© 2020 Laura van der Haar

Omslagontwerp Rouwhorst + Van Roon

Verzorging e-book Coco Bookmedia

Foto auteur Keke Keukelaar

ISBN e-book 978 94 6381 039 5

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, juni 2020

www.uitgeverijpodium.nl

Ze belt de noodlijn, drukt op twee voor Engels en spreekt de naam van haar woonplaats in. Nog een keer, als blijkt dat de invoer niet goed is doorgekomen: Bár-ce-lo-na, ze weet het al goed met een Spaanse s-klank uit te stoten, maar door haar stem te verheffen is ze gelijk buiten adem. Ze drukt op één in het keuzemenu: Belt u om een besmetting door te geven?

Ida dacht nog heel even dat het aan haar kindje lag. Het kleine meisje begint haar te krijgen. Ze merkt dat vooral ’s nachts, als het babyhoofdje in de holte van haar oksel rust, en zij haar arm als een zwanenvleugel beschermend rond haar kind uitvouwt. De haartjes kriebelen tegen haar kin. Als ze het hoofdje een kus geeft kriebelen de haartjes zelfs tot in haar neus. Het kleine meisje slaapt het liefst zo dicht mogelijk tegen haar moeder aan, maar wel zo dat ze haar hoofdje nog steeds van links naar rechts kan gooien, driftig soms, ook in haar slaap. Haar armpjes veilig op hun plek: het ene tegen de zij van haar moeder, het andere onder moeders grote hand.

Een warme kracht, dat is Ida’s hand nu, boven op het buikje van haar kind. Alles is zo ongelooflijk klein. Ook al ziet ze haar iedere dag, ieder uur van de dag, nog steeds verbaast ze zich erover. Zo klein, en dan al maantjes in haar nagels. Bijna alles van haar kind past in één hand, zelfs het hoofdje. Voetje in moederhand. Dijbeen in moederhand. Babyhandje in moederhand. Als iemand zou zeggen drie keer raden wat ik nu in je hand heb gelegd? dan wist je het niet, zo licht en klein.

Joanes is drie maanden en nu pas begint Ida haar een beetje te begrijpen. Als ze haar armpjes langs haar hoofd legt en zijwaarts begint te kijken probeert ze in slaap te vallen. Als ze haar tongetje uitsteekt en smakt betekent dat niet altíjd dat ze honger heeft. Meestal wel. Maar soms wil ze dan gewoon even sabbelen. Op een pink, een doekje, haar eigen knuistje of gewoon op de lucht, zuigen op de lucht om in slaap te kunnen vallen. Dat lukt haar zelf niet, daar heeft ze haar moeder nog voor nodig, die haar in haar gigantische armen neemt en dan op een wiegend ritme zingt dat ze een klein klein buschauffeurtje is, een lief klein onderdeurtje, oh haar kleine nietmachinetje… Pas na minstens veertig zelfstandige naamwoorden valt het babytje in slaap, maar Ida heeft er altijd weer plezier in. Ze moet lachen om de woorden, om de dikke bovenbeentjes van haar kind, dat ze lief klein bumperklevertje noemt, oh mijn kleine dijkgraafje. Ze kan eindeloos doorgaan, bij ieder zelfstandig naamwoord houdt ze nóg meer van haar meisje en ze gaat dan ook steevast langer door dan nodig, lief klein truckerscafeetje slaapt allang, mestkevertje, steunbeertje… Lag het maar aan de haartjes van haar kind.

Ze kan haar nu gerust in de wieg leggen zonder dat Joanes gaat gillen, die is zo diep in slaap dat Ida zelfs niet meer voorzichtig hoeft te doen. Toch zingt ze nog door, gewoon omdat het zo leuk is om die dikke toet met die natte lipjes toe te zingen, die lipjes die ook in hun slaap nog doorsmakken, het baby’tje kan maar geen genoeg van het leven krijgen. Ida zingt net zolang tot ze alles kan doen met het kleine meisje dat zo slap in haar armen hangt. Handje optillen, duizend kusjes op dat neusje drukken, in die dikke koude wangetjes knijpen, een kusje op haar ontspannen oogleden, op het oorschelpje dat altijd een beetje zurig ruikt van alle mondjes melk die ze teruggeeft. Nog heel even vasthouden, ze moet zich bedwingen om niet al te hard te knijpen.

