fenix

joost van bellen

fenix

Uitgeverij Podium
Amsterdam

© 2024 Joost van Bellen

Omslagontwerp gebr. Silvestri

Auteursfoto Cornelie Tollens

Foto van het gedicht van Peter L.M. Giele door Jack Aarts

ISBN 9789463812078

NUR 301

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2024, met ISBN 9789463812061

www.uitgeverijpodium.nl

omdat het in de sterren geschreven stond:
voor het meisje met het ingevlochten haar.

inhoud

proloog

deel 1
niets of alles

deel 2
fight the power

deel 3
aciiiiiiiiiiiiiet!

deel 4
the dominator

deel 5
born slippy

deel 6
ab igne, ignem capere

verantwoording

dankwoord

receptuur

proloog

Als ik een boom zou zijn, zouden mijn jaarringen u na mijn dood vertellen hoe het er in mijn leven aan toe is gegaan. Ga er maar eens goed voor zitten, beste lezer; het zijn gelukkige jaren en jaren van rampspoed, bizarre op hol geslagen jaren en jaren van evenwicht, jaren verkleurd door alcohol, verschrompeld door chemicaliën, vol butsen en blaren door m’n vrienden die larger than life het leven verfoeiden, maar ook heldere en gezonde jaren, sommige vuistdik, een restant van de schors die me onaantastbaar moest maken, andere flinterdun, uit de tijden dat ik kwetsbaar was.

Ergens in het midden ziet u een kring die zwartgeblakerd is door een vlammenzee.

Zodra u drieëntwintig boomringen heeft geteld, belandt u op de plek waar dit verhaal een aanvang neemt.

deel 1

niets of alles

1

Op de parkeerplaats tegenover de Bloemenmarkt ligt een berg bioscoopstoeltjes in Amsterdamse school-stijl. De armleuningen die schots en scheef tussen de versleten zittingen uitsteken doen me denken aan een knekelveld. Door m’n zonnebril tuur ik naar de verroeste springveren en de brandgaatjes in de stoffering. Als een pyromaan zijn slag wil slaan dan is die op het juiste adres. Een molotovcocktail erop en de vuurzee zal tot hoog boven de daken van de stad reiken, de vlammen likkend aan de panden naast dit stukje niemandsland. Het is een spookgedachte, aan mijn brein ontsproten omdat ik onder druk sta. Ik ben gepekeld door de amfetaminen en heb de afgelopen twee etmalen geen minuut geslapen.

Vanmiddag heb ik een afspraak met hem. De man over wie ik droom dat hij me in zijn kielzog zal trekken. Hij is dichterbij dan ooit. Nu ik de achterzijde van bioscoop Fenix in het vizier heb, hervind ik iets wat lijkt op moed. Ik stap het voormalige theater binnen en word overvallen door de donkerte, de stofwolken en een geluidsmuur veroorzaakt door drilboren en slijptollen.

Precies in het midden van het pompeuze gebouw ligt een bomkrater die me doet denken aan een modern kunstwerk. Ik interpreteer de zandkuil als Peter Gieles visie op de inslag van een Challenger-brokstuk.

De bouwvakkers zien me niet. Ik kan nog geen spijker recht de muur in slaan en ik voel me zoals m’n vader me altijd noemde: een tuthola, een slapjanus, een mietje.

Zodra ik m’n ademhaling onder controle heb neem ik de situatie in me op. De kuil blijkt geen krater maar het resultaat van noeste arbeid. Het zand is afgegraven. Het lijkt of Giele een gigantische zaadkorrel moet planten om zijn nieuwe club te laten opbloeien.

De bakstenen muren veranderen iets hoger in art-decostucwerk. Hoe verder m’n ogen kruipen hoe imposanter het gebouw wordt. Zo’n vijftien meter opwaarts buigen de protserige muren om en vloeien over tot een plafond. Tussen de ribben van de welvingen tel ik een vijftal cirkelvormige openingen die omlijst zijn door matgouden ornamenten. Ik ontdek achter die gaten een Escher-achtige wirwar van zolderbalken. Ik verlies m’n evenwicht.

‘G’day drongo, don’t ya fall,’ zegt de man die mijn schouders heeft vastgepakt. Zijn haar ziet dof van het bouwstof.

‘Pas op!’ galmt een stem vanaf een balkon. ‘Barry, get him out of here!’

Een meter boven de krater draait een reusachtige stalen balk aan een ketting.

‘Het is bloedlink hier, opzouten,’ bijt een van de bouwvakkers me toe. Barry trekt me naar een hoek.

‘Looks like a dog’s breakfast, right?’ zegt hij grinnikend. Uit z’n lijzige tongval met afgeknepen medeklinkers maak ik op dat hij helemaal vanuit Australië is afgereisd om hier te komen werken.

‘Wadda ya doing here, mate?’

‘I come for Peter Giele, I have a meeting,’ zeg ik in mijn beste Engels en tot m’n afgrijzen ontdek ik dat m’n motorjack vies is geworden.

‘Wat komt-ie doen?’ vraagt een lange magere man met een vuil fondsbrilletje.

‘This nice young bloke is here for Giele,’ zegt de Australiër.

‘Giele is al twee dagen spoorloos. Kom je helpen?’ vraagt de fondsbril. ‘Wat kan je? Lassen? We missen een goeie lasser. Maar aan je nagels te zien ben je niet iemand die gewend is z’n handen uit de mouwen te steken.’

