vrienden, broers, nichtjes die tien jaar jonger zijn dan ik) die met zo veel nonchalance hun auto in stappen dat ik me afvroeg of zij iets wisten wat ik niet wist. Waarom zijn zij niet bang? Het leek me goed voor ons om te weten wat er zich in hun hersenen afspeelt en of ze misschien geheime informatie hebben.

Daarom vroeg ik een aantal mensen3 zonder rijangst waarom de fuck ze niet in paniek zijn op de weg. Hier een samenvatting van hun domme en onbedachtzame antwoorden:

‘Eigenlijk denk ik er gewoon nooit over na dat het belachelijk gevaarlijk is om auto te rijden.’

Daar hebben we dus precies niks aan.

2. Echt leuk hoe slecht het overwinnen van mijn rijangst is voor het milieu.

3. Floor, mijn vader, mijn broer en een aandeelhouder van een uitgeverij die naar eigen zeggen ‘ook gewoon circuits doet’.

Geen natuurtalent

Sommige mensen zijn al op tienerleeftijd geïnteresseerd in autorijden. Ze kunnen niet wachten tot ze hun rijbewijs mogen halen en weg kunnen scheuren. Dat zijn dezelfde mensen die zodra ze beginnen met rijlessen tegen je zeggen dat de leraar heeft gezegd dat ze een ‘natuurtalent’ zijn.

Zelf behoor ik meer tot de categorie die zich jarenlang vasthield aan de geruststellende woorden van mijn vader4 over de zelfrijdende auto’s die er ongetwijfeld zouden zijn als ik later groot ben. Toen ik eenmaal groot was en steeds meer vrienden en lovers een rijbewijs of auto kregen, vond ik het heerlijk om rondgereden te worden. Zelf autorijden? Mij niet gezien. Ik was dan ook maar matig gemotiveerd toen ik voor een nieuwe baan op mijn achtentwintigste verplicht mijn rijbewijs moest gaan halen. Terwijl ik aan het lessen was, vertelde ik dus aan wie het maar horen wilde dat ik ‘zéker geen natuurtalent was’, om geen verwachtingen te scheppen die ik later niet waar zou kunnen maken – en om alvast uit te komen onder allerlei toestanden waarbij ik gevraagd zou worden om te rijden.

Arnoud (vader)

4. Ik heb een erg leuke vader, die altijd enthousiast wordt van grensverleggende toekomstvoorspellingen. Hij vertelt me regelmatig over het zelfrijdende busje dat al een tijdje zonder bestuurder van het innovatieve Wageningen naar Ede rijdt en weer terug.

Rijles nemen en de keuze van je instructeur

Als er iets is waar ik spijt van heb, dan is het dat ik niet meer mijn best heb gedaan om een rijleraar te zoeken die bij mij past. Ik heb toentertijd mijn beslissing laten afhangen van factoren als wie het goedkoopste pakket en per direct tijd had. Ik dacht: ik sla me er wel doorheen.

Tijdens de lessen zat ik verkrampt achter het stuur en snapte van heel veel dingen geen zak. Dit lag niet alleen aan mijn paniekhersenen, maar ook aan de totaal onduidelijke communicatie van de instructeur. Het dieptepunt van onze samenwerking vond plaats halverwege het traject. Hij kwam niet opdagen voor een les en toen ik hem probeerde te bellen, hoorde ik niet het gebruikelijke ‘Hoi, wie is dit?’ maar het onheilspellende ‘Tududuuu’. Mijn instructeur was verdwenen. Tot op de dag van vandaag is mij niet duidelijk waarheen.

De rijschool wees me een nieuwe rijleraar toe en weer nam ik die klakkeloos aan. Ik kon inmiddels een soort van rijden, maar de nieuwe instructeur bleef maar vragen stellen als: ‘Weet jij niet waar het knopje van het mistlicht zit?’ en ‘Heb je nog niet leren inparkeren?’ Waarop ik dan verslagen ‘Nee’ moest antwoorden, omdat de onduidelijke-communicatie-instructeur me dit nooit had geleerd.

