Colofon

Met dank aan Patrick van der Mee voor het nog wat verder opschroeven
van de hilarische ontluistering.

Vertel de wereld wat je vindt van #GodBlessAmerica

Vind de auteur: @sandermeij

Vind de uitgever: @blossombooks

NUR 740 / JD032301

© 2023 Blossom Books

© 2023 Sander Meij

Omslagontwerp: Loudmouth

Ontwerp binnenwerk: Studio L.E.O.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

Wil je ons iets vragen of vertellen? Dat kan! Stuur een mailtje naar info@blossombooks.nl of vind ons op blossombooks.nl

1. ‘Go wild!’

Over het bloederige ‘oogstseizoen’

Ik werd wakker van een daverend geraas. Alsof er vlak naast ons huis een squadron helikopters de landing inzette. Bij ons in de straat, in een westelijke buitenwijk van Madison, in de staat Wisconsin, gebeurde normaal gesproken nooit wat, dus deze herrie was ongekend.

Ik trok de gordijnen een stukje open en zag meteen wat er aan de hand was: de poppenhuisachtige woning van onze overburen werd grotendeels aan het zicht onttrokken door drie reusachtige pick-uptrucks. De motoren draaiden stationair en voor zover ik dat kon zien, zat er niemand in de cabines.

Verdwaasd slofte ik naar de keuken om op zoek te gaan naar koffie, of wat daarvoor door moest gaan. Na een halfjaar was het me nog altijd niet gelukt een merk te vinden dat acceptabele filterkoffie opleverde.

Even later ging aan de overkant de voordeur open en braakte het huis van onze overburen een bescheiden stoet buitenissig geklede, ietwat corpulente mannen uit. Ze droegen allemaal een hesje of jas voorzien van een camouflageprint in verschillende tinten fluorescerend oranje. De laatste in de stoet was Scott, de overbuurman zelf. Over zijn schouder droeg hij een geweer, dat hij even later in de roestvrijstalen kist in de bak van zijn eigen monstertruck legde. Hij merkte me op en zwaaide even, waarbij hij de ironisch-verontschuldigende blik trok die ik kende van de momenten waarop we het over typisch Amerikaanse onderwerpen hadden en hij zich altijd een beetje geneerde. Een beetje betrapt vanwege mijn geloer zwaaide ik terug. Daarop klom het gezelschap in de pick-ups en begeleid door het geluid van een kleine vulkaanuitbarsting reden ze de straat uit.

Die feloranje camouflagekleding. Die geweren. Het kon maar één ding betekenen: het jachtseizoen was aangebroken. Onder het genot van een lokaal gebrouwen poging tot Belgisch blond bier had ik het er onlangs nog uitgebreid met Scott over gehad. Het was een leerzaam gesprek geweest. Op de eerste plaats was de term ‘jachtseizoen’ of ‘hunting season’ volgens de beoefenaars van wat ze zelf ‘outdoor sports’ noemden niet de juiste term. Zij spraken van ‘oogstseizoen’: afgezien van de grijze wolf mocht al het wild dat een zomer lang in het bos en op de prairie had kunnen ronddartelen vanaf het begin van de herfst worden ‘geoogst’. En dat gebeurde op een ongehoord massale schaal. Die feloranje hesjes droegen de jagers dan ook uit zelfbescherming: op die manier vielen ze goed op en hoopten ze niet overhoopgeschoten te worden door een van hun talrijke collega-jagers. Of beter gezegd: door andere ‘oogsters’. En die camouflageprint diende, ondanks de oranje kleurschakeringen, wel degelijk ter camouflage, vanuit de gedachte dat het meeste wild nu eenmaal kleurenblind is.

Scott had me toevertrouwd dat hij zelf niet meer precies wist waarom hij ooit was begonnen met wild oogsten. Hij deed het meer uit gewoonte dan wat anders en beschouwde het als een soort jaarlijks terugkerende traditie.