Ze legt Joanes niet in het wiegje, maar heel voorzichtig in het grote bed. En vouwt zichzelf er dan behoedzaam omheen. Ze zou willen dat er een zacht vlies tussen haar armen en haar benen liep, zodat ze zich op kon krullen en zich dan helemaal om haar kind heen kon wikkelen. Nooit eerder had iets zo goed gepast. Zelfs niet de broek die ze van haar vriendin had geleend in havo vijf, waar haar kont zo perfect in uitkwam. Ook niet de ring die Rainer anderhalf jaar geleden om haar vinger schoof, toen ze nog geloofde dat één woord hun toekomst jarenlang vooruit kon werpen, dat een simpel ‘ja’ alle mogelijke deuren open zou zwiepen, vooruit, hup hup hup dominosteentjes recht zo die gaat!

Nu woont ze alleen in een flatje in een stad waar ze op haar yogamaatje Nellie en anderhalve collega van het bakkerswinkeltje na niemand kent, in een land waar ze maar niet aan het klimaat kan wennen, niet aan de laksheid van de loodgieter en de pakketbezorger, het broodbeleg, hoe luid de families om haar heen ’s avonds zijn. Ze was net begonnen om de verhuizing terug naar haar eigen land te plannen, het land waar ze in ieder geval nog haar oude buurmeisje heeft, haar demente oma en misschien, als ze er wat tijd en liefde in zou steken, ook nog wat oude studievrienden. Een klimaat waarin ze zich thuis voelt, haar eigen taal. Volkorenbrood.

En toen kwam het virus.

Dat ze moest niezen toen ze ’s avonds in bed kroop weet ze eerst aan haar meisje, aan de kleine vlashaartjes die tegen haar neusvleugels kroelden als ze Joanes’ hoofdje kuste. Dat moest het zijn, dacht ze vertederd. Haar lieve meisje kreeg haar. Bij het juiste licht kon je zelfs al een beetje zien wat voor kleur het zou worden. Goud en blond, goudblond met een vleugje rossig. Met haar hand veegde ze het één kant op, plat over het kogelronde hoofdje naar voren. Anderen zouden gewoon een kale baby zien, maar zij zag al het begin van een kapsel en daaronder het begin van een gezicht, het opwellen van een mens. Door die bolle wangetjes zouden op een dag jukbeenderen drukken. Dat wasachtige neusje zou poriën krijgen; kraakbeen en een botje in het midden zouden zich steeds verder omhoogduwen. Ida hoopte op een wipneusje, ze kon het nu al niet laten er af en toe in te knijpen. Iedere dag ontvouwde zich weer een nieuwe verrassing. Soms leek Joanes ineens, van het ene op het andere moment, wel een paar centimeter langer. Was haar hoofd plots een slag groter. Had ze altijd al die aanzet voor twee tandjes?

Ida probeert zonder geluid te niezen door haar gezicht in haar trui te begraven. De trui ruikt lekker, naar het wasmiddel waar ze ook de kleertjes van Joanes mee wast. Ze snuift in haar mouw en glimlacht. Het meisje wordt niet wakker van muziek, niet van stemmen, niet van de stofzuiger of het doorspoelen van het toilet, maar wel van plotselinge harde geluiden. Een deur die dichtklapt, een nies.

Het werkt. De handjes van haar kind doen een zwakke poging om de lucht in te fladderen, maar onder de warme vleugel van haar moeder laat ze die beweging zonder enig protest varen en duikelt weer terug, diep in slaap.

Als het alleen bij niezen was gebleven, had Ida het waarschijnlijk nog langer genegeerd. Als het alleen bij niezen was gebleven was dat niet eens een symptoom. Maar er kroop iets vreemds door haar lijf, zo voelde de spierpijn die vanuit haar knieholtes omhoog leek te marcheren. Er waarde iets heets door haar lichaam, iets waardoor er continu zweet op haar onderrug stond en iets wat haar ’s nachts de wildste dromen bezorgde. Ze werd geradbraakt wakker, anders geradbraakt dan ze gewend was — haar slapeloze nachten met Joanes hadden nog iets huiselijks, lekker warm warrig, samen suf; maar nu ontwaakte ze ontheemd, zwetend, soms nog half verstrikt in een angstdroom die ze alleen met heel erg veel moeite van zich af kon schudden, en dat rasperig droge gevoel in haar mond kreeg ze met geen water weg. Vanochtend wist ze zelfs niet meer zeker of ze nou al even wakker geworden was — had ze de luier al verwisseld, en had ze toen echt dat spinnennestje op de commode gezien, tussen het knuffelaapje en de muur? — of dat ze nu pas echt ontwaakte. Ze liep naar de badkamer voor een paracetamol.

