De metamorfoaze

Kolofon

ISBN: 978 94 6365 320 6

1e printinge 2021

Yn 1915 foar it earst ferskynd ûnder de titel

Die Verwandlung by Kurt Wolf Verlag yn Leipzig.

© 2021 Fryske oersetting: Wolter Jetten

Eksimplaren binne te bestellen fia de boekhannel of streekrjocht by de útjouwerij:

Utjouwerij Elikser

Ossekop 4

8911 LE Ljouwert

www.elikser.nl

Foarmjouwing binnenwurk en omslach: Evelien Veenstra

Utjefte fan dit boek waard mei mooglik makke troch de provinsje Fryslân.

Neat út dizze útjefte mei fermannichfâldige wurde, opslein yn automatisearre gegevensbestannen en/of iepenbier makke wurde troch middel fan druk, fotokopy, mikrofilm of op hokfoar oare wize dan ek, sûnder foarôfgeande skriftlike tastimming fan de oersetter en de útjouwerij.

This book may not be reproduced by print, photoprint, microfilm or any other means, without written permission from the translator and the publisher.

De metamorfoaze

Franz Kafka

Oerset troch Wolter Jetten

Foarwurd

As jonkje fan 16 jier naam ik mei in freon de Eurolines bus fan It Hearrenfean nei de Tsjechyske haadstêd Praach, it berte- en wenplak fan Franz Kafka. Dat wienen doe oare reizen as no. De grinskontrôle duorre sawat in oere, de diken yn Tsjechje sieten fol mei gatten en oan ’e kant fan ’e wei stienen tsientallen prostituees te wachtsjen op beteljende gasten út it westen. Praach wie foar ús in koarte tuskenstop fan ien middei. Troch it reinige waar koe de grize loft amper fan de grize fasaden ûnderskieden wurde. Yn de minder promininte strjitten wienen de fasaden ek yn in minder promininte tastân as no it gefal is.

Fan myn 19e ôf ried ik faker nei Praach, want ik wenne doe deunby Kaiserslautern en de ôfstân nei Praach wie net folle langer as de ôfstân nei Ljouwert. As militêr wurke ik dêr doe by in ynternasjonale NAFO-ienheid op de fleanbasis Ramstein. Sadwaande krige ik Tsjechyske freonen dy’t my meinamen nei Praach en my fan alles oer it lân en de minsken learden. Sa begûn ik stadichwei fan de stêd te hâlden. Wylst myn leafde foar Praach groeide waarden de histoaryske fasaden restaurearre. Dat dy leafde foar Praach ea noch ta in oersetting liede soe...

In dosint yn it frjemdetaleûnderwiis moat syn klassikers kenne. Sa krige ik by myn learare-oplieding Dútsk it boek ‘Die Verwandlung’ fan Franz Kafka ûnder eagen. Myn Tsjechyske freonen hienen it wol faker oer him; in aparte persoanlikheid mei ûnbidige skriuwerskapasiteiten. Dyselde freonen hienen my lykwols nea ferteld dat syn oarspronklik wurk yn it Dútsk skreaun wie. Ik haw my letter ôffrege wêrom net. Wie dat no sa’n ûnbelangryk detail of lei it noch hieltyd oan it anty-Dútske sentimint dat ik as 16-jierrige noch sterk priuwe koe? Hawar, by it lêzen fan ‘Die Verwandlung’ seach ik hieltyd wer Praach en syn skitterjende fasaden foar my. Foar my wie it suver in mearkeseftige kontekst.