Terwijl ik hoofdschuddend wachtte tot de koffie klaar was, besloot ik om me wat uitgebreider te verdiepen in dit fenomeen en al snel kwam ik terecht op de site van het WDNR, oftewel het Wisconsin Department for Natural Resources (alle in het wild levende dieren vielen in Wisconsin blijkbaar onder het containerbegrip ‘natuurlijke hulpbronnen’).
Het WDNR bleek een organisatie te zijn die zich voordoet als een soort overheidsversie van Natuurmonumenten, maar in de praktijk was het vooral een jagersvereniging.1

De feestelijk bedoelde slogan van het oogstseizoen, dat loopt van de herfst tot aan de winter, luidde: ‘Go wild!’ Deze slogan bevatte een leuke kwinkslag, want niet alleen werden natuurliefhebbers ermee opgeroepen ‘de wildernis’ in te trekken, tevens werden ze ermee aangemoedigd om helemaal ‘wild’ te gaan op het gebied van dodelijk wapentuig. Immers: jagen met behulp van enkel een jachtgeweer was ook zo saai. En dus had het WDNR ervoor gezorgd dat dieren oogsten dit seizoen leuker was dan ooit: je kon uit je dak gaan tijdens de kruisboogweek, er was musketschieten voor gehandicapten, een pijl-en-boogweek met echte native Americans, een semi-automatic-rifle-week én een shotgun-schieten-voor-minderjarigen-vierdaagse. Ik verzin dit niet. Alleen jagen met een speer ontbrak op de lijst met oogstmogelijkheden, terwijl uitgerekend dit wapen een veelgebruikte jachtmethode onder inheemse bewoners was.2

Nu ken ik het exacte aantal niet, maar ik durf inmiddels gerust te stellen dat 90 procent van de bevolking van Wisconsin dit allemaal volstrekt normaal, om niet te zeggen noodzakelijk vindt, vanwege het in stand houden van een ‘gezonde’ wildstand. Jagen is in de staat Wisconsin op z’n zachtst gezegd extreem populair: gedurende het jachtseizoen 2018-2019 werden er in deze staat 211.411 herten geschoten met een geweer, 40.405 met pijl-en-boog en 47.224 met een kruisboog en nog eens luttele duizenden tijdens schietgelegenheden met andere wapens. Bij elkaar komt dit neer op ruim 300.000 geschoten herten (met en zonder gewei).3

De rest van het geschoten wild zal ik voor de gelegenheid buiten beschouwing laten, maar op een inwonertal van 5,7 miljoen zielen (inclusief minderjarigen en ouderen) mag je gerust stellen dat er in Wisconsin per hoofd van de bevolking redelijk wat wild ‘geoogst’ wordt: de cijfers op de site van het WDNR lopen jaarlijks in de meerdere miljoenen. Wie vreest dat er op deze manier geen enkel wild dier meer overblijft in deze noordelijke staat, heeft het trouwens gelukkig niet bij het rechte eind: je struikelt er vanaf de lente soms letterlijk over de wilde dieren, vooral in de ochtend- en avondschemering. Wisconsin is redelijk dunbevolkt (het is qua oppervlakte ongeveer vijf keer zo groot als Nederland, maar er wonen dus nog geen 6 miljoen mensen) en vooral in het noorden van de staat zijn enorme gebieden waar zelden mensen komen en het wild floreert, waaronder een grote populatie zwarte beren en een kleinere populatie beschermde grijze wolven.

