WAAROM DE SCHOORSTEEN NIET TROK

Op een avond dat Derk de haard aan wou maken, kreeg hij de hele kamer vol rook. Lena kwam verschrikt uit de keuken.

‘Wat is dat?’

‘De schoorsteen trekt niet,’ hoestte Derk.

‘Dat is me een raadsel,’ zei Lena, terwijl ze het raam opengooide om de walm te laten wegtrekken. ‘Gisteren trok hij nog als de beste.’

‘Dat hoef je mij niet te vertellen,’ gromde Derk. Hij schoof het hout weer uit de haard en porde met de bezem in de schoorsteen.

‘Daar zit wat. Maar ik krijg het niet los.’

Hij kroop in de schouw. ‘Geef het krukje eens.’

Lena kwam ermee aandragen. Hij ging er gekromd op staan en wurmde toen zijn lijf met de armen omhoog in de schoorsteen.

‘Heu,’ hoorde ze hem gesmoord roepen. Ze zag aan zijn knieën dat hij stond te sjorren. Brokken roet ploften omlaag, zwart stof wolkte naar alle kanten. Nu begon Derk te zakken. Hij zette zijn voeten naast het krukje en schopte het weg. Weldra zat hij op zijn knieën te rukken en te trekken aan iets in de schoorsteen. Op het laatst moest hij gaan liggen om het eruit te krijgen.

‘Heilige Maagd Maria!’ schreeuwde Lena.

Derk had een paar laarzen te pakken. Daar kwam de broek. Daar kwam het hele lichaam, zwart van het roet. Derk kroop uit de schouw en sleepte het de vloer op.

‘Een dooie man!’

‘Ja,’ hijgde Derk. ‘Een vent in de schoorsteen. Geen wonder dat hij niet trok.’

Hij ging even zitten om uit te blazen. Lena stond in een hoek van de kamer, wit van schrik.

Derk krabde op zijn hoofd. ‘Wie zou het zijn?’

Hij liep naar de keuken, pompte een emmer vol water en smeet die leeg over de dode z’n gezicht. Het roet spoelde weg.

Derk keek.

‘Ik ken hem niet,’ zei hij. ‘Jij, Lena?’

Lena bleef in het hoekje op haar nagels bijten. Derk pakte de dode op, trapte de deur open, stapte in zijn klompen, liep naar de rivier en gooide het lijk in het snelstromende water. Het werd meteen meegesleurd.

Toen ging hij weer naar binnen. Hij stapelde spaanders, takken en blokken in de haard en stak het aan. Tevreden keek hij toe hoe de vlammetjes uit het hout sprongen en opflakkerden.

‘Hij trekt weer, Lena,’ zei hij trots. Ze gaf geen antwoord. Derk draaide zich om. ‘Wat sta je daar nou?’

‘Die man,’ fluisterde Lena.

‘Ach wat,’ zei Derk, ‘daar is niks aan verloren gegaan. Die was gek. Wie gaat er nou in een schoorsteen zitten?’

HET DAMESORKEST

‘Het schijnt u hier te bevallen,’ glimlachte het garderobemeisje, ‘ik zie u elke avond.’

‘Ja,’ zei architect Torben. Hij stak het garderobebonnetje in zijn vestzak en ging de nachtclub binnen. De barkruk bij de pilaar was gelukkig nog vrij.

‘Zelfde recept?’

Hij knikte en de bartender mixte een manhattan. Vanaf deze plaats had Torben goed zicht op het damesorkest. Na een week was Danskapel Paula Birell een vertrouwde aanblik geworden. De kapelmeesteres zelf zat achter het slagwerk. Ze leek meer geschikt om strobalen te torsen of kalf te trekken dan om in goudlamé te musiceren. Niettemin zorgde ze voor een soepel ritme, samen met de tubaspeelster die ondanks haar zwaar geblaas kans zag om melancholiek te kijken. Dan was er de altijd vaag lachende accordeoniste. De saxofoniste die tijdens het spel zo nu en dan even, met een droogkomisch gezicht, haar benen recht voor zich uit strekte. En de vrouw waar Torben voor kwam: de violiste. Hij nam een slok van zijn cocktail en staarde naar haar, zoals ze daar stond te soleren in een roze schijnwerper. Haar licht geschminkte zachte gezicht werd omlijst door golvend haar. De arm die de strijkstok bewoog was romig blank, net als de weelde in haar decolleté. Torben kende haar naam niet. Hij wist niets van haar. Alleen dat ze hier in de Oase speelde en dat hij verliefd op haar was.

