SPLINTER CHABOT

Uitgeverij Podium
Amsterdam

© 2022 Splinter Chabot

Omslagontwerp Anton Corbijn

Grafische ondersteuning cover Yaël Temminck @ Antonymous BV

Auteursfoto Anton Corbijn

Afwerking omslag DPS Design & Prepress Studio

Kleding Splinter Chabot Peter George d’Angelino Tap

Ontwerp schutbladen schilderij Splinter Chabot

Fotograaf schutbladen Ali Mousavi

E-book Elgraphic

als de Hemel genoeg ruimte heeft valt onder het label van Splinter Chabot

bij Uitgeverij Podium

ISBN 978 94 6381 127 9

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, april 2022

www.uitgeverijpodium.nl

VANUIT

ONVOORWAARDELIJKE VRIENDSCHAP

ALTIJD

VOOR

JOU

MAGNUS

La liberté, c’est moi

DEEL I

–

HET DORP

DEEL II

–

HET BOS

DEEL III

–

HET KLOOSTER

DEEL IV

–

DE STAD

DEEL V

–

HET WOUD

DEEL VI

–

DE BERG

EPILOOG

–

DE ZON

DEEL I

HET DORP

Door de straten en stegen sleepten we de matrassen richting de boulevard. We waren boven in Het Dorp; Het Dorp dat op de rug van een berg was gebouwd. Onderuitgezakt hield het zich vast aan de berg, al had ik het vermoeden dat het desondanks slakkenlangzaam naar beneden gleed, alsof Het Dorp zich een vluchtweg baande richting zee.

We – hij en ik – holden naar beneden en kwamen door smalle stegen, stegen die schuurpapierduwtjes tegen je wangen gaven, stegen waar de verlichting van de lantaarnpalen langs de grote straten niet kwam; nee, hier kwam alleen licht van lampen die met willekeurige tussenpozen hoog aan de gevels hingen. Hun verstrooide en verdwaalde nachtlampschijnsel gaf de stegen een sprookjesachtige sfeer. De muren waren roze, oranje en geel; huizen stoeiden en streden om kleurrijke verschijningen te zijn. Als je niet oppaste kon je in zo’n steeg verliefd worden, er zo een huis kopen en je hele leven laten verdwalen.

Toen we uit de stegen waren, kwamen we bij de hoofdweg die in een rechte lijn naar de boulevard liep. Die hoofdweg was eigenlijk een gigantische trap, maar voor elke trede die je dertig centimeter omlaagbracht moest je eerst dertig stappen vooruitzetten. Aan weerszijden stonden bomen en lantaarnpalen die de weg een statige uitstraling gaven.

We holden de brede trappen af die met grote stenen bepuzzeld waren. Onze adem leek te trommelen en ik hoorde hoe achter me de matrassen zachtjes neerploften op de stenen traptreden waar ze overheen werden gesleept. Ik was moe, en zat vol energie.

Misschien dat ik toen, heel even, gelukkig was. Écht gelukkig.

Bij het strand viel het me op dat de boulevard zich in een schaduw leek te hebben teruggetrokken. Maar het was geen dreigende schaduw.

Geen dreigende donkerte – voor de verandering.

‘Kom, help even mee, sleep jij die, dan sleep ik deze.’ Magnus trok drie matrassen tegelijk over de stoep.

Ik zag hoe een laagje zweet op zijn bovenarmen en nek was komen te liggen. Daardoor glom hij deze avond als gepolijst steen.

Een paar uur daarvoor was hij met zijn idee gekomen. We waren na het uitgaan onderweg terug nergens naartoe, waarschijnlijk richting een strandtent waar een luie barman had nagelaten de strandbedden binnen te halen, waardoor ze deze avond zouden kunnen dienen als slaapplek. Wiebelend waren we langs een man gekomen die in kleermakerszit tegen de kniehoge stenen muur zat die de boulevard scheidde van het strand.

De man had een lange baard, een baard die door iemand leek te zijn gebreid. Zwarte, witte en grijze draden waren met elkaar vervlochten. Hij zat voorovergebogen, zijn rechterknie kwam via het gat in zijn broek gedag zeggen en zijn hemd hing losjes rondom zijn bottige schouders. Er was meer niet dan wel over van deze man. Als je tegen hem aan zou lopen, zou zo hij uit elkaar vallen en dan was het nog maar de vraag of je hem daarna weer als een doe-het-zelfpakket in elkaar kon zetten.

Op dat moment had Magnus zijn idee gedeeld.

Eerst was hij blijven staan alsof iemand zijn lijf op de handrem had gezet. Vervolgens had hij me aangekeken zoals alleen hij dat kon. Zo keek hij als hij een idee had waarvan hij wist dat het daar niet bij zou blijven. Wat ik er ook tegen in zou brengen, het plan zou moeten worden uitgevoerd.

‘Wat?’

Op de achtergrond sloeg de zee rustige tonen aan; ze aaide het strand in slaap.

‘Ik heb een idee!’

‘Dat weet ik, maar wát is je idee?’

‘Zijn er nog ergens winkels open, denk je?’

‘Nee. Het is inmiddels zo laat dat mensen de tijd vergeten.’

‘Weet je het zeker?’

‘Ja. En om eerlijk te zijn ben ik best moe.’

‘Precies! Ik ook, iedereen is moe!’

‘Ja, dus?’

‘Dus: laten we dit snel gaan doen.’

‘Magnus!’

‘Jawel, echt, de winkels zijn dicht, maar – wacht, kunnen we niet ergens inbreken...’

‘Magnus, doe normaal!’

‘Nee, echt. Of inbreken... eigenlijk lenen, zonder toestemming, dat wel, maar toch’ – een bries blies door zijn haar – ‘bijvoorbeeld bij dat hostel bovenaan Het Dorp, hoger op de berg, ja, daar kunnen we toch in dat bijgebouw, naast de hoofdingang, daar bewaren ze volgens mij al hun matrassen die ze toch niet gebruiken, ja, ik weet het zeker,’ – zijn handen gingen wegwijsachtig heen en weer om zijn verhaal te ondersteunen – ‘volgens mij, volgens mij heb ik ze die dingen daar een keer, waarschijnlijk na een wasbeurt of zo, naar binnen zien brengen, toch?’

In de verte deed een hond een poging tot blaffen. Wat ik er ook van vond, ik wist dat mijn mening geen invloed meer had op het verdere verloop van de avond. Magnus had een richting gekozen en die zouden we volgen.

Pas toen we een half uur later met twee grote takken de deur van de hostelgarage hadden geforceerd, scheen bij hem het kwartje te vallen dat hij mij nog niet van alle details van zijn plan op de hoogte had gebracht.

Met mijn handen in mijn zij keek ik hem aan.

‘Oké d’accord oké, niet zo moeilijk doen, zo zwaar is het niet, hier, pak jij deze, pak ik die, en dan gaan we naar beneden,’ zei hij zonder precies door te hebben waar ik opheldering over wilde.

‘Ik vind alles best,’ onderbrak ik hem, ‘maar kun je mij alsjeblieft uitleggen waar we in godsnaam mee bezig zijn, voordat we straks door de plaatselijke politie worden opgepakt en ik weer kan opdraaien voor een van je rare fratsen?’

Toen hij even was gestopt met sjouwen en sleuren zag ik dat de maan witte strepen op zijn gelaat achterliet. Ze scheen ons voorzichtig en goedkeurend bij tijdens het inbreken.

‘O, ja, natuurlijk.’ Met de rug van zijn hand veegde hij de zweetdruppels van zijn voorhoofd. ‘Die man die we net zagen, die met die baard, ook hij moet slapen, en ik dacht... laat ik het zo zeggen, op deze plek zijn best veel dakloze mensen, en misschien dat wij daar voor één avond iets aan kunnen veranderen. Misschien dat het niet lukt om de wereld in één nacht te veranderen, maar een paar levens, al maken we die levens maar een ietsepietsie makkelijker, dat moet toch lukken? Ben jij het eens met hoe de wereld eruitziet dan? Nee toch? Dat bedoel ik, dus moeten we actie ondernemen, of op z’n minst niet lui in slaap vallen. Daarom dacht ik, laten we matrassen uitdelen,’ zei hij met een glimlach die je deed buigen. ‘Dan kan écht iedereen deze nacht lekker slapen! Iedereen een enkeltje dromenland.’

Vervolgens was hij op de matrassen gedoken, sleepte ze een voor een van de plafondhoge stapels en begon ze richting de deur te verplaatsen. Ik moest lachen, en wist dat hij eigenhandig sprookjes naar de werkelijkheid kon halen.

We waren drie uur verder toen we, naar ons idee, alle mensen-zonder-dak in Het Dorp van een matras hadden voorzien. De dakloze heren – het waren zonder uitzondering allemaal mannen geweest – waren er dolgelukkig mee. De een was opgesprongen en had een dansje gedaan, de ander had wel duizend luchtkusjes naar ons toegezonden, weer een ander had zijn handen al biddend in de lucht gebracht alsof zojuist een gebaar van god bij hem was neergedaald.

‘Weet je?’ had een tandeloze meneer gezegd toen we een matras bij hem neerlegden, en hij de arm van Magnus met breekbare vingers had beetgepakt. ‘Weet je wat het ergste van alles is?’ Speekselspetters veroorzaakten een kleine regen. ‘Het ergste is dat al die mensen gewoon doorlopen alsof het hun niks boeit, alsof we niet bestaan, alsof we al zijn afgestorven, terwijl, het enige wat we nog hebben – namelijk dat we niet zijn gestorven –, wordt ons op die manier, via de niet-kijkende blikken, alsnog voortijdig afgenomen. Dat, ja dát is misschien wel het ergste van alles, dat je wegrotproces door de mensen die het wel goed hebben wordt versneld.’

Toen de man was uitgesproken was hij ineengezakt op het matras dat Magnus voor hem had neergelegd. Hij lag erbij als een manke asielhond en het liefst had je hem de hele avond willen aaien.

Omdat de zon overdag zo hard scheen, gloeide haar warmte de gehele nacht na, waardoor we gelukkig geen dekens uit hoefden te delen; dan was er voor onszelf geen nachtrust meer overgebleven.

Met onze ellebogen tegen een muurtje geleund stonden we uit te hijgen. Het zachte zeegeritsel zorgde voor achtergrondmuziek. Kijkend naar de golven leken we de zee te zien zwaaien.

‘Blij?’ vroeg ik.

‘Zeker,’ zei hij. Ik keek hem aan, van zijn kin vielen een paar druppels. Druppels die tijdens hun val op de stenen muur terechtkwamen en daar de weg kwijtraakten.

In stilte bleven we kijken naar de zee, de maan en de nacht. De avondlucht leek ons te omsingelen, maar niet op een vervelende manier.

‘Wat doen we nu?’ vroeg hij me na een tijd, zonder zijn blik van de zee, de maan en de nacht af te wenden.

‘Ik denk dat het verstandig is als we nu gaan slapen.’

Verderop op het strand maakten we een kleine kuil; van het zand konden we een verhoging bouwen die moest dienen als kussen. In de haast van het uitdelen van de matrassen waren we vergeten ook onszelf te voorzien van zachte ondergrond. Alleen een grote badhanddoek zorgde ervoor dat we niet op de grond hoefden te liggen. Zoals zo vaak in die tijd vonden we in het zachte zand een warm welkom.

We gingen liggen, niet te ver van elkaar vandaan, maar ook niet te dichtbij. Voordat we richting dromenland gingen, keek ik hem nog even aan.

En zag ik hem.