Maar midden in de stad kom je net zo goed geregeld wilde dieren tegen, zoals herten, wasberen, kalkoenen, opossums, coyotes, vossen en dassen. Wisconsins bijnaam ‘The Badger State’ refereert misschien aan die laatste diersoort, al heeft dat niets te maken met het feit dat er zo veel dassen voorkomen, maar alles met de vroegere mijnbouw. Mijnwerkers worden in Wisconsin ‘badgers’ oftewel ‘dassen’ genoemd. Tijdens het oogstseizoen worden deze dieren over het algemeen ongemoeid gelaten. En dat is waarschijnlijk niet omdat het vlees niet eetbaar zou zijn, maar omdat een das vanwege zijn beperkte wendbaarheid geen eerlijke prooi voor jagers vormt. Sowieso eten de meeste jagers hun geschoten wild niet op. Shockerend genoeg dumpen ze het meestal in de daartoe door de staat gefaciliteerde, open afvalcontainers. Of ze verbranden het in oliedrums aan de rand van het bos of de prairie. Nuttelozer dierenleed bestaat er in feite niet. De overheid propageert het ‘gebruik’ van de ‘oogst’ weliswaar, maar vrijwel iedereen die ik erover sprak, beschouwde het vlees afkomstig van wild als een inferieure, onsmakelijke soort. Volgens mijn overbuurman Scott smaakt wild niet naar koe of varken, en daarom valt het niet echt in de smaak bij de locals. Over een gemiste kans op een alternatief voor megastallen gesproken: van een compleet hert zou een gezin van vier gemakkelijk een paar maanden kunnen eten. Als alle jagers dat zouden doen, zou dat de vraag naar industrieel vlees significant kunnen laten dalen.

Toen ik tegen Scott zei dat wild in West-Europa eigenlijk vooral bij speciale gelegenheden wordt gegeten en dat het vaak als iets exclusiefs wordt beschouwd, wekte dat veel verbazing. Over vegetarisme – of de afwezigheid daarvan in Wisconsin – ben ik maar helemaal niet begonnen.

Het zal weinig mensen verbazen dat er niet alleen in Wisconsin, maar in het hele land het nodige misgaat tijdens deze door de overheid gestimuleerde geweldsuitbraak. Ik heb het over ongevallen met vuurwapens. Zo nu en dan schiet men elkaar of zichzelf – uiteraard per ongeluk – in het gezicht. Vooral tijdens het geliefde musketschieten wil dat nog weleens gebeuren, al neem ik aan dat liefhebbers zulke ongelukjes beschouwen als iets wat er nu eenmaal bij hoort.4

Afgezien van het idee dat er zoveel dieren om ons heen afgeschoten werden bij wijze van ‘sport’, vond ik het irritant dat je aan het begin van het oogstseizoen in en om het bos niet meer veilig was. Nu was een boswandeling op sommige plekken ook de rest van het jaar al niet helemaal zonder gevaren; een goed deel van de bevolking in het pittoreske buitengebied van Wisconsin (in feite 90 procent van de staat) houdt er een naar Nederlandse maatstaven nog tamelijk ongepolijste levenswijze op na, om het zo maar te zeggen. Dat betekent onder meer dat sommigen het liefst het hele jaar rond graag schieten op alles wat beweegt, maar zich buiten het jachtseizoen noodgedwongen beperken tot eekhoorns.

Deze merkwaardige, door de overheid aangemoedigde slachtpartij is een van de vele buitenissigheden waarmee ik in de twee jaar die ik in Wisconsin doorbracht te maken kreeg. Hoewel er ook overeenkomsten zijn, blijf ik me verbazen over het feit dat zo veel facetten van het leven in het Midwesten en in bredere zin de VS zó anders zijn dan ik met mijn atheïstische, progressieve Nederlandse achtergrond gewend ben. Van dag-en-nachtritme tot opvattingen over opvoeding, gezondheidszorg of eten: voor zoveel dingen uit het dagelijks leven gelden andere normen. In de VS heerst op heel veel gebieden op heel veel plekken echt een andere moraal dan in Nederland. Soms lijkt een bepaalde vorm van ethiek, zoals de slogan ‘Go Wild!’ doet vermoeden, zelfs ver te zoeken of niet-bestaand. (Zie bijvoorbeeld ook de in het Midwesten vrijwel afwezige vegetariër, waarover later meer.) Andere verschillen manifesteren zich op een intermenselijk niveau en hebben te maken met omgangsvormen: de kans op misverstanden ligt daarmee voortdurend op de loer. Voor je het weet vind je jezelf terug bij een tot voor kort wildvreemde thuis aan tafel, geïntrigeerd prikkend in een of ander ‘traditioneel Europees’ gerecht, bereid met naturelchips en een liter instant-jus.

