Yuna groeit op in de jaren veertig in La Plata, een stad nabij Buenos Aires. Ze worstelt met een leerachterstand en doet haar best om met behulp van een woordenboek de taal beter onder de knie te krijgen. Het huis waarin ze opgroeit is er een zonder mannen, de vrouwen uit haar familie zijn allen beschadigd. Yuna probeert haar milieu, waarin misbruik en geweld aan de orde van de dag zijn, te begrijpen en te ontstijgen. Met een openhartige blik kijkt ze naar de wereld, haar vertelstem is ontwapenend, grappig, brutaal en onvergetelijk: zo trekt ze je haar kolkende wereld in.

De nichtjes is Aurora Venturini’s meesterwerk, een verhaal dat alle conventies van de literaire taal op de helling zet. Het bracht Venturini op vijfentachtigjarige leeftijd, toen het boek in Argentinië verscheen, grote bekendheid in eigen land. Postuum vestigt het haar naam als een van de interessantste Argentijnse auteurs van deze tijd.

Aurora Venturini (1922-2015) schreef romans, poëzie, essays en vertaalde Franse literatuur. Ze studeerde filosofie en onderwijswetenschappen en werkte samen met Eva Perón. Ze woonde vijfentwintig jaar lang in Parijs in zelfgekozen ballingschap, waar ze bevriend raakte met grootheden als Jean- Paul Sartre, Simone de Beauvoir, Juliette Gréco en Albert Camus. Na terugkeer in Buenos Aires werkte ze als docent filosofie. Ze schreef meer dan veertig boeken, maar bleef jarenlang in de luwte. In 2007, toen Venturini vijfentachtig was, kreeg ze met De nichtjes de erkenning die ze verdiende. Ze overleed in 2015.

Aurora Venturini

De nichtjes

..

..

..

Uit het Spaans vertaald door Lisa Thunnissen

..

..

..

Uitgeverij Podium

Amsterdam

Deze vertaling werd mede mogelijk gemaakt door een vertaalsubsidie uit het Sur-programma van het ministerie van Buitenlandse Zaken van de Republiek Argentinië.

Obra editada en el marco del Programa Sur de Apoyo a las Traducciones del Ministerio de Relaciones Exteriores y Culto de la República Argentina.

..

..

..

..

..

..

Oorspronkelijke titel Las primas

Oorspronkelijke uitgever Tusquets Editores

© 2007 Liliana Viola, erfgenaam van Aurora Venturini/Agencia Literara CBQ

© 2020 Voorwoord Mariana Enriquez

© 2022 Nederlandse vertaling Lisa Thunnissen/ Uitgeverij Podium

Omslagontwerp Loudmouth

Foto auteur Nora Lezano

Verzorging e-book Michiel Niesen

..

isbn 978 94 6381 142 2

..

www.uitgeverijpodium.nl

Op 4 december 2007 kende een jury bestaande uit Juan Ignacio Boido, Juan Forn, Rodrigo Fresán, Alan Pauls, Sandra Russo, Guillermo Saccomanno en Juan Sasturain de Premio Nueva Novela van de krant Página/12 en Banco Provincia toe aan Las primas, dat werd ingezonden onder het pseudoniem ‘Beatriz Portinari’.