Een slijptol zorgt voor spettervuurwerk.

‘Ik ben Beer, ik ga hier binnenkort de woensdagen organiseren,’ zeg ik luid. Ik word getrakteerd op twee stomverbaasde gezichten. Weer begint het me te duizelen. En weer is het Barry die me overeind houdt.

‘You’re a bit early, mate. It’s September, this place is not gonna open till New Year’s Eve.’

‘Barry is optimistisch,’ zegt de fondsbril.

‘En Jarne? De directeur?’ vraag ik. ‘Die heeft de afspraak met Giele voor me gemaakt.’

‘Haven’t seen that bludger in weeks.’

‘Jarne maakt alleen z’n schoenen vies als hij een hotemetoot moet rondleiden, maar meestal zit hij achter zijn bureau. De ingang van de kantoren is aan de andere kant, in de Kalverstraat. Het gaat om programmering? Dan kan je beter met Derk bellen.’

‘Ik bel liever met Jarne, want Derk ken ik niet,’ lieg ik.

Natuurlijk weet ik wie Derk Deconinck is.

2

Misschien heb ik de stomste beslissing van mijn leven gemaakt, spookt het in m’n hoofd als ik die nacht op m’n slaapbank lig. Ik heb gegokt op niets anders dan een mooi verhaal van Liesje, een meisje dat ik nauwelijks ken, ze beweert voor de VPRO te werken.

Ik kan mezelf wel voor m’n kop slaan. Ik had mijn vriendenkliek gevraagd mij op dit avontuur te vergezellen, maar ze foeterden me uit omdat dit zaakje zou stinken naar commercie. Ik zou de undergroundscene de rug hebben toegekeerd.

Maar ik wil niet langer illegaal het nachtleven verrijken zonder een cent te verdienen. De decepties van onze eerste twee kraakclubjes hebben te diepe wonden achtergelaten. Ik ben het zat om dat leed te koesteren, om het zwartkijken te aanbidden, om te wachten tot we een nieuw donker hol zullen bemachtigen.

Ik schud m’n kussen op, prop m’n dekbed tot een cocon en sluit m’n ogen.

‘Je valt door de mand, Beer van Munster, je bent nep,’ echoot de stem van een maatje.

‘Je bent een zwakkeling’, de nagalm van een andere vriend.

Ik draai me op m’n rug en staar naar het plafond.

Nep, dat woord schiet me in het verkeerde keelgat. Ik ga puur vanuit m’n onderbuikgevoel te werk. M’n innerlijke strijd heb ik gewonnen. Ik heb mezelf bevrijd van m’n verleden.

Zwak… ook dat woord sabelt recht door mijn ziel. Wat een klotenklapper. Het kan zo in het rijtje met al die keren dat ik uitgelachen ben, dat ze me als een lafaard bestempelden. Die gymleraar die me een mietje noemde omdat ik de kracht niet kon vinden om in een touw te klimmen, die me vertelde dat het beter was om voortaan te fungeren als doelpaal of derde honk, dat ik een slapjanus was, van de verkeerde kant, een homo, in de wieg gelegd om poedeltjes te kammen, goed voor niks. Woest word ik van de herinnering aan een andere leraar. Hij kafferde me uit omdat ik niet dapper genoeg was om te schaatsen en eiste dat ik het traject te voet zou afleggen, in m’n eentje over de poldersloten in de snijdende kou, ver verwijderd van alle anderen die op hun noren, doorlopers en glijijzertjes allang uit zicht waren; thuiskomend in het donker, doorweekte schoenen en sokken, tenen waarin geen leven meer leek te zitten, een stem die me troostte, een andere die me uit schaamte negeerde.

Ik kom overeind, graai naar m’n sigaretten en steek er een aan.

Bruce Lee staart me vanaf een filmposter aan terwijl hij met een karatekick door de muur lijkt te trappen. Achter hem de tekening van een rode draak, de schubben op zijn ruggengraat overeind, de nagels van z’n klauwen in de graaistand, de bek geopend, klaar voor de aanval.

Ik vraag me af of het tijd is om met diezelfde furie tekeer te gaan. Als ze mij een verrader en lafaard noemen, dan is het moment aangebroken om die vriendschappen resoluut te verbreken. Misschien moet ik wraak nemen, denk ik en kruip weer onder het dekbed. Alles moet kapot voordat er iets nieuws kan ontstaan, die gedachte laat me niet meer los.

M’n vrienden zitten vast in hun verleden en hebben geen benul van wie Peter Giele, Jarne Scharam en Derk Deconinck zijn. Ik tel op mijn vingers welke makkers er afvallen – het zijn er acht of negen, daar ben ik nog niet helemaal over uit – en kom tot de conclusie dat het allemaal laffe jongens zijn. Het is alleen de dameskliek die me het voordeel van de twijfel geeft. Odile en Kirsten zullen me trouw blijven.

‘Je moet kracht opdoen, ninja Beer, ga slapen,’ zegt Bruce Lee vanaf de poster.

In de namiddag ontwaak ik door het gekriebel van een kakkerlak die een speeltuin in de welvingen van mijn gezicht ontdekt heeft. Doordat ik mezelf een pets geef, ben ik klaarwakker en zie nog net het bruin gepantserde insect wegschieten. De geur van gebakken lamsvlees en knoflook bevestigt dat ik thuis op mijn eigen slaapbank lig, boven de keuken van de Libanees.

