Oorspronkelijke titel D (A Tale of Two Worlds)

Oorspronkelijke uitgever Transworld Publishers Ltd

© 2020 Michel Faber

© 2020 Nederlandse vertaling Harm Damsma en Niek Miedema/Uitgeverij Podium

Omslagontwerp Marianne Issa El-Khoury/bij Barbara

Verzorging e-book Coco Bookmedia

ISBN e-book 978 94 6381 031 9

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, september 2020

www.uitgeverijpodium.nl

Voor Louisa, in dank en liefde

De eerste
(iets kortere en aanzienlijk
minder hachelijke)
helft van het verhaal,
die zich afspeelt
in DEZE wereld

OM TE BEGINNEN

Illustrationlke ochtend weer gaf het eerste straaltje licht haar het gevoel dat de zon ergens was waar hij niet hoorde, of dat zij ergens was waar ze niet hoorde, of allebei. Als ze wakker werd in haar grote zachte bed, onder een dekbed met lachende blonde prinsesjes, was het koude Engelse licht al druk bezig bezit te nemen van de kamer en zag alles er vreemd uit.

Ze vertelde dat aan haar vriendin Mariette en Mariette zei: ‘Het komt vast doordat je het licht van thuis mist.’

‘Thuis?’ zei Dhikilo.

‘Waar je vandaan komt.’

‘Ik denk het,’ zei Dhikilo. Maar ze dacht het niet echt. Ze had geen herinneringen aan waar ze vandaan kwam en ze was er ook nooit terug geweest. Die plek bestond niet eens.

Mariette, Dhikilo’s beste vriendin, kwam uit Frankrijk. Daar was Dhikilo ook nooit geweest, maar het bestond wel, dat was zeker. Er gingen de hele tijd mensen naartoe. Het lag direct aan de overkant van Het Kanaal. Op heldere dagen kon ze het vanaf de kliffen bij Cawber zelfs zien. Dan was het een wazig streepje tussen het zilvergrijs van het water en het blauw van de hemel.

Het vasteland van Europa was vlakbij. Tussen de krijtrotsen van Dover en een vaag zichtbare havenstad die Calais heette voeren de veerboten af en aan, en onderweg kwamen ze dan langs Cawber. Onder de zee lag een tunnel voor auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen, die Engeland verbond met de rest van de wereld. In de zomermaanden kwamen er busladingen toeristen doorheen, die Cawber kwamen bezoeken. De bussen parkeerden langs een boulevard die de Promenade genoemd werd, waarna er allemaal Franse gezinnen langs de kliffen liepen en in hun eigen taal pratend Engelse snacks aten. Ook kwamen er Duitsers, Japanners, Spanjaarden, Italianen en Amerikanen. Al die mensen kwamen uit echte landen, landen die weleens in de krant stonden en politici hadden die andere politici de hand schudden terwijl fotografen daar plaatjes van schoten.

Fiona, een van Dhikilo’s andere vriendinnen, kwam uit Schotland. Dat was ook een land, ook al hoefde je geen zee over te steken om er te komen. Het was cool om uit Schotland te komen. Iedereen had ervan gehoord, maar het lag toch ver weg, met prachtige oude bergen en grote, moderne steden, en het was heel vaak op tv. Een prima combinatie.

De plek waar Dhikilo vandaan kwam was nooit op tv en niemand had ervan gehoord. Soms zeiden mensen weleens dat ze ervan hadden gehoord, maar na een tijdje realiseerde ze zich dan dat ze een ander land bedoelden, met een naam die leek op die van haar land, maar niet die van haar land was.

‘Ik kom niet uit Somalië,’ zei ze dan. ‘Ik kom uit Somaliland.’

Waarop mensen haar ongelovig aankeken, alsof ze hun net verteld had dat ze uit Spanjeland of Australiëland kwam. Alsof ze een flauw grapje maakte. Of ze vroegen: ‘Wat is het verschil?’

En daar had ze dan geen antwoord op, omdat ze het niet echt wist.

EEN FOLDER MET ADVIEZEN

Illustrationommige namen waren lastig als je ze had, en andere niet. Namen als Gail, Sarah, Mariette, Lucy, Susan of zelfs Siobhan waren oké, maar Dhikilo was te ongebruikelijk en moest worden afgekort. Haar vriendinnen noemden haar Dicky. Een paar andere meisjes noemden haar Dick en ze wist niet zeker of dat beledigend bedoeld was of niet.

Dhikilo vond het soms moeilijk om te bepalen of de andere meisjes aardig tegen haar deden of niet. Toen ze pas op de middelbare school zat had ze een folder gekregen met adviezen over hoe je moest omgaan met pesten. Ze was er nog niet aan toegekomen die te lezen toen een ouder meisje dat Kim heette met opzet lijm in haar haar had gespoten. Dhikilo had toevallig net een boek in haar handen, een dik, zwaar geschiedenisboek, en daar sloeg ze het oudere meisje zo hard mee tegen haar voorhoofd dat Kim achteroverviel en in haar val verschillende van haar vriendinnen meenam. Het was heel slecht van haar geweest om zo uit te halen, en het kind had er (zoals haar mentor naderhand uitlegde) hersenletsel aan kunnen overhouden, en toen Dhikilo na thuiskomst de folder over pesten las moest ze toegeven dat bij de tips die daarin stonden geen melding werd gemaakt van het tegen de vlakte slaan van je kwelgeesten.

Hoe dan ook, daarna werd Dhikilo niet meer gepest. Tenzij je meetelde dat sommige meisjes ‘Dick’ tegen haar zeiden en dat ze niet zoveel vriendinnen had als de meeste meisjes op school. Ze had dat ooit uitgerekend. De populairste meiden hadden dertien of veertien vriendinnen met wie ze omgingen, en de minst populaire hadden er nul, terwijl zeven het gemiddelde was (dat begrip had ze met wiskunde geleerd). Dhikilo had er drie. Rekenkundig gezien viel ze daarmee in het laagste percentage vriendschappen.

