© 2022 Roelof Smit

Omslagontwerp Loudmouth

Verzorging e-book Coco Bookmedia

Foto auteur Ruud Pos

ISBN e-book 978 94 6381 149 1

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, augustus 2022

www.uitgeverijpodium.nl

You’ll see a woman

Hanging upside down

Her features covered by her fallen gown

And all the lousy little poets

Coming round

Tryin’ to sound like Charlie Manson

Yeah, the white man dancin’

LEONARD COHEN, ‘THE FUTURE’

PROLOOG

Allebei zouden ze waarschijnlijk zeggen dat de ander meer van mensen houdt. Liefde kent nu eenmaal vele vormen. Huib vindt het bijvoorbeeld heerlijk om mensen om zich heen te hebben. Hij is iemand die praatjes aanknoopt in de rij bij de supermarkt. Het maakt hem niet uit als mensen in zijn persoonlijke ruimte stappen. Wie Huib tegenkomt, kan rekenen op de dosis vriendelijkheid waar je een dag op kunt teren.

Hij weet dat Marijke dat in hem bewondert. Maar hij beschouwt háár liefde voor mensen als puurder. Zijn geliefde kan tranen in haar ogen krijgen als ze vertelt hoeveel kinderen op de wereld niet naar school kunnen. Haar doet het pijn als tienduizend kilometer verderop een Filipijn bij een betoging wordt neergeschoten door de politie.

Het lukt Huib niet om zich op die manier op te winden over onrecht of mee te leven als het noodlot toeslaat. Hij zou de Filipijn allerhartelijkst groeten als hij hem op de Leidse markt tegenkwam, maar het televisiebeeld van diezelfde man halfdood op een brancard raakt hem slechts oppervlakkig. En waar zijn vriendin zich na het journaal voorneemt een petitie tegen het regime in Manilla op te stellen, zou zij zich geen raad weten als ze bij een receptie vijf minuten met de Filipijn zou moeten kletsen. Marijke houdt van mensen als abstract concept. Concrete exemplaren ontwijkt ze liever.

Ze is er vanavond dus alleen bij omdat hij dat fijn vindt, beseft Huib als de deur van café De Branderij openzwaait en de sigarettenrook hun tegemoetkomt. Het rumoer van een kleine ruimte vol mensen die er belang aan hechten verstaan te worden dringt zich op. Ze overstemmen de klanken van ‘Beat It’, de onvermijdelijke single van Michael Jackson. Huib drukt een stevige kus op Marijkes wang, die beloond wordt met een stralende glimlach. Dan spreidt hij joviaal zijn armen om de eerste van vele bekenden te begroeten.

Vrijwilligers hebben de kroeg volgehangen met ballonnen in de kleuren van de Partij. Aan de muren hangen met slordig afgebeten stukjes plakband enkele posters van de gemeenteraadsverkiezingen van vorig jaar. Onder het logo is alleen een slogan over Leiden afgedrukt: de inschatting was destijds dat een foto van de lokale lijsttrekker het plakkaat niet ten goede zou komen.

Op het kleine podium staat een microfoon klaar voor de minister. Het is aan hem te danken dat er veel meer mensen zijn dan normaal op het maandelijkse politieke café dat de Partij in Leiden organiseert. De meeste sprekers moeten het doen met het handjevol vrijwilligers dat zelfs bij de algemene ledenvergaderingen nog enthousiast komt opdraven. Nu ziet Huib tientallen gezichten die hij niet kent. Een minister heeft onder leden de status van een rockster.

Het heeft eigenlijk zijn voorkeur om de bewindsman pas na afloop van diens lezing te spreken, ontspannen, met een biertje in de hand. Aangezien er met deze drukte geen enkele garantie is dat het straks lukt, loert Huib toch nu al op een mogelijkheid om hem los te weken uit zijn gesprek. Met een subtiele beweging van haar hoofd wijst Marijke hem echter op de voorzitter van het bestuur, die rond het podium drentelt zonder de wijzers van zijn horloge uit het oog te verliezen.