Vanavond ging het gebeuren.

‘Intermezzo,’ hoorde hij Paula Birell na een halfuur roepen. Ze stond op van haar zadelstoel. De dansvloer liep langzaam leeg. De dames van het orkest legden hun instrumenten behoedzaam neer en verdwenen achter de coulissen.

Torben wachtte even, toen liep hij om de bar heen en langs de rand van de dansvloer. Zodra de kellner elders keek, wipte hij snel over het toneeltje. De kleedkamer bleek er vlak achter te zijn. Hij hoorde vrouwenstemmen. Torben klopte aan en de deur ging open. Paula Birell met een whiskytumbler in haar hand. Over haar schouder zocht Torben snel de violiste. Ze had haar schoenen uit en zat met haar benen omhoog, voeten op de kaptafel, en rookte een sigaret.

‘Wat wilt u?’ vroeg de kapelmeesteres bits. Ze nam een slok whisky en keek hem argwanend aan.

‘Kan ik de violiste even spreken?’

‘Waarvoor?’ Ze bleef de ingang versperren. Hij zag dat de violiste naar hem keek.

‘Ik zou haar graag complimenteren met haar solo.’

‘Ik zal het overbrengen,’ zei Birell en sloeg de deur voor zijn neus dicht.

Het personeel van de Oase scheen opdracht te hebben om geen inlichtingen te verstrekken over de muzikanten. Torben was dus wel genoodzaakt tot persoonlijk vernuft. Een mislukking als deze, besloot hij, zou hem geen tweede keer overkomen. De volgende avond bleef hij tijdens haar solo bij de bühne. Toen ze boog voor het applaus stond hij voor haar en overhandigde een orchidee met zijn kaartje eraan.

‘Ah,’ zei de violiste, ‘dank u.’ Ze keek hem aandachtig aan, maar dat duurde kort. Paula Birell strekte haar hand uit en duwde de violiste naar haar plaats, met een stuurse blik, en zette het volgende nummer in. De violiste stak de orchidee haastig op haar muziekstandaard en zette de viool weer aan haar kin.

De volgende dag zat Torben achter zijn tekentafel en tuurde niets ziend op het ontwerp voor een winkelpand.

Die Birell hield niet van bewonderaars rond haar orkestleden, dat was duidelijk. Of ging het alleen om haar en de violiste? Je wist het nooit in die kringen... Maar hij moest en zou, Torben, hij was verliefd. Een nieuw plan kreeg vorm.

Om drie uur die nacht, na sluiting van de nachtclub, posteerde Torben zich bij de artiestenuitgang. Om tien over drie kwam er een grote zwarte Minerva-limousine aanrijden, die zich opstelde aan de trottoirband. Een vrouw in een grijs mantelpak met een grijze uniformpet stapte uit, stak een kauwgommetje in haar mond en wachtte, leunend tegen het portier.

‘Goedenacht,’ zei Torben, ‘komt u voor het orkest?’

‘Ja,’ zei ze, ‘en als u op een van de meisjes wacht, zet dat dan maar uit uw hoofd, meneer.’

‘Waarom?’

‘Daarom,’ zei de chauffeuse en meteen deed ze de portieren open.

De artiestendeur was opengeklapt. Paula Birell kwam het eerst naar buiten en bleef bij de deur staan, terwijl de dames van het orkest haar ijlings passeerden en in de auto verdwenen. Zo ook de violiste. Ze zat al in de wagen voor Torben iets kon zeggen. Birell stapte in naast de chauffeuse en keek hem nog even nors aan door het raampje. Weg.

De avond daarop wachtte Torben in zijn wagentje. Om tien over drie arriveerde de Minerva weer. Zodra Birell haar portier dichtsloeg, startte Torben zijn motor. Toen het orkest wegreed, volgde hij. Als hij het hotel maar vast eens wist...

Tot zijn verbazing verliet de limousine de stad en schoot in zo’n tempo weg dat hij het niet meer kon bijhouden met zijn kleine Fiat Topolino.