Als leerling kun je niet weten wat je niet uitgelegd is, je moet het tenslotte nog leren. Wel kun je goed aanvoelen of je een klik hebt met de instructeur en of die ervoor zorgt dat je zelfverzekerd achter het stuur gaat zitten. Wissel van leraar als je denkt: dit wordt ’m niet.

Praat om bovenstaande reden ook vooral over je rijleservaringen met je vrienden of je ouders. Een vriendin van me vertelde me dat ze, toen ze achttien was, met haar ouders sprak over haar rijlessen en dat zij toen dachten dat ze een betere instructeur kon gebruiken. Of in elk geval een instructeur die beter bij haar paste. Ze was zelf nog jong en had nog nooit rijles gehad, dus dit had ze waarschijnlijk niet snel zelf kunnen inschatten. Daarna vond ze een rijleraar die haar veel beter heeft geholpen.

Iets anders waar ik spijt van heb, is dat ik pas tegen het einde van mijn praktijklessen ben gaan leren voor mijn theorie-examen. Het rijden werd ineens veel makkelijker en minder eng toen ik de verkeersregels beter begreep. Dit klinkt misschien logisch, maar mij was het ontgaan. Zo heb ik voor het grootste gedeelte van de rijlessen gewoon gegokt hoe hard ik ergens mocht rijden, of ik vroeg het aan de instructeur. Dus lees dat theorieboek aan het begin van je rijlessen alvast door, ook al duurt het nog superlang voordat je theorie-examen gaat doen.

Mijn nieuwe rijinstructeur leerde me een beetje mokkend alle rijtechnieken aan en lachte vertederd om mijn angstige houding. Mijn gevoelens tegenover hem waren wisselend. Ik voelde me vooral erg overgeleverd aan de grillen van welke rijleraar er maar op mijn pad kwam. Wat eigenlijk gek was, want ik betaalde hem. Hij heeft me vaker dan eens voor onbepaalde tijd in de auto achtergelaten op de parkeerplaats van een soort buurthuis in Amsterdam Nieuw-West (waar ik niks van durfde te zeggen), maar hij heeft ook wel eens koffie voor me gekocht bij een tankstation en bood me regelmatig snoepjes aan (wat ik dan weer extreem aardig vond).

De wonderen waren de wereld nog niet uit want ik slaagde meteen de eerste keer voor mijn rijexamen, ondanks een rare paniekfout aan het begin. De examinator legde naderhand uit dat hij inderdaad vond dat ik een paar rare beslissingen had genomen, zoals toen ik de opdracht kreeg ergens te keren en ik dacht dat het een instinker was omdat het mij een gekke plek leek om te keren. Ik ben toen nog zeker zeven minuten verder gereden totdat ik een plek vond waarvan ik honderd procent zeker wist dat ik daar mocht keren. Dat was raar, maar ik had dus niks gevaarlijks gedaan.

Ik hoopte dat er die dag zo’n foto van me zou worden gemaakt zoals ik die tien jaar geleden bij al mijn vrienden op hun social media voorbij had zien komen, zo’n foto waarop ik voor de lesauto zou staan met een Geslaagd!-bord in mijn hand. Als die foto dan later op de Instagram van de rijschool zou komen te staan, dan kon ik die delen in mijn Stories. En als ze hem op Facebook hadden gezet, dan had ik er vrolijk op kunnen reageren zodat mijn ooms en tantes konden zien hoe het met me ging. Helaas was het enige wat ik kreeg van mijn rijleraar een ‘Ik was ook erg verrast toen ik hoorde dat je geslaagd was, maar gefeliciteerd’ toen we naar buiten liepen. Geen goede start van het begin van mijn rijcarrière.

Je hebt je rijbewijs, en nu?