Huib knikt nauwelijks merkbaar, dankbaar voor de alertheid van zijn vriendin. Tegen een vrijwilliger, net zo jong als hij, zegt hij iets aardigs over de goede organisatie. Nog geen minuut later kondigt de voorzitter vereerd het hoge bezoek op dit politieke café aan.

Net iets te lange grijze haartjes omringen het kale eiland op de schedel van de minister. Het glimt in het felle licht van de lamp boven hem. Hij moet de microfoon wat lager zetten voor hij het woord tot het volle café kan richten.

‘Waarde leden van onze mooie Partij, wat een genoegen weer eens in het prachtige Leiden te zijn.’

Zijn lichaamstaal verraadt dat de minister de langdradige oude heer tegenover hem inmiddels zat is; het bierglas in zijn hand is bijna leeg. Soepel manoeuvreert Huib zich met twee volle glazen tussen de anderen die op hun beurt staan te wachten door.

‘Zo te zien bent u toe aan een nieuwe, excellentie,’ zegt hij luid. Een van zijn glazen duwt hij daadkrachtig in de richting van de bewindsman, die de kans dankbaar grijpt. De oude heer blijft nog even staan op de plek waar zojuist een gesprek was en neemt dan zijn verlies. Marijke glipt in de ruimte die hij achterlaat.

‘Huib Jansen, aangenaam. En dit is mijn vriendin Marijke Koopman.’

‘Aangenaam!’ roept de minister. Hij moet naar Huib opkijken. ‘U bent lid van onze Partij hier in Leiden?’

‘Ik ben sinds een jaar gemeenteraadslid.’

‘Kijk, raadslid! Een machtig man!’

‘Als u het zegt!’

‘En wat doet u zoal naast uw belangrijke ambt van volksvertegenwoordiger?’

‘Ik verwacht volgend jaar af te studeren in de rechten. Daarna hoop ik een baan te vinden als medewerker van de Tweede Kamerfractie.’

Dat is wel erg direct, hij weet het. Vanuit zijn ooghoek ziet hij ook Marijke fronsen. Maar Huib heeft de luxe niet om tijd te verspillen. De aasgieren om hen heen verlangen ook naar een sappig stukje minister.

‘Kijk! Leiden is nu al te klein voor u!’

‘Integendeel! Ik zet mij met hart en ziel voor deze stad in. Achter de schermen in Den Haag zou ik veel kunnen leren waar ik in de gemeenteraad iets aan heb. Wat de toekomst verder brengt, zie ik wel. Ik ben nog jong.’

‘Dat bent u zeker. Ik plaag u maar. U komt er vast wel, dat zie ik zo.’

Huib grijnst tevreden. Hij vertelt een tijdje over zijn eerste successen als raadslid. Als hij opnieuw wat onbeholpen over de baan bij de fractie begint, legt de minister met de zucht van de levenservaring een hand op zijn schouder.

‘Hoe oud bent u, meneer Jansen?’

‘Eenentwintig, excellentie.’

‘Zoiets dacht ik al. Laat ik u eens een wijze raad geven, als oude rot in dit vak.’

‘Heel graag.’

‘Ik zie vaak dat talentvolle jonge mensen in onze club zich volledig op de politiek storten. Ze worden raadslid of bestuurslid in hun eigen woonplaats en dan gaan ze óók nog eens als medewerker aan de slag voor de landelijke Partij. Het pad dus dat u ook voor ogen heeft.’

Huib luistert beleefd, knikt en humt op de juiste momenten.

‘Mijn advies is: doe dat niet! U kunt zich hier als raadslid buitengewoon nuttig maken voor uw stad. Geweldig! Maar doet u daarnaast iets buiten de politiek. Ga werken in het bedrijfsleven. Of de zorg, het onderwijs, bij de politie. Dáár hebben we bij de Partij behoefte aan: mensen die midden in de samenleving staan.’

‘Ik begrijp het.’

‘Bovendien: de politiek is vluchtig. Het kan zomaar voorbij zijn. Dan is het heel waardevol om ergens op terug te kunnen vallen.’

‘Dat klinkt heel verstandig,’ liegt Huib. ‘Ik zal er eens goed over nadenken.’

‘Kijk! Doet u dat!’