De volgende dag leende hij van een vriend diens motor, een zware opgevoerde Jawa. ’s Nachts stelde hij zich op bij de uitvalsweg, daar waar hij het orkest was kwijtgeraakt. Hij liet de motor draaien. Toen hij de Minerva herkende, schoot hij erachteraan en bleef in het spoor. Ongeveer zes kilometer buiten de stad sloeg de limousine rechts af, een oprijlaan tussen de bomen in. Aan het eind daarvan doemde een zware poort op.

Torben doofde zijn licht, zette de motor af en duwde de Jawa het bos in. Hij zag Birell uitstappen en aanbellen. Een poortluikje ging open, daarna de hele poort. Birell stapte weer in en de wagen reed naar binnen. Daarna werd de poort gesloten. Vanuit de verte hoorde Torben de geluiden van stalen grendels.

Er was nu niemand meer. Torben liep naar de poort. Bij het licht van de muurlantaren las hij de tekst op het koperen bord: BIJZONDERE STAATSGEVANGENIS VOOR VROUWEN EN MEISJES.

DE GEHEIME LADE

De gravin was een wulps dametje, maar haar echtgenoot was een saaie piet die tot diep in de nacht zijn jachtgeweren zat op te poetsen in plaats van feest te vieren in het hemelbed. Geen wonder dus dat zij een zomer lang troost en liefde zocht bij een buitenlandse jonker. Dat had haar lijfje deugd gedaan, maar nu zat ze met zijn vurige minnebrieven. Die wilde ze zo graag bewaren als herinnering, maar als de graaf ze ontdekte was ze nog niet jarig. Dan weer stopte ze de brieven in een vaas, dan weer onder een tapijt. Het bleef angstig. Ten slotte liet ze de schrijnwerker komen. ‘Je moet een kast voor me maken met een zeer, zeer geheime lade. Kun je dat?’

‘Zeker, gravin.’

‘Mooi,’ zei ze. ‘Ik zal je royaal betalen. Bedenk echter wel: de kast mag iedereen zien, maar praat nooit over de lade.’ ‘Ik zwijg als het graf,’ zei de schrijnwerker. Hij boog beleefd en vertrok, blij met de vererende opdracht. De gravin wachtte gespannen. Het duurde wel een maand. Ze verborg de brieven in een muurspleet, in de voering van haar mantel, in de holle kastanjeboom, waar niet al, en stond doodsangsten uit.

Eindelijk. Op een dag dat de graaf met zijn vrienden op zwijnenjacht was, werd de kast naar binnen gesjouwd. Een monumentaal stuk, rijk aan houtsnijwerk.

‘Het was een heel werk, gravin,’ zei de schrijnwerker toen ze alleen waren, ‘want een geheime lade, dat is voor mij een fluitje van een cent, een zeer geheime lade is ook niet zo moeilijk, een zeer, zeer geheime lade echter vergt al het vernuft van de vakman. Maar goed, gravin, het is gelukt.’

Hij richtte een liefdevolle blik op zijn werkstuk. ‘Ziehier een kast met een zeer, zeer geheime lade.’

Ongeduldig riep de gravin: ‘Geen toespraken, beste man. Waar is de lade?’

‘Eerst even de tekening raadplegen,’ zei hij, ‘anders verdwaal ik.’

Hij trok een papier uit zijn jas en vouwde het open op tafel. De tekening was zo ingewikkeld dat het de gravin duizelde. Ze moest er werkelijk even van gaan zitten.

‘Vooruit,’ zei ze, ‘ik ben krankzinnig nieuwsgierig.’

De schrijnwerker drukte op een engelenkopje in een paneel. Er schoof een laatje tevoorschijn.

‘Is dat alles?’ riep de gravin gekrenkt.

‘O nee, gravin. Dat is pas het begin.’ Hij nam het laatje eruit, stak zijn arm naar binnen en trok van achteren een tweede laatje naar buiten.

‘Is dat het?’

‘O nee, gravin,’ zei de schrijnwerker met een geheimzinnig lachje.

Hij duwde nu het eerste laatje achterin en het tweede laatje ervoor. Daarna drukte hij op een druiventrosje dat dit laatje versierde. Aan de andere kant van de kast klikte iets en daar zwaaide een heel paneel open.

‘Juist,’ zei de schrijnwerker. ‘Nu moet ik weer even op de tekening kijken.’