Ik douch, kleed me aan, zet een percolator op het vuur en schep een bakje yoghurt met een kwak aardbeienjam leeg. Er is niets te vinden in de koelkast. Ik moet naar de avondwinkel op de Ceintuurbaan.

Nadat ik de trap af ben gedenderd zie ik een envelop op de kokosmat liggen. Iets rechts van het midden prijkt in sierletters mijn naam. Linksboven schittert in kopergoud een logo dat uit vijf letters bestaat: FeNIX.

3

Op de slaapbank kieper ik de tas leeg. M’n avondeten bestaat uit twee gevulde koeken, paprikawokkels, een zakje Bonitos en een banaan voor de vitaminen. De envelop van de Fenix zet ik op een van de rijtjes lp’s die tegen de muur leunen, enerzijds omdat het logo in die blinkende letters met mijn naam erbij iets futuristisch en sensationeels is, anderzijds omdat ik ’m niet durf te openen, doodsbang voor een desillusie. Officiële post heeft mij nooit goed nieuws gebracht.

Ik zet Sly & The Family Stone op, wieg gelukzalig heen en weer op ‘Family Affair’ en vraag me af of andere mensen het ook zo gezellig met zichzelf kunnen hebben. Misschien ligt m’n positieve stemming aan dit nieuwe huis. Het is een gigantische vooruitgang na mijn halve krotwoning achter de viskramen van de Cuyp. Ik heb nu een douche en maar liefst drie kamers tot mijn beschikking.

Naar verluidt heeft volkszangeres Zwarte Riek hier ooit gewoond. Door dat weetje en het feit dat Richenel me laatst zowaar groette, voel ik dat iets van hun faam me aankleeft en ben ik zelf een beetje beroemd.

‘Amsterdam huilt, waar het eens heeft gelachen’ is Rieks grootste hit. Ik draai de tekst liever om en zing de woorden als ik de vaat doe in de hoop dat ik zo de geest van Zwarte Riek kan opvrolijken.

Buiten de koelkast en het gasfornuis in de keuken, dit slaapbankje, wat space age prullaria en attributen die niet zouden misstaan in een spookhuis, bezit ik nagenoeg niets. Mijn overvolle boekenkast is gemaakt van sinaasappelkistjes en als ik door m’n wimpers kijk lijken de twee colakratten met de plank erop op een chique salontafel. Tegen de muren met wit rauhfaser prijkt mijn échte schatkist: m’n hifi-installatie en stapels langspeelplaten en maxisingles, de mooiste hoezen vooraan.

Het zijkamertje is een pokkenbende, maar ik noem het mijn walkincloset, een term die ik laatst oppikte in de Backstage Boutique van de Christmas Twins. Als ik bij hen langsga beland ik in een andere wereld, die van sixtiesglamour en seventiesdisco, die van de stokoude zwarte tweelingbroers die met hun mohawkkapsels op glitterindianen lijken. Terwijl Greg en Gary me trakteren op koffie en banana bread met toffeesaus, vertellen ze steevast over hoe ze als dansers toerden met The Supremes, Diana Ross en zelfs Tina Turner, waardoor ik telkens weer starstruck ben en zij me – waarschijnlijk om me op m’n gemak te stellen – overladen met complimentjes waar ik me totaal geen raad mee weet.

Geïnspireerd door die twee heb ik een glittergordijntje opgehangen in m’n andere grote kamer, die ik heb omgedoopt tot mijn privédiscotheek. Vaak plaats ik daar een speaker, om daarna de versterkerknop op het maximale volume te draaien, terug te sjezen en in m’n uppie in die denkbeeldige balzaal te dansen op Curtis Mayfield, Prince en het hitsige album van Divine. Als ik de schemerlamp zó afstel dat ik zeker weet dat mijn schaduw niet over het gordijn griezelt, probeer ik de kronkelbewegingen van de electric boogie onder de knie te krijgen, het liefst op het album van Afrika Bambaataa of op de paar Amerikaanse discosingles met daarop de vreemdsoortige nieuwe muziek die me nog het meest doet denken aan de robotmannen van Kraftwerk. METROPLEX staat er op het label van eentje, TRAX RECORDS op een andere. M’n vrienden haten het. Die houden vast aan één stijl terwijl mijn muzieksmaak alle kanten op zwaait. Eigenlijk vind ik alles leuk en het is daarom verdomd lastig om mezelf een uitgesproken look aan te meten.

Nadat ik de kruimels van een gevulde koek van m’n schoot heb geveegd, twijfel ik over de volgende plaat die ik zal draaien. Misschien ‘Master of Puppets’ van Metallica? De vierde symfonie van Gustav Mahler? Of ‘True Blue’ van Madonna? Terwijl ik door m’n verzameling spit, zie ik de envelop tussen twee hoezen glijden en interpreteer het als een teken: het is veel te gezellig in mijn eentje, het is beter om de mogelijke teleurstelling ongeopend te laten.

De bel gaat.

Ik ruk aan het koord en een hoopje ellende klimt stilletjes naar boven. Het is m’n immer in een zwarte coltrui en zwarte jeans gehulde vriendin met zwarte rijlaarzen tot aan de knieën. De ranke Odile bezit de schoonheid en allure van Maria Callas maar is qua temperament een tegenpool van de sopraan. Ze is schuw en kwetsbaar, waardoor ik me als vanzelf om haar bekommer. Haar lengte en blauwgroene ogen verraden dat ze half Noors is terwijl haar olijfkleurige huid en ravenzwarte haar een Egyptische afkomst ontsluieren.