Zijn gezicht met de scherpe kaaklijn waar je je vingers aan open zou kunnen halen. Zijn gezicht met de herfstbladkleurige baard, die hij om de dag leek te trimmen, al vroeg ik me af op welk moment van de dag hij dat deed en waarmee precies. Die baard waardoor hij je vingers kon kietelen als je zijn gezicht in je handen sloot. Zijn gezicht met die onrustige wenkbrauwen, schoenborstelwild.

Zijn gezicht met rimpels waarvan ik me afvroeg waar ze vandaan kwamen, rimpels die een dertigjarige eigenlijk vreemd zouden moeten zijn en waarvan je wist dat elk lijntje een eigen verhaal had. Lijntjes waardoor zijn gezicht je automatisch liet fantaseren. Sommige gezichten kunnen dat; ze vertellen verhalen zonder dat hun dragers iets hoeven te zeggen. Ze hoeven niet eens te bewegen, niet eens te leven; het gezicht leeft al voor hen. Heeft alles al voor hen beleefd.

Zijn gezicht met zijn straathondachtige kapsel. Waar blonde en donkere haren leken te stoeien om een plek op zijn hoofd; alsof het een eer was om op zijn hoofd te mogen staan. Hij kamde zijn haren niet; dat liet hij de wind en de regen doen.

Zijn gezicht met zijn zoekende ogen die je, zonder dat je het zelf doorhad, ontweek, omdat je bang was dat ze iets zouden zien waarvan je niet wist of het al gezien mocht worden. Ze zagen alles zonder dat je je betrapt zou hoeven voelen.

‘Slaap lekker, lieve Magnus,’ fluisterde ik, terwijl ik wist dat hij al sliep, en ik hoopte dat nachtmerries die avond aan hem voorbij zouden trekken.

We werden wakker van de hagel die ons kleine tikken in het gezicht gaf. Het weer kon hier nog weleens in de war zijn. Welk seizoen het was, waren we vergeten, zoals we zoveel vergaten. En wat we echt wílden vergeten, had zich juist vastgenageld in onze herinnering.

We keken elkaar aan, realiseerden ons dat het te laat was om aan een nieuw avontuur te beginnen, lachten even en draaiden onszelf gelijktijdig weer om als twee pas de deux lopende paarden. De nachtlucht viel als een deken om ons heen.

Toen ik een aantal uur later opnieuw mijn ogen opende was Magnus weg. Ik vermoedde dat hij weer had willen ontsnappen aan zijn dromen. Daar had hij vaak last van, van nachtmerries die hem opdreven, nachtmerries die hem opzweepten. Demonen die zijn gedachten schaakmat hadden gezet. Want hoever hij ze ook probeerde weg te stoppen, hoever hij ervoor probeerde te vluchten, in zijn hoofd bleven ze rondspoken.

In al die jaren dat we elkaar nu kenden had ik geleerd er soms via een omweg naar te vragen. Rechtstreeks beginnen over dat wat er gaande was in zijn hoofd, voelde alsof ik met een vinger in een wond duwde.

Toen ik rechtop ging zitten zag ik dat hij niet ver weg was gevlucht; zijn gestalte vormde een stiftstip op de zee. Erboven leek de felle wolkenvrije ochtendlucht zich uit te rekken voor een warme dag. Magnus sprong wild heen en weer, en dook vervolgens het water in. Hij was begonnen aan zijn ochtendgymnastiek, iets waarvan ik met veel plezier spijbelde.

Met mijn rechterhand had ik zandkorrels van mijn voeten en benen geveegd die zich tijdens de nacht, klevend aan mijn huid, hadden opgewarmd. ‘Ook voor jullie is de dag begonnen, ook jullie moeten je eigen pad gaan,’ zei ik tegen ze, en door met mijn hand over mijn benen te wrijven liet ik een korte zandkorrelregen neerdalen. In mijn rug en schouder zeurden spieren die geen fijne nachtrust hadden gehad.

Vanaf de boulevard liep ik terug Het Dorp in. Magnus genoot elke ochtend van zijn ritueel in het water, terwijl ik veel plezier ontleende aan een wandeling door Het Dorp dat nog moest ontwaken. Zo hadden we allebei een eigen begin van de dag, onze eigen ochtendrituelen.

Omdat de mensen nog uit hun huizen moesten komen, had ik Het Dorp even voor mij alleen. Her en der hoorde ik de douches van vroege werkers rustig ruisen, of zacht gerinkel van borden, messen en vorken die op tafellakens werden geplaatst. Soms hoorde ik een vluchtige stem – gedempt, omdat de rest van het huis nog even mocht genieten van het verblijf op een andere plek. Het was mooi om te zien hoe sommige lantaarnpalen nog steeds verdwaasd hun licht uitdeelden, terwijl zonnestralen ze al inhaalden. Ik vermoedde dat die lantaarnpalen teleurgesteld naar bed zouden gaan en stiekem zouden dromen van een eeuwige nacht.

Maar Het Dorp was gebouwd voor de zon.

De straten, stegen en stoepen van Het Dorp bestonden allemaal uit eenzelfde soort keien; kleine gebolde vierkantjes die schuin tegen elkaar aan lagen. In een ver verleden had iemand bedacht dat dit mooi zou zijn en dat was het ook, maar handig was anders. Auto’s schudden heen en weer, fietsers vielen om en voor de dames was het een hakkenhel. Grijze keien, aan een stuk door, leken te zijn uitgerold, uitgestrooid bijna, helemaal de berg op, tot aan het kasteel dat boven Het Dorp uittorende.

Want iemand had lang geleden besloten dat bovenaan Het Dorp een kasteel moest komen. Alsof het kasteel een middel was om orde aan te brengen. Eerst was er chaos, nu was er verhulde chaos.

Elke keer als ik naar boven keek en het kasteel met opgeheven hoofd boven de rest van Het Dorp zag uittorenen, vroeg ik me af: hoe hebben ze dat voor elkaar gekregen, hoe hebben ze dat lang, lang geleden hier gebouwd? Het Kasteel was enigszins vervallen maar straalde toch meer rijkdom uit dan de bewoners van Het Dorp ooit met elkaar konden verdienen.

Ik besloot dat we het moesten bezoeken voordat we weg zouden gaan.

Terwijl ik verder naar boven liep viel het me op dat sommige stenen sneeuw hadden gestolen; tussen het grijs waren ze stralend wit, als rimpelingen in de regelmaat en eentonigheid van de stegen, straten en stoepen.

Eenmaal bovengekomen zag ik dat het uitzicht prachtig was. Vanachter een kleine muur kon ik over Het Dorp uitkijken. Maar eigenlijk nog veel verder dan dat; als ik naar rechts en links keek zag ik dat voorbij Het Dorp de akkers zich aaneenregen, klaar voor een nieuwe dag; akker na akker na akker. Af en toe was er een moedige boom die had standgehouden en nu weelderig een weg naar de zon toe groeide, maar het was maar de vraag hoelang de boer die puberale opstand zou tolereren.

Al die kleine boerderijen, met kleine levens, waar grote gebeurtenissen plaatsvonden. Stuk voor stuk bezig met het uitstellen van hun eigen verval. In één stilstaand beeld liggen soms meer verhalen verscholen dan in alle grote avonturen in een stad of nacht bij elkaar.

‘Elias! Jij hebt vast heerlijk geslapen,’ zei de Bevriende Bakker vrolijk toen ik over de drempel stapte, begeleid door het geluid van de zilveren winkelbel. De Bevriende Bakker was een olieboldikke man aan wie je niet kon zien of zijn haren wit waren door de ouderdom of van de bloemresten die op zijn hoofd waren neergewuifd. Hij zat achter in zijn leeftijd en had daar duidelijk zijn hele leven naar toegeleefd – dit was zijn hoogtepunt: als een oude blije bakker brood bakken voor zijn dorpsgenoten.

‘Zeker, zeker,’ antwoordde ik, ‘we hebben weer eens op het strand geslapen. Hoe is het met jou?’

Ik ging op de houten stoel voor de etalage zitten. Het was een kleine bakkerij, drie parkeerplekken groot en bijna volledig van hout: de toonbank, de muurkasten waarin brood lag te wachten op een nieuw thuis, de deuren, het plafond, alles van eenzelfde diepdonkere kleur hout. Zo meteen zou het hier mierendruk worden; alle dorpsgenoten kwamen elke ochtend vers brood halen en zo was de bakkerij uitgegroeid tot een eerste ontmoetingsplek voor de nieuwe dag. Alle ruzies, perikelen en frustraties werden in de rij op de stoep behandeld, besproken en uiteindelijk ook besloten. Een ochtendritueel waar iedereen gewetensvol aan bijdroeg.

De Bevriende Bakker had mij op een ochtend verteld, toen ik net zo uitgeput als nu bij hem op de stoel was komen zitten, dat het een jaar of drie geleden helemaal anders was geweest. Toen waren er namelijk nieuwelingen in Het Dorp gekomen. Een man met zijn vrouw en twee kinderen.

‘Ja, hartstikke aardige mensen hoor,’ begon de Bevriende Bakker zijn verhaal, ‘heel leuk allemaal, ze kwamen uit de grote stad en wilden hier hun rust vinden. Natuurlijk, helemaal prima, ieder zijn ding, no problemo, maar wat die man toen ging doen, nóú, dat had ik niet zien aankomen!’

Zo was hij van wal gestoken. Dat deed de Bevriende Bakker altijd; alsof mijn binnenkomst een machine in werking stelde die uit zijn hoofdarchieven herinneringen naar voren haalde die hij met mij moest delen. Ik vermoedde dat hij dit bij alle klanten deed, maar dat ik de enige was die echt luisterde, reageerde en onthield wat hij vertelde. Ergens vermoedde ik dat dat de reden was dat Magnus en ik altijd, elke ochtend, gratis versgebakken brood en croissants bij hem mochten ophalen. Alhoewel, toen hij een tijdje niet kon werken omdat hij na een kroegavond was uitgegleden op de hoofdweg, een paar treden naar beneden was gerold en een aantal botten en spieren had gekneusd, hadden Magnus en ik de bakkerij drie dagen voor hem opengehouden. Zijn vrouw bakte de boel af en wij deden de verkoop. Het hele Dorp had meegeleefd; iedereen at iets minder, zodat de bakkerij niet te veel brood hoefde te bakken, net zo lang totdat de Bevriende Bakker weer was aangesterkt. Voor Magnus en mij was het een ideale kans geweest; we kregen eten en leerden iedereen in Het Dorp kennen, waardoor we er opeens tientallen vrienden bij hadden gekregen.

‘Nou, dus wat deed die man,’ was de Bevriende Bakker verdergegaan met zijn verhaal, ‘hij begon zelf ook een bakkerij. Ja, echt waar, hier, bij ons in Het Dorp. Nou, toen hebben we hem, nadat ik een avondje in de kroeg had gezeten, even laten weten hoe het hier werkt. Wie hier de échte bakker is, en de enige. Nee, nee, nee, we hebben niet gevochten. Dat was niet nodig, ik heb hem misschien een kleine duw gegeven, maar laat ik het zo zeggen, de maand erop waren ze weg. Ja, zo houden we Het Dorp schoon en opgeruimd, af en toe moet je er met de bezem doorheen.’

Ik wist nog dat ik had gedaan alsof ik het de normaalste gang van zaken vond, al kon ik, zacht uitgedrukt, ook wel wat punten opnoemen waarom deze handelswijze van niet al te veel beschaving getuigde. Maar voor de zekerheid had ik het bij een terughoudend knikje gelaten. Zo kon iedereen blijven geloven in zijn eigen waarheid en zijn eigen gelijk.