Hij tuurde een tijdje. ‘Aha, zo was het.’

Hij stak zijn hoofd in de opening aan de zijkant en riep heel hard: ‘Boe!’ Pardoes veerde er aan de andere kant van de kast een paneel open. De gravin liep weer mee naar die kant en zag drie laatjes boven elkaar.

‘Welk laatje denkt u dat het is?’ vroeg de schrijnwerker guitig.

‘Het middelste,’ gokte de gravin.

‘Mis, met uw welnemen, gravin. Geen van drie.’

Hij nam de laatjes eruit, wandelde ermee naar het open paneel aan de andere kant en schoof ze daarin. Toen sloot hij zorgvuldig beide panelen.

‘Ziezo,’ zei hij tevreden.

‘Maar waar is nu mijn geheime lade?’ vroeg de gravin.

‘O ja,’ zei de schrijnwerker. ‘Neem me niet kwalijk, gravin. Ziet u, het is zo zeldzaam ingewikkeld, ik denk telkens dat ik er al ben. Maar het zit goed in elkaar. Al deze handelingen houden mechanisch verband. Vergeet men er één, dan werkt de volgende niet. Nu komt de volgende handeling.’

Hij trok een krukje bij en klom boven op de kast. Daar sloeg hij driemaal met zijn vuist op een bepaalde plek. Onder uit de kast kwam een plank naar buiten schuiven. De schrijnwerker klauterde naar beneden en ging plechtig op de plank staan.

‘Nu komt het,’ zei hij. Hij maakte een sprongetje en kwam met een bonk terug op de plank. De kast wankelde en donderde met vol gewicht op de schrijnwerker, die afschuwelijk verpletterd werd en aldus de dood vond.

De gravin liet de kast en de schrijnwerker wegdragen. Ze nam de liefdesbrieven uit de naaidoos.

‘Voor er nog meer doden vallen,’ zei ze, en wierp de brieven in het vuur.

DE HEUVEL

De man in het invalidenwagentje zat onder aan de heuvel en keek omhoog.

‘Ik haal het niet,’ zei hij. Hij was hier eerder geweest, toen had hij het geprobeerd. Maar na een paar meter al was de kracht hem ontvloden en moest hij terug. Met zo’n motorkar zou het wel gaan. Maar hij hield niet van motoren, sinds zijn ongeluk. Hij bewoog zich voort door twee handstangen op en neer te duwen.

‘Goeiendag.’ Een jongeman kwam van het rijwielpad, zette zijn fiets tegen een dennenboom en slenterde naderbij. Hij droeg een verschoten spijkerpak en had lang blond haar.

‘Ook goeiendag,’ zei April, zoals de man in het wagentje heette.

De jongen overzag de situatie: deze man, aan de voet van een heuvel, omhoogkijkend. Vragend lichtte hij zijn wenkbrauwen op, met zijn duim naar boven wijzend.

‘Ja,’ zei April, ‘ik zou wel ’s op die heuvel willen.’

‘Nou,’ zei de jonkman, terwijl hij zich tegen de helling zette en zijn shag tevoorschijn haalde, ‘wat let u?’

De invalide leek te schrikken van die uitspraak. ‘Ik haal het niet,’ zei hij toen, vrij zacht.

De blonde knaap rolde bedaard zijn sigaret en likte aan het papier. Hij bood April het pakje tabak aan. Die schudde van nee. De ander stak het weg en hield een lucifer bij zijn strootje. Hij blies een wolk.

‘Waarom haalt u het niet?’

‘Het is te steil,’ zei April.

‘Steil?’ De jongeling keek om en schatte de heuvel.

‘Kom nou,’ zei hij.

April begreep hem niet goed. ‘Jij hebt makkelijk praten,’ zei hij, ‘jij mankeert niks.’

‘Doe niet zo gek,’ zei de jongeman, ‘hoe weet je dat nou?’

‘Je ziet er gezond uit.’

‘Ach man, iedereen heeft wat.’

‘Wat heb jij dan?’

‘Ik heb geen ouders,’ zei de jongen. Hij ging in het mos liggen en keek naar de zomerhemel.

‘O,’ zei April, ‘dat spijt me.’