Maar dat gaf niks. Drie was genoeg om mee om te gaan. Mensen waren rare wezens en soms werd je al moe als je alleen maar aan ze dacht.

LAASCAANOOD

Illustratione laatste plaats waar Dhikilo had gewoond voordat ze werd overgebracht naar de Engelse zuidkust was een stad die Laascaanood heette, wat klonk als een drankje op de menukaart van een oriëntaals restaurant dat je misschien wel wilde proberen, maar waar je van afzag omdat je bang was dat je het niet zou lusten, zodat je toch maar Pepsi nam.

Er was een groot, dramatisch verhaal verbonden aan Laascaanood en haarzelf, maar dat was allemaal nogal vaag en verwarrend, omdat ze destijds nog geen jaar oud was geweest en er allerlei volwassenen bij betrokken waren geweest die ze er nu geen van allen meer naar kon vragen.

Het kwam er in het kort op neer dat er oorlog was geweest en dat haar ouders uit elkaar waren gegaan, en dat haar vader haar overal mee naartoe had gesleept, maar dat er gevechten waren uitgebroken tussen Somaliland en Puntland en dat haar vader had besloten dat het beter voor haar zou zijn niet mee te gaan naar waar hij naartoe ging. Dus had hij haar afgestaan en voor ze het wist zat ze in Cawber-on-Sands.

Wanneer andere meisjes dingen vertelden over hun vroegste jeugd bevatten die verhalen meestal een hele hoop details en weidden ze meestal eindeloos uit totdat er genoeg was om een heel boek mee te vullen. Ze moest toegeven dat haar eigen verhaal vreselijk kort was en dat er nogal wat hiaten in zaten. Ze had indertijd misschien beter om zich heen moeten kijken en beter moeten opletten.

Maar ze was toen nog maar een baby geweest en baby’s sliepen nu eenmaal veel en hadden hun ogen meestal dicht. Elke dag zag Dhikilo als ze over de Promenade van school naar huis liep de jonge moeders met hun kinderwagens en dan lagen de baby’s altijd te slapen, ook al krijsten de meeuwen nog zo hard en stond er nog zo’n felle wind. Ze waren krachten aan het opbouwen en schoven de dag voor zich uit dat ze rechtop moesten zitten en met van alles en nog wat te maken kregen.

Toen Dhikilo elf was, nog maar een paar jaar geleden, had mama haar verteld dat haar moeder dood was. Dat wil zeggen dat Ruth, haar Engelse moeder, haar had ingelicht dat haar oorspronkelijke moeder was overleden. Dhikilo had niet goed geweten wat ze daarop moest zeggen.

‘Hoe oud was ze?’ had ze gevraagd.

‘Eenendertig,’ had haar Engelse moeder gezegd. ‘Dat staat hier.’ Ze had een officieel papier in haar hand waar de mededeling op gedrukt stond.

‘Dat is niet zo oud,’ had Dhikilo na een lange stilte gezegd. ‘Was ze ziek?’

Ruth had naar het papier gekeken en gefronst. ‘Dat staat er niet bij.’

‘En papa?’

Ruth had haar liefdevol aangekeken. ‘Bedoel je je papa in Somaliland?’

‘Ja,’ had Dhikilo gezegd.

Haar Engelse moeder had geglimlacht, maar tegelijk moeilijk gekeken omdat ze wist dat je over volwassenen soms niet alles kunt uitleggen. ‘Die is nog steeds de Grote Onbekende, ben ik bang.’ Zo verwees ze vaak naar Dhikilo’s vader: de Grote Onbekende. Niemand leek te weten wat er van hem was geworden nadat hij Dhikilo met een boog in de armen van een verpleegster had gegooid.

Aan Dhikilo’s Engelse vader daarentegen was niets onbekends. Die zat in de andere kamer een boek te lezen over een oud-politicus, met naast zich op de armleuning van de bank een mok thee. En zijn naam was Malcolm, Malcolm Bentley. Zodat zijn geadopteerde dochter Dhikilo Bentley heette. Of soms, als ze zin had om een fijne lange regel boven aan een blaadje in haar notitieblok te schrijven: Dhikilo Saxardiid Samawada Bentley.

WAT WOORDEN BETEKENDEN

Illustrationa het slechte nieuws over haar moeder probeerde Dhikilo een tijdje meer over haar te weten te komen. Aanvankelijk leek het erop dat Malcolm en Ruth verder niks wisten, maar later leek het erop dat er misschien toch officiële papieren waren die Dhikilo mogelijk zou kunnen inzien, maar wel pas als ze achttien was.

‘Waarom pas als ik achttien ben?’ vroeg ze.

‘Omdat dat volgens de wet zo is geregeld,’ zei Malcolm vriendelijk.

‘Ze hebben heel zorgvuldig nagedacht over dit soort situaties.’

‘Wie zijn “ze”?’ vroeg Dhikilo.

‘De mensen die moeten bepalen wat de beste en aardigste manier is om kinderen te helpen die… met vragen rondlopen,’ zei Malcolm. ‘En zij hebben besloten dat er dingen zijn die voor een kind als jij gemakkelijker te begrijpen zijn als je ietsje ouder bent.’

‘Maar als ik achttien ben, ben ik toch geen kind meer?’ zei Dhikilo.

‘Precies,’ zei Malcolm, alsof ze zijn argument onderschreef in plaats van dat ze een tegenwerping maakte.

Daarna had Dhikilo geprobeerd meer te weten te komen over het land Somaliland, omdat ze daardoor misschien iets meer zou begrijpen over haar ouders. Aan haar aardrijkskundeleraar had ze niets gehad en in de schoolbibliotheek hadden ze ook niets. Ze kreeg de indruk dat er, hoe hard je ook je best deed, niets te vinden was, vooral niet als je een jong meisje uit Cawber-on-Sands was dat alleen maar Engels sprak (en een beetje Frans).