Nei myn learare-oplieding haw ik socht nei Fryske oersettingen fan Kafka syn wurk. It resultaat wie ien koart ferhaal dat op de webside fan it Frysk literêr tydskrift “Ensafh” stie. Nei dy teloarstellende syktocht haw ik fierder socht nei Fryske oersettingen fan Dútsktalige klassikers. As dosint Dútsk en Frysk fyn ik it belangryk dat dy klassikers yn ús taal tagonklik binne. Dy gedachte galme my hiel lang troch de holle. Op in gegeven momint begûn ik sels om te pielen mei stikjes tekst fan Johann Wolfgang von Goethe, Günter Grass en Heinrich Böll, mar sûnder de yntinsje om dêr in folsleine oersetting fan te meitsjen. By Franz Kafka wie dat oars. Kafka syn skriuwstyl hold my yn ’e besnijing.It waard suver in sport om it saneamde kafkaëske gefoel yn begryplik Frysk tagonklik te meitsjen. Yn ’e maitiid fan 2018 naam ik it beslút om it boek oer te setten.

It oersetwurk gong net sa flot as ik wollen hie. As in foltiid wurkjende heit dy’t studearret en warber is foar de Jongfryske Mienskip wist ik dat tiid in ding wurde soe. Lykwols wie de grutste swierrichheid it oerbringen fan it kafkaëske gefoel yn it Frysk. Myn earste útgongspunt wie om sa ticht mooglik by de oarspronklike Dútske tekst te bliuwen. Yn dy oersetting stienen hiele lange sinnen en wurden dy’t foar de hjoeddeistige lêzer suver net bekend binne. Der moast in kompromis sletten wurde tusken de oarspronklike Dútske tekst en de Fryske oersetting. Ekstreem lange sinnen, sa’t dy yn it Frysk hast net foarkomme, waarden ynkoarte. Dêrneist waarden wurden en útdrukkingen modernisearre wêr’t dat perfoarst nedich wie.

Minsken dy’t wolris in tekst nei it Frysk oersetten hawwe moasten altyd in kar meitsje. Der binne safolle manieren om itselde te sizzen. Mar seisto dan wol itselde? Of is de konnotaasje fan it iene wurd krekt eefkes wat oars as it oare wurd? Hoe soe Kafka it yn it Frysk sein hawwe? Of is it ûnsin om soks te tinken? En bin ik in eameljende purist as ik argayske wurden en konstruksjes brûk? Of bin ik fan myn Fryske religy ôffallen wannear’t ik anglisismen, germanismen en hollannismen tastean? In protte fan sokke ismen liede by guon minsken ta argewaasje. Ik haw my net tsjinhâlde litten om purismen, omgongs- en jongereintaal, germanismen, ensafh. te brûken yn dizze oersetting. In pear kear haw ik de wurdkar oan oare minsken oerlitten. As titel hie ik ‘De Stalferwikseling’ en ‘De Metamorfoaze’ foarsteld; it is úteinlik ‘De Metamorfoaze’ wurden. Soks fyn ik krekt it moaie fan it oersetten yn it Frysk. Der falt wat te kiezen! It ferskaat oan wurden en konstruksjes draacht neffens my by oan de rykdom fan in literêre oersetting.

By de earste publikaasje fan ‘Die Verwandlung’ hat Franz Kafka der op oanstien om gjin ynsekt op it omslach ôf te byldzjen. Nei syn dea hawwe in protte útjouwerijen op dy winsk fan Kafka skiten. Doe’t ik begjin 2018 tegearre mei myn soan yn Praach wie, seach ik dêr yn de toeristewinkeltsjes allegear oersettingen fan ‘De Metamorfoaze’ lizzen. De measten hienen op ’e foarkant in krobbe, dus net sa’t Kafka it woe. By it earste petear mei Jitske Kingma fan Utjouwerij Elikser haw ik te witten dien dat syn winsk ek myn winsk is. Mei dy kennis sille grif lêzers de oersetter as in wrâldferbetterer of in romantikus sjen. Myn doel hat altyd west om in sa goed mooglike oersetting te meitsjen en de geast fan Kafka sa goed mooglik oan de Fryske lêzer oer te bringen.