Met hoeveel mensen was ze in contact geweest? Zij had amper iemand aangeraakt, al vrij lang niet. Die pijnlijke waarheid was nu een opluchting. Ze had twee kratten aangenomen van de bezorgdienst, een krant gekocht bij de Tabacs en ze had negen grapefruits aangepakt van de groenteboer. Zou hij net daarvoor in zijn hand hebben geniest? Had ze de grapefruits onder de kraan moeten afspoelen? Onwaarschijnlijk. Als de groenteboer besmet was geweest had het er hier op straat heel anders uitgezien. De mensen die zich deze week nog buiten durfden te vertonen liepen gewoon kwiek en fier rechtop, veegden de platanenblaadjes van de stoep, wachtten monter bij het zebrapad.

Haar yogamaatje? Ze hadden elkaar omhelsd. Dat was voordat de regering lichamelijk contact verbood, voordat alles op slot ging. Ze hadden nog gegrapt, oeh, dit mag zeker niet meer? Lachend, ongemakkelijk in hun nog aftastende vriendschap. Maar goed, zij waren jong en vitaal, toch. Toch? Ida had aangestipt dat ze nu vooral aan anderen moesten denken, mensen met een zwakke weerstand, ze vond het eigenlijk vreemd dat juist Nellie daar niet mee bezig was na alles wat zij had meegemaakt, maar verder had ze er niet over nagedacht. Nee dat is niet helemaal waar; ze had Nellie al wel met gesloten handen omhelsd, een omhelzing met gebalde vuisten om haar eigen vingers schoon te houden. De kinderwagen had ze zo ver mogelijk bij Nellie weggedraaid; zonder er bewust bij na te denken was ze er toch al mee bezig. Door Joanes natuurlijk. Alles wat ze deed, deed ze met Joanes in gedachten. Vanaf de eerste berichten over het virus was ze zich voorzichtiger gaan gedragen. Eigenlijk had ze niet eens naar die kinderboerderij gewild, een baby zou daar toch niets aan hebben, Joanes zou gewoon liggen slapen in de wagen. Bovendien: stelde je je met zoveel peuters en ouders niet onnodig bloot? Maar het was een mooie dag, een van de eerste echt mooie dagen in lange tijd — de kou zat nog in de lucht, maar de zon had al flink wat kracht en die twee stromen waren nog niet door elkaar geroerd tot een volle lente, echt dubbelvlaweer; de overgangen waren abrupt jas uit jas aan jas uit jas aan — er leek nog zo weinig aan de hand. En verder kende ze niemand die haar ooit ergens mee naartoe vroeg.

Terwijl het niet zou gaan regenen had ze de regencape over de kinderwagen getrokken. Het zou niet helpen tegen het virus, maar wel tegen mensen die even een blik op de baby wilden werpen, een neiging die bijna niemand kan onderdrukken — de meesten gaan er dan met hun gezicht veel te dicht boven hangen om met een manisch timbre dingen te zeggen als aaaah koekietsjoeeee. Toen Ida de snotneus van het zoontje van Nellie zag was ze in haar nopjes met die regencape. De kleuter had een volle hand bloesemblaadjes verzameld en wilde die bij Joanes in de wagen smijten.

‘Niet doen Gregor,’ zei Nellie werktuiglijk, zonder hem verder ook maar een strobreed in de weg te leggen en zonder koekietsjoe tegen Joanes te zeggen.

Gregor hield de bloesemblaadjes vastberaden in zijn knuistje, en Ida hield al even vastberaden dat driftig gesloten knuistje in de gaten.

Dit zou normaal nooit mijn vriendin worden, had Ida daar op het terras van de kinderboerderij gedacht. Ze wist niet precies waarom niet, maar dat Nellie met een blik die nog het meest op misprijzen leek naar de konijntjes in hun hokken tuurde hielp niet. Dat ze Ida mi vida noemde — Ida mi vida, Ida mi vida neuriede ze altijd als ze haar zag — zonder dat Ida er het gevoel bij kreeg dat ze dat meende evenmin. Het zou nooit haar vriendin worden als Ida ze voor het uitkiezen had, maar hier had ze niets voor het uitkiezen, niet eens wat voor kaas ze op haar brood nam.