In de winkelstraat van Cawber was een boekhandel waar ze duizenden boeken hadden, maar niets wat speciaal over Somaliland ging. Op de plank met reisgidsen stond een boek voor toeristen die zin hadden om naar minder bekende plekken in Afrika te gaan waar het mooi, primitief en misschien wel gevaarlijk was, en ergens in het midden van het boek stond een hoofdstuk over Somaliland. Dhikilo las het in de winkel. Dat duurde niet lang.

Somaliland was groot — bijna net zo groot als Groot-Brittannië — maar er woonden veel minder mensen. Het bestond niet uit woestijn, maar het was er wel woestijnachtig. Er waren een heleboel schattige geitjes en schapen met zwarte koppen die soms verhongerden als er niet genoeg regen was gevallen om de gewassen te laten groeien. Je had er vleermuizen, pythons, eekhoorns en reusachtige cavia-achtige beesten die klipdassen werden genoemd. De luchten zagen er op de foto’s heel blauw en leeg uit. De vrouwen droegen hoofddoeken. Er waren weinig winkels en je moest dingen kopen met een speciaal soort geld dat alleen in Somaliland bestond en daarbuiten niks waard was. De rest van de wereld had nog niet besloten of Somaliland als serieus land moest worden geaccepteerd of niet. Dat zou misschien ooit weleens gebeuren, maar niet heel binnenkort.

Het land leek graag toeristen te willen trekken, maar het was geen simpele kwestie van erheen rijden met een touringcar en dan daar wat rondlopen met een ijsje in je hand. De oorlog die ervoor had gezorgd dat Dhikilo’s vader had gedaan wat hij had gedaan was officieel voorbij, maar om de zoveel tijd begonnen mensen toch weer te vechten. Je kon je beter niet buiten de belangrijkste steden Hargeisa en Berbera wagen. Als je naar Laascaanood wilde, mocht dat van de overheid alleen onder begeleiding van speciale militairen die ervoor zouden zorgen dat je niets ergs overkwam. Je moest ook een paar bosjes qatbladeren kopen om aan de wachtposten bij de wegversperringen te geven, zodat ze je door zouden laten. Dhikilo sloeg de bladzijde om in de hoop een handig plaatje van een qatblad te vinden, maar op de volgende bladzijde ging het al over een ander land. Ze zette het boek terug op de plank.

Thuis probeerde Dhikilo dingen over Somaliland te vinden op internet. Op internet had je miljoenen pagina’s over zo ongeveer ieder onderwerp dat je maar kon verzinnen, maar er was verbazend weinig over Dhikilo’s land van herkomst. Er was een website waarop Somalilanders met elkaar bakkeleiden in een mengelmoes van hun eigen taal en Engels over zaken die je alleen kon begrijpen als je bij hun groep hoorde, en een andere waarop ze het over voetbal hadden.

De interessantste websites waren die waarop werd uitgelegd wat bepaalde woorden betekenden. Over de spelling waren ze het niet eens, en ook niet over de vraag of woorden nu Somalisch waren of gewoon algemeen Arabisch, maar sommige van de betekenissen waren prachtig. ‘Saxansaxo’ betekende bijvoorbeeld ‘de geur en de koelte die door de wind worden meegevoerd van een plek waar het regent naar een plek waar het droog is’. Hoe kon één zo’n woordje zoiets wondermoois betekenen? Door zulke dingen besefte je dat taal niet louter een code was om mee te communiceren, maar iets magisch.

Hoe dan ook, het woord ‘magacaa’ klonk alsof het ‘magisch’ zou moeten betekenen, maar in werkelijkheid betekende het ‘hoe heet je?’. Het woord voor ‘hond’ was ‘eey’ en het woord voor ‘oog’ was ‘isha’, al moest je kennelijk een heel ander woord gebruiken als je twee ogen had in plaats van maar een. Dhikilo kreeg de indruk dat Somalisch leren best moeilijk was als je geen ouders had die het je van kinds af aan leerden. Maar er waren wel een paar makkelijke woorden bij, zoals ‘bataato wedjis’ en ‘furuut’, die ‘bataatschijfjes’ en ‘fruit’ betekenden. De namen van mensen hadden ook een betekenis, al bestond er verschil van mening over hoe die betekenis dan precies luidde, of misschien waren er gewoon een heleboel betekenissen. Iemand schreef dat zijn vader, telkens als hun gezin ergens anders heen moest verhuizen, al hun bezittingen op een kameel laadde, en daarbij goed oplette dat hij het gewicht gelijk verdeelde. Er moest aan beide flanken van de kameel een gelijk aantal ‘dhikilo’s’ hangen, zei hij. Helaas was er geen plaatje bij, zodat Dhikilo er alleen maar naar kon raden wat een dhikilo kon zijn. Maar het idee langs de flank van een kameel te hangen beviel haar wel, vooral als er aan de andere kant nog eentje hing.

Er waren een heleboel verschillende woorden voor ‘kameel’, die allemaal totaal niet als ‘kameel’ klonken, en ‘khamiis’ betekende ‘donderdag’.

Het woord voor ‘vader’ was ‘aabo’. ‘Moeder’ was ‘hooyo’.

Het woord voor ‘dochter’ was moeilijker te achterhalen. Eerst dacht ze dat het ‘inanta’ was, wat best deftig klonk. Maar op andere websites stond dat ‘inanta’ gewoon het woord voor ‘meisje’ was en dat ‘dochter’ juist ‘gabadh’ was. Maar op weer andere websites zeiden ze dat ‘gabadh’ ‘slavenmeisje’ betekende. Of ‘kastanje’. Als laatste zeiden de meest betrouwbaar overkomende mensen die ze kon vinden dat een vader in Somaliland die het tegen zijn dochter heeft, haar ‘aabo’ noemt, net zoals hij zelf heet. Dat was wel een beetje wonderlijk. Maar soms zijn wonderlijke dingen waar.