Odile zou haar familiegeschiedenis het liefst uitgommen en daar begrijp ik geen barst van. Hoe jaloersmakend is het om zo adembenemend mooi te zijn en dat je in je jeugd in tientallen landen hebt gewoond omdat je ouders diplomaten zijn?

‘Mag ik alsjeblieft een paar dagen hier logeren?’ vraagt ze met uitgelopen make-up.

Vier dagen later ligt de bende uit de walk-incloset, samen met haar koffers, op de dansvloer van de discotheek. Odile en ik kopen een tweepersoonsmatras op de Albert Cuyp, zeulen die de trap op en duwen ’m tussen de muren van het zijkamertje. Het zweet gutst van onze voorhoofden.

Om het heugelijke feit te vieren dat ze tijdelijk bij me is ingetrokken, maken we twee flessen Mateus-rosé soldaat en durft Odile het aan om tegen sluitingstijd bij de benedenburen binnen te vallen, op voorwaarde dat ik niets zeg over haar afkomst. Zelfs in benevelde toestand blijft Odile zowel gracieus als afstandelijk.

‘Dit is een welkomstcadeau,’ zegt de restauranthouder. Terwijl ze met de fles arak onder haar arm de Libanees verlaat, geeft de beste man me een knipoog.

‘Heel mooi meisje,’ zegt hij. ‘Waar komt jouw vriendin vandaan?’

‘Uit Parijs,’ zeg ik trots. Met haar opgestoken haar, de gouden oorringen die tegen haar lange nek bungelen en haar sierlijke manier van bewegen, is Odile inderdaad een mooi meisje, iemand naar wie ik urenlang kan kijken, alsof een schilderij tot leven is gekomen. Ze volgde tot twee jaar terug wel degelijk een modeopleiding in de lichtstad, maar deze man uitleggen dat we geen liefdesrelatie hebben laat ik achterwege. De Libanees hoeft niet te weten dat ik homofiel ben.

Die nacht vertellen Odile en ik elkaar over de wonden op onze ziel, dwaze verliefdheden die onbeantwoord bleven, jongens die met ons speelden, vreemdgingen of ons inruilden voor anderen, mafkezen die zó gefrustreerd waren dat ze ons het leven zuur maakten.

‘Ils peuvent aller se faire enculer,’ zegt Odile, wat wordt gevolgd door een hik. Ik moet lachen om haar plotselinge vuilbekkerij. Ze heeft gelijk: alle jongens kunnen de tering krijgen.

In m’n paleisje op de Eerste Sweelinckstraat besluiten we plechtig dat de liefde niets voor ons is, dat we nooit meer gekwetst zullen worden en proosten we met de arak op het feit dat we het voortaan met z’n tweetjes zullen rooien. Odile mag blijven.

‘Nooit meer seks!’ roep ik met m’n hand op het hart. Ze staat op, herhaalt m’n woorden, zegt ‘hop la!’ en verliest haar evenwicht. Als ik haar toestop en een emmer bij het matras zet, begrijp ik dat we vanaf nu officieel een platonische verhouding hebben.

4

‘Je raadt nooit wie ik bij de lavomatic tegenkwam,’ zegt Odile terwijl onze gewassen kleren hun plek vinden in de kledingkast. ‘Xenia. Elle s’est invitée pour diner, zo brutaal. Ik durfde geen nee te zeggen. Ze is net terug uit Berlin en vroeg naar je. Ze moet je spreken.’

‘Xenia? Je meent het niet.’ Ik voel een minuscuul littekentje kloppen op mijn rechterpols.

‘Mais, oui! Ze bleef maar praten en trok zich niets aan van de mensen. Die verhalen, Beer, extravagantes.’

‘Dat zal wel. Ik vond haar toen al zo gers!’

‘Ze eet trouwens geen rijst, want dat doet haar aan krioelende larves denken.’

Xenia had ik ontmoet op de dansvloer, een engel gevangen in een spotlicht van onze voormalige kraaknacht. Een anorexiaversie van het meisje op Rembrandts Nachtwacht. Terwijl de massa om ons heen pulseerde, had ze met een glasscherf een minuscuul sneetje in haar pols gemaakt en met bezwerende stem gezegd: ‘Ik kom voor jou. Ik ben een profetie, naar hier gevlogen vanuit de hemel over Berlijn.’ Daarop had ik de scherf van haar aangenomen en mezelf als in trance in mijn rechterpols gesneden. Terwijl ze haar wondje op dat van mij had gedrukt, fluisterde ze: ‘We zijn nu bloedbroeder en bloedzuster. We zien elkander in een volgend leven,’ waarna ze was opgelost in de duisternis. Later zag ik haar boven op de bar dansen. We haalden door in mijn krotje op de Albert Cuyp, samen met rockster Johnny Thunders van The Heartbreakers en de New York Dolls. Ik durfde bijna geen woord te zeggen en aanschouwde de tortelduifjes, hoe ze bewogen, hoe ze een sigaret rookten, hoe ze spraken, de ene verveelde oneliner na de andere. Alles klopte aan die twee, zo stoer en geweldig, en ik voelde me opeens een soort van internationaal en belangrijk. Toen ze aanstalten maakten om het recht voor m’n neus op een neuken te zetten, was ik zo dapper om hen naar z’n hotel te sturen. Sindsdien had ik niets meer van Xenia vernomen.