Terwijl ik mijn tanden in de poppenkastkleine frambozentaart zette die hij voor me had neergezet, begon hij aan het verhaal dat hij deze ochtend met me wilde delen.

‘Heb je het al gehoord?’ zei hij op een bijna geheime toon.

‘Wat?’ Een kleine waterval vulde mijn mond; het verbaasde me altijd hoe hij het voor elkaar kreeg om in zoiets kleins zoiets moois te verstoppen. Ik vond het zonde dat je het maar één keer kon opeten.

‘Het hostel is overvallen.’ Hij legde de nog nadampende stokbroden in de rieten mand naast de kassa.

‘Dat meen je niet.’ Met het slecht afgewassen zilveren lepeltje schepte ik het schuim van mijn cappuccino en at het op.

‘Jawel.’

‘Wat erg.’

‘Nou...’ – nu haalde hij de croissants uit de oven en ging ze met zijn pink een voor een langs, om te kijken of er geen aangebrande splinters op zaten – ‘...ik zal je vertellen, natuurlijk is dat erg, maar zó erg is het nou ook weer niet, want er is helemaal geen geld gestolen.’

‘Huh?’

‘Nee, echt, ik meen het, ze hebben geen geld gestolen, dat is al gek genoeg, heel vreemd, waarom zoveel moeite doen als je er niet rijker van wordt, dat is althans hoe ik ertegenaan kijk hoor, maar dat daargelaten, weet je wat er wel is gebeurd?’

‘Nee?’ Ik tikte mijn lauwwarme cappuccino achterover.

‘Probeer eens te raden?’

‘Elektronica? Hebben ze elektronica gestolen?’

‘Nee!’ De volle lach van de Bevriende Bakker vulde de ruimte.

‘Wat hebben ze dan wel meegenomen?’

‘Nou, dat raad je nooit, maar ik ben natuurlijk al even langs geweest, ik heb de baas gesproken, die denkt dat hij het op een handige manier van de verzekering kan terugkrijgen, dus hem komt het volgens mij zelfs nog goed uit ook, ja, ik ben echt vanochtend al langsgegaan zodat ik alle details ken als straks iedereen hier zijn brood komt halen, maar, wat wilde ik nou vertellen?’

‘Je ging vertellen wat er wél meegenomen was.’

‘O ja, nou, dit geloof je niet. Alle – let op – álle reservematrassen zijn weg!’

‘Dat méén je niet!’

‘Ja, echt waar, allemaal foetsie, patsboem, weg!’

Ongeveer een half uur later, zo vermoedde ik, want de tijd leek niet te tikken in Het Dorp, dus zeker weten deed ik het niet, verliet ik de Bevriende Bakker. De deurbel rinkelde zachtjes na terwijl ik door het etalageraam zag hoe een grote glimlach zich op het gezicht van de Bevriende Bakker nestelde. Een die zich de rest van de dag niet zou laten wegjagen.

Toen ik terugkwam bij het strand stond Magnus zich net af te drogen met de handdoek waar we een paar uur eerder op hadden geslapen. Zijn witte onderbroek, waar hij in had gezwommen, lag in de kuil in het strandzand. Hij keek naar het niets, verzonken in zijn gedachten, totdat hij opkeek en mij op de boulevard naar hem zag kijken.

‘Elias!’ klonk hij ochtendzonvrolijk.

‘Goedemorgen, Magnus!’ riep ik terug, gek genoeg enigszins betrapt, terwijl ik het stokbrood en de gekreukelde zak met croissants omhooghield: ‘Ontbijt van de Bevriende Bakker!’

Terwijl hij doorging met afdrogen moest hij lachen.

Door de witte handdoek leek zijn huid bruiner dan hij daadwerkelijk was, alsof hij in een broodrooster had gezeten. Iets wat hem overigens niet verkeerd stond. Toen hij zijn handdoek om zijn middel sloeg viel het me op dat zijn lijf ideaal zou zijn voor een biologieles over de anatomie van het menselijk lichaam; met een onderwijsstok kon je zo de biceps, borstspieren en buikspieren aanwijzen.

‘Kom je?’ vroeg hij terwijl hij zijn gezicht naar de zee en de zon keerde en hen met een grote glimlach begroette.

Toen ik naast hem ging zitten gaf ik hem twee croissantjes die hij gelijk naar binnen werkte. Zelf begon ik met het stokbrood. Er klonk gekraak van de korst die in stukken brak, en hoewel we niet wisten wat de dag voor ons in petto had, was hij eigenlijk al geslaagd. Soms kan geluk in hele kleine momenten verborgen zitten, het zien is de kunst.

‘Mag ik een stuk van het stokbrood, alsjeblieft?’ vroeg Magnus.

Ik keek hem even aan. Zijn haar was ontward. De zee had het gewassen, de wind had het in vorm geblazen en de zon had er een blonde lokkenpracht van gemaakt. Hij leek zo vrij. Zo vrij dat anderen in zijn omgeving daar ook vrijer van werden. Hij was het type dat wist te inspireren in plaats van te beleren, en dat maakte hem uniek.

Maar hoe vrij hij ook oogde, ik wist dat een deel van hem niet vrij was. Hij zat gevangen in zijn eigen hoofd. En het was uitgerekend het hoofd dat de gedachten produceerde die sturing gaven aan zijn dag en gedrag. Op de een of andere manier was Magnus niet in staat de sloten en de kettingen van zijn gedachten open te breken, waardoor hij in zijn hoofd gevangenzat. Een gevangenis met een onmenselijk streng regime.

Ik gaf hem het stokbrood en herinnerde me wat hij een lange, lange tijd geleden had gezegd. Hij had het met veel omzwervingen verteld, zonder het echt duidelijk te maken. Aan de hand van adempauzes, blikken, zinnen die hij in stukjes naar buiten bracht moest ik zijn boodschap zelf ontdekken. En dat deed ik.

We zouden samen op reis gaan. Dat was helder. Maar wat het echte doel was, bleef lang gissen. Soms blijven zaken in de verte voor altijd in de verte, hoe dichtbij je ook komt.

Ik had Magnus aangekeken. Hij was een man bij wie de blauwe plekken niet aan de buitenkant zaten, maar aan de binnenkant.

We zouden samen op reis gaan.

Door het land dat lang geleden sprookjesachtig betoverend was geweest.

‘Lieverd,’ begon hij, zoals hij bijna altijd begon. Tegen iedereen. ‘Lieverd’ en ‘Liefie’ waren woorden die hij graag door zijn zinnen strooide. Hij bedoelde het niet slecht, maar toch... De Bevriende Bakker was een lieverd. Dat ene meisje dat hij tegenkwam bij het naaktzwemmen was een lieverd.

En ik.

‘We zijn hier nu al zo’n drie weken,’ ging Magnus verder. De croissants en het stokbrood waren op. Op het strand werd het drukker. Kinderen zonder kleren, nog jaloersmakend vrij van schaamte, doken het golvende water in en ouders legden geblokte picknickkleden neer om aan te geven welk deel van het strand vandaag hun domein zou zijn. Zo kon iedereen zich met een simpele handeling een stukje geluk toe-eigenen.

‘Dat klopt,’ zei ik. Ik begon de resten van ons ontbijt bij elkaar te rapen. Het schoonhouden van de plekken waar we kwamen was mijn taak geworden. Magnus was als confetti; overal kon je stukjes van hem tegenkomen.

‘Het wordt tijd dat we verder trekken, Het Dorp verlaten,’ zei hij. ‘Vind je niet?’

‘Dat is goed, we zijn hier lang genoeg geweest. Wanneer wil je gaan, nu?’ zei ik met lichte tranen in mijn stem.

Magnus keek met een kleine glimlach opzij. ‘Nee.’ Hij haalde een sigaret achter zijn oor vandaan. ‘Laten we nog één avond genieten. Uitgaan, de boel op stelten zetten. En dan trekken we morgen verder.’

‘Ik ken jou langer dan vandaag. Als we vanavond gaan dansen bij dat café waar zelfs de tuinverlichting teut lijkt, dan lig jij morgenmiddag nóg diep te slapen.’

‘Niet zo flauw.’

‘Nee, dat is zo. En dat is niet erg, maar laten we dan wel realistisch zijn.’

‘D’accord, dan kijken we het morgen toch even aan?’ Hij stak de sigaret tussen zijn halfgeopende lippen en liet hem daar onaangestoken hangen. ‘Of we trekken morgenmiddag verder, of, als dat niet lukt, doen we morgenmiddag nog even rustig aan en gaan we de dag daarna.’

‘Is goed.’

De onaangestoken sigaret leek zijn plek te hebben gevonden tussen zijn lippen. Het gaf Magnus het laatste zetje voor een cowboystoere uitstraling. Door die sigaret klopte opeens, voor heel even, alles: dat gebleekte haar, bijna maanwit, met donkere uitgroei en de losjes hangende sigaret.

Toen ik zo lang naar hem bleef staren dat de contouren van zijn gezicht in mijn netvlies leken te zijn gestempeld, realiseerde ik me opnieuw dat hij gelijk had. We moesten verder. Door met de tocht die ons hier had gebracht.

Nadat ik de ontbijtresten had weggegooid en terugliep naar onze strandplek, had Magnus onze rugafdrukken in het zand al onzichtbaar gemaakt, alsof hij stiekem al bezig was met het uitgummen van onze aanwezigheid in Het Dorp.

‘Ik ga het wel missen hoor,’ zei ik, voordat ik het doorhad.

‘Ik ook, Liefie, ik ook, maar ik ga het alleen missen omdat we doortrekken. Als we niet zouden weten dat we door zouden gaan, hier voor eeuwig zouden vastzitten, dan zou ik gek worden.’

Daar had hij gelijk in; Het Dorp hing van niksigheid aan elkaar, Het Dorp was een polonaise van slijtage. Ja, er woonden bijzondere en opvallende figuren, maar waar dat soort mensen in een stad op een spinnenwebachtige manier met elkaar verbonden raken, waardoor er echt iets tot stand kan komen, leek het er in Het Dorp op – en ik vreesde dat dat ook gold voor de vele dorpen die we al hadden gezien en nog zouden bezoeken – dat de eigenaardigheden, talenten en bijzonderheden die je er vond niet werden benut.

Ik keek naar de spelende kinderen en realiseerde me dat als een van die kinderen een gigantisch talent zou hebben, het op deze plek waarschijnlijk niet altijd tot uiting zou komen. In Het Dorp waren er de middelen niet voor. Het kind zou er misschien zelf nooit achter komen wat voor een grote toekomst er in hem had gezeten, waardoor de toekomst langzaam uit zijn leven zou weglekken.

En terwijl ik de kinderen zag spelen, hoopte ik stiekem dat ze omgeven zouden blijven door die verzachtende mist van onwetendheid. Want niets is erger dan er te laat achter komen wat je eigenlijk in je leven had kunnen worden. Wie er eigenlijk in je zat. Soms is het beter niet te weten, dan te laat te weten.

‘Wat wil je doen vandaag?’ vroeg Magnus.

In de loop van onze reis was dit onze rolverdeling geworden; ik was de dag, hij was de nacht. En die rolverdeling vonden we, onuitgesproken, goed.

‘Ik zou eigenlijk wel naar het kasteel boven in Het Dorp willen wandelen, als je dat niet te saai vindt.’

‘Dat weet je toch, ik vind alles goed en niks saai.’

Dit antwoord had ik kunnen voorspellen. Het was soms een wipwap tussen ons: als de een iets voorstelde was hij bang dat de ander het niet leuk zou vinden, terwijl de ander juist blij was als de een het initiatief nam. Maar hoe vaak we ook tegen elkaar zeiden dat we af moesten van die mist in onze communicatie, daarvoor hadden we de juiste stofzuiger nog niet gevonden.