Die omhelzing, denkt ze als ze niet alleen een nies voelt opkomen, maar ook een trilling in haar keel. Een piepklein kriebelplekje, alsof een scherp geslepen potloodpunt het haar aanwijst: kijk, precies hier zit nu een niet te negeren kriebel, nee nee nee ho stop, nu even nergens anders aan denken, kijk, hierrrrrr. Een kriebel die er hoe dan ook uit moet, die zich niet weg laat jagen met een slok water, zelfs niet met het schrapen van de keel. Haar ogen beginnen te tranen omdat ze het hoesten zo lang mogelijk probeert weg te slikken.

Net als iedereen kent ze de symptomen uit haar hoofd. Het begint als een gewone verkoudheid, zaken waar je je normaal gesproken geen zorgen om maakt: keelpijn, hoestje, prima. Maar sommige mensen hebben dan al moeite met ademen, en als je dat op zijn beloop laat barst het los in je lijf. Ze wou dat ze haar moeder kon bellen om te vragen wat ze moet doen. Om te horen dat het heus niks is, maak je nou geen zorgen kind, hoe gaat het met ons kleine meisje? Het gaat goed met ons kleine meisje mam, dat murmelde ze vaak als ze aan haar moeder dacht, op straat in de zon, ’s avonds in bed, dan stelde ze zich voor dat Joanes een oma had en zij een moeder. Het gaat hartstikke goed mam, je hebt gelijk, het is vast niks, zie je gauw. Dat laatste probeerde ze dan te zeggen met de achteloosheid van iemand die zijn ouders nog heeft, maar dat lukte haar nooit zonder er in gedachten bij te jubelen, zie je gauw mam! Ze wou dat Rainer niet Rainer was, maar de Rainer van wie ze ooit had gedacht dat hij had kunnen zijn: de vader van haar kind, de man die ze achterna was gereisd, met wie ze dit gekke land zou ontdekken. Hij had haar familie kunnen vormen. Ze wou dat er iemand was die haar kende, die haar écht kende, iemand met wie ze deze verantwoordelijkheid kon delen, ze voelt het bijna drukken op haar schouders en haar borst.

‘Weet jij wel hoe mooi je bent?’ zegt ze tegen Joanes en legt heel zachtjes haar wijsvinger op het neusje dat wel van marsepein lijkt.

Joanes. Kleine Joanes. Als Ida het virus heeft moet ze nu direct in actie komen, dan zou ze zich nu moeten aanmelden bij het ziekenhuis en… nee doe normaal, niet aan denken, het is hooikoorts. Maak je nou geen zorgen kind. Ze kijkt naar Joanes, naar háár kind. Joanes is aan het worden. Dat werkwoord was nog nooit zo duidelijk zichtbaar, en dat worden gaat zo langzaam dat Ida bij iedere gedaante weer denkt: klopt. Precies zoals het hoort, alsof het ook altijd al zo geweest is, terwijl het nog maar net zo is. Terugkijkend ging het pijlsnel, van doperwt naar garnaal naar baby naar kind, Ida weet niet precies wanneer het gebeurde, maar Joanes was op een dag haar kind. Op een dag zei ze niet meer: ik heb een baby, ze zei: ik heb een kind. Dat kind was er vanaf die eerste dag natuurlijk al, Ida ging het alleen steeds meer zien. En zo zou het doorgaan: haar kind zou steeds duidelijker oplichten, steeds beter en vollediger, iets dat er altijd al was zou haar steeds meer gewaarworden, een blauwdruk die eindeloos bezig was vorm te krijgen, door te drukken. Een complete, perfecte wording.