1 Wisconsin Department of Natural Resources. Geraadpleegd op 20 oktober 2017, op: https://dnr.wisconsin.gov.

2 The Native American Vault. (z.j.): The Native American Spear. Geraadpleegd op 8 februari 2023, op: https://www.nativeamericanvault.com/pages/indian_spear.

3 Wisconsin Department of National Resources. (z.j.). Wisconsin Deer Harvest Summary. Geraadpleegd op 4 juli 2022, op: https://dnr.wisconsin.gov/topic/WildlifeHabitat/harvest/deerharvest.html.

4 Maccar, D. (22 september 2021). Colorado Hunting Accident: Muzzleloader Hunter Shoots, Kills Bowhunter. Geraadpleegd op 21 juni 2022, op: https://freerangeamerican.us/colorado-hunting-accident/. Statistische achtergrond geraadpleegd op 21 juni 2022, op: https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00044112.htm.

2. ‘Gemütlichkeit’?

Over staatsmarketing en zelfverzonnen ‘tradities’

Mijn partner ging voor twee jaar aan de Universiteit van Wisconsin werken en ons zoontje en ik mochten met haar mee. Wisconsin is een staat in het uiterste noorden van de VS, en grenst in het westen aan Iowa en Minnesota, in het zuiden aan Illinois en in het oosten aan Lake Michigan. Wisconsin ligt in de Amerikaanse regio die ook wel het Midwesten wordt genoemd. Op voorhand wist ik zo weinig over dit immense gebied dat ik er niet eens vooroordelen over had. En het enige waar ik de naam van de staat Wisconsin van kende, was van de serie That ’70s show, waarbij iemand aan het einde van de openingstune hysterisch ‘Hello Wisconsin!’ roept.

En dus deed ik wat iedereen in mijn situatie zou doen: Google raadplegen. Het eerste wat ik ontdekte, was dat Making a Murderer – de verbijsterende documentaireserie over een oom en een neef die jaren, al dan niet terecht, achter de tralies zitten – zich in Wisconsin afspeelde. Dat beloofde niet veel goeds. Vervolgens kwam ik erachter dat een niet onaanzienlijk aantal van de meest gestoorde seriemoordenaars uit de Amerikaanse geschiedenis, onder wie Lorenzo Fayne, Walter E. Ellis en Jeffrey Dahmer, ook al uit Wisconsin kwam. Andere bekenden uit Wisconsin bleken Orson Welles, de acteur Willem Dafoe, de gevallen republikeinse politicus Paul Ryan en de conciërge uit de antieke serie Happy Days.

Gelukkig stuitte ik ook op berichten met een positievere toonzetting, vaak afkomstig van de toeristische dienst, waarschijnlijk in een krampachtige poging om ook iets vrolijks over deze staat hoog in de zoekresultaten te laten eindigen.5 Zo bleek dat er vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw (Wisconsin maakt sinds 1848 deel uit van de VS) relatief veel Duitse bierbrouwers naar dit deel van de VS uitweken om er hun oude vak weer op te pakken. Dit verklaart misschien de slogan van deze staat, waarover straks meer. Die migratie van voornamelijk Duitsers is trouwens te verklaren door toenmalige politieke, sociale en religieuze strubbelingen in Duitstalige gebieden, in combinatie met de toentertijd zeer goedkope landbouwgrond in Wisconsin. Voor bier is uiteraard gerst, tarwemout en hop nodig; dat klinkt op het eerste gehoor als de perfecte plek voor de ambitieuze bierbrouwer!6

Wisconsin bleek zich via de eigen staatsmedia te afficheren als ‘The Beer State’. Kritisch als ik meende te zijn, verifieerde ik deze informatie door ‘Beer State’ te googelen, wat het volgende lijstje opleverde,7 waarmee ook dit unique sellingpoint van Wisconsin helaas al snel was doorgeprikt:

– California, 268 craft breweries

– Washington, 136 craft breweries

– Colorado, 130 craft breweries

– Oregon, 124 craft breweries

– Michigan, 102 craft breweries

– Pennsylvania, 93 craft breweries

– Wisconsin, 75 craft breweries

In 2021 zakte Wisconsin op dit lijstje zelfs naar een anonieme 14e plaats.8 Om dit bescheiden marketingdebacle nog enigszins te verergeren, bleek dat ze zich niet alleen ‘The Beer State’ noemden, maar ook vol trots naar zichzelf verwezen als ‘America’s Dairyland’. De staat Wisconsin is de grootste zuivelproducent van de VS en ze zijn vooral zeer in de gloria over hun kaasproductie. Maar helaas voor hen bleken eenmaal ter plaatse hun pogingen om Europese kazen te imiteren wat mij betreft niet eens in de buurt van de originelen te komen, hoe aandoenlijk gepresenteerd ook… Ik begon al bijna medelijden te krijgen met de marketeers die deze staat zo krampachtig van een unieke glans probeerden te voorzien.

‘Europese’ tradities

Zoals alle Amerikaanse staten had Wisconsin naast een officieel motto (‘Forward!’) ook een wervend bedoelde kreet voor toeristen, die luidde: ‘Gemütlichkeit’.9 Voor wie het niet weet, en met het risico op mansplaining: dat is Duits voor ‘gezelligheid’. Dit was iets wat blijkbaar als zeer typisch voor deze staat werd gezien, hoewel Wisconsin voor de eerdergenoemde Duitse invasie een Franse pelsjagerskolonie was en ‘Ouisconsin’ heette.

Die Wisconsin-versie van ‘Gemütlichkeit’ werd uitgebeeld in enkele ongemakkelijke propagandafilmpjes, waarin men die Duitse connectie probeerde uit te beelden. In die filmpjes was een gefingeerde dwarsdoorsnede van de samenleving te zien, gekleed in dirndls en lederhosen, al bierdrinkend en dansend op accordeonmuziek in een soort Tiroler berghut. Typ een keer ‘Gemütlichkeit Wisconsin’ in op YouTube en je leven zal nooit meer hetzelfde zijn.

Wisconsin was dus ‘Duits’. En door de ogen van de staatsmarketeers bestond Duitsland in zijn geheel uit gemütliche Alpendorpjes, waar het gedurende het hele jaar Oktoberfest was en iedereen de hele dag met literpullen bier liep rond te sjouwen en op Oostenrijkse en Zwitserse jodelmuziek danste.

Hoe dat beeld vervolgens typisch voor Wisconsin werd, is mij nooit duidelijk geworden. Wisconsin heeft geen noemenswaardige bergen, doet in niets aan de Alpen denken en de voertaal is er Engels. Maar die overtuiging ‘Duits’ te zijn, bleek eenmaal ter plekke in veel gevallen niet eens een overdrijving: de bevolking voelde zich op veel plaatsen desgevraagd daadwerkelijk Duits. Al gold dat juist helemaal niet voor de Noorse, Zweedse, Welshe, Poolse, Belgische, Zwitserse en zelfs Nederlandse enclaves die je eveneens in Wisconsin kon aantreffen. Daar voelden de mensen zich ontzettend Europees. Van de weeromstuit verzonnen ze er allerlei eigenaardigheden, eigenschappen en tradities bij die op veel Europeanen tamelijk vreemd zullen overkomen. Bij gebrek aan tegenspraak van een echte Duitser (of Pool, Noor, Zweed, enzovoort), gingen deze zelfbedachte volkskarakteristieken vanzelf een eigen leven leiden en vormden zo hun ‘culturele erfenis’. Dit ging soms vrij ver. Zo beweerde de moeder van onze buurvrouw dat de pizza calzone – zo’n dichtgevouwen pizza – uitgevonden was in Cornwall en daarom tot haar cultureel erfgoed behoorde. Daarna diepte ze uit een la een groot stuk papier op. Dit bleek haar stamboom te zijn. Ze vouwde het immense vel helemaal open, zodat er geen misverstand over kon bestaan dat een deel van haar voorouders uit die streek afkomstig was, waardoor niemand anders dan zij hier de aangewezen persoon was om dit familiegerecht voor ons te bereiden, uiteraard op de ‘traditionele manier’, namelijk drijvend in een oceaan van vleesjus.