Voorwoord - Mariana Enriquez

Het was koud of dat vertelt mijn weinig betrouwbare geheugen me. Ik lag in bed te lezen met een kopje koffie op mijn nachtkastje en over de hele vloer ingebonden manuscripten voor de Premio Nueva Novela van de krant Página/12, waarvoor ik in 2007 de voorselectie mocht maken. Het manuscript van De nichtjes was heel anders dan de rest. Het was geschreven op een typmachine – dat was toen al uitzonderlijk – en voor tikfouten had de auteur correctievloeistof gebruikt die bij sommige zinnen uitliep naar correcte woorden, maar dat maakte niet uit, het was leesbaar. De ontmoeting met de verteller van De nichtjes was aangrijpend. De radicale zinsbouw met zo min mogelijk punten en komma’s want die waren ‘vermoeiend’, de rauwe weergave van de misère van de personages, het opmerkelijke gebrek aan mededogen bij het beschrijven van een familie. ‘We waren niet gewoon om maar niet te zeggen dat we niet normaal waren’, zegt Yuna, de verteller, een jonge vrouw met cognitieve beperkingen (Aurora zou nooit zo’n correcte term gebruiken: ze zou zeggen dat Yuna achterlijk was), wier zus Betina, die stom is en in een rolstoel zit, ernstig lichamelijk en geestelijk gehandicapt is en soms moet worden behandeld bij een instelling. Een krankzinnigengesticht, noemt Yuna die plek waar hopeloze gevallen zoals haar zusje belanden. De scène met het gesticht maakte op mij zoveel indruk dat ik bijna hardop zei, wat ís dit, wie heeft dit boek geschreven, wat vertelt ze in hemelsnaam. Dit is de scène in kwestie: ‘Terwijl ik wachtte tot Betina’s les afgelopen was, wandelde ik door de gangen van de heksensabbat. Ik zag een priester naar binnen lopen gevolgd door een acoliet. Iemand had zijn laken afgegeven, zijn ziel. De pastoor sprenkelde wijwater en zei als je een ziel hebt, moge God je in zijn armen sluiten.

Tegen wie of wat zei hij dat?

Ik ging dichterbij staan en zag een prominent echtpaar uit Adrogué. Op een tafel zag ik op een zijden kleed een cannellonipijpje liggen. Wat geen cannellonipijpje was maar iets wat uit een menselijke baarmoeder was gekomen, anders zou de pastoor het niet dopen.

Ik deed navraag en een verpleegster vertelde me dat het voorname echtpaar elk jaar een cannellonipijpje kwam laten dopen. De dokter had hun aangeraden om het niet meer te proberen want een goede afloop was uitgesloten. En zij hadden gezegd dat ze heel katholiek waren dus niet konden stoppen met de voortplanting. Ondanks mijn misdeeldheid vond ik het onderwerp walgelijk, maar dat kon ik niet hardop zeggen. Die avond kon ik niet eten van walging.’

Ik las het boek uit en ik geloof dat ik de volgende dag meteen Liliana Viola belde, een van de andere juryleden, om haar te vertellen over mijn vervreemding, mijn verwarring, mijn bewondering. Was het een geniaal boek? Kwam het doordat de tekst zo gewaagd was, door de excentriciteit ervan, het gevoel dat er niets was gepubliceerd wat er ook maar op leek, of door de stem, die afkomstig leek uit een onbekend oord? Wie zou de schrijver of schrijfster kunnen zijn? Liliana had De nichtjes ook gelezen en had precies hetzelfde, we waren gefascineerd of verbijsterd of iets daartussenin. Ik geloof dat we allebei wisten dat als de jury zou begrijpen hoe radicaal dit verhaal, deze tekst was, hij zou kunnen winnen. En hij won.

Aurora Venturini was vijfentachtig toen ze de Premio Nueva Novela ontving. Bij de uitreiking kwam ze opdraven met de uitstraling van een punker, met haar dunne lijf, haar ongewone gezicht, de uitdrukking diep in haar kleine, donkere, priemende ogen spottend en argeloos tegelijk, en ze zei: ‘Eindelijk een eerlijke jury.’ Ze had al tientallen boeken gepubliceerd. Ze was peroniste en bevriend met Evita, ze had na de staatsgreep van 1955 naar Parijs moeten vluchten en in Frankrijk was ze bevriend geraakt met Violette Leduc en had ze de existentialisten leren kennen. Er zijn vele mythes rondom haar persoon, ze stapelen zich op, zijzelf blies ze telkens nieuw leven in: Aurora zag van jongs af aan geesten, ze was bevriend met Victoria Ocampo en Jorge Luis Borges toen ze in Buenos Aires woonde (zeventien jaar lang, de rest van haar leven bracht ze door in La Plata), ze was grafomane, ze hield spinnen als huisdieren, toen ze uit haar bed was gevallen en werd opgenomen, al haar botten gebroken, bracht ze een bezoekje aan de hel waarna ze een vriendschap aanknoopte met een duiveluitdrijvende priester. Wat er waar was en wat gelogen was van geen enkel belang, onder meer omdat de zekerheid van haar boeken bestond, de meeste verschenen bij onafhankelijke uitgeverijen of bekroond met lokale prijzen, en allemaal eigenaardig en bezeten van één onderwerp in het bijzonder: familie.