Voor het geval zij ze ooit nodig mocht hebben, schreef Dhikilo ‘aabo’ en ‘hooyo’ op de achterkant van een schoolschrift. Dat voor Geschiedenis.

DE OP EEN NA BESTE SCHOOL IN CAWBER

Illustratione Cawberse School voor Meisjes was de op een na beste school in Cawber en door de onderwijsinspectie officieel getypeerd als ‘voldoende’. Hij was ooit ‘goed’ geweest en ook een tijdje ‘zwak’, maar de laatste tijd ging het weer veel beter. Dat gold eigenlijk voor het hele stadje. In de negentiende eeuw was het een badplaats geweest waar Londenaren hun vakantie doorbrachten. In de Tweede Wereldoorlog was het gebombardeerd, en die klap was het nooit echt te boven gekomen. De lunaparken en balzalen waren gesloten, en de huizen waren verwaarloosd en vervallen geraakt. Maar Cawber had de zee, de kliffen, allerlei fraaie architectuur en een snelle spoorverbinding met de hoofdstad, vandaar dat er de laatste jaren een heleboel rijke mensen heen waren verhuisd. En immigranten. Mensen uit alle windstreken, die opnieuw wilden beginnen in een stad die inmiddels een ruime voldoende had.

Maar slechts eentje uit Somaliland.

Ze herinnerde zich nog steeds dat de man in de winkel voor schooluniformen een opmerking had gemaakt over haar huidskleur. Hij had het aardig bedoeld toen hij zei dat het lichtgroen van de schoolbloes zo goed stond bij haar ‘zwarte huid’. Alleen was haar huid niet zwart, maar zo bruin als kaneelbroodjes of hazelnoten. En de andere mensen in Cawber waren ook niet echt wit, maar hadden de kleur van rauwe saucijsjes, behalve dan de Indiërs en Pakistani, die meer een toffeekleur hadden.

Dhikilo hield van eten.

Sterker nog, Dhikilo was dól op eten. Niet alleen op het opeten ervan, maar ook op het klaarmaken. Ze kookte zo vaak als ze van Ruth mocht en maakte dan steeds iets anders, wat wel betekende dat het niet altijd zo lekker uitpakte als bedoeld, en dan zuchtte Ruth alsof ze wilde zeggen: ‘Goede ouders zien het door de vingers als hun kinderen iets doms uitproberen wat niet goed uitpakt’, waarna de restjes in een plastic bakje achter in de koelkast beschimmelden.

Maar in andere gevallen kookte ze ook heerlijk — bijvoorbeeld lamsstoof met gember en basilicum, met aardappeldobbelsteentjes die oranjegeel waren geworden van de tomaat — en dan straalde Malcolm helemaal van genot wanneer hij zijn eerste hap nam en zei: ‘Tjonge, lekker zeg, dát is weer eens wat anders!’ Waarop Ruth hem een schuine blik toewierp en Dhikilo trots was dat ze alle smaken zo goed had weten te combineren.

Uien bakken was zo ongeveer het leukste wat er bestond. Als je ze langzaam bakte, met veel olie, werden ze zacht, goudkleurig en karamellig, en als je ze snel bakte werden ze knapperig en bruin, met aangebrande zwarte stukjes die eigenlijk het lekkerst waren. En als je een champignon had kon je gebakken ui met champignon op toast maken, en dat was minstens zo lekker als alles wat je in een restaurant kon krijgen.

‘Jij moet later kok worden,’ zei Ruth terwijl ze zorgvuldig de aangebrande stukjes van haar bord viste, of iets totaal anders zat te eten dan wat Dhikilo had klaargemaakt. Misschien was ze gewoon als volwassene haar best aan het doen om een onwetend kind fijn te laten fantaseren over iets wat nooit echt zou gebeuren, zoals dat je astronaut zou worden.

Maar Dhikilo wilde wel degelijk later kok worden. Of eventueel serveerster. Als je serveerster was kon je de blije gezichten van de klanten zien wanneer ze hun eten kregen, terwijl je als kok vastzat in de keuken. Misschien zou zij een nieuw soort kok kunnen worden, eentje die het eten ook opdiende. Ze zou daar een aparte schort voor kunnen nemen, een schone, kleurrijke schort waar niet allemaal kookvlekken op zaten, misschien een gele of goudkleurige met zwierig borduurwerk.

Ze wist zeker dat het zou kunnen werken. Het restaurant hoefde het haar alleen maar te laten uitproberen. Of misschien zou ze wel de eigenaar van het restaurant zijn, dan hoefde ze niemand om toestemming te vragen.

Durf te dromen, had de studieadviseur van school gezegd. Althans binnen redelijke grenzen.

IK ZAL PROBEREN JE EEN HANDJE TE HELPEN

Illustrationk heb je verteld over een paar van de mensen die in dit boek voorkomen, onder wie twee van Dhikilo’s drie vriendinnen. De derde vriendin was Molly, van wie de moeder lesgaf op de school, en toen Dhikilo daar op school kwam gaf de peetvader van Molly’s moeder er ook nog les, maar die was nu met pensioen. Hij was professor en heette Charles Dodderfield.

Ik weet dat we nog niet zo ver zijn in dit verhaal en er al heel wat namen zijn langsgekomen, waarvan sommige best lastig zijn om te onthouden. En de onderlinge relaties tussen de mensen zijn vaak ook best verwarrend. Zoals de peetvader van de moeder van de vriendin van Dhikilo, om maar wat te noemen. Je hebt bijna een diagram nodig om dat helder te krijgen! (En wat is een peetvader trouwens precies?)

