Hugo Logtenberg

..

Achter De Dijk

..

..

..

..

..

..

..

..

Uitgeverij Podium

Amsterdam

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, oktober 2021

..

© 2021 Hugo Logtenberg

Omslagontwerp Loudmouth

Verzorging e-book Michiel Niesen

Foto omslag Bob Bronshoff

Foto auteur Keke Keukelaar

..

isbn 978 94 6381 089 0

..

www.uitgeverijpodium.nl

Inhoud

Voorwoord    7

..

1 Perentaart    19

2 Waakvlam van het goed    23

3 Daluren    45

4 La petite mort    59

5 Waku Waku    73

6 Sabbat    89

7 Lieve vrede    107

8 Terug in de moederschoot    127

9 Een onbeschrijfelijke eer    145

10 Soulbrothers    161

11 Het fort Van der Lubbe    179

12 Scherven in de porseleinkast    191

13 Groef    211

14 Bethlehem    227

15 Jas    249

..

Toegift    261

Verantwoording    279

Dankwoord    283

3 Daluren

Het tv-debuut van De Dijk zit er bijna op. ‘Ik voel alleen het bloeden, het bloeden van mijn hart,’ zingt Huub van der Lubbe live in de grote, witte tent van het Veronica-programma Nederland Muziekland vanaf een grote discovakbeurs in Hilversum. Het is woensdagavond 15 september 1982.

Bij het slotakkoord steekt de zanger zijn hand in de binnenzak van zijn blauwe colbert terwijl hij recht in de camera kijkt. Hij tovert een echt bloedend hart tevoorschijn. Hij is er die middag speciaal voor naar slager Arie Helleman gegaan, in het centrum van Amsterdam. Die heeft voor Van der Lubbe een stuk van een pond uit een koeienhart gesneden. ‘Ik moet er vanavond wel een beetje mee opvallen,’ had de zanger gezegd.

Waar Van der Lubbe geen rekening mee heeft gehouden, is dat het hart na een paar uur repeteren en wachten onder de warme tv-lampen meer weg heeft van een versleten lever. Onervaren als de band is, is het vergeten de regisseur van het muziekprogramma in te lichten over de act.

Precies als de voorman van De Dijk na de laatste zinsnede – ‘Om mijn niet te stélpen bloedend hart’ – het donker uitgeslagen stuk vlees uit zijn binnenzak haalt en aan het publiek toont, wisselt de regie van camera. In een laatste shot van de band zien de kijkers thuis nog net hoe Van der Lubbe op het podium theatraal voorover ter aarde stort. Dan zwenkt de camera naar presentator Erik de Zwart. Die bedankt zanger ‘Henk van der Lubbe’ voor zijn bijdrage. In de regiewagen die iets verderop staat, dringt langzaam door wat ze net rechtstreeks hebben uitgezonden. ‘Haalde die zanger nou een stuk vlees uit zijn binnenzak?’

‘Bloedend hart’ is de eerste single van De Dijk. De band heeft nog amper bekendheid. Hun naam komt niet voor in de aankondiging van Nederland Muziekland. bzn, Lee Towers en Het Goede Doel zijn de blikvangers. De laatste band heeft net het album België uitgebracht, dat zal uitgroeien tot het bestverkochte Nederlandse debuutalbum ooit. Maar de truc met het hart van slager Helleman is opgemerkt.

Podiumacts vormen een vast onderdeel van het repertoire van Huub van der Lubbe. De shows die hij in de beginjaren van De Dijk opvoert zijn ook bedoeld als afleiding. De frontman weet dat hij geen gouden stem heeft en ook zijn techniek niet overhoudt. Zangles heeft hij nooit gehad. Van der Lubbe benadert het zingen als een rol die hij speelt. Hij verplaatst zich in de situatie van het lied en ziet wel wat er dan gebeurt. Om die reden kan hij een lied ook niet twee keer precies hetzelfde zingen. De frontman vaart op zijn gevoel.