Licht ontmoedigd slaagt Huib er niet in op tijd iets te bedenken om het gesprek een gunstige wending te geven. Een van de aasgieren profiteert onmiddellijk met een uitgestoken hand.

Terwijl hij wegsluipt, hoort hij de opgetogen stem van de minister.

‘Kijk, penningmeester! Een machtig man!’

Marijke knijpt even in zijn hand.

Aanvankelijk vond Marijke hem vooral ambitieus, en daar maakte ze geen geheim van. Huib was als tiener al lid geworden van een saaie bestuurderspartij en vertelde haar onomwonden dat hij minister wilde worden.

‘Nikserig’ noemde Marijke de Partij en ze verweet Huib dat hij geen idealen had. Toen ze elkaar nog niet zo lang kenden, schermde hij ter verdediging met de stoffige kernwaarden uit de beginselverklaring van de oprichters, zoals hij gewend was in politieke discussies. Alsof hij zich werkelijk druk maakte om die theoretische concepten. Later, nadat zij hem in het nauw had gedreven, gaf hij toe dat hij net zo goed voor een van de andere grote middenpartijen had kunnen kiezen.

‘Uiteindelijk wil ik gewoon dat mensen een aangenaam leven kunnen leiden.’

‘Dan is dát dus je ideaal. Dan is dat wat je drijft.’

Ze nam er genoegen mee. En ze erkende dat zijn keuze voor een partij die vaak meeregeert voor het bereiken van dát ideaal helemaal niet zo onlogisch was. Bestuurlijke stabiliteit draagt eraan bij dat het in Nederland prettig leven is. De bereidheid tot samenwerking van de Partij draagt bij aan die bestuurlijke stabiliteit.

Huib ziet het compromis inderdaad als iets om na te streven. Daarom heeft hij ook zo’n hekel aan de opkomende populisten, die verdeeldheid zaaien met hun goedkope retoriek. Toch gaat het hem te ver om te beweren dat hij met een gepassioneerde roeping de politiek is in gegaan. Dat wat Marijke zijn ideaal noemt wil hij absoluut bereiken — ‘behouden’ is een beter woord — maar als hij eerlijk is weegt de wens om carrière te maken zwaarder.

Uiteraard zal niemand binnen de Partij hem dat ooit zo expliciet horen zeggen. Ambitie is in de politiek het best gediend met de suggestie van bescheidenheid. Alleen Marijke is op de hoogte van zijn innerlijke drang om op te klimmen naar de hoogste treden van de Haagse ladder. Sinds ze in zijn ideaal gelooft, steunt ze hem er volledig in.

Tot vanavond maakte Huib zich wel wat zorgen over de nadrukkelijke kinderwens van zijn vriendin. Hij zou haar graag gelukkig maken en hij weet dat ze een geweldige moeder zou zijn, maar de moderne samenleving verlangt een rol van hem in de opvoeding die hij met de werkdruk in Den Haag onmogelijk zal kunnen vervullen.

‘Als het nodig is, word ik huisvrouw,’ stelde Marijke hem vakkundig gerust, toen Huib de toekomst eerder die avond tijdens het eten voorzichtig aan de orde stelde.

‘Vind je dat dan niet…’

‘Ouderwets? Nee. Volgens mij betekent feminisme dat je als vrouw keuzevrijheid hebt. Nou, dan kan ik dus ook déze keuze maken. Ik wil dat onze kinderen straks een warm thuis hebben. Dat minstens één van de ouders er altijd voor ze is. En het is heel simpel: als jij minister wordt, kun jij die ouder niet zijn.’

‘Nee.’

Marijke stak een vinger in de lucht. ‘Maar we weten niet hoe het loopt. Zeker in de politiek. Als het misloopt, wil ik misschien wel carrière maken. En wie weet word jij dan wel huisman.’

‘Ja, wie weet,’ zei Huib. De opborrelende onrust schudde hij snel van zich af in de wetenschap dat dit scenario wel heel vergezocht was.

‘Bovendien: ik kan ook nog gaan werken als de kinderen het huis uit zijn.’

‘En vind je het niet erg om de vrouw van een politicus te worden?’

‘Waarom zou ik?’