Onze voeten gingen sloom. Langzaam brachten we onszelf hoger de berg op. Halverwege onze tocht naar het kasteel kwamen twee oude mannen met bierbolle buiken en verloren krullenbossen naar beneden gejogd. We bleven automatisch stilstaan op de straathoek, alsof iets of iemand ons leven op pauze had gezet en we nu in alle rust konden kijken naar het leven dat zich voor ons afspeelde.

De oude mannen, rollator-ready, hadden allebei een net-boven-de-knie-broek aan en een T-shirt waarop meren leken te ontstaan. Zweetdruppels rolden over hun voorhoofden. Een van de mannen liep iets voor de ander uit; hij was duidelijk degene met de betere conditie, degene die nog een restje jeugd in zich had weten te bewaren en dat inzette op deze rendagen, die ze waarschijnlijk één keer in de week lieten plaatsvinden, waarna ze zich uitgeput en zelfvoldaan begaven richting de plaatselijke kroeg om de hele dag bier naar binnen te literen.

Die iets fittere oude man leek de andere man op een paard-en-wagenmanier voort te trekken, maar dan met een onzichtbaar mentaal touw. En misschien dat zo’n touw het sterkste touw is dat er bestaat. Hij draaide zich om, rende een stuk terug en pakte toen samen met zijn maatje de draad weer op.

‘Kijk,’ zei Magnus tegen mij. ‘Kijk.’ Er zat een ontspannen zucht in zijn stem terwijl hij richting de oude mannen wees. ‘Kijk, Elias, dat zouden wij zijn geweest’ – hij liet een pauze vallen waarin geen vogel floot en geen blad aan een boom verschoof – ‘als we samen oud waren geworden.’

Toen we het ruisen van de zee niet meer konden horen en alleen nog het geluid van spelende kinderen uit de stegen registreerden, alsof we in een verloren tijd leefden, kwamen we bij De Schrijver. De Schrijver woonde wat verder de berghelling op, ongeveer halverwege – of net daar voorbij, als je het op zou meten. De Schrijver zat vaak buiten in een zwarte coltrui en een goed Italiaans fijngesneden double-breasted pak dat hij in zijn geheel had dichtgeknoopt. Oók de onderste knoop, een signaal dat hij was afgestudeerd – al bleef het twijfelachtig in welke kunde dat dan was. De Schrijver was geboren voor het serieuze gezicht. Hij had een knap, symmetrisch gelaat en nam zichzelf, op een knipogende manier, zeer serieus.

Elke ochtend sleepte hij eigenhandig zijn bureau uit zijn huis om dat buiten, recht voor zijn deur, neer te zetten. Of het nu regende of niet; die tafel, die stoel en eigenlijk ook zijn eigen aanwezigheid waren van essentieel belang voor het straatbeeld. Zonder hem was Het Dorp als een puzzel zonder dat laatste stukje: het plaatje is zichtbaar, maar niet compleet. Door hem had Het Dorp nog iets van allure, en dat vond hij – niet in de laatste plaats – zelf ook.

‘Dag lieve jongens,’ zei De Schrijver toen we langsliepen.

Hij zei het op een toon die onze wandeltocht naar boven liet stilvallen. Alsof hij onze benen betoverde en we daardoor niet meer verder konden wandelen. In zijn hand had hij een ouderwetse ganzenveer, die hij plagerig in de inktpot doopte die rechts van hem stond, waarna enkele brutale druppels zich vluchtig op het hardhouten tafelblad lieten vallen en gehaast het hout introkken, eeuwige schrijfvlekken makend. Na de tocht door de lucht vond de punt van de pen op het papier een landingsbaan, waar hij of een nieuwe zojuist aangewaaide zin noteerde voor een boek dat in zijn hoofd allang af was maar de weg naar het papier maar niet wist te vinden, of een van zijn boeken signeerde, die hij links op tafel had liggen. Het was een tiental exemplaren, waar hij met veel plezier zijn naam nog eens extra in schreef; opdat niemand zou vergeten wie het grote brein achter deze verhalen was.

We knikten De Schrijver vriendelijk gedag en zagen hoe hij even heen en weer bewoog, om vervolgens zuurstof uit zijn omgeving te verzamelen om daarmee zijn longen te vullen. Met die gevangen lucht in zijn longen kon hij een verhaal beginnen dat al lange tijd in zijn hoofd lag te wachten.

Nog voordat hij losbarstte was mijn oog gevallen op iets wat schuin achter hem stond. In het raamkozijn zag ik een Tijgerbeeldje staan. De ooit krachtig zichtbare zwarte strepen op het beeld leken rechtsomkeert te maken: zwart werd langzaam ielig grijs, en ook het bruin stak karig af. Het Tijgerbeeld was oud. Ik vermoedde dat zowel de voorbijwandelende mensen, die toen het beeld nog in goede staat verkeerde de Tijger zeker hadden opgemerkt en er zelfs zo nu en dan iets van hadden gezegd, alsook De Schrijver zelf het Tijgertje langzaam aan het vergeten waren. Hoewel het beeld er stond, was het er meer niet dan wel. Met wie ik meer medelijden moest hebben, de Tijger of De Schrijver, wist ik op dat moment niet.

‘Waar zijn we naar onderweg, lieve jongens?’

Vanuit de hoogte warmde de zon Het Dorp op. Een mistige wolksliert verdampte snel, zodat een gestreken blauwe hemel alle ruimte kreeg om de dag van zijn kleur te voorzien.

Magnus en ik wisten dat De Schrijver eigenlijk niet op zoek was naar het antwoord op zijn vraag. Hij was meer het type dat de rode loper voor zichzelf uitrolde, en dat kon hij het beste doen door te veinzen dat hij een gesprek wilde voeren. Want na de eerste paar ontwijkende antwoorden van onze kant zouden we pingpongtechnisch een vraag naar hem terugkaatsen. We wisten wat er dan zou gebeuren; hij zou voorzichtig gaan verzitten, alsof hij op een dun koord liep dat hoog in de nok was gespannen, en vervolgens zou hij op een plechtige toon een verhaal of denkwijze met ons delen.

Hij was in zijn eentje de hele wereld, althans, dat vond hij zelf.

Ik wist niet goed wat Magnus precies van De Schrijver vond, maar ik kon stilletjes van hem genieten. Hij had een fluwelen stem en de taal was zijn liefde. Zelfs in zijn gesproken zinnen zaten ritme, alliteraties en tempo – zonder dat hij al te snel sprak. Alsof hij een typemachine in zijn hoofd had zitten die zijn uit te spreken zinnen eerst voor hem uittikte. Ik vermoedde dat wanneer hij aan zijn geliefde opdroeg wat er vanavond bij de plaatselijke groenteboer, kaasboer of slager moest worden gehaald, zelfs die opdracht als een koninklijke onderscheiding zou klinken. Maar, en ik was de afgelopen tijd vaak langs hem gewandeld, het was me nooit duidelijk geworden óf hij eigenlijk wel een relatie had. Hij leek alleen te wonen. Alleen, maar met zichzelf allerminst eenzaam.

‘We gaan naar het kasteel,’ besloot ik te antwoorden, nadat we gedrieën, zonder het door te hebben, elkaar een tijd in stilzwijgen hadden aangekeken.

‘Ik bedoelde eigenlijk: waar zijn jullie naar onderwég? Wat is de réís die jullie maken?’ Hoewel hij het aardig vroeg zat er een speurneuzerige toon in zijn zin. Ik wist niet of we die nieuwsgierigheid ongemakkelijk vonden, maar helemaal aangenaam was ze niet.

‘We zijn aan het backpacken,’ antwoordde Magnus.

‘Ja, sterker nog, we trekken binnenkort weer verder,’ vulde ik Magnus aan waarmee ik zijn vlugge leugen een extra duw gaf.

‘Op reis om niets te vinden,’ zei De Schrijver.

‘Klopt,’ hoorde ik mezelf mompelen, maar niemand, zelfs niet de wind die voorzichtig voorbij leek te sluipen, kon mijn woorden horen – laat staan vangen.

‘En waar gaat de reis dan precies naartoe?’

‘Uiteindelijk is het doel de Icarusberg te beklimmen,’ antwoordde een van ons, of wij allebei.

‘En hoe is het met u?’ vroeg ik, om op die manier De Schrijver eindelijk zijn zin te geven, de zin waarmee hij verder kon en waarop hij wachtte, als een tienerjongen die voor het eerst in een bar komt en hoopt niet langer zoenloos door het leven te gaan.

‘Hoe het met mij gaat? Schrijven houdt de waanzin op afstand. Als ik niet schrijf, dan nadert die waanzin te dicht, als een mist drijft die zich om mij heen, waarna hij zich als een slangensjaal om mijn nek laat vallen en steeds strakker wordt, steeds meer wordt aangetrokken, totdat de mist steeds nauwer, dikker wordt. En dan dreig ik te stikken. Door te schrijven houd ik dat op afstand. Schrijven is overleven, uitvoeren, ademhalen, de vernietiging uitstellen, of op z’n minst tijdelijk op afstand houden.

Je bent een slaaf, een slaaf van je gedachten, en van de eis dat er gecreëerd, gevormd, geschapen moet worden. Vind je het gek dat god ons heeft verlaten? Dat hij ons al eeuwen de rug heeft toegekeerd en is weggewandeld richting het grote niets? God heeft zelfmoord gepleegd, dat kan niet anders. Ja, ik weet het zeker, god heeft zelfmoord gepleegd, de hand aan zichzelf geslagen. Hij is weggelopen, en op de plek waar eeuwig licht zou zijn, koos hij voor de donkerte; in de opslokkende schaduw heeft hij, of Hij, vrijheid gevonden. En dat is niet gek, niets is dodelijker dan altijd maar moeten creëren, altijd maar moeten maken. God is op.’

Dat was het moment waarop Magnus en ik elkaar aankeken, terwijl we ongemakkelijk van ons ene been op het andere stonden te wippen. Vanuit een raam een paar huizen verderop stond een oude buurvrouw versleten lakens over de reling van haar raamkozijn uit te kloppen; ze ontdeed zich hoorbaar van stof en van huismist.

Helaas was niet ieders leven een uitklopbaar laken. Laat staan iemands hoofd of iemands herinnering.

Terwijl een vogel ver boven onze hoofden voorbijvloog, en daarmee aankondigde dat het morgen weer een mooie dag zou worden, haalde De Schrijver nog een keer diep adem.

‘Creativiteit is een monster dat in je hoofd zit, een monster dat er nooit uit kan. De hel zit in het hoofd, en kan daar doen wat hij wil. Soms vraag ik me weleens af: wie is de echte ik; ikzelf of dat monster.’

Boven op de heuvel was het stil. Alsof iemand al wiegend de straten, het pleintje en het kasteel in slaap had doen dommelen. Het kasteel leek vanuit de rotsen te zijn gegroeid; de onderste delen van de muren kwamen rechtstreeks uit de wolkenachtige rotsenvormen.

Magnus wist dat ik hiervan genoot: het sprookje in de werkelijkheid zoeken. En ik wist dat hij me geen ongelijk kon geven. Dit kasteel, dat inmiddels krakkemikkig en een tikje ingezakt boven Het Dorp uittorende, had ondanks het verval iets magisch. Al moest je de magie er, zoals zuurstof in een ballon, zelf in blazen.