Ik maak gevulde paprika’s met gehakt, uien en rozijnen en een groententaart met champignons, blikjesananas en hamblokjes.

Xenia arriveert een uur te laat en steekt met veel bombarie van wal. Ze had vriendjes verslonden, had moeten vluchten en was een paar dagen geleden met een plastic tas vol niemendalletjes, hoge hakken, make-up en Duitse marken terechtgekomen in het kraakpand van Kirsten. Voor haar had er niets anders op gezeten dan de kas van het Cabaret Romy Haag – waar ze in dienst was – leeg te roven en naar Amsterdam te liften.

‘Ich hab noch einen Koffer in Berlin,’ zegt ze, refererend aan een lied van Marlène Dietrich. ‘En nu ik je weer zie, Beer, begrijp ik het allemaal. Ik ben plotseling verhuisd omdat ik voel dat je me nodig hebt, net als toen. We zijn met elkaar verbonden, een soort magiesss.’

Xenia ligt in een babydoll en een slipje op mijn slaapbankje in de Eerste Sweelinckstraat. ‘Kleren zijn doodsbang voor me. Ze vluchten van m’n lichaam. Wat kan ik eraan doen? Helemaal nietsss.’

Odile en ik vreten haar anekdotes over Freddie Mercury, Iggy Pop, en zelfs Bowie, die een relatie met Frau Haag schijnt te hebben gehad.

Op dat moment rinkelt de telefoon en zijn we getuige van de allereerste keer dat het antwoordapparaat aanslaat.

‘DIT IS HET ANTWOORDAPPARAAT VAN BEER EN ODILE. SPREEK MAAR IN NA DE PIEPTOON.’

Ik ben in m’n toekomst beland.

‘THIS IS THE ANSWERING MACHINE OF ODILE AND BEER. PLEASE LEAVE YOUR MESSAGE AFTER THE BEEP.’

‘Dat kan veel beter. Dit bericht is zó saai,’ zegt Xenia en als de piep klinkt maan ik haar tot stilte.

‘Hoi, dit is een bericht voor Beer. Je spreekt met Liesje. Ik heb net je nummer via Kirsten gekregen. Kan je me alsjeblieft terugbellen? 844…002. Ik herhaal, 844…002. Het is best wel urgent. Ik wil je niet op de kast jagen maar’ – PIEP en de verbinding is verbroken.

‘Wie is dat wijf dan? Wat moet ze van je?’ vraagt Xenia.

‘Dat is Liesje. Die ken je niet.’

Opnieuw rinkelt de telefoon.

‘Sorry, te lang verhaal. Maar 844…002,’ klinkt Liesjes stem op het antwoordapparaat. ‘Jarne heeft je een brief gestuurd maar hoort niks van je. Ik wil je dus niet op de kast jagen, maar als we niks van je horen dan moet ik van de VPRO en de Fenix een ander plan gaan bedenken…’

Xenia graait de hoorn van de haak.

‘Hallooooooo… Je spreekt met Beers secretaresssse,’ zegt ze, loom als het stemgeluid van Frau Dietrich. Odile knijpt me in de arm, met moeite houdt ze haar lachen in. ‘Wat kan ik voor je betekenen?’

Ik wil mezelf het liefst opsluiten in de douche.

‘Je kan het hem ook zelf vertellen. Ja, ik begrijp er ook niksss van. Ik zal ’m effe roepen.’

Ze begint m’n naam te schreeuwen. Er zit niets anders op. Na talloze excuses kan ik eindelijk de verbinding verbreken.

‘Eén keer sorry zeggen, c’est suffisant,’ zegt de wereldwijze Odile.

‘Je moet je niet zo laten kennen, Beer,’ zegt Xenia. ‘Je bent veel te lief.’

Na een cola-vieux bel ik Jarne.

‘Had ik dat maar geweten,’ zeg ik. ‘Sorry man, de junkies hebben m’n post gejat. Die morrelen het trektouwtje tevoorschijn en zitten hier op de trap te chinezen.’

Xenia wijst naar Odile die de envelop tussen de platen vandaan grist.

‘Je moet nadenken over een titel voor je avond en een moodboard maken,’ zegt Jarne. ‘Dan maak ik een nieuwe afspraak met Giele. Lukt dat binnen een maand?’

‘Ja, natuurlijk,’ zeg ik perplex.

Een maand… dat is zoiets als een zomervakantie.

‘Wat bedoelt-ie?’ vraagt Xenia.

‘Ik ben gevraagd voor een culturele salon, maar hoorde niks meer en nu is er opeens geen weg meer terug,’ zeg ik.

‘Die nieuwe discotheek van Peter Giele en die Derk Deconick?!’ roept Xenia. ‘En die Jarne, die was toch van dat blad Vinyl? Wat moeten we doen?!’ Ze sjeest naar de spiegel. ‘Een maand! Ik moet er wel gewéldig uitzien!’

‘Nee joh, ik heb een maand om met een plan te komen en dan zien we wel verder. Die plek is niets anders dan een bouwput.’