‘Jij kan het ook niet helpen,’ zei de jongen, ‘zo is het leven. Iedereen heeft iets. De een is getikt, de ander heeft nooit centen, jij kan je benen niet gebruiken, ik heb geen vader en moeder. Ik ken ook een vent, die bulkt van het geld maar die heeft een maagkwaal en mag alleen maar maïzena eten, en jij?’

‘Ik eet alles,’ zei April, met iets van trots in zijn stem. ‘Laat me toch maar zo’n stinkstok draaien.’

De jongeling gooide het pakje op en April ving het behendig. Terwijl hij zijn sigaret rolde, zei hij: ‘Ik heet April, en jij?’

‘Zeg maar Raf.’ Hij verrees en gaf April een vlammetje. Toen vlijde hij zich weer neer. ‘Het is hier lekker,’ zei hij.

April tuurde weer omhoog. ‘Daarboven schijn je een prachtig uitzicht te hebben, over het hele bos.’

‘Ga je gang,’ zei Raf, ‘ik hou je niet tegen.’

‘Dus,’ zei April, ‘je helpt me niet?’

‘Nee, daar schiet je geen moer mee op. Dan sta je daar boven, en wat dan nog. Je blijft een zak.’

‘Je bent wel hard,’ zei April.

‘Het is maar hoe je ’t bekijkt. Moet je horen, er zit toch een rem op die kar?’

‘Ja,’ zei April, en hij pakte hem even beet. ‘Hier.’

‘Nou, wat kan je dan gebeuren. Begin maar.’

‘Ik heb het al ’s geprobeerd. Maar het is niet alleen... ik heb ook niet veel adem.’

De blonde jongen kwam overeind. Zijn haar glansde op in het zonlicht. Hij glimlachte breed en zijn ogen straalden. ‘Kom op, man!’

Hij draaide zich om en begon de heuvel te beklimmen. April aarzelde nog, maar de ander keek om en wenkte: kom. April klampte zijn vingers om de handvatten en begon ze op en neer te duwen. Het wagentje nam een schuine stand aan en kroop tegen de helling op.

Na tien meter hijgde April als een postpaard. De jongen keek om. ‘Trek de rem aan.’

‘Het is zo steil,’ stootte April uit, terwijl hij op adem trachtte te komen. De jongen leunde tegen een boom en stak geen hand uit.

‘We gaan weer,’ zei hij na een minuut, en steeg verder. April volgde hem, pompend en blazend over het hobbelige dennennaaldenpad tussen de bomen.

Rusten. Zwoegen. Rusten. Zwoegen. Rusten. ‘Ik kan niet meer, alles wordt slap, moet je zien hoe ik tril.’

‘We zijn er bijna,’ zei Raf alleen maar, en begon weer te lopen.

April z’n hart bonkte zijn lijf haast uit, het zweet stroomde over zijn gezicht, hij zag niets meer.

‘Ik hou ermee op!’ kreunde hij ineens.

‘Dat mag,’ zei de jongen, ‘we zijn er. Kijk!’

April veegde het zweet en de tranen uit zijn ogen. De jongen stond scherp afgetekend tegen de hemel, een paar meter verderop. April klemde zijn tanden op elkaar, zoog zijn borst vol lucht en gaf de laatste slagen. Toen was hij naast Raf, en voor zijn ogen ontrolde zich de wereld: boomkruinen, kerktorens, velden, glinsterende wateren.

‘Godallemachtig,’ zei hij. Pijn en vermoeidheid vloeiden weg.

‘Daar stroomt de Mora,’ zei Raf. Een briesje woei zijn lange blonde haar op; hij leunde met één hand tegen een boom, slank, jong en rustig.

Ze bekeken een tijdlang zwijgend het landschap. Sereen was het hierboven, je hoorde alleen wat lover fluisteren, hier en daar hipte een vogeltje rond.

Raf keerde zich om. ‘Ik ga weer,’ zei hij, ‘het beste.’

‘Wat jammer, nu al?’ April draaide zich om in zijn wagentje om de jongeling na te zien, maar het pad naar beneden was leeg, en de heuvel was stil, alsof er niemand anders naar boven gegaan was dan April.

DE EERLIJKE VAGEBOND

Haveloos! Hij had een jas aan, zo vuns en stijf, dat die geboetseerd leek van papier-maché en daarna besmeten met erwtensoep, of erger.