Als dit het virus was, zou ze nu de noodlijn moeten bellen, dan moest ze alles in werking zetten, dat ze haar op moesten komen halen, dat ze naar beneden kwam, dat ze de bestuurder niet aan zou raken nee nee dat wist ze, ze had de instructies op het journaal wel twintig keer voorbij zien komen, ze zou de afstand in acht nemen, het pak aantrekken. Als dit… nee nee nee niet aan denken, joder zegt ze zoals Nellie dat zo lekker kan. Als ze echt het virus had, moest ze nu direct opvang voor haar kleine Joanes regelen, moest ze zorgen dat er op stel en sprong iemand was die haar meisje de fles wilde geven zolang zij weg was, iemand die haar in haar trappelzakje wilde vouwen, haar lief klein olietankertje wilde toezingen. Het is te bizar om zelfs maar over na te denken. Iemand die haar kind in de tijd die het zou kosten om haar eigen lichaam weer op orde te krijgen soms wel negen keer achter elkaar in slaap wilde wiegen zonder er ook maar één keer bij te zuchten, ook niet als diegene honger had of moe was of haast had. Dan moest ze nu, zonder nog een laatste badje, zonder het bed op te maken, zonder te stofzuigen zo snel mogelijk haar flat verlaten.

Nonsens. Die omhelzing met Nellie was vijf, zes dagen geleden? Ze probeert het terug te rekenen — het was een doordeweekse dag, ze had zich nog verbaasd over al die ouders die in alle rust zandkastelen konden bouwen, hun kind onder aan de glijbaan opwachtten, in de rij gingen staan om nog een koffie te bestellen. Hoefden die allemaal niet te werken? Of werkten zij ’s nachts en waren dit hun vrije uurtjes? Maar waarom zagen ze er dan allemaal zo fris uit? Meer zonuren per dag? Siësta’s?

Omdat Nellie het niet aanbood ging Ida in de rij staan voor twee koffie en een appelsap. Ze deed haar best om niet te bezorgd over te komen en ze had het eigenlijk ook niet willen vragen, omdat zoiets vanzelfsprekend zou moeten zijn en ook omdat ze Nellie niet met haar verlies wilde confronteren, maar ze kon het niet laten. Misschien juist om te benadrukken dat er dingen mis konden gaan, Nellie was altijd zo afwezig, Ida wilde toch even aangestipt hebben dat Gregor andere dingen dan bloesemblaadjes in de wagen zou kunnen gooien, dat er een hond tegen het textiel van de kinderwagen zou kunnen piesen, dat dit rare tijden waren, ze wilde zeggen dat de rem niet zo goed meer klemde en een windvlaag de wagen…

‘Let jij even op Joanes?’ vroeg ze.

Toen ze terugkwam stond de babywagen er gelukkig nog. Het was een doodgewone babywagen, de meest gemiddelde zelfs; op een standaardrondje door het park kwam ze er zeker drie, vier van tegen, maar haar wagen leek altijd een soort energie uit te wasemen. Statig, majestueus, soms kon ze het bijna horen: dáár lag haar kind.

De eerste keer met Joanes buiten leek wel in een decor plaats te vinden. Ze was behoedzaam haar gebouw uit gelopen en het voelde verkeerd om de wagen voor zich uit te duwen, om het kostbaarste en kwetsbaarste wat ze zich voor kon stellen hup zo naar voren te duwen; zíj zou alles eerst voor moeten lopen, om te proeven of het kon. Ze was de straat uit gebibberd op weg naar het plantsoen, en het ging wonderbaarlijk genoeg, het ging gewoon, ze liep buiten met haar baby en toen ze de hoek omsloeg was het alsof de hele wereld opzij deinde, alsof iedere voorbijganger een figurant was, ingehuurd om een vlugge buiging te maken en een galant pasje opzij te doen, voor het wagentje met daarin Joanes.

‘Dit krijg je er hier niet bij,’ zei Nellie terwijl ze een miniatuurflesje Cuarenta Y Tres uit haar tas haalde en die op een bodempje na leeggoot in de koffie die Ida voor haar neerzette. ‘Jij?’ Het flesje hing al boven Ida’s koffie.

‘Nee dank je.’ Gekke Spanjaarden.

‘Gregor wilde de baby water geven,’ lachte Nellie. Ze plensde de rest van de likeur in haar eigen koffie. ‘Hè Joanie-Joane?’

Ida lachte niet terug maar keek direct naar Joanes. Door het plastic ruitje was ze amper te onderscheiden, maar Ida had aan een schim al genoeg om te zien dat haar kindje gewoon rustig lag te slapen. Nu moest ze alleen nog terug om dat flesje appelsap te halen; Nellie leunde achterover en sloot haar ogen voor de zon of voor haar gedachten of voor de godganse wereld om haar heen, ze zag er in ieder geval niet uit als iemand die op ging staan om appelsap te halen.