5

Odiles voorstel om de nachtvoorstelling van Stanley Kubricks 2001: A Space Odyssey te bezoeken blijkt een meesterzet. Nu de zaallichten in Alhambra opgloeien, weet ik precies hoe m’n collage eruit gaat zien. Ik ga de oertijd in de toekomst plaatsen. Dat is mijn missie. Het sciencefictionverhaal waaraan ik jaren geleden geen touw vast kon knopen is nu glashelder.

‘Het enige wat ik wel leuk vond waren al die gekleurde lichtbanen en laserstralen die om me heen schoten. Swiesss, swoesss,’ zegt Xenia, die met een imaginaire lichtsabel de nacht op het Frederiksplein doorklieft.

‘Het meubilair, les accessoires en de costumes waren superbe,’ meldt Odile.

‘Ik vond het wel mooi gefilmd, maar het was echt zó langzaam en nog begreep ik er de ballen van.’ Kirsten veegt haar wafeltanghaar voor de ogen.

‘Ik begreep het wel en ik denk dat ik het beter kan doen,’ zeg ik zwevend langs de magistrale fontein op het plein, ik voel me als de astronaut in de film.

‘En die muziek, dat was ook fabuleusss. Dat je dan opeens zo’n ruimteschip ziet dat door de ruimte zweeft en dan klinkt Johann Straussss.’

‘Die muziek komt van Walter Carlos, die heeft ook A Clockwork Orange en The Shining gedaan,’ zeg ik bijdehand. ‘Hij is tegenwoordig een zij en heet Wendy.’

‘Van dat interview in de Playboy? Die trans?’ vraagt Xenia en het valt me op dat haar laatste woord geen sissende uithaal krijgt.

Ik besef dat ze nog een lange weg te gaan heeft voordat ze afscheid kan nemen van het jongenslichaam waarin ze door een bouwtechnische hapering op aarde is beland. In Xenia zie ik geen underdog maar juist een bovennatuurlijke dapperheid, een heldhaftige godin die keihard moet knokken om haar bestaansrecht. Ik weet hoe het is om te vechten om met jezelf in het reine te komen, dus kan ik alleen maar op m’n knieën gaan voor m’n zuster die een veel zwaardere strijd moet leveren.

Onderweg naar de sigarettenautomaat op de Utrechtsestraat besef ik dat het bloed van Xenia door mijn aderen vloeit. Die druppels zullen me van superkrachten voorzien.

6

Ze staan er nog steeds, de bouwhekken bedekt met zeil. Met ons voorstel in een tekenmap onder m’n arm voel ik me gesterkt door Kirstens gezelschap.

We belanden in een groepje dat een rondleiding gaat krijgen. Ik vang een glimp op van Peter Giele. In de stoffige ruimte voorzien stukadoors het plafond van een strakke laag lichtgrijze smurrie.

‘De kassajuf komt hier rechts,’ hoor ik Giele zeggen. Met zijn rechterhand wrijft hij over zijn hoofd, alsof het de kop van een hond is die hij op z’n gemak moet stellen. ‘Dit hokje links, dat weet ik nog niet. Misschien kan men daar roulettefiches kopen. Derk heeft het de hele tijd over een peepshow. Dat is voor later, want daar kan ik nu onmogelijk over nadenken.’ Terwijl het dik onder het vriespunt is, draagt de kunstenaar enkel een zwart hemdje dat zo strak zit dat ik zijn torso van staal zie. De ovale glaasjes van zijn brilletje zijn dermate vies dat ik zijn ogen niet kan peilen.

‘Gaaf, hè,’ fluister ik tegen Kirsten. ‘Ze zijn enorm opgeschoten.’

Kirsten geeft een verlegen knikje, ze is bang om op te vallen.

‘Jij! Je bent godverredomme een prachtige vrouw!’ roept Giele wijzend op haar. Iedereen kijkt nu haar kant op. Ze verandert in een ijsschots. ‘Jou wil ik aan de deur hebben! Perfect! Dát wat jij hebt, dát wil ik met Fenix uitstralen!’

Ik druk de behoefte om haar te feliciteren de kop in.

‘Volg mij!’ buldert Giele. Uit de linkerachterzak van z’n zwarte leren broek bengelt de metalen strip van een rolmaatje dat bij iedere beweging knakt en woest om hem heen zwiept.

Ik tel, naast Kirsten en mij, zeven personen, van wie twee in een net pak gestoken mannen van een biologische bank of iets dergelijks moeten zijn. Een knappe lange vent stelt zichzelf amicaal voor als Dirk. Hij is de eigenaar van een newwavediscotheek in Haarlem. Ik heb er nog nooit van gehoord, maar reageer vol gespeeld ontzag. Ik zie ook een oud mannetje met wilde grijze krullen en een dikke gouden schakelketting tot op zijn bierbuik. Hij heeft een vies wit hondje op zijn arm en houdt zich afzijdig. Dan is er een prachtige jonge vrouw met inktzwart haar en een neus die er niet om liegt. Ze heet Van Lamsweerde. Aan haar zijde een beeldschone jongen die me doet denken aan de prinsenzoon van een Indiase maharadja. Ook is er een schriele man met wit haar waarvan een lange lok voor zijn gezicht blijft vallen. Ik ben dusdanig onder de indruk van dit gezelschap dat mijn communicatieve vermogen het nulpunt heeft bereikt. Deze mensen zijn van een ander niveau: geraffineerd en kunstminnend, alsof ze uit de Avenue zijn gestapt.