Ik zal proberen je een handje te helpen. Professor Dodderfield is namelijk belangrijk. Heel belangrijk. Het duurt nog even voor we hem tegen gaan komen, dus misschien had ik langer moeten wachten voordat ik over hem begon, maar daar staat tegenover dat hij tegen de tijd dat we hem voor het eerst ontmoeten al dood is, dus waarschijnlijk is het toch maar het beste om hem nu vast naar voren te halen.

Over Kim de pestkop hoef je je geen zorgen te maken. Die speelt verder geen rol meer in dit verhaal. Zij wordt straks zo’n vrouw die bij de taxfreeshop op het vliegveld staat en aan voorbijkomende mensen vraagt of ze een speciaal geurtje op hun hand mag spuiten, en tegen die tijd is ze niet gemeen meer, alleen nog maar een beetje saai.

En de moeder van Molly mag je ook vergeten, want het enige belangwekkende aan haar is dat ze vroeger een collega was van professor Dodderfield, en die is, zoals ik al zei, dus wel echt belangrijk.

Malcolm en Ruth Bentley zijn wel redelijk belangrijk omdat zij Dhikilo’s Engelse vader en moeder zijn, en als zij er niet waren zou ze geen plek hebben om te wonen. Het zijn goede mensen en ze geven veel om Dhikilo, ook al zijn ze te schuchter om haar veel te knuffelen of te kussen. Ruth en Malcolm knuffelen elkaar niet eens, en toen de vader van Malcolm een keer op bezoek kwam schudde Malcolm de oude man de hand en klopte hij hem stijfjes op de mouw van zijn jas, ook al hadden ze elkaar in tijden niet gezien. Maar Malcolm heeft veel verstand van politiek, kan een geweldig ontbijt klaarmaken (zijn gepocheerde eieren zijn altijd zacht, maar nooit slijmerig), hij vervangt gloeilampen wanneer die het hebben begeven en er hangen altijd warme, droge handdoeken in de badkamer. Ruth strijkt Dhikilo’s schooluniform en zorgt ervoor dat het dekbed met de prinsesjes altijd schoon is. Je zou haar vast aardig vinden als je haar beter leerde kennen, maar een heel erg schuchter iemand als Ruth beter leren kennen zou je veel tijd kosten, en die tijd hebben we in dit verhaal niet.

Dhikilo’s vriendinnen Mariette, Fiona en Molly zijn best leuke meiden, maar als je hun namen vergeet is dat niet erg, want ze gaan niet mee op het avontuur dat Dhikilo en jij gaan beleven.

Er zijn nog een paar leraren op de school van Dhikilo die even zullen opduiken in het verhaal, maar die zakken ook meteen weer weg, dus om hen hoef je je ook niet druk te maken.

Wat Dhikilo Saxardiid Samawada Bentley betreft, zij is natuurlijk de heldin, maar je hoeft niet al haar voornamen te onthouden als je dat te veel moeite kost. Noem haar alleen niet ‘Dick’ en liever ook niet ‘Dicky’.

Respect kan nooit kwaad.

OM NOG EEN KEER TE BEGINNEN

Illustrationet vorige begin was alleen maar een aanloopje, dit is het echte begin.

Het was een maandagmorgen na een doodnormale zondag, en Dhikilo werd wakker met het bekende gevoel dat het licht verkeerd was en dat het dekbed een tikkeltje dikker was dan eigenlijk hoefde voor haar. Ze stond op en ging douchen. Ze trok haar schooluniform aan en liep naar beneden om te ontbijten.

Haar vader en moeder waren er als altijd. Malcolm gaf haar een bord met een gepocheerd ei en wat reepjes bacon. Er stonden sneetjes geroosterd brood in een verzilverd rekje op de keukentafel. Ruth zat met een kop koffie de plaatselijke krant te lezen, die één keer per week uitkwam. Ze las er graag stukjes uit voor aan Malcolm terwijl die aan het redderen was.

‘Niet veel bijzoners deze week,’ zei ze al bladerend.

‘Wat staat erop e voorpagina?’ vroeg Malcolm.

Ruth bladerde terug.

AG AUTO’S, WELKOM SKATEBOARS

las ze voor.

‘E gemeenteraa heeft besloten het parkeerterrein bij het Recreatiecentrum op te heffen en in plaats aarvan een skateboarbaan aan te leggen.’

‘Goe iee,’ zei Malcolm terwijl hij een glas melk voor Dhikilo neerzette. ‘Ik ben aar wel voorstaner van.’

Dhikilo hield op met kauwen en haar hand met een sneetje toast bleef halverwege haar mond steken.

‘Voorstander?’ vroeg ze.

‘Ja, voorstaner,’ bevestigde haar moeder. ‘Wat ik alleen niet snap is waar al ie auto’s an heen moeten.’

‘Mensen moeten ook niet met e auto naar een recreatiecentrum komen,’ zei Malcolm. ‘An schiet het zijn oel voorbij.’

Dhikilo keek naar Malcolms gezicht en toen naar dat van Ruth, en toen weer terug. Alles aan hoe ze praatten was volkomen normaal en ontspannen en werd zo uitgesproken als het hoorde, op die ontbrekende d’s na.

Ruth las verder voor uit het artikel. ‘Hier staat at een aantal inwoners van Cawber beenkingen heeft geuit omat ze vrezen at een skateboarbaan het hele gebie een slechtere uitstraling zal bezorgen, en hangjeug en vanalen zal aantrekken.’

Malcolm ging zitten met een kop thee. ‘Ze kunnen beter gaan skateboaren an gaan rinken. Bij e South Bank in Lonen hebben ze een gewelige skateboarbaan aangeleg. Je komt erlangs als je naar het National Film Theatre gaat. Het is echt een trekpleister. Iets bijzoners.’