‘Ik heb geen geld,’ zei hij, ‘maar mag ik in godsnaam zo’n kadetje?’

De bakker stond zijn mand te vullen bij de kar. ‘Kadetje zonder betalen? Waarom.’

‘Ik sterf van de honger,’ zei de ander, terwijl hij met zwarte nagels over zijn baardstoppels krabde.

De bakker schudde zijn hoofd. ‘Het is me wat. Zo word ik natuurlijk nooit rijk.’ Hij staarde in zijn kar, toen nam hij er een half witbrood uit en gaf dat aan de zwerver. Die nam het tussen zijn klauwen en scheurde er met zijn bruine tanden een stuk uit. Hij stond te vreten als een wolf.

‘Lekker?’ lachte de bakker.

De vagebond hield even op met schrokken. ‘Nee,’ zei hij. Hij slikte luidruchtig een brok door. ‘Het vult de maag, maar het smaakt naar stopverf.’

Omdat er juist, vrij laag over de daken, een autogiro overkwam, meende de bakker hem niet goed verstaan te hebben.

‘Wat?’

‘Wat ik zeg. Het vult de maag, maar het smaakt naar stopverf.’

De bakker sloeg met een klap zijn kar dicht en schreeuwde: ‘Wat ben jij een ondankbare hond!’

‘Ondankbaar?’ riep de ander met volle mond. ‘Ik ben eerlijk! En geloof mij nou maar: daar kom je het verst mee in de wereld!’ Hij lichtte zijn stinkende hoed en liep al etend weg. De bakker keek hem verbluft na.

Daar draaide de kerel zich nog eens om. Hij wees op zijn broodhomp. ‘Meer zout en langer in de oven,’ riep hij, ‘dat is het hele geheim.’

DE ONBEKENDE VLAG

Toen Mohr van het vlaggenfabriekje de heer met de lichte bolhoed het atelier zag binnenkomen, stond hij op. Hij stapte uit zijn kantoorhokje van hout en glas en zei: ‘Komt u maar deze kant op, meneer.’

De heer nam zijn hoed af en glimlachte minzaam. Mohr sloeg met een stuk blauw dundoek het stof van een stoel. ‘Neemt u plaats.’ Zelf ging hij achter zijn rommelige bureau zitten. Hij schoof de lappen en papieren opzij en zei: ‘Wat kan ik voor u doen, meneer?’

‘Ik mag veronderstellen,’ zei de ander, ‘dat u vlaggen op bestelling maakt? Ik bedoel: in een flink aantal?’

‘Zoveel als u wilt,’ zei Mohr. ‘Een sigaar?’ Hij hield hem de geopende klantenkist bolknaks voor.

‘Dank u, ik neem liever een van mijn eigen sigaretten,’ zei de bezoeker. Hij knoopte zijn zwarte mantel met bontkraag open, bracht een sigarettenkoker tevoorschijn en nam er een Sobranie uit, met zwart papier en gouden mondstuk.

Mohr bood vuur aan en verklaarde nog eens: ‘Vlaggen zoveel u maar wilt.’

De heer blies een gaaf kringetje rook. Toen zei hij: ‘Wat ik nodig heb, is een nachtzwarte vlag met een witte stip.’

‘Hé, die ken ik niet,’ zei Mohr. Hij wierp een zijdelingse blik op de wandkaart met alle vlaggen ter wereld, maar eigenlijk hoefde hij niet te kijken, hij kon ze wel dromen. ‘Is er een vlag veranderd?’

De bezoeker gaf geen antwoord maar nam een portefeuille uit zijn binnenzak en legde een stevig papiertje op het bureau. ‘Ziedaar het ontwerp.’

Mohr bestudeerde het. Inderdaad, nachtzwart met een grote witte stip centraal. Achter op de tekening stonden de bedoelde maten geschreven.

‘Zeer fraai en evenwichtig,’ zei Mohr waarderend, en probeerde het nog maar eens: ‘Voor welk land is het?’

‘Dat kan ik u niet zeggen. Het is een discrete zaak en ik moet geheimhouding van u vragen. Dat is toch niet ongebruikelijk in uw branche?’

‘Nee, nee,’ verzekerde Mohr haastig, ‘dat komt voor, jazeker. Om hoeveel stuks gaat het, meneer?’