‘Pas op waar je loopt. Dit worden straks drie treden omlaag,’ zegt Giele als hij over een plank wandelt die vervaarlijk doorbuigt. In z’n andere achterzak zie ik een notitieblokje met wat potloden. ‘En dan komen hier twee deuren met glazen ruitjes. Als je die hebt opengezwaaid sta je in de ontvangsthal. Pas dán ben je écht binnen!’

We belanden in een brede vierkante kelder, het plafond wordt met stutbalken voor instorten behoed. Het is zo laag dat ik het kan aanraken. Giele heeft een souterrain gebouwd. ‘En dan komt hier de garderobe en daar in die ruimte rechts de drankvoorraad en de opslag voor de kratjes,’ zegt hij met weidse gebaren.

‘Mag ik iets vragen?’ zegt Dirk uit Haarlem.

‘Vragen zijn voor later! Die kosten tijd en die heb ik niet. Volg mij!’ roept Giele terwijl hij op een brede trap afstevent. ‘Het is nu nog beton, maar alles wordt bedekt met Slavonisch eiken. Prachtig!! Uit Joegoslavië! Geen knoesten of kwasten en meterslang!’

Dirk stoot me aan. ‘Volgens mij vergeet hij dat de brouwerij hierbeneden nog twee gigantische biertanks moet plaatsen,’ zegt hij. ‘Dat past nooit. Dan moet hij weer gaan slopen. En dan een parket uit het Oostblok, die wil hij zelf gaan halen en hij beseft niet eens dat hij daar een visum voor nodig heeft, laat staan dat hij dat hout de grens over krijgt. Godallejezus, wat een puinhoop.’

‘Ja, daar zeg je me wat,’ antwoord ik. Kirsten trekt haar schouders op. We stuiven achter het groepje aan dat de trap op loopt.

Boven valt m’n bek open. De krater is getransformeerd tot een vierkant dat lijkt op een dansvloer, met aan weerszijden houten banken. Aan de kopse kant praalt een podium dat tot de hemel lijkt te reiken, als in een keizerlijke balzaal.

Achter me hoor ik Giele roepen: ‘Dit wordt de bar!’ Ik draai me om en zie hem voor een getimmerde constructie staan die de lengte heeft van een kegelbaan. ‘En dit is het graniet wat erop gaat. Cognacbruine kwarts. Het is een knieval aan het budget, want ik wil twaalf meter lang en dertig centimeter hoog. Het dikste leverbaar, zeggen de Italianen.’ En terwijl Giele wijst op het in bubbeltjesplastic verpakte hardgesteente, hoor ik de twee zakenmannen grinniken.

‘Ja, lach maar,’ zegt Giele. ‘Maar voortaan ga ik nergens meer over nadenken. Nadenken… dat doe ik wel als ik dood ben!’

Dirk uit Haarlem inspecteert de polsdikke planken aan de muur.

‘Mag ik iets vragen?’ zegt hij weer en voordat Giele hem de mond kan snoeren steekt hij van wal. ‘Die houtplaten zijn veel te dik voor het flessenhoudersysteem. We gaan immers met non-drip maatschenkers werken.’

‘Dan verzin je een oplossing! Sinds jij hier als horecamanager bent aangenomen zie je constant beren op de weg. Ik kan dit er onmogelijk bij hebben,’ zegt Giele. ‘We bouwen iets unieks, een salon die grenzen gaat verleggen, een nachtclub als kunstwerk! Niets is onmogelijk!’

‘Excuses dat ik interrumpeer,’ zegt de man met de lok. ‘Dank voor de rondleiding. We vinden het interessant en vooral heel spannend.’ De maharadjazoon en de vrouw met de neus staan al op de trap naar het souterrain.

‘Nou, succes nog,’ zegt de lok en weg zijn ze. De man met het hondje zie ik ook nergens meer.

‘Als ik zo vrij mag zijn te spreken,’ klinkt het vanuit een maatpak. ‘Nu wij dit hebben mogen aanschouwen, maken wij ons ook zorgen. Het bouwfonds kent een bodem. We gaan direct in conclaaf met Jarne, Derk en MOJO om dit op een of andere manier op te lossen.’

Het is de eerste keer dat ik het woord MOJO hoor vallen. Ik ken de naam van zwart-witposters en advertenties met supersterren als Van Halen, James Brown en Genesis in de kranten, van de Muziek Express en OOR. Dit kan niet waar zijn.

‘We beloven niets, maar laten dit project waarschijnlijk niet in de steek,’ vervolgt de andere bankier.

‘Succes vandaag,’ zeggen de maatpakken in koor en verdwijnen.

Giele trekt het brilletje van zijn gezicht en wrijft de glazen schoon aan z’n hemdje.

‘Je weet dat ik godsgruwelijk veel van je hou en je respecteer als niemand anders in de wereld, maar je moet wel realistisch blijven,’ zegt Dirk uit Haarlem. Tot m’n schrik wordt hij emotioneel en zegt: ‘Lieve Giele, ik smeek je. Open je ogen. Er is buiten Jarne en jou geen mens die nog gelooft dat dit pand over twee maanden z’n deuren opent.’

De kunstenaar zet zijn brilletje weer op en in z’n ogen zie ik een vuur branden zoals ik dat nooit eerder gezien heb.