Haadstik 1

Gregor Samsa seach himsels nei in ûnrêstige nacht op bêd lizzen en murk dat hy feroare wie yn in ûnhuerich ynsekt. Hy lei op syn rêch en dy wie sa hurd as stiel. As hy de holle in stikje optilde, koe hy syn brune opblaasde búk mei dêrûnder de bôgefoarmige ribben sjen. De tekken dy’t deroerhinne lei wie eins te lyts foar de hichte en koe der samar ôffalle. De poatsjebrij, wat wienen syn poaten dochs ôfgryslik tin yn ferliking ta syn grou liif, teistere him helpeleas foar de eagen.

“Wat is der mei my te rêden?” frege er himsels ôf. It wie gjin dream. Syn keamer, in normale ienpersoanskeamer dy’t wat oan ’e lytse kant wie, lei freedsum opsletten tusken fjouwer bekende muorren. Op ’e tafel lei in útpakte kolleksje stoffen kreas útstald, Gregor wie hannelsreizger. Boppe de tafel hong yn in fergulde list in foto dy’t hy resint út in tydskrift knipt hie. Dêrop wie in dame te sjen mei in bûntmûtse en boa, de rêch strak oerein. Suver har hiele ûnderearm waard wei yn de grutte swiere bûnten mof dy’t se nei de skôger ta omheech hold.

Gregor seach nei it rút. It tsjustere waar, de reindrippen kletteren del op it sinken finsterbank, makke him swier mankelyk. “Wat as ik my wer deljou en alle rariteiten ferjit?” tocht er, mar dat koe er net, want hy wie wend om op syn rjochterside te sliepen en troch syn nije hoedanichheid wie dat net mooglik. Hy besocht út alle macht op syn rjochterkant te rôljen, mar skommele like hurd werom en lei dan wer op ’e rêch. Hy besocht it wol hûndert kear, die de eagen ticht sadat hy de poatsjebrij net sjen hoegde en joech pas belies doe’t hy yn syn side in lichte doffe pine begûn te fernimmen.

“Ferdomme,” tocht er, “it wurk freget wol in hiele protte fan my! Alle dagen wer op reis. En bûten de saak haw ik suver noch mear wurksumheden as op de saak sels. As ik op reis bin, moat ik mei fan alles rekken hâlde; de reishinder, oerstaptiden, ûnregelmjittich en fet iten, altyd wer oare minsken tsjinkomme en yn de kommunikaasje is dat folk nea oprjocht. En mei dy tiidfergriemerij giet myn hiele dei nei de bliksem!” Op syn búk jûke it in bytsje. Hy skode him stadich op ’e rêch nei it hollenein ta om de kop better optille te kinnen en seach doe it jûkersplak. It wie in plak mei dêrop allegear lytse wite punten. Hy wist net wat it wie. Hy woe it plak mei ien fan syn poaten oanreitsje. Dy poat luts hy fuort werom, want by it oanreitsjen gong him de grize oer de grouwe.

Hy glied yn syn eardere posysje werom. “Fierstente betiid fan ’t bêd ôf,” sa tocht er, “makket in minske dwyl. In minske hat gewoan sliep nedich. Ek yn de hotels hawwe de oare hotelgasten it gâns better as ik, want as ik yn ’e rin fan ’e moarn weromgean nei it hotel, om de ûntfongen bestellingen troch te jaan, sitte de oare hearen pas oan ’t brochje. As ik dat by myn sjef dwaan soe, soe ik fuortdaliks oppakke kinne. Mar, wa wit, it soe likegoed posityf foar my útwurkje kinne. As ik my no in kear net ynhold omreden fan ús heit en mem, dan hie ik in moai skoft lyn al myn ûntslach yntsjinne. Dan soe ik him opsykje en eefkes dúdlik myn ferhaal spuie. Hy soe fan syn lessener ôfdonderje! It is trouwens ek wol bysûnder om as sjef op in lessener sitten te gean en út ’e hichte wei mei in meiwurker te praten, wylst de sjef aardich dôf is en de meiwurker eins oerein komme moat om goed ferstien te wurden.