De nichtjes is een verhaal over familie en over vrouwen. Het is volgens Aurora een autobiografische roman. ‘Ik ben niet echt een familiemens, nooit geweest ook, maar uiteindelijk schrijf ik altijd over mijn familie, of over families,’ zei ze. ‘Al mijn creaties zijn monsterlijk. Mijn familie was heel monsterlijk. Dat is wat ik ken. Ik ben niet heel gewoon. Ik ben een vreemd wezen dat alleen maar wil schrijven. Ik ben niet sociaal. De enige dag waarop ik met mensen afspreek is 24 december.’

De nichtjes is een monoloog van een zwakzinnige maar veel woede is er niet: eerder onrust en vooral walging. De mannen in de familie zijn afwezig; de mannen die er wél zijn misbruiken en verwoesten de lichamen van de kwetsbare vrouwen, onverschillig als laaghartige schurken. Het verhaal speelt zich af in de jaren veertig, de moeder is schooljuf ‘met een aanwijsstok’, een prestigieuze positie voor een vrouw maar ook een van de weinig mogelijke. Yuna slaagt erin uit huis te ontsnappen, in elk geval mentaal, want ze is kunstenares, ze heeft talent en krijgt hulp van een docent die haar overhaalt om de Kunstacademie te volgen en haar werk tentoon te stellen. Desondanks is ze voor altijd verbonden aan de lijdende lichamen van de vrouwen uit haar familie, haar tante Nené, haar nichtjes Carina en Petra, de kalme Rufina, dat donkere huis in een buitenwijk waar alles verdrietig is en haar zus Betina kwijlend en broembroemend rondrijdt in haar rolstoel. Ik ‘schilderde […] de schaduwen die ik niet kon vermijden want vanbinnen draag ik zoveel schaduwen mee dat wanneer ik eronder gebukt ga (idem) ik ze eruit moet gooien op mijn schilderijen’. Dat ‘idem’ duidt aan dat het woord dat daar staat (‘gebukt gaan’ in dit geval) het resultaat is van een zoektocht in het woordenboek, want Yuna heeft geen grote woordenschat en schrijft met wat haar van haar wankele spraakvermogen rest tegen de taal in, tegen de conventies van het geschreven woord. In die wankele situatie speelt zich niet alleen Yuna’s jeugd af, maar ook die van de andere meisjes, die een voor een ten prooi vallen aan minachting en misbruik.

De eerste die wordt misbruikt is Carina, een van de nichtjes: ze raakt zwanger van de buurman (‘een aardappelboer’ – hij verkoopt groente) en haar tante Nené besluit dat ze abortus moet plegen. Er zijn niet veel abortussen in de Argentijnse literatuur en hier wordt heel precies beschreven hoe het is om te zijn veroordeeld tot de clandestiene sector: ‘De dokter kwam die er niet op leek want ze was heel gewoontjes. Ze vroeg wie de patiënt was en hoe ver ze al was waarop tante Nené antwoordde drie en een kwartje en ik begreep waarom ze zeggen dat elk kind een boterham meebrengt maar tante Nené die vanwege geldgebrek niet elke dag at, vond zelfs het kwartje van het kind geen reden om het te vergeven.

Kom verder zei de dokter en bevend liep Carina naar binnen, tante Nené vroeg of ze ook mee mocht en de dokter zei nee en deed de deur tussen ons dicht.

De metalige botsingen van de instrumenten werden scherper.’ De abortus van Carina loopt niet goed af, maar meer zal ik hier niet verklappen. Alleen dat Petra, Carina’s zusje, een jonge vrouw met dwerggroei die sinds haar puberteit als prostituee werkt, wraak zal nemen.