En zo werden én worden er overal in de VS voortdurend zogenaamd Europese tradities geboren die in Europa in veel gevallen de wenkbrauwen zullen doen fronsen, vooral omdat ze daar nooit hebben bestaan.

Stiekem weten veel Amerikanen waarschijnlijk zelf ook wel dat ze soms de neiging hebben hun eigen geschiedenis te verzinnen. Dus wanneer ik fanatieke pleitbezorgers van de Duitsheid van Wisconsin vertelde dat ik vlak bij de Duits-Nederlandse grens ben geboren, reageerden ze daar meer dan eens een beetje betrapt op. Alsof ze impliciet wilden zeggen: ‘Je hebt ons door, hè? We hebben zelf eigenlijk ook geen idee wat we aan het doen zijn met onze lederhosen en dirndls. We weten niet eens hoe we “Gemütlichkeit” moeten uitspreken…’

Het blijft een beetje gissen naar de precieze beweegredenen van het cohort Amerikanen dat voor zichzelf een geschiedenis creëert, maar het lijkt mij dat mensen over het algemeen graag iets over hun eigen achtergrond willen weten. Misschien ook in combinatie met een hang naar gemeenschappelijkheid. Ik kan me voorstellen dat het prettig voelt, want veilig, om bij een groep te horen die ook nog eens iets zegt over jouw persoonlijke achtergrond. En wat Amerikanen ten opzichte van andere naties en volkeren bij uitstek ontberen, is een gemeenschappelijk DNA. In die zin horen ze als volk nergens thuis. Een eigen thuis creëren, is ook een uitgangspunt dat prima past bij The American Dream: een vrijheidsideaal waarbij je je zonder hindernissen als individu zou moeten kunnen ontplooien. En je eigen achtergrond samenstellen, is in zekere zin ook een vorm van zelfontplooiing.

Onbedoeld grappig in dit verband is de misschien wel treurigste (en tegelijkertijd eerlijkste) toeristenslogan van alle Amerikaanse staten, en dan heb ik het niet eens over het opbeurende ‘Live free or die’ van de staat New Hampshire. De slogan die ik bedoel hoort bij Nebraska, een staat iets ten zuidwesten van Wisconsin. Vanuit Madison ben je er relatief snel, maar je gaat waarschijnlijk liever ergens anders naartoe. In Nebraska is simpelweg niets te vinden wat voor eventuele toeristen het vermelden waard is. Het is leeg, plat, zompig en troosteloos. Nebraska bekleedt dan ook een meelijwekkende laatste plaats op de Amerikaanse lijst van toeristische bestemmingen.10 Maar die slogan van Nebraska getuigt wél van een bewonderenswaardige, bijna hartverwarmende zelfkennis en is alleen al daarom het vermelden waard: ‘Nebraska. Honestly, it’s not for everyone.’

Een opvallende discrepantie tussen staatsmotto en toeristenslogan zie je tot slot in het geval van de staat Delaware. Als je dit motto voor het eerst ziet, vraag je je af hoe iemand zoiets als positief kan ervaren, laat staan als uitnodigend. Het motto luidt: ‘Delaware. Taxation without Representation.’ Belasting heffen zonder dat die belastingbetaler een afgevaardigde binnen de overheid heeft. Het is eerder een grief dan iets om trots op te zijn, en het klinkt eerder als een straf dan een uitnodiging. Is dat het belangrijkste wat de staat Delaware over zichzelf te melden heeft? Na enig speurwerk op internet bleek dat dit motto een verwijzing is naar de Engelse koloniale tijd, toen de inwoners van Delaware geen vertegenwoordiging hadden in het Britse parlement, maar wel gedwongen waren belasting te betalen aan de Britse kroon. Het is met andere woorden een bijna sarcastisch aandoende sneer aan het adres van de vroegere Britse koloniale overheersers. Maar het is ook de kiem van de diepgewortelde Amerikaanse afkeer tegen belasting betalen, en in die zin in de ogen van veel Amerikanen een vorm van cultureel erfgoed. Een gewiekste medewerker van de toeristische dienst in Delaware moet dan ook gedacht hebben dat deze vorm van cultureel erfgoed best een potentiële toeristische trekpleister kon opleveren, en veranderde dit motto vervolgens in de toeristenslogan ‘The Tax Free State’, een slogan die – hoe verleidelijk hij ook klinkt – geen eer doet aan de werkelijkheid. Je betaalt wel degelijk belasting in Delaware, maar omdat de inwoners van Delaware uit protest stopten met belasting aan de Britse kroon betalen, werden ze per saldo een ‘belastingvrije’ staat, zij het met een heel andere betekenis dan de nietsvermoedende toerist zal denken.