‘Omdat je soms mee zult moeten naar die gelegenheden die je zo vreselijk vindt. En dan vriendelijk glimlachen, ook als je eigenlijk woedend op me bent.’

‘Huib, lieverd, dit is Amerika niet.’

‘Vergis je niet. Het hoort erbij.’

‘Prima, dan word ik je first lady. Weet je wat: ik ga vanavond mee naar dat politieke café van je.’

Zo belandde Marijke in deze kroeg vol stropdassen en meningen: in haar voorland. Vriendelijk glimlachend luistert ze naar de discussies die Huib voert over Ronald Reagan en de gemeentelijke begroting. Als hij naar de bar loopt, pakt ze zijn arm. Natuurlijk heeft ze door dat het mislukte gesprek met de minister hem meer dwarszit dan hij laat blijken.

‘Die baan krijg je ook wel op eigen kracht. Daar heb je hem niet voor nodig. Dat weet je toch?’

‘Lief dat je dat zegt.’

‘En dat advies om iets anders te gaan doen is onzin. Je moet juist zorgen dat je zo veel mogelijk in beeld bent bij de Partij. Anders lijkt het alsof politiek alleen een hobby voor je is, alsof je het niet serieus neemt.’

‘Je hebt er meer verstand van dan de minister.’

‘Nu je het zegt! Misschien moet ík maar de politiek in.’

Lachend zoent Huib haar op de lippen. ‘Maak je geen zorgen. Niets kan mij stoppen. Ga maar naar huis, first lady van me. Ik vond het fijn dat je er was.’

Ruim dertig jaar later

1

Vlug trekt Nigisti haar vinger terug. Ze verwachtte een klassieke gong, een sober geluid dat de bewoner van de villa discreet op haar komst zou hebben gewezen. Deze harde zoemer klinkt misplaatst.

Een zacht briesje laat de bladeren van de bomen in de Hazelaarslaan in Middelburg even ritselen. De BMW’S en Volvo’s staan uit te rusten op de opritten. Haar fiets heeft Nigisti zo stabiel mogelijk op de standaard naast de keurig gesnoeide heg gezet.

Het Provinciehuis is helaas niet beschikbaar voor deze gesprekken. Gelukkig is de voorzitter zo vriendelijk zijn huiskamer open te stellen, stond in de uitnodiging. In gedachten herhaalt Nigisti de namen van de commissieleden die in dezelfde mail waren opgesomd. Ze heeft geoefend, maar ze haalt ze nu alweer door elkaar. Namen, dat is volgens Charlotte iets waar ze aan moet werken. Ze zei er niet bij hoe je dat doet.

De voordeur wordt opengetrokken door een vrouw met een grijs knotje. Even lijkt ze verrast door Nigisti’s verschijning, dan wenkt ze haar naar binnen.

‘De heren wachten al op u. Komt u maar mee.’

Nigisti volgt de vrouw door de gang. De aangekondigde huiskamer van de voorzitter is een eetkeuken met een lange houten tafel. Vier identieke, grijze mannen staan tegelijk op als ze binnenkomt.

‘Mevrouw Yohannes,’ verwelkomt de man aan het hoofd van de tafel haar vriendelijk. ‘Fijn dat u er bent.’

Geconcentreerd kijkt Nigisti de commissieleden tijdens de handdrukken recht in de ogen. Onvermijdelijk ziet ze haar ouders voor zich, respectvol naar de grond turend in gesprek met de dokter of hun baas. De namen die de mannen uitspreken klinken als de correcte antwoorden na een mislukte toets. Snel probeert ze er uiterlijke kenmerken aan te koppelen, maar de brillen, jasjes en rimpels zijn weinig behulpzaam.

‘Gaat u zitten.’

De man aan het hoofd wijst naar de stoel aan de andere korte zijde. Daar staan een kan water, een leeg glas en een schaaltje met Zeeuwse suikerwafeltjes klaar. De vrouw met het knotje schenkt een klein kopje koffie voor haar in, ze morst wat op het schoteltje.