De nichtjes Yuna en Petra zijn bondgenoten en proberen de keten van misbruik waaronder ook zijzelf hebben geleden te stoppen, maar het is nooit genoeg in deze pessimistische, rauwe roman zonder duidelijke heldinnen, een boek over extreme, zieke, bezeten, mishandelde vrouwen. Aurora Venturini was gefascineerd door zwarte humor, wreedheid, monsterlijkheid: ze beschouwde zichzelf als abnormaal en geloofde in misvormde, en ook speelse literatuur, want bij het lezen van De nichtjes moet je hardop lachen om de provocaties en de ongewone wendingen. Tot het uiterste gedreven lichamen, literatuur die gutst als bloed. Met De nichtjes verwierf Aurora Venturini de bekendheid waar ze heel haar leven naar zocht en ze genoot ervan op haar manier: door de littekens te tonen van de monstervrouw die zichzelf had geschapen met haar schalkse, lucide geest.

Eerste deel

De misdeelde jeugd

Mijn moeder was een juf met een aanwijsstok en een witte stofjas en ze was heel streng maar gaf goed les op een school in een buitenwijk die werd bezocht door niet al te begaafde kinderen uit de middenklasse en lager. De beste was Rubén Fiorlandi, de zoon van de kruidenier. Mijn moeder gebruikte haar stok op de hoofden van leerlingen die de clown uithingen en zette ze in de hoek met ezelsoren gemaakt van rood karton. Kwajongens hadden bijna nooit een terugval. Mijn moeder vond dat wie niet horen wil moet voelen. In de derde klas noemden ze haar juffrouw maar ze was getrouwd met mijn vader die haar in de steek had gelaten en nooit meer terug naar huis was gekomen om te voldoen aan zijn verplichtingen als pater familias. Zij vervulde haar onderwijstaken ’s ochtends en kwam om twee uur thuis. Het eten stond al klaar want Rufina, het donkere meisje dat deugdelijk als huishoudster optrad, kon koken. Ik was het beu om elke dag stoofpot te eten. In de achtertuin kakelde een kippenhok dat ons van eten voorzag en in het moestuintje ontkiemden wonderbaarlijk gouden pompoenen, neergestorte zonnen van hemelse hoogten op de aarde geploft groeiden naast viooltjes en armetierige rozenstruiken waar niemand zich om bekommerde en die onvermoeibaar welriekende vleugjes verspreidden in die ellendige zwijnenstal.

Ik heb nooit bekend dat ik pas leerde de tijd van een wijzerplaat af te lezen toen ik twintig was. Die bekentenis gaat gepaard met schaamte en verbazing. Schaamte en verbazing vanwege wat u later over me te weten zult komen en er schieten me allerlei vragen door het hoofd. Door mijn hoofd schiet vooral de vraag: hoe laat is het? Eerlijk is eerlijk, ik wist niet hoe laat het was en was net zo bang voor klokken als voor het geluid van de rolstoel van mijn zus.

Zij die nog debieler was dan ik kon wél wijzerplaten van klokken aflezen ook al kon ze geen boeken ontcijferen. We waren niet gewoon om maar niet te zeggen dat we niet normaal waren.

Broem… broem… broem… mompelde Betina, mijn zus die met haar erbarmelijke zelf door ons tuintje en over de tegelterrassen reed. Dat gebroem verzoop meestal in het kwijl van die kwijlende kwibus. Arme Betina. Een fout van de natuur. Arme ik, ook een fout en bovenal arme moeder die vergetelheid en monsters meetorste.

Maar alles gaat voorbij in deze weerzinwekkende wereld. Daarom is het niet logisch om al te overstuur te raken van iets of iemand.

Soms denk ik dat we een droom zijn of een nachtmerrie die dag na dag uitkomt en op een gegeven moment zal verdwijnen, niet meer op het scherm van onze ziel zal verschijnen om ons te kwellen.

Betina heeft een geestesziekte

Dat was de diagnose van een psychologe. Ik weet niet of ik het goed opschrijf. Mijn zus had een kronkel in haar ruggengraat en als ze zat was ze van achteren net een gebocheld beestje met korte beentjes en ongelooflijke armen. De oude vrouw die onze sokken kwam stoppen meende dat iemand mama iets had aangedaan tijdens haar zwangerschappen, iets afgrijselijks tijdens die van Betina.