Dhikilo nam een grote slok melk. Ze beeldde zich dit niet in en het ging ook niet weg. Er had zich een hoogst merkwaardige verandering aan haar vader en moeder voltrokken sinds ze de vorige avond naar bed was gegaan.

‘Eh… heb ík dat skateboardpark in Londen weleens gezien, papa?’ vroeg ze, waarbij ze de d’s nadrukkelijk articuleerde, alsof ze haar ouders eraan moest helpen herinneren waar ze in het woord hoorden.

‘Ik acht het niet,’ zei Malcolm. ‘Weet je wat? Als ik weer eens naar e South Bank ga neem ik je mee. Mits het niet oner schooltij is uiteraar.’

‘Wil je nog wat aners eten, liever?’ vroeg Ruth. ‘Of nog iets rinken?’

‘Nee, dank je, mama.’

‘Heb je je huiswerk van gisteren al af?’

‘Bijna.’

Ruth trok een beetje een streng gezicht, wat ze altijd deed als ze een ouderlijke vermaning ging geven. ‘Je moet echt leren je niet te laten afleien oor… afleiingen.’ Maar daarna aaide ze Dhikilo over de schouder, half liefkozend en half alsof ze er een vuiltje vanaf veegde, wat haar manier was om te zeggen: je bent een lief meisje, heb een fijne dag op school en doe maar goed je best.

Dhikilo liep altijd naar school, behalve wanneer het sneeuwde. En soms zelfs als het sneeuwde. Dik twee kilometer heen en dik twee kilometer terug. Het was best ver en de meeste meisjes namen dan ook de bus. Maar het was goed om wat lichaamsbeweging te krijgen voordat je hersens werden volgestopt met allemaal feiten. Bovendien hield ze van lopen. De meeste andere meisjes op school hielden van sport, shoppen, gadgets en leuke jongens. Dhikilo hield van wandelen.

Op de ochtend dat de letter d uit het woordgebruik van haar ouders was verdwenen, vertrok Dhikilo zoals gebruikelijk te voet naar school. En al snel ontdekte ze dat het ook buiten anders was dan anders.

Op een straatnaambord stond

wat raar was omdat die straat altijd STRANDLOPER had geheten. Dhikilo liep naar het bord toe en hurkte om het beter te kunnen bekijken. De D stond er gewoon niet op. Hij was niet overgeschilderd of weggekrabd. Er was niet eens plek voor een D tussen de andere letters.

Dus… betekende dat dat gemeentewerkers de hele nacht druk in de weer waren geweest om de straatnaamborden te vervangen? Ze dacht niet dat gemeentewerkers zoiets zouden doen. Tenminste niet als ze niet een heleboel extra kregen uitbetaald voor de tijd die ze anders in bed zouden liggen slapen.

Ze ging weer rechtop staan, en boven haar hoofd vloog een vogel op van een boomtak, waardoor er een paar blaadjes omlaag dwarrelden. Die maakten een zachte landing op de ruit van een geparkeerde auto. De auto was er eentje van een chic model, er was al veel mee gereden en hij was een beetje roestig, maar het was een dure: een Mercees-Benz volgens het logo. Dhikilo liep verder en bekeek de namen van de auto’s. Ze wist niet veel over auto’s, want Malcolm was tegen luchtvervuiling en zei tegen iedereen die het horen wilde dat zijn gezin van het openbaar vervoer gebruikmaakte, of zich bediende van de benenwagen die God hun gegeven had, al gebruikte Ruth om boodschappen te doen bij de supermarkt wel haar kleine driedeurs, waar een imperiaal op zat. Hoe dan ook, Dhikilo herkende een paar namen van Japanse wagens en daar was niks raars aan. Maar ze wist vrij zeker dat ‘Aewoo’ gisteren geen automerk was geweest en er klopte heel beslist iets niet aan ‘Lan Rover’. Tot haar verbazing ontdekte ze dat er auto’s bestonden die Bentley heetten.

Een wankel dametje van wie Dhikilo de naam niet kende, maar dat ze ’s ochtends vaak om deze tijd tegenkwam als ze haar dalmatiër uitliet, riep haar toen ze elkaar passeerden iets toe vanaf de overkant van de straat.

‘Mooi weertje vanaag!’ kraaide het dametje, en de hond kwispelde.

Bijna had Dhikilo teruggeroepen: ‘Wat voor soort hond is dat?’, gewoon om te kijken of het dametje ‘almatiër’ zou zeggen, maar ze slikte het in. Iedereen wist wat een dalmatiër was, dus het zou als een behoorlijk suffe vraag klinken.

Ongeveer halverwege liep ze, zoals ze wel vaker deed, de buurtsuper tegenover het Chinees restaurant binnen. De ontbijten die haar vader klaarmaakte waren voedzaam en vulden flink, en in de schoolkantine waren allerlei gezonde lunchhapjes te krijgen, maar het was altijd goed om een zakje chips bij de hand te hebben voor het hongermomentje na het eerste lesuur.

Toen ze naar de toonbank stapte om af te rekenen, viel Dhikilo’s blik op de kranten die lagen uitgestald. Ze las de koppen:

PREMIER: MIGRANTENVLOE MOET STOPPEN

aldus de Aily Mail.

EPORTEER BIJSTANSFRAUEURS

zei de Aily Express.

BUITENLANSE OKTERS GEWEER OOR NIEUWE WET

kopte de Guarian.

BUURTMOEERS: UIVENPOEP IS SCHANAAL

stelde de jongste editie van de Cawber-on-Sans Heral, die die ochtend net uit was.

Dhikilo kocht haar chips en liep door naar school. Mariette en Fiona stonden bij het hek op haar te wachten. Ze vonden het fijn om samen naar binnen te gaan. Dat was prettiger, en het betekende ook dat juffrouw Yeats, die bij de ingang stond en als taak had de lengte van de rokken te controleren, minder kans had om te zien dat die van Fiona weer te kort was.