Eten weigeren dat mensen je aanbieden: hoezeer Nigisti’s ouders ook hun best doen te integreren, aan die Nederlandse onbeleefdheid doet de familie Yohannes niet mee. Deze wafeltjes komen weliswaar rechtstreeks uit een plastic verpakking en hebben de vrouw van de voorzitter geen uren in de keuken gekost, maar voor het principe maakt dat niet uit.

‘Mijn naam is Willem de Nooijer,’ zegt de man zodra zijn vrouw de keukendeur achter zich heeft dichtgetrokken, alsof die informatie niet voor haar oren bestemd is. ‘Ik ben jarenlang gedeputeerde in deze mooie provincie geweest namens onze mooie Partij en mij is gevraagd deze kandidaatstellingscommissie voor de komende verkiezingen voor te zitten.’

Nigisti knikt met de ernst die bij zijn woorden lijkt te passen. Als blijkt dat een voorstelrondje volgt, pakt ze een wafeltje. Ze zijn klein en dun; ze zou er meerdere kunnen eten voor ze zelf aan het woord komt. De andere drie mannen introduceren zichzelf als secretaris van het bestuur, voormalig Provinciale Statenlid en ‘eenvoudig lid van onze Partij met enige kennis van hr’.

‘Maar genoeg over ons,’ zegt de voorzitter opgewekt. ‘Want vanavond gaat het om u. Stelt u zich ook even voor. En vertelt u meteen waarom u lid wilt worden van Provinciale Staten.’

‘Wat ze ook vragen, breng het steeds terug naar je why,’ heeft Charlotte geadviseerd. Haar why: zo noemt zij Nigisti’s persoonlijke verhaal, haar motivatie om de politiek in te gaan. ‘Ze zullen strikvragen stellen en je uit je comfortzone proberen te halen.’

Een fundamenteel kenmerk van valstrikken is dat je ze niet ziet. Ondanks de plompverloren rechtstreekse vraag en de welwillende uitstraling van de voorzitter die haar op het oog uitnodigt om in haar comfortzone te blijven, is Nigisti dus op haar hoede als ze haar antwoord formuleert.

‘Ik wil iets terugdoen voor Nederland.’

In de korte stilte die ze laat vallen ziet ze de reactie waaraan ze gewend is geraakt. Ogen lichten op. Twee van de mannen gaan wat meer rechtop zitten. De voorzitter houdt zijn hoofd een beetje schuin.

‘Eigenlijk is dat waar het op neerkomt,’ vervolgt Nigisti. ‘Mijn familie en ik hebben zoveel aan dit land te danken. Ik krijg hier alle kansen om mezelf te ontwikkelen. Nu wil ik iets teruggeven. In de politiek heb je de mogelijkheid om heel concreet problemen van mensen op te lossen. Ik wil dit land en deze provincie nóg mooier maken dan ze al zijn.’ Opnieuw pauzeert ze even. ‘Als dienaar van de bevolking.’

Vrolijke blikken van verstandhouding. De secretaris krabbelt iets op zijn kladblok.

‘Wat een mooie motivatie,’ zegt de voorzitter. ‘En u heeft nog geen enkele politieke ervaring?’

‘Nee. Maar ik zal er alles aan doen om snel te leren. Ik weet zeker dat mijn toekomstige fractiegenoten me zullen helpen. Nederlanders zijn ontzettend behulpzaam, en de mensen van onze Partij al helemaal.’

Instemmend gemompel.

‘En wat is de reden dat u voor de provincie kiest? Ligt de gemeenteraad voor een beginnend politica niet meer voor de hand?’

Deze vraag van de secretaris heeft Charlotte voorspeld. Tevreden lepelt Nigisti het antwoord op dat ze hebben voorbereid.

‘Omdat mensen hier in Zeeland zich heel sterk met de provincie identificeren. Ze zijn echt trots om Zeeuw te zijn. Ik heb lang in Rotterdam gewoond, daar voelt niemand zich Zuid-Hollander. Maar als ik hier iets voor mensen wil betekenen, moet ik juist in de provincie zijn.’

De mannen doen geen moeite meer om hun goedkeuring geheim te houden. Het voormalige lid van Provinciale Staten schraapt zijn keel.