Alles wat lang leeft laat zien dat het heeft geleefd. En hoe je het ook wendt of keert, het kasteel had het toch maar mooi voor elkaar gekregen hier al eeuwen de baas te zijn. Het had oorlogen, bezettingen, roofpartijen, opstanden en protestmarsen doorstaan. De mensen die zijn gangen, zijn zalen, zijn hoeken en zijn balkons – plekken waarop een eerste kus kon worden gedeeld –betraden en bewoonden, alles en allemaal had het overleefd.

Maar al was het kasteel de mens de baas geweest, de blauwe plekken die eeuwig beurs zouden blijven en de littekens in zijn muren gaven aan dat de natuur een ijzige greep op hem begon te krijgen. Zij had een langere adem dan welke mens, welk gebouw, welk levend en welk niet-levend wezen dan ook. De natuur had, boven alles en iedereen, de tijd. De regen, de wind en de zon begonnen er vat op te krijgen, alsof de vingers en de handen van de natuur het kasteel langzaam maar zeker fijnknepen. Het was een oude vrouw geworden. Een oude dame zonder rolstoel, zonder rollator en zonder wandelstok – iets wat ze wel nodig had, wilde ze de eeuwen door worden geloodst.

Het kleine plein voor het kasteel lag er lenteverliefd bij. De zon gaf het een levendige, blozende uitstraling. In het midden van het plein stond een oud standbeeld. In tegenstelling tot vrijwel alle standbeelden die statig en streng op je neerkijken, keek deze man lief en warm voor zich uit. Een zwaar brilmontuur vond rust en steun op zijn neus. Hij had weinig haar op zijn hoofd, zijn hemd hing rock-’n-roll-ver open en borsthaar wuifde de kijker tegemoet. Hoe langer ik keek, hoe meer ik dacht hem ergens van te kennen. Hij stond er wat aarzelend bij, op dat voetstuk, alsof hij twijfelde of hij de hele dag in dezelfde houding moest staan en of dit dan wel de juiste was. Op de sokkel stond: ER WOEDDE EEN KOUDE OORLOG IN MIJ, EEN KOUDE OORLOG IN MIJN HOOFD.

Vanuit mijn ooghoek zag ik hoe Magnus een klein knik gaf richting het standbeeld, alsof hij en de vereeuwigde meneer elkaar uit een ver verleden kenden. Magnus leek geraakt door het beeld; iets wat hij miste, waarvan hij niet wist dat hij het miste, was wakker gemaakt.

Aan de rechterkant van het plein, na de poort die onder de huizen was gebouwd, lag een weg verder de heuvel op. Recht tegenover ons, aan de andere kant van het plein, stonden de torenhoge hekken die voorkwamen dat je rechtstreeks de kasteeltuinen in zou wandelen.

Tegen het hek stonden witte pilaren met aan de boven- en onderzijde allerlei verhalen die in beelden en ornamenten werden verteld. Op sommige pilaren zag je knuffelende kinderen – misschien waren deze beeldversies wel de gelukkigste kinderen die Het Dorp had gehad. Op een andere pilaar lagen schalen met druiven, bessen en andere vruchten op elkaar gestapeld. Op weer een andere leek een mannetjeshert met een imponerend groot gewei te steigeren, alsof het van plan was uit zijn versteende versie te ontsnappen om iets of iemand te waarschuwen. Als je lang genoeg bleef kijken naar het hert, kreeg je daadwerkelijk het gevoel dat het in beweging kwam. Iemand had, waarschijnlijk langer dan lang geleden, uren, dagen, maanden gewerkt aan deze creaties. Uit blokken steen had hij leven gebeiteld. De beelden waren een weergave van een werkelijkheid die hier nooit waar was geworden, ze hadden iets weg van gebeitelde leugens.

Het werk van deze persoon verwelkomde de mensen die in alle jaren die volgden met koetsen naar dit hekwerk waren gebracht. Maar te weinig mensen wisten wie deze creaties had gemaakt. Als je goed keek naar de stenen op het plein, kon je slijtage van koetswielen zien: sporen van een lang verdampte tijd.

In het midden van het versierde hekwerk was een grote poort die poortwachterstoer zijn gasten verwelkomde. Al konden al die versiersels en ornamenten, al die beelden en tierelantijntjes niet verhullen waarvoor ze er eigenlijk stonden: het buitenhouden van mensen. De scheiding tussen wij en zij was al lang geleden uitgevonden en elke samenleving had sindsdien slechts de vorm van het hekwerk veranderd. Toen het kasteel, lang geleden, werd gebouwd, werd die scheidslijn nog netjes in het zicht uitgeserveerd. Inmiddels was de scheiding vakkundig weggeweven in een maatschappijmist – maar daardoor niet minder verblindend en verstorend.

Magnus en ik bleven stilstaan. Hij had weinig gezegd, was me opgevallen, alsof hij zich tijdelijk terug had getrokken in zijn hoofd. Een rustige onrust hing over hem heen. Ik hoorde hoe hij zacht hijgde; het roken, het onderbroken slapen en het onregelmatige ritme van het reizen leek in zijn longen te zijn gezakt. Zonder dat ik het liet merken maakte ik me zorgen.

We zagen hoe een oud echtpaar een kort moment naar ons omkeek, terwijl ze stilletjes voorbij schuifelden, zoals hun hele leven misschien een stille schuifpartij was geweest. Op hun gezichten leken blikken gebeeldhouwd die niet konden veranderen. De twee oudjes waren schimmen van wie lichaam en geest allang vertrokken leken te zijn, maar van wie de lijven toch nog bewegend waren achtergebleven, alsof er een foutje was gemaakt. Ze wachtten nu op het moment dat ze werden opgehaald, áls ze al werden opgehaald. Maar dat na het leven ook de dood hen zou vergeten, dat leek onwaarschijnlijk. En te oneerlijk.

Na een paar tellen rust leek de ademhaling van Magnus het hijgerige achter zich te hebben gelaten. We liepen het plein op en namen plaats op de verregende en versleten houten banken, waar de verf van op de vlucht was geslagen. Zonder naar me te kijken trakteerde Magnus me op een glimlach, waarna hij zijn ogen sloot. Ik keek naar zijn gezicht, met de onregelmatige lijnen waar je nieuwe avonturen in bleef ontdekken, toen ik in de verte een viool hoorde. En ik wist wie de glimlach had veroorzaakt.

Eerst klonken de klanken voorzichtig, alsof ze stiekem weg wisten te glippen, de wijde wereld in, uit een vergeten openstaand raam. Voor de muzieknoten was een kleine kier genoeg om zich een weg richting de vrijheid te banen. Eenmaal in de buitenlucht werden ze overvallen door de overstelpende hoeveelheid vrijheid; de noten wisten duidelijk niet wie hun gewenste gehoor was, en struikelden door de lucht, over de straten, langs het hoge hek, richting mijn oor, waar ze een zacht kussen vonden om op te landen.

‘Alsof het zo had moeten zijn,’ zei Magnus.

De viool zwol langzaam aan, sommige noten vibreerden; eerst bibberig en toen steeds zelfverzekerder. Het was alsof de vioolspeler zich in een razendsnel ontwikkelende leercurve bevond en alsof hij wist dat hij werd gehoord, dat hij nú moest spelen, omdat het niet zeker was wanneer zijn noten opnieuw op waarde zouden worden geschat.

Sommige mensen verdrinken in water, Magnus was het type dat verdrinkt in muziek. Als een tsunami kon die over hem heen walsen, via zijn oren, mond en neus naar binnen dringen en daar zijn hele bestaan overnemen. Maar waar mensen stikken als ze verdrinken, daar kreeg Magnus juist zuurstof als hij verdronk in de muziek.

De zon scheen ons bij en Magnus was stil. Ontroerd, vermoedde ik terwijl ik naar een kleine zonzeeachtige glinstering in zijn ogen keek, en ik vroeg mij af of hij hetzelfde gevoel had als ik: dit vioolconcert was ons uitzwaaigeschenk van Het Dorp waar we lange tijd zonder zorgen waren geweest. Alsof we even mochten vergeten waar we eigenlijk naar op weg waren, en met welk doel.

‘Mooi hè,’ zei ik fluisterend tegen mezelf, waarna ik mijn woorden door de wind liet wegbegeleiden.

‘Lucas!’ Een stem kwam door de vioolnoten heen gebeukt. ‘Ga ergens anders de boel vervelen, het is al rampzalig genoeg.’ In de lucht brak iets, zonder zichtbare scherven, maar wel met concrete gevolgen.

De vioolmuziek stopte direct, alsof met een vangnet de noten uit de lucht waren gezeefd. Drie seconden later klonken scharnieren die schreeuwerig protesteerden tegen een beweging die ze een te lange tijd niet meer hadden gemaakt.

Ik keek opzij, niet naar Magnus, maar in de richting van de schreeuwerige scharnieren. Langzaam kwam de jongen tevoorschijn die even daarvoor via zijn instrument had gesproken. Hij was monddood gemaakt. Slenterig en met slaphangende schouders sloop hij stilletjes de stenen van het plein op. Magnus’ hoofd was niet van richting veranderd, het was niet gedraaid, hij had niet opgekeken. Alles aan zijn hoofd was hetzelfde gebleven. Er was slechts één fundamenteel verschil; zijn glimlach was gestolen, en daarmee was het geluk van zijn gezicht geveegd.

De blonde jongen liep zigzaggend over het plein, schopte tegen een steen die een paar meter verder rolde en op een nieuwe plaats tot rust kwam, en zocht toen verder naar een plek waarvan hij niet wist dat die bestond en dat hij die zocht. Ik had met hem te doen. Zijn talent was zeker te horen, door sommige nog zoekende noten heen, maar tijd om te groeien en bloeien zou hij hier niet krijgen.

Als je goed keek was het een mooie jongen. Fijne, zachte, maar ook duidelijke lijnen gaven zijn gelaat vorm. Hij had een balletsierlijk gezicht. Met blonde haren die nu nog vettig en verward op zijn hoofd zaten, maar met een kam in een juiste houding konden worden gebracht. Zijn wenkbrauwen waren wat donkerder dan zijn hoofdhaar en ik vermoedde dat hij blauwe ogen had. In zijn lichaam was verlegenheid geslopen, maar toch kon je de contouren van een grote toekomst in hem zien. Als hij de onzekerheid wist uit te wissen. Hij had lange vingers, die, in tegenstelling tot de rest van zijn kleding en uitstraling, tot in de puntjes waren verzorgd; geknipt, gewassen, geboend en gevijld. Het waren dezelfde vingers die zijn instrument vasthielden. Zijn linkerhand omklemde de hals van de viool. De vingers van zijn rechterhand hielden bijna trillerig de strijkstok vast. Het was duidelijk: de viool was zijn eerste en enige liefde, en die moest met zorgvuldigheid worden aangeraakt. Maar ze waren als Romeo en Julia; hoe groot hun liefde ook was, toch vond een chagrijniggestreden ouder het niet om aan te zien of te horen. Iedereen hoort hetzelfde, maar waar de een toekomst kan horen, slaat het bij de ander plat tot het heden.

‘Waar denk je aan?’ vroeg ik aan Magnus.

‘Aan de stilte die we nu horen, en aan wat die betekent,’ zei hij, nog steeds met gesloten ogen.

‘En wat betekent die stilte volgens jou dan?’

‘Dat zullen we nooit weten, maar dat de stilte littekens kan maken, dat is duidelijk geworden.’

‘En wat ga je doen aan de stilte?’

‘Misschien,’ begon hij, waarna hij zijn lippen sloot, geen woorden meer sprak, maar zacht begon te neuriën. Het deuntje dat zo-even door de blonde jongen was gespeeld, werd weer tot leven gewekt. Al was het voorzichtig, al was het met twijfel.