‘Hoi Icky!’

Dhikilo deinsde terug alsof iemand haar een tik op haar neus had gegeven. Maar Mariette en Fiona keken even vriendelijk als anders.

‘Wat is er?’ vroeg Mariette.

‘Noem me alsjeblieft geen Icky,’ zei Dhikilo.

‘At von je toch nooit erg?’ zei Fiona geschrokken.

‘Is er iets vervelens gebeur?’ vroeg Mariette.

‘Ik heet Dhikilo,’ zei Dhikilo.

‘Hikilo, tuurlijk,’ zei Mariette met een glimlach. ‘Accor!’

Dhikilo knipperde met haar ogen. ‘Wat zeg je?’ vroeg ze.

‘At is Frans voor “oké”.’

Ze liepen met hun drieën door het toegangshek, zoals altijd, alleen was het niet zoals altijd.

‘Enk maar niet at ik het niet gezien heb, jongeame,’ zei juffrouw Yeats.

IEPER INZICHT

Illustrationet was een erg lange dag zonder de d.

Met een alfabet van zesentwintig letters zou je denken dat het niet zo’n ramp was als je er eentje kwijtraakte, maar het was domweg een drama (ofwel omweg een rama, zoals iedereen om haar heen het zou noemen). Ze moest tekenen met een potloo en opletten wat er op het bor werd geschreven, ze moest haar han opsteken als ze het antwoor wist (‘Ja, Hikilo?’), meneer Dawkins (die nu meneer Awkins was) waarschuwde haar dat ze bij een scheikuneproefje de reageerbuis niet met twee hanen moest vasthouen, ze moest het verschil uitleggen tussen de onvoltooi verleen toekomene tij en de voltooi verleen toekomene tij, en er werd van haar verwacht dat ze een ieper inzicht zou ontwikkelen in gronsoorten. Ze leverde iets wat ze had geschreven in bij juffrouw Forster, waarop juffrouw Forster hoofdschuddend zei: ‘Hikilo, jouw spelling is een ramp!’ Waarna ze met haar rode marker alle d’s doorstreepte, totdat het blaadje met Dhikilo’s opstelletje eruitzag alsof het was gebruikt om aardbeien op te snijden. Zelfs haar naam rechts bovenaan werd verbeterd tot Hikilo Saxarii Samawaa Bentley.

‘Zo heet ik niet, juffrouw,’ zei Dhikilo, die haar best moest doen om haar stem zacht en rustig te laten klinken.

‘Aar zou je je weleens in kunnen vergissen,’ zei juffrouw Forster met een zuinig lachje, waarop een paar van de andere meisjes in de klas moesten giechelen.

In de lunchpauze klopte de helft van de dingen op het menu in de kantine niet. Ze had helemaal geen trek in broo, nooles, rumsticks of puing.

‘Wat neem jij?’ vroeg ze aan Mariette.

‘Ik probeer bewuster te eten,’ zei Mariette, ‘ik ga voor salae en een bakje ruiven.’

Dhikilo keek haar strak aan. ‘Je weet toch wel dat er een d in “salade” zit?’

Mariette draaide de andere kant op en keek door de glasplaten naar het eten. ‘Zo te zien zit hier tomaat, sla, olijf en… eh… komkommer in. Of zal ik de shepher’s pie nemen? Met ui en wortel. Wortels zijn supergezon.’

Dhikilo deed een stapje terug toen haar vriendin haar eten bestelde. Een van de kantinedames, Pat, die nu een kantineame was, lachte over Mariettes schouder heen naar Dhikilo. Pat wist van alle leerlingen precies wat ze lekker en niet lekker vonden, en raadde Dhikilo altijd iets aan, of maakte een opmerking over iets op het menu.

‘Jij moet vanaag hongerlijen, schat,’ grapte ze.

‘Pardon?’ zei Dhikilo.

‘We hebben niks waar je ol op ben, en een hele hoop ingen wat je niet lust.’

Mariette liep met haar bord pie weg van de balie, en nu was Dhikilo aan de beurt om te kiezen.

ENK ALTIJ AAN JE SCHIJF VAN VIJF, stond er op het bordje boven de dampende uitstalling. Dhikilo nam een kiprumstick, operwten en aarappelschijfjes.

Ze keek rond om te zien waar Mariette was gebleven. Mariette was bij een paar andere meisjes aan tafel gaan zitten en er was daar geen stoel meer vrij. Het was de drukste tijd van de lunchpauze. Aan alle eettafels zaten meisjes shepher’s pie, rumsticks, broo met pinakaas, puing of custarvla te eten. Ze kletsten volop over huiswerk dat ze vergeten waren te oen, over de jongste moe, het voorbije weeken, popiolen en vrienjes. Zo ging het er nu aan toe. Niemand anders had last van de verdwijning van de d. Zij, Dhikilo Bentley, was de enige.

Misschien moest ze er maar gewoon aan wennen. Ze kon de wereld niet dwingen weer te worden zoals die gisteren was geweest. En het zuinige lachje van juffrouw Forster en de klank van haar stem hadden aangegeven dat ze daar, als ze het toch zou proberen, spijt van zou krijgen.

Na de lunch hadden ze Muziek. Jippie! Muziek was Dhikilo’s lievelingsvak na Geschiedenis, maar dat gold alleen voor haar eerste jaar, toen professor Dodderfield nog lesgaf op haar school. Sinds zijn vertrek stond Muziek op de eerste plaats.

Ze hadden op de Cawberse School voor Meisjes een geweldig muzieklokaal met drie keyboards, een uitgebreid drumstel, een bouzouki en een klarinet, en aan de muur hing een schitterend rek met blokfluiten in allerlei maten. Dhikilo wist een aardig geluid te krijgen uit de meeste instrumenten die haar werden aangereikt, dat leek bij haar vanzelf te gaan. Je zette gewoon je vingers op een prettig aanvoelend plekje en liet ze heen en weer bewegen als een vrolijk dansende spin.