‘Van der Lubbes doorleefde uiterlijk en zijn even vermoeide stem mogen dan naadloos aansluiten op de lyriek in de meeste nummers, meestal zijn ze slechts met moeite verstaanbaar,’ schrijft een muziekrecensent van het Nieuwsblad van het Noorden na een optreden in het Drentse Norg. ‘Zanger Huub van der Lubbe heeft een beperkt bereik met zijn stem,’ schrijft Het Parool. ‘Hij zou best wat hulp kunnen gebruiken.’

Die zoekt de zanger na het uitkomen van de eerste elpee van De Dijk, in 1982. Zijn stembanden voelen na optredens regelmatig als schuurpapier, mede doordat de akoestiek in de zalen waarin de band optreedt vaak dramatisch is. Via een kennis komt Van der Lubbe terecht bij Anja Wilbrink. Zij is in opleiding tot mezzosopraan aan de Muziek Pedagogische Academie.

In een klein oefenlokaal in de Jordaan begint ze met eenvoudige oefeningen uit de klassieke muziek, zoals het zingen van een aria of een vocalise; een muziekstuk van één lettergreep. Later leert ze Van der Lubbe aan de hand van het werk van de Italiaanse componist Nicola Vaccai onder meer een zuivere sprong te maken van vijf noten in één keer. Tot zijn eigen verwondering lukt het, na een aantal weken oefenen.

Wilbrink is onder de indruk van het doorzettingsvermogen van Van der Lubbe. Ze zingt Engelse en Nederlandstalige teksten met hem op één vocaal; allemaal op A of E. Bij de Nederlandse teksten kijkt Van der Lubbe wat bedenkelijk, valt haar op. ‘Velen nemen bede mede,’ moet hij zingen om zijn stem te trainen. En: ‘Ada ga ze dra vergaren.’ Van der Lubbe tegen Wilbrink: ‘Ik denk dat het moderner kan.’ Een week later neemt hij zelfgeschreven teksten mee.

Na ruim een jaar stopt Van der Lubbe met de lessen. Zijn timing, gevoel voor toonhoogtes en maatgevoel zijn verbeterd. Hij weet zijn stem professioneel te gebruiken. Zong hij tot die tijd op overtuigingskracht, nu gaat het voornamelijk op techniek. De essentie van de zangles: ontspan, juist als het spannend wordt. Iets dat Van der Lubbe met de jaren steeds beter onder de knie krijgt.

De jeugdsociëteiten van Nederland zijn het werkterrein van De Dijk: van vormingscentrum Pus in Krommenie tot jongerencentrum De Botte Hommel in Bergen op Zoom. Het aantal boekingen voor grotere zalen blijft beperkt. En als het lukt, dan vormt De Dijk het voorprogramma. Zo treedt de band op in het Brabantse Lierop, als opwarmer van De Veulpoepers. ‘Duidelijk een beetje zenuwachtig besteeg De Dijk het podium,’ schrijft een verslaggever van het Helmonds Dagblad. Zanger ‘Hub’ van der Lubbe stal desondanks de show, volgens de krant. ‘Jammer dat het publiek hieraan geen gehoor gaf. Het wachtte duidelijk op De Veulpoepers.’

De mannen van De Dijk moeten hard werken om serieus te worden genomen. Maar Van der Lubbe houdt de moed erin. Hij wijst de band erop dat bij een optreden in jongerencentrum De Sneeuwbal in Heemstede zestig bezoekers waren. Twintig meer dan het jaar ervoor.

Nederlandstalige muziek heeft vooral in de hoofdstad weinig aanzien. De bandleden worden na optredens meer dan eens gedold door andere muzikanten als ze elkaar treffen in discotheek Mazzo, de huiskamer van hoofdstedelijke popmuzikanten. ‘Hebben jullie weer opgetreden voor de boeren?’ klinkt het dan.

Huub van der Lubbe hoort het aan en slaat de critici op de schouders. ‘Jullie dromen van optreden, wij doen het,’ zegt hij tegen ze. Iedere kans om ergens te spelen, grijpt De Dijk aan. Van middelbare scholen tot politieke manifestaties: ‘Mits van het zuivere water,’ vermeldt het zelfgemaakte visitekaartje van de band.