5 Tourism Federation of Wisconsin. Geraadpleegd in mei 2017, op: https://tourismfederationofwi.org.

6 Wisconsin Historical Society. Geraadpleegd in mei 2017, op: https://www.wisconsinhistory.org.

7 Vinepair. (30 juni 2022). The Best States for Beer Lovers, Ranked. Geraadpleegd in juni 2017, op: https://vinepair.com/articles/best-states-beer-lovers/.

8 Statista Research Department. (april 2022). Number of craft beer breweries in the United States in 2021, by state. Geraadpleegd op 8 februari 2023, op: https://www.statista.com/statistics/726518/number-craft-breweries-state/

9 Travel Wisconsin. (z.j.). /guh-MYOOT-lik-KYT/ Friendship, warmth and good cheer. The feeling you get when visiting Wisconsin. Geraadpleegd in juni 2017, op: https://www.travelwisconsin.com/gemutlichkeit.

10 Farzan, A.N. (18 oktober 2018). ‘“Honestly, it’s not for everyone,” says Nebraska’s self-deprecating new tourism campaign.’ The Washington Post. Geraadpleegd in augustus 2019, op: https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2018/10/18/honestly-its-not-for-everyone-says- nebraskas-self-deprecating-new-tourism-campaign/.

3. Verboden te dansen

Overleven binnen en buiten de democratische bubbel

De professor met wie mijn partner ging samenwerken, was zo aardig geweest om huizen voor ons te bezichtigen, terwijl wij nog in Nederland waren. Ze raadde ons vol overtuiging aan om een bescheiden bungalow in een rustige straat te huren, voor de op dat moment in onze oren belachelijk hoge huurprijs van 1800 dollar per maand, uiteraard exclusief gas, water en licht.

Ons nieuwe onderkomen bleek in een buurt te liggen die herinneringen opriep aan Wysteria Lane, het zenuwcentrum van de legendarische serie Desperate Housewives: poppenhuisachtige woningen van enorme proporties, vaak uitgevoerd in de in Amerika zo overvloedig aanwezige Queen Anne-stijl, omzoomd door angstaanjagend perfect bijgehouden gazons. Die suikerwerkachtige façades, waarachter zich natuurlijk de grootste drama’s en intriges afspeelden, werden in onze buurt vaak afgewisseld door cul-de-sacs met rondom half in de heuvels verzonken, modernistisch ogende Hollywood-woningen uit de jaren veertig en vijftig. De wereldberoemde architect Frank Lloyd Wright, bekend van het Guggenheim-museum in New York en het fabelachtige gebouw ‘Falling Water’ in Arizona, bleek uit een voorstad van Madison te komen en niet geheel toevallig sierden een aantal van zijn adembenemende prairie-style-ontwerpen onze buurt.

Omdat wij tot dan toe altijd in stadsappartementen hadden gewoond, gaf de uitstraling van dit alles ons een gevoel van ongekende luxe. Voor het eerst van ons leven woonden we in een vrijstaand huis. Bovendien bleek er een redelijk uitgestrekt stuk prairie achter te liggen, waar het onder meer stikte van de herten, die soms ’s avonds aan ons gazon kwamen knabbelen. Want ook dat hadden we nu: een gazon. En een grasmaaier.