Zingen vond ze ook fijn, en de klas had de hele week geoefend op het ‘Halleluja’ van Händel. Dat hoorde door zowel mannen als vrouwen gezongen te worden, want er zaten ook lage stukken voor bas in, maar die nam meneer Berger voor zijn rekening, en Mariette was in staat de tenorstukken te doen zonder dat haar stem oversloeg, terwijl de rest van de meisjes alt of sopraan zong. Dhikilo deed een paar hoge halleluja’s en bespeelde ook een keyboard dat als je het knopje met ‘Orgel’ indrukte als een kerkorgel klonk. Bij de eerste paar repetities was er van alles fout gegaan en hadden ze veel gelachen, maar daarna hadden ze greep op de zaak gekregen en was het best wel indrukwekkend gaan klinken.

‘Hallo ames! Vanmiag gaan we een beginnetje maken met “Sloop John B”, een traitioneel volkslieje at is bewerkt oor e Beach Boys,’ zei meneer Berger.

Dhikilo bleef beteuterd zitten terwijl de andere meisjes de bladmuziek gingen pakken. ‘En het Halleluja dan?’ zei ze.

‘At is te moeilijk voor ons,’ zei meneer Berger.

‘Maar we vonden het toch allemaal hartstikke leuk?’ zei Dhikilo. De andere meisjes hielden hun blik neergeslagen en bestudeerden de nieuwe noten.

‘Het staat in een foute toonaar,’ zei meneer Berger, wiens stem, die doorgaans warm en diep was, een scherpe ondertoon had, die haar waarschuwde dat ze zich er maar beter niet mee kon bemoeien.

In de daaropvolgende drie kwartier probeerde Dhikilo ‘Sloop John B’ te zingen en besloot ze dat ze nog nooit zo’n stom liedje had gehoord.

MOOIE WERGPONY’S, MAAR VIJF PON PER STUK

Illustrationver de weken die volgden ga ik je niet veel vertellen, omdat Dhikilo die steeds frustrerender en pijnlijker vond, en waarom zou ik jou ook gefrustreerd en ongelukkig maken?

Om kort te gaan: De d kwam niet terug, de d bleef weg.

Maar het was nog erger.

Een tijdlang dacht Dhikilo namelijk dat ze er domweg aan moest wennen dat alle woorden waar een d in zat nu geen d’s meer hadden. Dat was irritant, maar met geïrriteerd zijn schoot je niks op, dus bedacht ze (‘beacht’? Nee, dat was belachelijk!) dat als iedereen had besloten stompzinnig te zijn, zij er maar mee moest leren leven. Dat ze eieren voor haar gel moest kiezen, zogezegd.

Helaas heeft stompzinnigheid, net als roest, onkruid, bedrog en schimmel, de neiging zich te verspreiden. En naarmate de dagen verstreken begon de verdwijning van de d enkele griezelige gevolgen te krijgen.

Er was in Cawber een oude, met kinderkopjes geplaveide straat waar de meest karakteristieke winkeltjes bij elkaar zaten. In een daarvan werden muziekinstrumenten verkocht en Dhikilo stopte daar altijd even om in de etalage te kijken, vooral naar de drums. Maar met de d waren ook de drums verdwenen. De winkelier had een extra saxofoon op de lege plek gelegd, maar dat was toch niet hetzelfde. Ze hoopte maar dat de drums waren verkocht en niet waren weggeborgen of weggegooid.

Bij de deur van de Mermai, de oudste pub van Cawber, hing een bordje waarop stond:

VANWEGE E VERWARRING TUSSEN ARTS EN ARTS IS HET VOORTAAN NIET LANGER MOGELIJK HIER ARTS TE SPELEN

Op de hoek van Stranloper Avenue zat een tandartspraktijk, nu een tanartspraktijk, die altijd een voortuintje met bloemperken had gehad zodat de mensen minder angstig naar binnen zouden gaan om aan hun gebit te laten sleutelen. Vlak voordat de d spoorloos raakte, was die tuin een waar wit, purper en roze feest van duizendschoon geweest — ofwel uizenschoon zoals die nu wel genoemd zou worden, dacht Dhikilo — maar na een paar dagen waren alle duizendschonen verdwenen. Zouden ze zijn gestolen door egoïstische bloemendieven? Nee, want de dag daarop was de kaalgeplukte tuin zelf verdwenen en vervangen door een rechthoekig perk van grijze kiezels. En aan het einde van de week was ook het bord waarop de tanartspraktijk stond aangegeven verwijderd en was er een ander bord opgehangen met PRIVÉTERREIN: VERBOEN TOEGANG.

Verderop in de straat had je het Gezondheidscentrum, een lelijk betonnen gebouw met een glazen voordeur die uit zichzelf open- en dichtschoof als er iemand naar binnen of naar buiten liep. Er liepen altijd wel mensen naar binnen of naar buiten, meestal stokoude omaatjes die werden geholpen door hun stokoude echtgenoten, of andersom. Op de dag dat het bordje met VERBOEN TOEGANG werd opgehangen bij de tanartspraktijk leek het bij het Gezondheidscentrum stiller dan anders. Dhikilo waagde zich wat dichter bij de grote deur, hopend dat ze die niet zou laten openschuiven, omdat de mensen binnen dan misschien zouden denken dat ze maar wat aan het klooien was en elektriciteit verspilde. Ze had zich geen zorgen hoeven te maken, want de deur was verzegeld en zou dat voorgoed blijven. WEGENS GEBREK AAN OKTERS IS IT CENTRUM GESLOTEN stond er op een bordje. BEL VOOR RINGENE MEISCHE ZORG E VOLGENE NUMMERS.

En dan was er nog dit.