Magnus neuriede door, en terwijl ik achteroverleunde tegen de bank, mijn ogen gesloten hield, de zon haar werk liet doen, bedacht ik dat we, samen met de bebrilde man, nu best tot een standbeeld mochten verstenen, zodat de dorpelingen zouden zien wat geluk was. En terwijl ik luisterde, en Magnus door fantaseerde over de muziek die hij daarvoor had gehoord, verdween de blonde jongen langzaam uit het oog en vergaten we te kijken waar hij heen ging.

‘Laten we de kasteeltuinen in gaan,’ zei Magnus.

Waarna we onder luid gefluit van de vogels de sierlijke tuin in liepen. Een tuin die ons leek te omarmen.

Zonder dat je het doorhad lieten de keurige kiezelsteenpaden je langzaam verdwalen. De hoekige heggen waren onberispelijk bijgehouden en deftige bloemen voorzagen de tuin van prachtige kleuren. Hoe verder je liep, hoe dichter de begroeiing werd.

Verspreid over de tuin stonden standbeelden, maar een logisch toegangsbeleid was er niet in te ontdekken. Alsof de beelden hier in de loop van de tijd naartoe waren gewandeld en niemand ze had belet plaats te nemen op de voetstukken die rusteloos hadden staan wachten op hun heer en meester. Soms kreeg je zelfs het gevoel, als ze zich schuil leken te houden achter de stevige takken van een boom, dat sommige beelden verstoppertje speelden. Alsof ze liever alleen gelaten wilden worden, nu het nog kon, moe van het zijn van een eeuwige mythe.

Ongemerkt nam de tuin je aan de hand en voerde je mee richting het midden, dat iets dieper was gelegen. Alsof de tuin een soort ondiepe schaal was. Patserige palmbomen, roze, rode, blauwe, gele, paarse en oranje bloemen die vriendelijk stoeiden om aandacht, rouwende rozenstruiken die werden getroost door tientallen vlinders, kibbelend water op de achtergrond, nog meer beelden van mannen met wegwaaiende kleding, vrouwen die sierlijk badderden en engelen die vergeten waren waar ze naartoe moesten vliegen. Zo bewaakte iedereen een eigen stuk van de tuin. Het was een wonder dat de bewoners van Het Dorp niet alle dagen hier uittelden.

Toen we de laatste traptrede waren afgedaald, kwamen we uit bij het centrale punt. Daar viel het me pas op dat Magnus al die tijd niets meer had gezegd. Alsof hij zijn woorden kwijt was geraakt en de tuin zijn stem had weten te stelen. Ik wist dat Magnus het type was dat zich kon laten overvallen door zaken, en ik vermoedde dat deze plek dat had gedaan. Hij had geen woorden, en hoefde ook even geen woorden te geven.

In het middelpunt van de tuin zagen we waar het water naartoe was geslopen; we stuitten op een groot zacht slanggroenig water dat zich door de aangelegde stenen in allerlei bochten wrong. Eromheen stonden kleine bescheiden bomen die snapten dat het niet om hen draaide, gladde houten banken waar niemand op was gaan zitten, wuivende bloemen die je niet uit leken te zwaaien, maar die je juist uitnodigden; uitnodigden naar wat zich in het midden van de tuin bevond; door het enkeldiepe water, langs de luie lelies waar lange libellen, vriendelijke vliegen en bezige bijen een rustplek vonden, daar lag een klein afgezonderd eiland met daarop iets wat leek op een fontein.

Een brug van oud hout gaf toegang tot het kleine eiland.

De houten planken kraakten, alsof ze bang waren om te knakken en ons niet langer konden dragen. Toen Magnus en ik van de brug af stapten, zagen we wat er echt in het midden van de tuin stond.

‘Een wensput,’ zei Magnus, zonder direct te bespeuren emotie. Zijn woorden kleurden het tafereel niet bij voorbaat in: er lag geen oordeel in zijn stem besloten. Opgebouwd uit oude en versleten stenen, met schaaf- en schuurplekken, barsten en breuklijnen, met grassige en lichte, mosachtige, begroeiing stond daar een wensput.

Dit oude geheel zou misschien voor een teleurstelling kunnen zorgen, maar het had iets aandoenlijks, iets liefs, dat tussen al die pracht en praal een oeroude wensput stond, waar fonteinornamenten zich omheen hadden verzameld, zodat water in een constante lijn eromheen werd gesproeid.

En ook op dit kleine eiland had de wensput gezelschap gekregen. Hij werd omringd door deftige gele bloemen, streng doch rechtvaardig geknipte struiken en versgeschoren bomen.

Je moest met het talent voor fantasie geboren zijn om te kunnen geloven dat hier je hele leven voorgoed zou veranderen. Maar misschien was dat juist wel de kracht; dat deze wensput, zonder opsmuk en van aantoonbare eeuwigheid, de krachten bezat jouw leven een nieuwe richting op te sturen.

Samen brachten we onze ellebogen op de rand van de put, terwijl onze hoofden rustten op onze handen. In het water vormde zich langzaam en voorzichtig ons spiegelbeeld.

Eerst keek ik naar de reflectie van Magnus. Ook de verwaterde versie van Magnus was een man op wie we allemaal verliefd konden worden. Hij was het soort dat diepbemind werd, stiekem en verborgen of opzichtig en vol bravoure. Via het water keek Magnus terug en gaf mij een knikje. Omdat het water zich stilhield, rustig bleef liggen, konden we elkaars handelingen gemakkelijk zien.

Vervolgens keek ik naar mezelf. Ik probeerde mijn ogen te zien, die niet konden verhullen hoe moe ze eigenlijk waren. Mijn wild gekrulde zwarte haren, waar nu lichte accenten in leken te zitten; alsof de zon erin was gekropen en niet van plan was daar weg te gaan. Mijn wangen, die toen nog rossigheid in zich hadden. Mijn hals, die ervoor zorgde dat mijn hoofd niet wankelde, althans, niet in letterlijke zin.

Daar, in het water waar ik mezelf onverwachts tegenkwam, viel het me op dat ik door de afgelopen tijd lichtgespierd was geworden. Maar ik zag in mijn gezicht en houding ook de onzekerheid over de toekomst. Al waren de belangrijkste zaken van die toekomst lang geleden al een zekerheid geworden.

‘Een prille schoonheid’ had Magnus ooit gezegd toen we besloten elkaars uiterlijk te omschrijven. ‘Een prille schoonheid, maar met een lichaam dat nog onaangeraakt is.’

‘Ik wil niet ongestreeld doodgaan,’ had ik hem toen geantwoord.

Na drie minuten, waarin ik mezelf had gezien en me af had gevraagd wie of wat ik was en vóór wie en wat ik was, bewoog Magnus zijn vingers richting het wateroppervlak. Boven het water bleef zijn hand even zweven. Alsof in zijn vingers de gedachte, misschien wel de angst, was ontstaan dat het water niet gestoord diende te worden. Dat je het wel mocht bekijken maar niet mocht betasten.

Na die korte aarzeling vervolgden zijn vingertoppen hun tocht richting het oppervlak. Hij tikte het water bijna liefkozend aan en roerde rustig met zijn vingers, waardoor waterrimpels voortijdige ouderdom aanbrachten in zijn, maar vooral in mijn spiegelbeeld.

Hij bleef het wensputwater een aantal seconden kietelen. Onze spiegelbeelden leken te vluchten, alsof hij ons voortijdig en hoogstpersoonlijk uitgumde.

‘Zal ik?’ Met zijn natte hand haalde Magnus uit zijn versleten zak een muntje tevoorschijn dat hij nu op ooghoogte tussen zijn wijsvinger en duim omhooghield. De munt glinsterde alsof zij zojuist nog was opgepoetst en onderweg was naar een belangrijke bestemming, voor een belangrijke opdracht.

‘Van mij mag je,’ zei ik.

Magnus keerde zich terug naar het water. Ik vermoedde dat hij er doelbewust iets heiligs van maakte, om op die manier wat magie naar deze plek te verplaatsen. Even deed hij zijn ogen dicht, zoals sommige kinderen doen om, nadat ze de kaarsen op een verjaardagstaart hebben uitgeblazen, een wens te doen. En even leek het erop dat zijn lippen iets fluisterden tegen de oren van de wind, waardoor niets of niemand het horen kon. Omdat hij zo stil stond leek het alsof hij zou verstenen en zich bij de bij elkaar geraapte beelden in de tuin zou voegen.

Maar vervolgens liet Magnus de munt met een kleine draai van zijn hand de lucht in springen, waarna ze gestaag richting wateroppervlak daalde, druppelspetters tot leven bracht en behoedzaam naar de bodem zonk. Onderweg naar een plek waar zij lang, zo niet eeuwig, mocht rusten.

We luisterden een tijd naar het bijna verstopte geluid van vleugels van vogels die wind verplaatsten.

‘Wat heb je de put en het water gevraagd?’ vroeg ik.

‘Eigenlijk mag ik dat niet vertellen.’ Magnus deed zijn ogen weer open. ‘Maar ik heb gewenst dat morgen de dag weer begint. Soms is het beter om iets te wensen waarvan je weet dat het uitkomt, zodat je de illusie in stand kunt houden dat de wensput werkt. Soms is de illusie meer waard dan de werkelijkheid.’

In stilte deed ik een stiekeme wens voor hem. Ik wenste hem een langer leven toe.

Onze munt zocht een plek tussen de andere munten en het was zichtbaar dat haar eerste dag nog wat ongemakkelijk aanvoelde. Met onze hoofden op onze gebogen armen staarden we haar nu aan. Nog even knikten we naar haar voordat ze zou opgaan tussen de andere munten en we niet meer konden zien welke van ons was geweest. Sommige waren iets ouder, sommige jonger, sommige glinsterden een beetje, andere waren dof, donker, licht. Maar ondanks de kleine verschillen leken ze allemaal verdomd veel op elkaar, en lagen ze als één geheel drukdoend over elkaar heen en onder elkaar door.

De mensen en de munten: als wisselgeld.

En zoals de munten op elkaar leken, zo hadden de wensen en de dromen die aan hen waren meegegeven, vermoedde ik, ook op elkaar geleken.

‘Als je het zou omdraaien,’ zei Magnus, vlak voordat we besloten verder te wandelen, ‘dus dat je hier niet iets komt wensen, maar iets komt weggooien, misschien dat mensen daar meer profijt van hebben, dat je met je muntje een stukje van jezelf kwijt kunt maken.’

‘Zullen we?’

Met een knikje van zijn hoofd wees Magnus richting het kasteel. We waren verder de tuin in gelopen, een beetje omhoog richting het einde, waar we, zo vermoedden we, uitzicht zouden vinden over Het Dorp, over het land en ver voorbij de zee.

‘Weet je het zeker?’ vroeg ik, al wist ik dat de toekomst al was vastgesteld en ik alleen nog maar kon kiezen tussen spartelen of me gewillig laten meevoeren.

‘Hier,’ zei Magnus. We stonden onder een half versplinterd raam van het kasteel. ‘Ik geef jou een voetje en dan klim ik straks zelf omhoog. Moet je op het einde misschien alleen even helpen trekken.’

Met een korte duw liet hij me omhoog veren naar het venster, waar ik gemene glasscherven uit het vermoeide houten kozijn haalde zodat we niet zouden worden bekrast. Terwijl ik me naar binnen worstelde zag ik hoe dik de muren van het kasteel waren. Licht, geluid, warmte; alles werd erdoor afgestompt, erdoor afgestoten. Zelfs de wind kon niet door deze muren heen.

‘Help je me nog even?’