‘Heb je zin om mee te lopen, Gregor?’ vroeg Ida daarom maar met haar liefste stem aan het kind met zijn snotneus. Hij had een gedroogde groene rand om zijn rechterneusgat en naar zijn linkerneusgat durfde ze niet eens te kijken, dat leek wel helemaal dichtgesmeerd met snot. ‘Dan kun je zien hoe ze jouw appelsap uit de koelkast pakken.’ Zodra ze het zei hoorde ze al hoe belachelijk dat klonk, wie heeft er nou zin om toe te kijken hoe een serveerster een flesje appelsap uit de koeling pakt, terwijl je ook handen vol zand, handen vol bloesemblaadjes, hompen hondenstront in een babywagen zou kunnen mikken? Ze moest iets beters verzinnen om dat jong bij haar kind weg te houden, Nellie durfde ze dat niet volledig toe te vertrouwen. ‘Ze hebben er een aquarium met echte vissen?’

Gregor veerde op en stak zijn handje naar haar uit, zijn kleverige handje, zijn snothandje, hondenpoephandje, virushandje. Losjes pakte ze hem bij zijn stakerige polsje en bedacht alvast hoe ze straks even gauw haar handen zou kunnen wassen, zodat ze Joanes weer aan kon raken. De Spaanse minister van Volksgezondheid met zijn boze brilletje had het op ieder podium dat hij besteeg herhaald, handen wassen handen wassen handen wassen, in de inzet deed de gebarentolk het voor: ze wreef haar handen met steeds weer dezelfde beweging tegen elkaar, alsof ze alleen nog maar de zeep aan het verdelen was.

‘Kijk Gregorito! Daar is je appelsap.’

Het kind keek even naar de bar, waar inderdaad een flesje met een paars rietje stond, en racete toen naar de muur met het aquarium. Hij drukte zijn neus tegen het glas en mepte er met zijn platte hand zo hard tegenaan dat de vissen als kleine vuurpijltjes in alle richtingen uiteenstoven.

‘Doe dat maar niet, Gregor. Blijf je heel even rustig zitten hier? Dan ga ik even snel naar het toilet.’ Toen Ida de gang in liep zag ze nog net hoe de serveerster met een mix van verbazing en verachting eerst naar Gregor keek, die op zijn knieën voor het aquarium zat en alweer op het glas beukte, en toen naar haar. Groot gelijk, zou ze zelf ook doen naar de moeder van zo’n monster. Moeders van zulke monsters zijn er altijd van overtuigd dat je ze overal alleen kunt laten, dat er altijd wel iemand is die ze op de vingers tikt als dat nodig is, zij doen dat zelf immers ook de godganse dag, hoe moeilijk kon het zijn?

Ida moest plassen, maar had geen tijd te verliezen met die kleuter bij het aquarium en Joanes zo moederziel alleen naast Nellie met haar ogen dicht, dus waste ze alleen haar handen. De zeepdispenser bij de eerste kraan was leeg en die bij de tweede ook. Over de drukknop, die ze nu met steeds meer drift had ingedrukt, liepen bruine lijntjes opgehoopt vuil. Met alleen water probeerde ze dat allemaal van haar handen te boenen.

Ook toen ze voor de tweede keer terugkwam stond de babywagen er nog steeds. Precies zoals ze hem had achtergelaten, en Nellie zag eruit alsof ze haar ogen niet één keer open had gedaan om te checken of alles goed ging. Zo kreeg je waarschijnlijk kinderen als Gregor. Of misschien werd je van kinderen als Gregor wel zo’n moeder. Nee, vermaande Ida zichzelf, dat is oneerlijk, Nellie zit in een verschrikkelijke periode. Dat ze überhaupt met iemand koffie kan drinken is eigenlijk al applaus waard.

‘Kijk,’ zei Ida moederlijk terwijl ze het flesje zo ver mogelijk van de kinderwagen op de terrastafel zette, ‘hier is je appelsap.’

Ja, het was zelfs acht dagen geleden geweest, het was een donderdag, het was de dag voor de yogales. Ze hadden ‘tot morgen’ gezegd. De incubatietijd kon soms wel twee weken zijn, als ze zich dat goed herinnert. En bij benauwdheid of koorts moest je direct bellen.