‘Van tevoren hebben we het even over u gehad. Dat wil zeggen: ík heb het over u gehad. Ik was diep onder de indruk van uw optreden op het congres vorig jaar. Ik weet nog dat ik dacht: die dame zou de politiek in moeten gaan.’

Het congres. Nigisti perst een beleefde glimlach rond haar lippen en hoopt dat de commissieleden niet op haar ogen letten, waar de onrust vrij spel heeft. Ze neemt nog een wafeltje, al is het maar om zichzelf af te leiden. Het voormalige Statenlid praat onverstoorbaar verder.

‘Mijn collega’s waren daar echter niet bij. Zij hebben vanavond dus het genoegen uw verhaal voor de eerste keer te horen. Nu kunnen wij u natuurlijk allerlei vragen stellen, maar ik weet hoe mooi u kunt vertellen over uw familie en waar u vandaan komt.’

‘En waarom u Nederland zo dankbaar bent,’ vult de voorzitter aan.

‘Precies. Ik zou zeggen: steekt u van wal.’

*

Twee dagen vóór de Staat Eritrea zag Nigisti Yohannes het levenslicht. Beide geboorten waren bloederig, en aan beide leek geen einde te komen.

‘Zullen we teruggaan?’ vroeg Samuel Yohannes aan zijn vrouw Senait, toen de gedroomde onafhankelijkheid van hun land met een referendum bezegeld was.

‘Nee,’ antwoordde zij gedecideerd vanuit haar bed in het Ikazia Ziekenhuis in Rotterdam-Zuid, gebroken door de bevalling, met de reis van een paar jaar eerder en het leven vol oorlog daarvoor nog vers in het geheugen.

Nigisti’s ouders zouden datzelfde korte gesprek tot haar achtste verjaardag en het uitbreken van de nieuwe oorlog regelmatig voeren. De berichten van het thuisfront waren toen nog hoopvol. De helden van de onafhankelijkheidsoorlog hadden een regering gevormd. Onder hun leiding zou Eritrea het Dubai van Oost-Afrika worden: rijkdom en andere voorspoed lagen voor het oprapen voor hun zo beproefde volk.

Samuel miste de ruisende golven van de Rode Zee en de broeierige chaos van de havenstad Massawa. Nog meer miste hij zijn zus, die de lange tocht met haar drie kinderen niet had aangedurfd. Het gehaaste afscheid van haar deed als open wond niet onder voor de gewelddadige dood van zijn beide broers.

Voor Senait was het iets minder moeilijk om Eritrea los te laten, omdat haar zus Saba wel was meegekomen naar Rotterdam. De heimwee van haar man naar Massawa herkende ze, maar voor haar dochters — Fnan volgde drie jaar na Nigisti — voorzag ze toch een vrediger leven in Charlois. Toen het stralende lichtpuntje van Afrika inderdaad weer in een uitzichtloze grensoorlog met Ethiopië verzeild raakte, erkende Samuel ruiterlijk haar gelijk. Een terugkeer kwam niet meer ter sprake.

Dat neemt niet weg dat het land dat tegelijk met haar geboren werd centraal stond in Nigisti’s jeugd. Tot ze naar de kleuterschool ging, zag ze bijna alleen Eritreeërs. Haar ouders maakten vrienden op de vele bijeenkomsten die voor de Eritrese gemeenschap werden georganiseerd door de Nederlandse afdeling van het Volksfront, de politieke partij van de president. Daar konden ze ook geld doneren voor de opbouw van het onafhankelijke Eritrea.

Volgens het certificaat dat Samuel en Senait na hun korte inburgeringscursus hadden ontvangen, waren zij ‘zelfredzaam’ in het Nederlands. Senait had bij de uitreiking gevraagd wat dat woord betekende, maar de uitleg kon ze niet verstaan. Dankbaar maakte ze daarom gebruik van het aanbod van haar collega Nelleke om de kinderen af en toe wat taalles te geven. Met eindeloos geduld stootte de Rotterdamse aan haar in sigarettenrook gehulde keukentafel heel gearticuleerd de onbehouwen klanken van de Nederlandse taal uit. Terwijl de meisjes daar vol belangstelling naar luisterden, deden hun ouders hun best er ook iets van op te steken.