‘O ja, natuurlijk.’ Zijn handen verschenen in het raamkozijn, zoekend naar steun. Hij was sneller en makkelijker binnen dan ik had verwacht. Een tijdlang stonden we stil in de slapende gang; onze ogen zochten licht, en nadat ze hadden gezien dat dat er niet was, vonden ze licht in de donkerte en zogen ze licht uit de schaduw.

‘Het is hier afstandelijk koud,’ concludeerde Magnus.

Voorzichtig liepen we door de gang. Ik had Magnus voor laten gaan, zodat ik veilig in zijn voetstappen kon treden. Ik wist nog niet waarheen de weg leidde, al hing het gevoel in de lucht dat het kasteel ons aan de hand zou nemen en ons vanzelf zou dirigeren naar een plek die het ons graag wilde laten zien. Het voelde alsof we het kasteel waren binnengekomen op een plek waar het zich voor schaamde. Alsof dit zijn onopgeruimde gedeelte was waar bezoek niet hoorde te komen. Alsof het hier, in deze gangen, zijn onzekerheden en pijnpunten had opgeslagen en het niet de bedoeling was dat iemand die ooit zou zien. Gangen waar de zon zelden scheen.

Toen onze ogen steeds beter wisten hoe ze met de donkerte dienden te dansen, kregen de gangen meer vorm, meer detail, meer kleur. Sommige gangen leken te zweten; water sloop via kieren in de muren, via spleten in het plafond, langzaam door het bouwwerk naar beneden. De schaafwonden aan de buitenkant van het kasteel waren een uiting van wat zich hierbinnen afspeelde; het kasteel bleek onder de littekens te zitten.

‘Vind je het onprettig hier?’ doorbrak Magnus de stilte die door de gangen schuifelde.

‘Dat weet ik niet zo goed, eerlijk gezegd. Jij?’

‘Nee, ik ook niet. Al ben ik wel benieuwd waar we heen gaan.’

Drie verdiepingen hoger kwamen we bij een deur die in betere staat leek te verkeren dan de ruimtes om hem heen. Alsof hij zichzelf vanochtend eigenhandig had afgestoft.

‘Hier wil het kasteel ons hebben,’ fluisterde Magnus. Hij legde zijn hand op de deurklink en duwde langzaam waardoor de deur zich voorzichtig maar zonder aarzeling opende. Via de kier die was ontstaan sloop, vanuit de ruimte achter de deur, licht vluchtig de gang in, alsof het verlangde naar een nieuw terrein. In een treuzelig traag tempo duwde Magnus de deur verder open, alsof hij het licht bedenktijd wilde geven voordat het de gang in wandelde, alsof hij stiekem tegen het licht wilde zeggen dat de plek waar het zich zo-even nog had bevonden, waarschijnlijk beter was dan de gang waar het nu koortsachtig in begon te hollen.

Uit Magnus’ gelaatstrekken sprak bewondering en verbazing.

De grote balzaal was prachtig. Donker gesteente spreidde zich uit over de vloer en vervolgde zijn weg in een vloeiende lijn langs de pilaren richting het plafond.

Voorzichtig zetten we stappen op de vloer. Deze ruimte had de kracht om je anders te laten lopen; alsof je diep in je lichaam de restanten van een kasteelheer vond.

Rond sommige zitplekken, muziekinstrumenten, beelden, tafels, kandelaren en boekenkasten stonden palen met touw ertussen; om bezoekers op afstand te houden. Waarschijnlijk hadden de bestuurders van Het Dorp bedacht dat het kasteel zou kunnen uitgroeien tot een toeristische trekpleister, maar die hoop was, net als de kasteelheer, al lang geleden diep de grond in gegaan.

In deze balzaal was alles intact gebleven, maar de dunne laag stof, als een zachte mist, verried dat er nog maar weinig mensen langskwamen om te genieten van de pracht en praal die in het kasteel verborgen lag. Hoe mooi de zaal ook was, hoezeer de meubels en accessoires ook waren versierd en in welke bocht het licht zich ook wrong om hier alles te laten glinsteren, de verweesdheid van deze ruimte viel als een diepe sluier over je heen. Ook hier, in het binnenste van zijn binnenste, daar waar het kasteel waarschijnlijk zelf nog de meeste trots aan ontleende, omdat het in de verre verte in de buurt kwam van hoe het vroeger had gestraald, zelfs hier zag je dat het had geknokt en verloren. Het kasteel had zichtbaar heimwee.

Hier was iets wat er niet meer was. En niets of niemand kon dat verhullen.

Het was de vraag of het kasteel daar op een dag vrede mee zou krijgen, en ik wenste het de rust toe het te accepteren.

‘Ooit was hier een gelukkig leven,’ sprak Magnus, ‘als het überhaupt ooit echt geluk heeft gekend.’ Altijd kwam er een treurwilg in het hoofd van Magnus tot leven als hij op dit soort verlaten en versleten plekken kwam. De mensen die voor dit soort gebouwen waren gemaakt, waren zoekgeraakt in de samenleving, waardoor de gebouwen er weesachtig bij stonden.

Een schurend geluid raasde door de ruimte; het was Magnus die een lucifer aanstak.

‘Ga je roken?’ vroeg ik verbaasd.

‘Nee Liefie, ik mag dan misschien gek zijn,’ – met de ene hand tikte hij drie keer tegen zijn slaap en met de andere hield hij het vuur voor zijn gezicht – ‘maar mijn gekte levert altijd iets moois op.’ Hij zette een stap naar voren, schoof met zijn voeten een van de veiligheidspalen opzij, stapte het gedestilleerde leven van een lang vervlogen tijd in en stak een stomp restkaars aan die op een gouden kandelaar beteuterd in zijn eentje de wacht leek te houden.

‘Zo kunnen we de kaars een ontsnappingsmogelijkheid geven. Dan hoeft ze hier niet meer zo alleen te staan. Nu kan ze langzaam verdampen en zich in de lucht bij de andere voegen.’ Hij keek de kaars bloedserieus aan. ‘En ze brandt voor geluk voor onze reis.’

Het was een handeling die eigenlijk in de kerk hoorde, maar ik vermoedde dat deze aangestoken kaars niet moeilijk zou doen, dat ze allang blij was dat ze uit haar lijden werd verlost.

‘Misschien hadden we het niet moeten doen,’ fluisterde Magnus opeens toen we weer buiten stonden en zagen hoe de zon zich langzaam onderuit liet zakken. Vanuit het kasteel was een weemoedigheid in onze kleren, lichaam en houding gekropen.

‘Waarom niet?’

‘Omdat we onze fantasie nu hebben ingevuld. Nu kan de binnenkant van het kasteel niet meer alles worden. Alles is al verklapt en dat is zonde. We hebben onze fantasie laten kooien door de werkelijkheid, en dat had niet gehoeven.’

Het bleef even stil en een kleine teleurstelling draalde om ons heen, terwijl we verder liepen.

‘Maar ik heb een oplossing.’ Magnus leek nog even te zoeken naar de oplossing die hij zojuist had aangekondigd; in zijn hoofd moest het een en ander aan elkaar worden geplakt.

‘Is dat zo?’

‘Ja, vertrouw me maar, ik heb een oplossing.’ Langzaam stopte ons wandelen, waarna Magnus zich naar me toe draaide.

‘Hier,’ zei hij, bijna serieus kijkend, ‘hier, ga recht voor me staan.’

‘Oké.’ Ik ging recht voor hem staan, zonder al te veel afstand tussen ons in; onze lijven als muren in een steeg.

‘Luister goed, anders werkt het niet, het moet in één keer goed gaan.’ Een onderdrukte glimlach eiste ruimte op in zijn mondhoeken. Het was duidelijk dat in zijn hoofd alle stukken aan elkaar waren geplakt en hij de oplossing had gevonden.

‘Luister goed. Kijk me even aan, ja goed zo, nee niet knipogen, nu even niet Elias, even meewerken, kijk me aan. Goed zo. Haal rustig adem. Kijk me aan en sluit je ogen.’

Ik keek hem glimlachend aan en sloot mijn ogen.

Het voelde vreemd veilig om zo dicht bij Magnus te staan, zonder dat ik hem kon zien en zonder dat ik kon weten wat hij van plan was en waar hij naartoe zou gaan. Maar één ding wist ik zeker, en dat was dat hij daar, op dat moment, niet zou vluchten, dat hij niet weg zou gaan, en daardoor kon ik mijn ogen dichthouden en hem zien staan zonder te kijken.

‘Niet spieken hè!’

‘Neeeheee, dat doe ik niet, vertel nou maar wat de oplossing is.’

‘D’accord, stil zijn, niet meer glimlachen nu, anders werkt het misschien niet.’

Het was even stil, door de bladeren hoorde ik een wind ritselen die ons nieuwsgierig gadesloeg.

‘Straks druk ik op je neus,’ zei Magnus, ‘en als ik dat doe, dan spoelen we de tijd terug, d’accord?’

Ik wilde lachen, maar wist die lach net op tijd in mijn gezicht te verstoppen. Ik genoot ervan als Magnus dit soort sprookjeselementen naar de wereld haalde en ging armpjedrukken met natuurwetten.

‘Gaan we de tijd terugspoelen?’ vroeg ik, omdat ik wist dat Magnus het nog een keer wilde uitleggen.

‘Ja, we gaan, heel voorzichtig, de tijd terugspoelen, zodat we niet in het kasteel zijn geweest en we deze herinnering uitgummen.’

‘Kan dat?’

‘Het kan niet met alle herinneringen,’ – zonder hem te zien zag ik dat die conclusie hem een beetje verdrietig maakte – ‘maar met deze herinnering kan het wel.’

‘Ik geloof je,’ zei ik.

‘Ik geloof mezelf ook,’ zei hij.

Het was stil. Veilig stil, alsof geluid zich ondergeschikt had gemaakt en op een stoel was gaan zitten om te kijken wat er zou gebeuren. Ik kon me voorstellen dat ook het geluid wilde leren hoe dit mechanisme zou werken.

Heel even voelde ik dat hij heel dichtbij was, maar nog niet helemaal bij me.

Een millimeter ruimte, zodat zelfs lucht zich afvroeg of ze er nog wel tussen paste, waren we van elkaar verwijderd; zijn grote vinger en het puntje van mijn neus. Hij leek te wachten, waardoor een onzichtbare brug tussen hem en mijzelf ontstond. Ik moest de neiging onderdrukken om mijn neus stiekem iets naar voren te bewegen, maar aan de andere kant vond ik het ook prettig; wetende wat er ging komen, de aanraking, nog zonder dat het was gebeurd.

Ik voelde Magnus diep ademhalen zonder geluid.

Zijn grote vinger vond het puntje van mijn neus. Daar op mijn neus, waar hij zijn vinger voorzichtig liet balanceren, alsof mijn neus iets breekbaars was dat in duizend stukken uiteen kon spatten, hield hij rust. Hij wachtte even, en nog even, en nog heel even, en toen voelde ik hoe hij mijn neus een heel klein beetje indrukte.

Ik voelde de groeven in zijn vingertop.

En met zijn vinger op mijn neus voelde ik me heel even weinig alleen.

‘Je moet wel stop zeggen hè, Liefie, anders spoelen we de tijd te ver terug.’

Ik schrok wakker uit een beginnende droom.

‘En dat kan niet de bedoeling zijn, herinneringen vergeet je sneller dan dat je ze maakt,’ waarna hij zijn vinger van mijn neus haalde, we onze ogen opendeden en we allebei moesten lachen. En terwijl de roodgloeiende zon over onze schouder meekeek, wandelden we verder door de kasteeltuin, achter onze schaduwen aan.

‘En?’ vroeg Magnus.

‘Ik geloof dat ik het niet meer weet.’