Onze nieuwe woonomgeving bevestigde én overtrof het beeld dat ik had van Amerika’s suburbia. Ik had altijd gedacht dat die Amerikaanse huizen in films en series overdreven groot werden voorgesteld aan de kijker, maar het geschetste beeld bleek aan de oppervlakte redelijk natuurgetrouw. Huizen in de VS zíjn over het algemeen gigantisch vergeleken bij wat wij in Nederland gewend zijn. In 2018 bedroeg de vloeroppervlakte van een gemiddelde eengezinswoning in de VS een ontzagwekkende 250 vierkante meter.11

De meeste mensen bij wie wij in de loop van die twee jaar over de vloer kwamen, beschikten eigenlijk altijd over meerdere complete woonunits ín hun huis, zodat ze eventueel bezoekende familieleden een comfortabel privéverblijf konden garanderen. Vaak was aan elke slaapkamer een aparte badkamer verbonden en sommige mensen in onze buurt hadden zelfs hun eigen sporthal aan huis. Dat leek ons aanvankelijk overdreven, totdat de winter aanbrak, en dit plotseling begrijpelijk werd…

Het eerste wat me opviel toen ik via de keukendeur onze nieuwe woning binnenging, was het merk van het fornuis: Frigidaire. Frans voor koelkast. Lichtelijk verwarrend. Het bleek het soort verwarring dat zichzelf in stand hield. Uit de ene verwarrende situatie vloeide bijna automatisch de volgende voort: het woord ‘furnace’, dat ik maandenlang interpreteerde als ‘fornuis’, terwijl onze huisbaas er een cv-ketel mee bedoelde – die later helemaal niet bleek te bestaan. Onze huisbaas had zich vergist en ons huis bleek met elektrisch gegenereerde hete lucht te worden verwarmd. Verdere verwarring: de ketel in de kelder die ik aanzag voor een cv-ketel en die geen cv-ketel maar een waterreservoir was; het kraanwater dat wij dronken, omdat de lokale overheid beweerde dat dat veilig was, terwijl het ons na een halfjaar duidelijk werd dat helemaal niemand dat geloofde; de rare heuvel in de achtertuin van onze diepgelovige buurman; de alomtegenwoordigheid van religie waar ik in Nederland nooit veel rekening mee had hoeven houden; überhaupt onze eigen aanwezigheid in Madison… Aan vrijwel alles in het dagelijks leven zat wel een verwarrend kantje.

Mad City

Er is een waslijst aan Amerikaanse dorpen en steden die allemaal Madison heten. Het zijn er in totaal maar liefst vierentwintig (!).12 Dat komt doordat enorm veel steden en dorpen in Amerika naar voormalige presidenten zijn vernoemd en dat waren er in 1848, het jaar waarin Madison, Wisconsin werd gesticht, gewoon nog niet zoveel, dus vandaar dat er sprake is van enige overlap. Madison bleek (en blijkt) te worden beschouwd als een soort voorbeeldstad voor de rest van het land. Alsof de landelijke overheid wil zeggen: kijk, er zijn ook plekken in ons land waar het nog wél relatief goed gaat, niet alles in het Midwesten is zielloos, kapot, failliet, verslaafd, achterhaald of leeg. Kijk maar naar de situatie in Madison, en trek er lering uit. Of neem het als voorbeeld. Volgens de doorgaans zeer betrouwbare gegevens van het U.S. Bureau of Labour Statistics kan de stad sinds jaar en dag bogen op extreem lage werkeloosheids- en criminaliteitscijfers, op een extreem hoogopgeleide bevolking, op fantastische onderwijsinstellingen en op een on-Amerikaans niveau van openbare werken en nutsvoorzieningen. Het tijdschrift Money verkoos Madison in 1996 voor het eerst tot de beste plek om te wonen in Amerika, en sindsdien staat de stad steevast in de top van allerlei woon- en kwaliteitslijstjes.13 Madison wordt ook wel ‘a blue dot in a red state’ genoemd, oftewel een democratisch stipje in een (overwegend) republikeinse staat.