Mar goed, ûntslach nimme is net ûnmooglik. Want stel dat ik it jild by elkoar krij, en dat sil noch in jier as fiif, seis duorje, dan kin ik de skuld fan heit en mem betelje en dêrnei dien nimme. Dat soe sa moai wêze. Mar no moat ik earst fan ’t bêd, want de trein set om fiif oere ôf.”

Hy seach nei de wekker dy’t op ’e kast stie te tikjen. “Harrejasses!” tocht er. It wie healwei sânen, de wizers beweegden konstant foarút. Healwei sânen hie it west en no rûn de klok nei in kertier foar. Is de wekker net ôfgien? Fan ’t bêd ôf koest goed sjen dat it alarm op fjouwer oere set wie. Hy is wis ek ôfgien. Hoe wie it yn de goedichheid mooglik dat hy him troch it alderheislikste ratteljen hinne dochs fersliepe koe? Hawar, ûndanks de ûnrêstige nacht hat hy genôch oeren sliept. Wat soe hy no fierder dwaan kinne? De folgjende trein gie om sân oere. Dy soe hy wol helje kinne, mar dan moast hy wol hiel fluch nei it stasjon ta en syn kolleksje stoffen wie noch net iens ynpakt. Hy fielde him ek hielendal net sa fris en beweechlik. En al soe er de trein helje, dan feroare dat noch niks oan it strieminne sin fan syn sjef. Want syn fersom wie al lang melden troch de winkelfeint dy’t de trein fan fiif oere naam hie. It wie in skepsel fan de sjef, gjin rêchbonke en sûnder ferstân. Wat as er him no siik melde soe? Dat soe wol hiel ûngemaklik en fertocht wêze, want Gregor hie yn syn fiif jier by de baas noch net ien kear siik west. De sjef soe him nei de bedriuwsarts stjoere, syn âlden it ferwyt meitsje dat harren soan net doge soe en alle krityk op de ferwizing nei de bedriuwsarts skouderje. Neffens de bedriuwsarts wienen der mar twa soarten minsken op de wrâld: Sûnen óf wurkskouwen. Wie dat by him no sa oars? Gregor fielde him nei de ûnrêstige nacht in bytsje draaierich, mar fierders fielde hy him sa sûn as in fisk en hongerich as in bear.

Doe’t hy dêr in telmannich oer neitocht en gjin beslút naam om it bêd te ferlitten, de wekker sloech wilens kertier foar sânen, waard der foarsichtich op ’e doar by ’t fuottenein fan syn bêd kloppe. “Gregor,” rôp syn mem, “it is kertier foar sânen. Moatsto net fuort?” Wat in sêfte stim! Gregor skrok doe’t hy syn eigen stim hearde wylst hy antwurd joech. It wie sûnder mis syn eardere stim. De stim hie him fermongen mei in pynlik gepiip dat ûnder út syn lichem wei kaam en net te bedimjen wie. Sa lieken de wurden op it earste gesicht noch dúdlik en helder, mar yn ’e neiklank waarden se sa ûndúdlik dat men net rjocht neigean koe wat der sein wie. Gregor woe wol graach antwurdzje en syn ferhaal dwaan, mar troch alle omstannichheden moast hy koart wêze yn syn antwurd: “Ja ju, bedankt mem, ik kom sa wol.” Troch de houten doar hinne wie Gregor syn stimferoaring net te merkbiten, want mem wie troch syn wurden delbêde en gie wer fierder. Mar troch it lytse petear hienen de oare gesinsleden, dy’t tochten dat Gregor al lang fuort wie, no ek ûntdutsen dat hy noch thús wie. Heit kloppe súntsjes mei de fûst op ’e syddoar. “Gregor, Gregor”, rôp er, “wat is der oan?” Nei in hoartsje begûn er mei in djipper stimlûd: “Gregor! Gregor!” By de oare syddoar rôp syn sus: “Gregor? Hoe liket it? Kin ik wat foar dy dwaan?” Nei beide kanten ta andere Gregor: “Bin al klear.” Hy die alle war om de útspraak sa geef mooglik te meitsjen. Hy ûnderbruts de losse wurden mei lange pauzes sadat der niks frjemds te hearren wie. Heit sette him wer oan syn brochje, sus flústere: “Gregor, kom no, ik freegje allinnich mar oftsto de doar eefkes iependwaan kinst.” Gregor prakkesearre net oer iependwaan. Hy wie no hiel bliid dat hy sawol thús as op reis altyd deselde feilichheidsmaatregel naam, nammentlik de doarren op ’t slot te hâlden as er sliepte.