Ik vroeg aan de psychologe, een juffrouw met een snor en doorlopende wenkbrauwen, wat geestes was.

Zij antwoordde dat het iets met de ziel te maken had, maar dat ik het pas zou begrijpen als ik later groot was. Maar ik had uitgevogeld dat de ziel leek op een wit laken dat in ons lichaam zat en als er vlekken op kwamen werden mensen zwakzinnig, heel erg zoals Betina of een beetje zoals ik.

Toen Betina broembroemend rondjes om de tafel reed zag ik op een gegeven moment een staartje achter haar aan slepen dat uit het gat tussen de rugleuning en de zitting van haar rolstoel stak en ik zei bij mezelf dat moet haar ziel zijn die uit haar lekt.

Weer polste ik de psychologe dit keer of er een verband was tussen de ziel en het leven en zij zei van wel en ook dat mensen zonder ziel stierven en dat hun ziel naar de hemel ging als iemand braaf was geweest of naar de hel als diegene stout was geweest.

Broem… broem… broem… en maar slepen met die ziel die ik elke dag langer zag worden en grijze vlekken zag krijgen en ik concludeerde dat hij er binnenkort af zou vallen en dat Betina dood zou gaan. Maar dat kon me niet schelen want ik walgde van haar.

Wanneer het etenstijd was moest ik mijn zusje voeren en dan mikte ik expres op het verkeerde gat en stak de lepel in haar oog, in haar oor, in haar neus voor ik bij haar muil uitkwam. Ah… ah… ah… kreunde de miserabele smeerpijp.

Ik pakte haar bij haar haren en duwde haar gezicht in haar bord en dan hield ze op. Alsof ik iets kon doen aan de fouten van mijn ouders. Ik smeedde plannen om op haar zielenstaart te trappen. Het verhaal over de hel hield me tegen.

Ik las de catechismus voor de communie en ‘gij zult niet doden’ stond op mijn netvlies gebrand. Maar vandaag een tikje, morgen nog een en de staart die niemand anders zag bleef groeien. Alleen ik zag hem en ik werd er vrolijk van.

Instellingen voor Buitengewoon Onderwijs

Ik rolde Betina naar de hare. Daarna liep ik naar die van mij. Bij Betina’s instelling werden ernstige gevallen behandeld. Het varken-jongetje met zijn worstenlippen en bolle toet en biggetjesoren at van een gouden bord en dronk zijn bouillon uit een gouden kopje. Hij greep het kopje vast met zijn dikke gehoefde pootjes en zijn geslurp klonk als een waterstroom die in een poel neerstortte en wanneer hij vast voedsel at bewoog hij zijn kaken, zijn oren, maar hij kon geen hap nemen met zijn slagtanden die ver uitstaken zoals bij een wild zwijn. Eén keer keek hij naar me. Zijn oogjes, twee in het vet verzonken uitdrukkingsloze knikkers, bleven toch naar me kijken en ik stak mijn tong naar hem uit en toen gromde hij en veegde het dienblad van tafel. De verzorgers kwamen aangesneld en moesten hem kalmeren door hem vast te binden als een dier en dat was hij ook.

Terwijl ik wachtte tot Betina’s les afgelopen was, wandelde ik door de gangen van de heksensabbat. Ik zag een priester naar binnen lopen gevolgd door een acoliet. Iemand had zijn laken afgegeven, zijn ziel. De pastoor sprenkelde wijwater en zei als je een ziel hebt, moge God je in zijn armen sluiten.

Tegen wie of wat zei hij dat?

Ik ging dichterbij staan en zag een prominent echtpaar uit Adrogué. Op een tafel zag ik op een zijden kleed een cannellonipijpje liggen. Wat geen cannellonipijpje was maar iets wat uit een menselijke baarmoeder was gekomen, anders zou de pastoor het niet dopen.