Ze zouden de taal verder wel ontwikkelen op het werk, had de docent van de inburgeringscursus voorspeld. De bewoners van de grote huizen in Hillegersberg beperkten zich echter grotendeels tot gebarentaal als Senait in haar eentje kwam. Ze leerde van hen wel woorden als ‘doekje’, ‘stofzuiger’ en ‘beter doen’. Samenwerken met Nelleke was fijner, maar de klanten keken streng als ze te veel kletsten tijdens het poetsen.

Als buschauffeur in Massawa had Samuel voortdurend praatjes gemaakt met de passagiers. In Rotterdam liepen de mensen die ’s ochtends vroeg hun hond uitlieten met een boog om hem heen als hij het Algemeen Dagblad in brievenbussen stak. Niettemin pikte hij in die tijd het woord ‘môge’ op. Later, toen hij in dienst van PTT Post enveloppen en ansichtkaarten bezorgde, kwam het wat vaker tot een kort gesprek.

Waarschijnlijk speelde het geluk van een voortreffelijk taalgevoel een grotere rol dan de goedbedoelde lessen van Nelleke, maar Nigisti babbelde op de kleuterschool al vrolijk in het Nederlands met haar klasgenootjes mee. Toch voelde het Tigrinya fijner op haar tong, de taal die ze associeerde met de geborgenheid van thuis.

*

Ze heeft de deur van het rijtjeshuis in de Deurlostraat in Zoutelande nauwelijks dichtgetrokken of haar ouders staan al in de gang. Nigisti ruikt de lange werkdag als ze haar moeder omhelst.

‘Het ging goed,’ verzekert ze hun. ‘Ik denk dat ik wel kans maak.’

Samuel toont zijn imposante tanden; Senait vouwt haar handen samen. Zenuwen maken plaats voor voorbarige trots.

‘Er zijn vast veel goede kandidaten. Maar ze waren heel aardig en volgens mij vonden ze mijn verhaal mooi. Het is nu afwachten.’

Achter haar ouders aan loopt ze de kleine woonkamer van de sociale huurwoning in. Fnan zit op de bank, ze kijkt niet op van haar telefoon.

‘Dag zusje,’ zegt Nigisti zacht. Het antwoord is een cynische blik die langzaam over haar mantelpak glijdt. Met een opgetrokken wenkbrauw richt ze zich weer op het scherm.

‘We willen van begin tot eind weten hoe het was,’ lacht Senait. ‘We vonden het zo spannend.’

Opgewekt vertelt Nigisti over de chique buurt met de grote huizen en dure auto’s, over de heren in pak die haar zo vriendelijk hebben verwelkomd. Ze hoort haar zusje zuchten.

‘Charlotte verwachtte dat ze strikvragen zouden stellen, maar ze waren oprecht in me geïnteresseerd.’

‘Natuurlijk,’ mompelt Fnan.

‘Ze zeiden wel dat het niet zo vaak voorkomt dat iemand zonder ervaring de provinciale politiek in gaat. Dus het zou goed kunnen dat ze dat toch niet aandurven.’

‘Dan is het extra bijzonder dat ze zo serieus naar je geluisterd hebben,’ vindt Samuel. ‘Dan zijn ze echt van je onder de indruk.’

‘Natúúrlijk,’ zegt Fnan nu hardop. Demonstratief beent ze de kamer uit. Haar vader maakt aanstalten achter haar aan te gaan.

‘Laat haar maar, papa. Ik ga straks wel naar haar toe.’

‘Ze is hier te oud voor. Ze is geen puber meer.’

‘Ik denk niet dat het koppigheid is. Ze kijkt anders tegen de wereld aan dan ik. Dat is niet erg. Als politicus zal ik toch moeten leren omgaan met andere meningen.’

‘Onze dochter in de politiek,’ zucht Senait dromerig.

‘Misschien, mama.’

Met zichtbare tegenzin haalt Fnan de koptelefoon van haar oren, de muziek zet ze niet uit. Nigisti kan de tekst van het lied letterlijk verstaan. Haar eerste neiging is haar zusje te waarschuwen voor gehoorbeschadiging, maar ze bedwingt zich.