Hij trok zijn orderboek vóór zich, maar de klant boog zich over het bureau en schoof het met een glimlach weg. ‘Het is dus geheim, begrijpt u wel?’ zei hij. ‘U moet het maar onthouden. Het gaat om duizend stuks.’

De vlaggenman keek verrast. Dat was een interessante order. Maar enige zekerheid was toch gewenst.

‘Mag ik wel weten met wie ik de eer en het genoegen heb zaken te doen?’ vroeg hij op overbeleefde toon. ‘U begrijpt, ik moet nogal wat investeren...’

‘Nee, nee, dat gaat niet. Maar maakt u zich geen zorgen.’ De heer greep in zijn andere binnenzak. ‘Hier is een aanbetaling.’

De vlaggenmaker had in jaren niet zoveel geld bij elkaar gezien. ‘Wilt u geen kwitantie?’ vroeg hij.

De vreemdeling schudde zijn hoofd, drukte zijn sigaret uit en zei: ‘U maakt deze vlaggen toch wel met gesloten deuren?’

‘Niemand komt er iets van te weten,’ zei Mohr, ‘we zullen ze buiten de normale uren fabriceren, en de meisjes zijn betrouwbaar, allemaal familie.’

‘Excellent,’ zei de ander, en zette zijn bolhoed op. ‘Over drie weken worden ze gehaald.’ Hij noemde de datum en voegde eraan toe: ‘Om half twaalf ’s avonds precies. U krijgt dan meteen de rest van het bedrag.’

‘Heel goed, meneer,’ zei Mohr, ‘afgesproken.’ Hij bedankte de vreemdeling voor de opdracht en liet hem uit. Voor de deur wachtte een nachtzwarte coupé de ville met witte banden, chauffeur achter het stuur.

De vlaggen werden nooit opgehaald. De rest van zijn Ievensdagen zat Mohr met duizend stuks witte stip op nachtzwart fond. Soms overwoog hij werkelijk een eigen partij op te richten en de regering omver te werpen. Dan kon hij die vlaggen tenminste gebruiken. Maar zijn vrouw was ertegen.

HET PEPERMUNTMEISJE

Opeens zag je overal in de stad de pepermuntmeisjes. Witte jurkjes met een donkerblauwe strik, donkerblauwe alpino op het haar. Een draagband over de schouder – daaraan een keurig wit kistje met donkerblauwe letters: ORIGINAL MITCHAM PEPPERMINT. En hoewel de heren tandartsen al jaren waarschuwden tegen het gebruik van pepermunt was het een doorslaand succes. Waarom? Het had iets gezelligs. Je zat op een terras en ineens stond er zo’n fris meisje voor je, vriendelijk lachend: ‘Meneer, mevrouw, pepermunt?’ Hij kostte maar een dubbeltje, zo’n grote rol, en als je dat te begrotelijk vond, waren er ook van een stuiver. Bovendien zat er in elk rolletje een tekstje meeverpakt, iets om te lachen of over na te denken. Zoals: ‘In een land waar de ogen van verliefde mensen in het donker zouden glanzen, had men ’s avonds geen lantarens nodig. Georg Christoph Lichtenberg, 1742-1799’. Of: ‘De mens is het enige dier dat bloost. Het althans zou moeten. Mark Twain, 1835-1910’.

Een van de weinige stedelingen die altijd nee zeiden was Erik Beck, student medicijnen. Niet zozeer uit geneeskundige overwegingen. Meer omdat hij geen pepermunt lustte. In zijn kinderjaren had hij het tegengegeten. Zijn oma was gek met hem en om dat te tonen kwam ze eeuwig met een zak pepermunt op de proppen. ‘Snoep maar eens, lekker fris.’ Nooit chocola, wijnballen of drop, altijd die stinkpepermunten. Ten slotte begon hij ze weg te drukken in plantenbakken, of onder tafel te gooien voor de hond. Als er nu zo’n pepermuntmeisje voor hem stond, had hij de neiging om te roepen: ‘Weg, weg, weg!’ of ‘Hoepel op met die troep!’ Daar hij echter fatsoenlijk was opgevoed, en niet sjiek genoeg om onbeschoft te zijn, zoals sommige andere studenten, zei hij meestal gewoon: ‘Nee, dank u.’