Hy woe earst mar rêstich fan ’t bêd ôf, him oanklaaie en ite as in wolf. Hy koe letter wol wer oan oare saken tinke, want op dit momint makke it bêdlizzen him net wizer. Hy koe it him goed heuge dat hy op bêd wol faker pine field hie, mooglik feroarsake troch in ûngebrûklike lichemshâlding. As hy dan fan ’t bêd ôf kaam like dy pine in yllúzje. Hy wie benijd hoe’t alles, wat er him no ynbylde, stadichwei wer ferdwine soe. Hy wie der wis fan dat de stimferoaring neat oars wie as in foarboade fan in flinke ferkâldheid, want dat wie no ienkear de beropskrupsje fan alle hannelsreizgers.

De tekken fan him ôfslaan wie sa ienfâldich as wat; hy hoegde him mar in bytsje op te blazen en hy foel al. Mar de rest wie allegear lestich, foaral omdat hy sa ôfgryslik breed wie. Hy soe earmen en skonken nedich ha om oerein te kommen, mar ynstee dêrfan hie er allinnich mar in hiele protte lytse poaten dy’t hieltyd alle kanten út beweegden. Gregor hie de poatsjebrij net ûnder kontrôle. Wannear’t hy ien poat bûgje woe dan strekte de poat him just hielendal út. En as it him wol slagge wat hy mei syn iene poat woe, dan wurken ûnderwylst alle oaren, as wienen se op ’e rin slein, mei de heftichste en pynlikste opwining. “No mar net doelleas op bêd lizzen bliuwe,” spriek Gregor ta himsels. Earst woe hy mei it ûnderste diel fan syn lichem fan ’t bêd komme. Lykwols hie hy dat ûnderste diel noch net sjoen en sadwaande koe hy him dêr ek gjin foarstelling fan meitsje. It wie ferrekte lestich om yn beweging te kommen en dêrtroch gie it ek sa ferrekte stadich. Lang om let smiet hy himsels as in wylde út alle macht sa domdryst nei foarren dat hy de ferkearde rjochting keas, him fûl oan it fuottenein stjitte en de baarnende pine fielde. Dat joech him it ynsicht dat it ûnderste diel fan syn lichem faaks ek it gefoelichste diel wie.

Hy besocht dêrom earst mei it boppeliif fan ’t bêd te kommen en draaide foarsichtich de holle nei de râne fan ’t bêd. Dat slagge de helte makliker en nettsjinsteande de breedte en it gewicht, folge de lichemsmassa de draaiïng fan syn holle. Mar doe’t hy mei de holle oer de bêdsrâne hong, waard hy bang. Hy woe sa net fierder foarútskowe. Stel dat hy no wol trochgean soe en hy soe falle, dan soe der in wûnder nedich wêze om in ûnbidich hurde klap op syn holle foar te kommen. Hy mocht perfoarst net út de tiid reitsje, dat hy bleau mar op bêd lizzen.