‘Ik geloof ook dat ik het niet meer weet.’

‘Dus nu kunnen we weer alles fantaseren.’

‘Nu kunnen we weer alles weten.’

‘D’accord.’

Vanuit het niets hoorde ik de adem van Magnus als een zomerwind langs mijn oor suizen. ‘Tikkie,’ fluisterde hij bijna onhoorbaar, terwijl ik drie vingertoppen op mijn schouder voelde landen die zacht in mijn huid drukten. Nog voordat ik in de lach kon schieten, zag ik hoe Magnus koprolde over het gras, in een kikkersprong over de aangeharkte bloemenstrook ging en dwars door de rozenstruiken met doornen heen sprong, waardoor hij krassen op zijn wangen en ontblote armen kreeg en na een klein struikelmoment wegrende, verder de kasteeltuin in, die opeens in een groot speeldomein was veranderd.

Meteen schoot ik achter hem aan. Ik dook langs de eik, die als een oude man voorovergebogen stond, bezwijkend onder zijn eigen verleden. Dwars door de waterstromen, die slimsluw slingerden door de tuinen en iedereen voorzagen van voldoende drinken, stampte stoer met mijn schoenen, terwijl mijn voeten een terugtrekkende beweging maakten als gevolg van het plotseling koude water.

Magnus was snel, maar een plagende tak tikte zijn voet aan, waardoor hij struikelde en ik net genoeg tijd had om mijn langste vinger uit te strekken. Heel even landden onze huiden op elkaar.

‘Tikkie, jij bent hem,’ zei ik zacht, alsof het geheim moest blijven voor de buitenwereld wie van ons de tikker was.

En onmiddellijk rende ik weg, wetende dat Magnus mij maar drie seconden de tijd zou geven om weg te vluchten.

We renden traptreden op die wakker leken te schrikken; ze hadden al zo lang geen tikkertje spelende kinderen gezien dat ze haast waren vergeten wat wij uitspookten. Om en om waren we aan de beurt. De ene keer voelde ik een hand mijn hemd grijpen, waarna ik met een kleine ruk uit balans werd gebracht en Magnus zijn vingers op mijn huid zette.

Tikkie.

Dan weer dook ik vanachter een stenen muur tevoorschijn, en nog voordat hij van de schrik kon bekomen, raakte ik hem met mijn vingertoppen.

Tikkie.

Dan weer sprong hij vanuit een boom baldadig naar beneden om vervolgens voorzichtig huid op huid te laten komen.

Tikkie.

Vanbinnen voelde ik me een kind, maar mijn ledematen en mijn trekdropuitgerekte lichaam zaten me soms in de weg. Hoewel Magnus en ik ongeveer even groot waren, of even klein, was er een verschil in hoe hij en ik met onze lichamen omgingen. Ik zag dat hij niet alleen vanbinnen een kind was gebleven, maar dat ook zijn ledematen de motoriek van een kind hadden behouden.

Toen we dat spel speelden was hij meer kind dan volwassen.

En dat geluk gunde ik hem langer dan dat het spel zou duren.

Hoe langer we speelden, hoe harder we renden, hoe meer we duikelden en struikelden, hoe meer de kasteeltuinen zélf tot leven kwamen. Alsof de bomen, de bloemen, de beelden en de banken hernieuwde energie wisten te vinden in de kinderlijke speelsheid die op hun terrein vanuit het niets ten tonele was verschenen.

‘Even op adem komen,’ hijgde Magnus, terwijl hij de tikker was. Voorovergebogen stond hij diepe ademteugen naar binnen te zuigen, met zijn bekraste handen op de knieën en het openhangende hemd als gordijnen langs zijn bovenlijf. Vroege zweetdruppels kozen het vrije luchtruim vanaf zijn kin, onderweg naar een zachte landing in stil en tevreden gras.

‘Gaat het?’ Ik stond onveilig dicht bij hem. Ik schatte in dat ik op ontikbare afstand stond, maar zeker weten deed ik dat niet.

‘Je blijft er altijd in trappen hè!’ En nog voordat hij was uitgesproken keek hij me vanonder zijn wilde wenkbrauwen aan, alsof zijn gezicht uit een schaduw wist te ontsnappen. Zijn ogen maakten heel kort contact met de mijne en nog voordat mijn hersenen die blik in kaart konden brengen, voelde ik zijn hand op mijn kuit. Hij hield me langer vast dan gebruikelijk. ‘Je blijft er altijd in trappen, hè. Tikkie, jij bent hem!’

‘Zullen we een volgende keer verder spelen?’ zei een van ons, waarna we eindelijk echt konden uithijgen. Onze bezwete lichamen glinsterden.

Terwijl Magnus met zijn openhangende hemd speelde, liepen we richting de rand van de kasteeltuin. Daar had je, onder een wuivende boom met brede bladeren, uitzicht over het verleden, het heden en een stukje toekomst.

De zon leek nog een laatste keer over het land te kijken voordat ze zou gaan slapen, waardoor een roze avondgloed over de lucht kroop. Alles veranderde van kleur, alles werd warmer. Een gloeiend geheel boog zich over ons heen om ons te beschermen.

Toen ik het allemaal zo overzag, het water dat zich in de fontein gewillig omhoog liet spuiten, hoe vriendelijk tandenknarsend het grind klonk, hoe de bloemen hier extra beschilderd leken te zijn, hoe er een heel eigen ritme door de tuingangen en langs de groene hoge heggen leek te tikken, kon ik maar één ding denken: dit was de ideale locatie voor een sprookje.

‘Iemand is vergeten om hier een sprookje te schrijven,’ zei ik tegen Magnus terwijl we rustig verder liepen.

Zonder verbaasd op te kijken, zonder fronsende wenkbrauwen en zelfs zonder een moment van hapering in zijn loophouding, dacht Magnus na. Al vermoedde ik, hem kennende, dat hij direct een reactie paraat had. Het was eerder alsof hij zijn antwoord nog even wilde laten garen in zijn hoofd, alsof ik een klein beetje moest hunkeren naar de oplossing die hij voor me verborgen leek te houden.

‘Dan schrijven wij dat sprookje toch zelf?’

We waren aangekomen bij het einde van de kasteeltuin. Voor even waren onze woorden op, en dat was precies wat we wilden. Het grind leek zich hier koest te houden, misschien was het bang om ons af te leiden van wat er voor ons lag; een gigantisch uitzicht over een wereld waarin je kon verdwalen en die je ook een beetje angst inboezemde. Het was een mooi maar moeilijk te onthouden uitzicht, zoals vrijwel alle uitzichten mooi maar moeilijk te onthouden zijn. Altijd doe je je best om wat je ziet op te schilderen in je hoofd, maar uitzichten laten zich maar lastig vangen in herinneringen, daar moeten de hersenen nog een oplossing voor vinden.

Voordat ik me overgaf aan het uitzicht, keek ik nog even naar Magnus. Zijn hemd hing lui open langs zijn bovenlijf, waardoor het licht van de avondzon vrolijk genoot van het vrije spel dat ze had. De zon speelde met zijn opengevallen hemd en leek zich als een geliefde over zijn ontblote huid te laten glijden. Alsof de zonnestralen vingertoppen waren, die de paar moedervlekken op zijn borst en buik gewillig volgden als leidraad voor het vinden van een schatkist. De zonnestralen verkenden zijn huid zoals vingers dat doen bij een eerste aanraking tijdens de eerste nacht van twee verliefde mensen. Het was de zon die Magnus streelde.

Magnus draaide rustig zijn hoofd mijn kant op en keek terug. Hij keek me aan zonder me het gevoel te geven dat hij me had betrapt op het feit dat ik naar zijn lichaam had staan staren. Zonder hem aan te kijken gaf ik hem een knikkend glimlachje en wendde mijn ogen van hem af. Heel even keek ik naar mijn voeten, zijn voeten, en toen terug naar zijn gezicht dat nog steeds op mij was gericht. Kort haalden we adem, waarna we ons vooroverbogen en ons lieten betoveren door wat er voor ons lag, in het hier en in de toekomst.

‘Dat was een mooie laatste dag, lieve Elias,’ zei Magnus.

We leunden voorover tegen de opgestapelde stenen terwijl onze armen steun aan onze hoofden gaven bij het kijken naar het uitzicht.

‘Dat was het zeker.’

Even waren we stil.

‘Het is bijna avond.’ Magnus bracht zijn vinger naar de lucht. ‘Als je goed kijkt zie je dat brutale sterren voorzichtig de lucht proberen te claimen. De zon zal stilletjes de aftocht blazen.’

‘Jouw tijd,’ zei ik.

‘Wat zeg je?’

‘Jouw tijd.’

Opnieuw gaven we ons over aan het uitzicht. En lieten onszelf verdrinken in verschillende gedachten, terwijl we waarschijnlijk tobden over hetzelfde.

‘Het is allemaal even goed zo, toch?’ zei Magnus. Onze ogen gaven elkaar een innige omhelzing.

Ik knikte.

In de verte sloeg een klok luidkeels een nieuw uur.

Een sterrenherder leek de sterren als stille schapen bij elkaar te hebben gedreven, en tevreden stonden ze nu in de nachtlucht te grazen. Het was een diepwarme avond, zonder beklemmend of zweterig te zijn. Magnus en ik waren terug bij de boulevard, die zichzelf had uitgestrekt voor een nieuwe nacht.

De maan hing deze avond gevaarlijk laag. Nog even en ze zou de zee in zakken. Alsof ze nu nog nét met haar hoofd boven water was, maar niet had geluisterd naar de wijze woorden van de zon: ga niet te diep de zee in, niet verder dan een plek waar je nog kunt staan, want als je dat wel doet zul je zinken. En de maan leek gevaarlijk dicht bij een punt van verdrinking te komen.

‘Zie je dat?’ Magnus wees naar de maan. ‘Ze lijkt te blozen.’

Met het zoute water uit de zee dat zachtjes kneep in de kleine schaafwonden die we van de middag hadden overgehouden, wasten we onszelf schoon voor de nacht. Waar ik alleen kleine beetjes water in mijn handen nam om daarmee mijn gezicht te spoelen, een deel van mijn onderarmen en mijn haren, daar had Magnus al zijn kleren in een slordig hoopje aan de rafelrand van de zee gelegd, binnen bereik van haar klauwen maar er toch op vertrouwend dat ze zijn kleren droog zou houden; en was hij, ontbloot en wel, de nachtzee in gedoken. Af en toe kwam hij walvisachtig briesend boven water om zich met zijn longen een lading zuurstof toe te eigenen, waarna hij weer onder het wateroppervlak dook. Het was fijn om Magnus op die manier bezig te zien; de golven, de noodzaak van zuurstof en de oneindig ogende zee, hij was alleen bezig met zwemmen en in zijn zwemmen leek hij vrij.

Even later stonden we weer aan de rand van de boulevard, her en der deden lantaarnpalen hun best om de nacht van extra licht te voorzien. Met zijn voet tikte Magnus een afgebroken tak steeds een klein stukje voor zich uit, alsof hij wilde dat de tak mee zou uitgaan.

‘Heb je zin in het dansen?’ vroeg Magnus.

‘Als mijn voeten straks meewerken, dan wel.’

De tak rolde weer een stuk met ons mee.

‘Ben je iets van plan?’ vroeg ik.

‘Neuh, niet echt. Maar ik voel de nacht. Dus ja, het zou zomaar een groot avontuur kunnen worden.’

Ik moest lachen. ‘Is dat zo?’

‘Ja, dat is zo.’

‘En hoe voel je dat dan?’

‘Ach, het is The Universe.’

‘O, The Universe.’

‘Ja, The Universe.’