Ik deed navraag en een verpleegster vertelde me dat het voorname echtpaar elk jaar een cannellonipijpje kwam laten dopen. De dokter had hun aangeraden om het niet meer te proberen want een goede afloop was uitgesloten. En zij hadden gezegd dat ze heel katholiek waren dus niet konden stoppen met de voortplanting. Ondanks mijn misdeeldheid vond ik het onderwerp walgelijk, maar dat kon ik niet hardop zeggen. Die avond kon ik niet eten van walging.

En de ziel van mijn zus groeide maar door. Ik was blij dat papa was weggegaan.

De ontwikkeling

Betina was elf en ik twaalf. Rufina zei jullie zijn op de leeftijd dat de ontwikkeling begint en ik dacht dat er iets uit mijn binnenste naar buiten zou komen en ik bad tot de kleine Theresia dat het geen cannelloni zouden zijn. Ik vroeg de psychologe wat ontwikkeling was en ze werd rood en raadde me aan het aan mama te vragen.

Mijn moeder werd ook rood en zei dat meisjes op een bepaalde leeftijd geen meisjes meer zijn maar jongedames worden. Daarna zweeg ze en ik zat in de rats.

Zoals ik al zei bezocht ik een instelling voor onvolwaardigen, minder onvolwaardig dan bij die van Betina. Een klasgenootje zei dat ze ontwikkeld was. Ik zag niets anders aan haar. Ze vertelde dat als dat gebeurt je kruis een paar dagen bloedt en dat je je niet mag wassen en een lapje moet gebruiken zodat je kleren niet vies worden en je moet oppassen voor jongens want je kunt zwanger raken.

Die nacht kon ik niet slapen en voelde ik steeds aan die plek. Maar die was niet vochtig en ik kon nog met jongens praten. Als ik me zou ontwikkelen zou ik nooit ook maar in de buurt komen van een jongen anders zou ik zwanger raken en een cannellonipijpje krijgen of iets wat daarop leek.

Betina praatte best veel, of ze brabbelde en maakte zich verstaanbaar. Zo gebeurde het dat op een avond bij een familiebijeenkomst waar wij niet bij mochten zijn vanwege slechte manieren vooral aan tafel mijn zus met een stem als een trombone schreeuwde: mama mijn gleuf bloedt. We zaten in de kamer naast die van de feestdis. Eén oma en twee neven waren gekomen.

Ik zei tegen de neven dat ze niet bij het bloedende meisje in de buurt moesten komen want dan kon ze zwanger raken.

Iedereen droop ontstemd af en mama sloeg ons alle twee met haar aanwijsstok.

Ik ging naar mijn school en vertelde dat Betina ontwikkeld was ook al was ze jonger dan ik. De juf gaf me een standje. Geen onzedelijke onderwerpen in de klas bespreken en ze gaf me een onvoldoende voor het vak sociale, morele en politieke vorming. De klas veranderde in een groep ongeruste leerlingen vooral de meisjes, die zichzelf van tijd tot tijd betastten om te controleren op mogelijke natte plekken.

Voor de zekerheid kwam ik niet meer in de buurt van de jongens.

Op een middag kwam Margarita stralend binnen en zei het is zover en we snapten waar het over ging.

Mijn zus werd in de derde klas een schoolverlater. Meer zat er niet in. Eigenlijk zat er voor ons allebei niet meer in en ik stopte in de zesde. Ik had wel leren lezen en schrijven, dat laatste met spelfouten, alle stomme n’en liet ik weg, want wat heb je daaraan als je ze niet uitspreekt?

Bij het lezen had ik een spraakstoornis, zei de psychologe. Maar ze suggereerde dat het beter zou gaan als ik oefende, en liet me tongbrekers opzeggen zoals de knecht van de kapper knipt knapper dan de kapper knippen kan.

Mama keek toe en als ik mijn tong brak sloeg ze me op mijn hoofd met haar aanwijsstok. De psychologe verbood mama om aanwezig te zijn bij de knecht van de kapper en toen brak ik mijn tong minder vaak, want als mama er was, probeerde ik de knecht van de kapper heel snel af te maken en vergiste ik me uit angst voor de stok.