Mei likefolle ynspanning besocht hy nochris fan ’t bêd te kommen, mar it slagge him net. Hy lei nei te hymjen en seach syn poaten noch wylder as earst omheisterjen. Hy koe net gewaarwurde hoe’t hy se wer kalm en evenredich krije moast en spriek doe ta himsels dat it bêdlizzen gjin mooglikheid wie en dat it krekt ferstannich wie om alles op alles te setten, hoe lyts oft de kâns ek wie, om fan ’t bêd te kommen. Mar tagelyk fergeat hy net om tuskentroch ek noch derom te tinken dat it folle better wie om kalmte te bewarjen en nei te tinken ynstee fan ympulsyf te hanneljen. Op sokke mominten rjochte hy de eagen sa skerp mooglik nei it rút, mar spitigernôch koe er út de dize, dy’t sels de oare kant fan de strjitte ferburch, net folle treast en opteinens helje. “Sân oere al,” sei er by it fannijs ôfgean fan syn wekker, “sân oere en noch hieltyd sok dizich waar.” In skoftlang lei hy dêr stil en sykhelle súntsjes, krekt as soe hy út de djippe stilte it weromkommen fan realistyske en natuerlike tastannen ferwachtsje kinne.

Doe spriek er ta himsels: “Foar’t de klok kertier oer sânen slacht, moat ik wiswier fan ’t bêd ôf wêze. Mar ek dan sil der wol ien út de saak wêze dy’t nei my freget, want de saak giet al foar sân oere iepen.” En no die hy alle war om mei syn lichem oer de hiele lingte lykmjittich ta it bêd út te skommeljen. As er him sa fan ’t bêd ôffalle liet, soe de holle, dy’t hy yn ’e fal op ’t boarst drukke woe, net skeind wurde. De rêch skynde hurd te wêzen; dêr soe by de fal op de flierbedekking neat mei gebeure. Syn grutste soarch wie de lûde knal dy’t dêrop folgje soe en by de oare hûsbewenners wierskynlik in skrikeffekt of in gefoel fan noed oproppe koe. Hy moast it der mar op aventoerje.

Doe’t Gregor al foar de helte fan ’t bêd ôf wie – de nije metoade wie mear ferdivedaasje as ynspanning, want dit wie allinnich mar rêchskommeljen – betocht er hoe simpel alles wêze soe mei in bytsje help fan oaren. Twa sterke minsken, hy tocht oan heit en de tsjinstfaam, hienen it wol dwaan kind. Sy hienen de earms gewoan ûnder syn ferwulfte rêch skowe moatten om him in bytsje op te tillen, dan moasten se it swiertepunt kantelje en foarsichtich neigean oft hy de draai meitsje koe foar in feilige lâning. Sa soenen syn lytse poaten einliks in funksje krije. Los fan it feit dat de doarren skoattele wienen, hie Gregor no werklik om help freegje moatten? Nettsjinsteande alle ellinde koe hy by dy gedachte in glimke net ûnderdrukke.

Hy wie no safier dat hy it lykwicht by it hieltyd sterker skommeljen noch mar krekt hâlde koe. Hy moast no ek wol gau út ’e rie komme, want oer fiif minuten wie it al kertier oer sânen. Doe waard der oanskille. “Dat is ien fan de saak,” preuvele hy súntsjes foar him út en waard der suver kjel fan. Wylst begûnen syn poatsjes namste flugger te dûnsjen. Ien amerij bleau alles stil. “Hja dogge net iepen,” sei Gregor tsjin himsels, troch in ûnsinnige hope befongen. Mar doe gong krekt as altyd de tsjinstfaam mei fêste trêd op ’e doar ta en die iepen. Gregor hoegde inkeld mar de groet fan de besiker te hearren en wist daliks wa’t dat wie; de prokuraasjehâlder himsels. Wêrom wie just Gregor derta feroardiele by in firma te wurkjen, dêr’t it lytste fersom fuortendalik ta it grutste erchtinken late? Wienen alle meiwurkers dan stik foar stik healwizen? Wie der fan al dy meiwurkers no echt net ien sa tawijd dat hy, sels as hy moarns in pear oeren wat oars by de ein hie, troch skuldbesef sa ferstiifd reitsje koe dat hy ek net mear by steat wie fan ’t bêd ôf te kommen? En stel dat de kontrôle nedich west hie, wie it dan net genôch en stjoer in stazjêre? Moast de prokuraasjehâlder no echt sels komme en dêrtroch oan de hiele ûnwittende famylje sjen litte dat it ûndersyk fan it fertochte foarfal inkeld oan it ferstân fan de prokuraasjehâlder tabetroud wurde koe? Foaral troch de opwining, Gregor syn prakkesaasjes soargen dêr wol foar, en foaral net troch it meitsjen fan in wiis beslút, skommele hy no út alle macht fan ’t bêd. Hy foel hurd op ’e grûn, mar in protte lûd joech de klap net. In kleedsje makke de lâning wat sêfter en syn rêch wie elastysker as Gregor tocht hie. Dêrtroch wie der in doffe dreun te hearren dy’t net sa opfoel. Syn holle hie hy net sa foarsichtich optild as dat er fan plan wie, dat dy hie dochs in bêste klap krigen; hy draaide him om en fol pine en lulkens wraksele hy oer it kleed hinne.