‘Mooi. Wat is het?’

Fnan haalt haar schouders op. ‘Eritrees.’

‘Dat hoor ik, maar van wie?’

‘Mihretab Ghebrezghi, ken je toch niet.’

‘Ik heb weleens van hem gehoord.’

‘Lieg niet. Als je hem al kent, dan is het als Sandro. Die naam gebruikt hij om populair te worden in het Westen.’

Het gif van de opmerking glinstert nog na in haar ogen. Nigisti voelt de droeve glimlach opkomen waarmee ze Fnan tegenwoordig aankijkt.

‘Ik hou van je, zusje. En ik respecteer je. Je hoeft niet blij te zijn en zeker niet trots. Ik vraag je alleen om te accepteren wie ik ben.’

‘Jij bent degene die niet accepteert wie je bent.’

‘Daar worden we het niet over eens. Maar het is mijn leven.’

‘Nee, Nigisti. Dat wil je maar niet begrijpen. Jouw keuzes hebben gevolgen voor de familie, voor de gemeenschap. Als jij niet zo egoïstisch was, woonden we nog in Rotterdam. Tussen onze mensen. Dan hadden papa en mama hun vrienden nog.’

‘Daar voel ik me schuldig genoeg over. Ik kan het niet terugdraaien.’

‘Nee, je gaat gewoon dóór.’

‘Ik weiger me de mond te laten snoeren. Ik sta voor wat ik vind.’

‘Heel Nederlands van je. En o, wat klinkt het nobel. Maar dankzij jou wonen wij nu allemaal in dit rotdorp.’

‘Zoutelande is geen rotdorp. Papa en mama zijn hier gelukkig. Ze vinden het fijn om weer aan zee te wonen. Dat doet ze denken aan Eritrea.’

‘Hou toch op. Dat soort dingen zeggen ze om jou niet te kwetsen en dat weet je best. Zij geven wél om anderen.’

De Westerschelde heeft met de Rode Zee niets te maken, dat weet Nigisti ook wel. Geen zandkorrel in Zoutelande kan herinneringen oproepen aan Massawa. Maar ze gelooft er niets van dat haar ouders zo gehecht waren aan Rotterdam als Fnan beweert.

‘Het spijt me dat we weg moesten. Dat heb ik je al zo vaak gezegd. Maar jij bent de enige die terug zou willen. En je bent achttien, je kunt gaan wanneer je wil. Jij bezorgt papa en mama liever stress door steeds ruzie met mij te zoeken. Wie is er nou egoïstisch?’

Fnan schudt meewarig haar hoofd. ‘Papa en mama zijn Eritreeërs, Nigisti. Ze cijferen zichzelf weg voor familie. Jij denkt dat ze trots op je zijn, daardoor zie je hun offer niet. Omdat je zelf vergeten bent wat het is om Eritrees te zijn.’

*

Die decemberdag droeg Nigisti voor het eerst haar netsela, de traditionele handgemaakte witte jurk. Haar moeder had er lang aan gewerkt, vooral aan het ontwerp van de geweven robijnrode randen.

Eerst zenuwachtig, maar al snel glunderend hield ze haar spreekbeurt over de Tigrinya-cultuur. Ze vertelde over de urenlange koffieceremonie en over de quda, de feestelijke cirkeldans. Groep 6 luisterde ademloos; meester Patrick stond toe dat ze langer sprak dan de afspraak was. Haar klasgenootjes wilden de fijne stof van haar jurk voelen en vroegen of ze iets in het Tigrinya kon zeggen.

Nog nagenietend wachtte Nigisti met Fnan aan haar hand op hun moeder. Voor haar zusje deed ze de hele spreekbeurt op het schoolplein nog eens over. Verderop zag ze drie jongens uit groep 8 wijzen. Lachend kwamen ze op haar af.

‘Wat heb jij nou aan?’

‘Een netsela,’ antwoordde ze, bijna fluisterend.

‘Een watte?’

‘Au!’ riep Fnan; haar zus kneep haar handje fijn.

‘Zwarte Piet draagt geen witte jurkjes. Dat is raar.’