Betina reed broemend om ons heen, deed haar mond open en wees naar binnen want ze had honger.

Ik wilde niet samen met Betina aan tafel. Ik walgde van haar. Ze dronk soep uit haar bord zonder een lepel te gebruiken en vast voedsel pakte ze met haar handen en slikte ze zo door. Ze huilde als ik haar per se wilde voeren vanwege dat gedoe met die lepel die ik in willekeurige gezichtsopeningen stak.

Voor Betina hadden ze een lunchstoel gekocht met een tafeltje eraan en in de zitting zat een gat voor poep en plas. Halverwege het eten kreeg ze aandrang. Van de lucht ging ik over m’n nek. Mama zei dat ik niet het tere zieltje moest gaan uithangen of ze zou me laten opnemen in het Krankzinnigengesticht. Ik wist wat het Gesticht was en voortaan waren mijn lunches zogezegd gearomatiseerd met de stank van mijn zus haar kak en regen van pies. Als ze scheten liet kneep ik haar.

Na het eten ging ik naar ons tuintje.

Rufina maakte Betina schoon en zette haar in de rolstoel. Wanneer die sufkop haar middagdutje deed viel haar hoofd op haar borst of borsten want onder haar kleren tekenden zich nu al twee behoorlijk ronde en provocatieve bobbels af want zij was eerder ontwikkeld dan ik en hoe afstotelijk ook ze was eerder een jongedame dan ik waardoor Rufina elke maand haar lapjes moest verschonen en haar kruis moest wassen.

Ik knapte het zelf op en registreerde dat mijn borstjes niet groeiden aangezien ik mager was als een bezemsteel of zoals mama’s aanwijsstok. En zo werden we een dagje ouder, maar ik volgde teken- en schilderlessen en de docent van de Kunstacademie vond dat ik een belangrijke beeldend kunstenaar zou worden want omdat ik een beetje gek was zou ik tekenen en schilderen zoals de excentrieke beeldend kunstenaars van de laatste tijd.

De expositie op de Kunstacademie

Meneer de docent zei tegen me: Yuna – zo word ik genoemd – jouw werk is goed genoeg voor een expositie. Misschien verkoop je zelfs iets.

Ik was zo door het dolle heen dat ik met mijn hele lijf boven op meneer sprong en met mijn vier ledematen aan zijn lijf bleef kleven: voeten en benen en samen vielen we om.

Meneer zei dat ik heel mooi was, dat we later als ik groot was verkering zouden krijgen en hij zou me dingen leren die net zo mooi waren als tekenen en schilderen maar ik mocht niets verklappen over ons project dat eigenlijk alleen zijn project was en ik dacht dat het vast om belangrijkere exposities zou gaan en toen sprong ik weer en kuste hem. En hij mij ook, een blauwe kus die ik voelde op plekken die ik niet noem want dat zou ongepast zijn en toen zocht ik een groot doek en zonder schets schilderde ik met rood twee op elkaar gedrukte versmolten monden, onlosmakelijk verbonden, zangerig, en daarboven twee blauwe ogen die kristallen tranen plengden. Geknield kuste meneer het schilderij en daar bleef hij zitten, in de schaduw en ik ging naar huis.

Ik vertelde mama over de expositie en zij, die niets van kunst begreep, antwoordde dat mijn medestudenten van de kunstlessen zouden lachen om die vormeloze klieders op mijn kartons, maar als mijn docent het zo wilde was het haar om het even.

Toen ik naast werk van andere studenten exposeerde, verkocht ik twee schilderijen. Jammer genoeg was het ene dat van de kussen. Meneer noemde het: ‘Eerste liefde’. Dat vond ik wel wat. Maar ik begreep niet precies wat het betekende.

Yuna is een belofte zei meneer en dat vond ik zo leuk dat ik elke keer dat hij het zei na de les bleef plakken om op hem te springen. Hij zei er nooit iets van. Maar toen mijn borstjes begonnen te groeien zei hij dat ik niet meer op hem moest springen want de man is vuur en de vrouw vlas.

Ik snapte het niet. Ik sprong niet meer.

Het diploma