“Dêrbinnen is wat fallen,” sei de prokuraasjehâlder yn de njonkenkeamer oan ’e linkerside. Gregor besocht him foar te stellen oft de prokuraasjehâlder wat lyksoartichs oerkomme koe as him hjoed oerkommen wie; de mooglikheid dêrfan soe men eins tajaan moatte. Mar as rûch antwurd op dy fraach die de prokuraasjehâlder yn de njonkenkeamer in pear resolute stappen en liet syn laklearzens kreakje. Ut de keamer rjochts flústere sus om Gregor te ynformearjen: “Gregor, de prokuraasjehâlder is der.” “Ik wit it”, spriek Gregor súntsjes. Sus koe syn lûd net hearre. Hy doarde syn stim net te ferheffen.

“Gregor”, sei heit no út de keamer links, “de hear prokuraasjehâlder is kommen en wol no witte wêrom’tsto net mei de betide trein ôfsetten bist. Wy witte net wat wy sizze moatte. Boppedat wol er dy sels sprekke. Meist de doar no wol iepen dwaan, hear. Hy sil him grif net drok meitsje oer dyn ûntplofte keamer.” “Goeiemoarn, menear Samsa,” rôp de prokuraasjehâlder der freonlik trochhinne. “Hy fielt him net bêst,” sei mem tsjin de prokuraasjehâlder, wylst heit noch by de doar oan ’t praten wie. “Leau my mar dat er him net goed fielt, menear prokuraasjehâlder. Wêrom soe ús Gregor oars de trein misse! Dy jonge hat neat oars yn ’e holle as de saak. It stiet my suver tsjin dat er jûns net op stap giet. Hy wie no al in wike yn ’e stêd, mar is alle jûnen thúsbleaun. Dan sit er by ús oan ’e tafel te krantlêzen of hy hifket it spoarboekje. Hy fielt him al ûngemaklik wannear’t er him mei figuerseagjen dwaande hâldt. Sa hat er bygelyks twa of trije jûnen dwaande west mei in listke te seagjen. It sil jo fernuverje hoe moai dat ding wurden is. It hinget yn syn keamer en jo kinne it sels sjen as Gregor de doar iepen docht. Ik bin nammers bliid dat jo der binne, menear de prokuraasjehâlder. Wy soenen Gregor net safier krije om de doar iepen te dwaan. Hy is ommers o sa koppich. Sjoch, hy fielt him no echt net bêst, mar dat woe hy fannemoarn net tajaan.” “Ik kom sa,” sei Gregor hoeden en stadich en hy bleau stil lizzen om sa niks fan it petear te missen. “Ik soe it net oars sizze kinne mefrou,” sei de prokuraasjehâlder, “hooplik falt it allegear ta. Hoewol’t ik oan de oare kant ek sizze moat dat wy sakeminsken – goed of net, watst der mar fan fynst – in lichte krupsje om saaklike redenen de baas wêze moatte.” “No ju, kin de prokuraasjehâlder by dy sjen?” frege de ûngeduldige heit en kloppe fannijs op ’e doar. “Nee,” sei Gregor. Yn de keamer links foel in pynlike stilte, yn de keamer rjochts begûn syn sus te snikken.