‘Ach, quatsch! Tijd is een illusie!’ briest Giele en hij stuift van ons weg. Uit alle hoeken schieten de bouwvakkers tevoorschijn. Ze omringen hem en slaan de armen over elkaars schouders. Ik herken een beeldhouwer en een kunstschilder.

‘Het was leuk om jullie te leren kennen,’ zegt de bink uit Haarlem tegen ons. ‘Maar ik ga m’n ontslag indienen. Als ik jullie was zou ik hetzelfde doen. Tabee!’

De twijfel slaat toe. Kirsten lijkt die Dirk te willen volgen. De tekenmap brandt onder m’n arm. Ik heb een titel en een moodboard waar we weken aan gewerkt hebben. Maar misschien is dit een zinkend schip dat nooit het ruime sop zal kennen? Daar in de zaal staat de bemanning met in het midden hun geliefde kapitein. Zijn het niet de ratten die als eerste een schip verlaten?

‘G’day drongo! Here you are! Is mooi geworden, don’t ya think?’ De Australiër doet me opschrikken uit mijn overpeinzingen en ik probeer me te herpakken.

‘Berrie, is that your name? If I can remember it good?’

Kirstens laarsje geeft een venijnige tik tegen m’n schenen. Dit wordt een blamage.

‘It’s Barry, b-a-r-r-y, like in Barry Gibb of de Bee Gees! Giele komt eraan, no worries. He’s a whacky one, goes off like a frog in a sock, but gotta love him.’ Kirsten giechelt. ‘He’ll be there in a jiffy. Even geduld alstublieft? Coffee?’ vraagt hij.

‘Wat bedoelde hij?’ vraag ik Kirsten.

‘Dat Giele zo gek is als een kikker in een sok.’

7

Giele vliegt van z’n stoel, schreeuwt ‘Bam Bam!’ en zet het op een ijsberen. ‘Dát is nou een goeie titel voor een clubavond. Hier geloof ik in,’ zegt hij zodra hij weer is gaan zitten.

Ik tintel, ik ga mijn droom waarmaken.

Kirsten lijkt argwanend en blijft haar ogen verbergen achter de wafeltangpony. Ze heeft nog geen woord tegen de kunstenaar gezegd.

Ik rits de map open en geef met een bibbertje in m’n stem uitleg bij elke posterformaatpagina die we volgeplakt hebben: bij de bieb gefotokopieerde plaatjes van rotsen en woestijnen, baobabs met hun prehistorische uiterlijk, met acrylverf ingekleurde planeten en fosforescerende manen, actrice Raquel Welch in haar bikini van glitterbont, dinosaurussen voorzien van fluorescerende verf, een zwerm pterodactylussen vliegend over een futuristische stad bij nacht, Jane Fonda als Barbarella onder het Orgasmatron, de aapmensen uit 2001, Fred en Wilma Flintstone met hun stenen trapautomobiel, Barney en Betty Rubble mét hun zoontje die gewapend met een knuppel alles en iedereen tot moes kan slaan.

Als laatste klap ik de pagina’s met ons logo open.

Door Kirsten getekende letters, de opgestapelde reuzenkeien die twee woorden vormen. BAM BAM. Ze spatten van de bladzijden af.

Het valt stil.

Giele wrijft over zijn kruin en zegt: ‘Tja.’

Hij zet z’n brilletje weer af en wrijft eindeloos lang met z’n hemdje over de glaasjes.

‘Daar zit veel werk in,’ zegt hij uiteindelijk.

Een volle maand, de snippers en glitters tot in de naden van de tapijttegels, plakkend aan onze knieën, kousen en zolen, tot in ons bed en onze schoenen.

‘Bam Bam, jazeker, die naam móét. De samenwerking, dát is goed. Jullie ploeg samen met Het Parool en de VPRO, dát zie ik. Jouw idee, Beer, om acht meter hoge schilderijen rond de dansvloer op te hangen… dát is fantastisch. Kirsten aan de deur, dát is goed. Beer van Munster in de dj-booth, hoog op het balkon, dát is wat ik wil zien.’

‘Maar?’ vraagt Kirsten ineens.

‘Dit is allemaal niks,’ zegt Giele wijzend naar de map. ‘Dit is veel te letterlijk, het wringt niet, ik voel helemaal niks.’

‘Ik dacht het al,’ zegt Kirsten, die haar pony met een speldje vastzet. ‘Het is kinderachtig.’

De rollen zijn omgedraaid. Nu kan ik geen woord uitbrengen.

‘Laat ik het anders verwoorden, het is niet spannend,’ vervolgt Giele. ‘Ik voel de passie niet terwijl jullie die wel dégelijk in huis hebben, want dát voel ik nu we elkaar zien.’

Iemand klopt op de openstaande deur.

‘Sorry dat ik interrumpeer,’ zegt Jarne. ‘Ik heb meegeluisterd en denk dat ik jullie moet voorstellen aan grafisch ontwerpers.’

‘Ja, dat denk ik ook,’ zegt Giele, die opstaat en z’n meetlint weer achter het leer van z’n broekzak duwt. ‘En jullie moeten naar Jan Verburg. Als jullie het plan uitleggen, dan maakt hij die doeken. Niet bang zijn, het is een lieve en fantastische kunstschilder.’

Ik schrik en kijk naar Kirsten. Zíj zou die schilderijen maken. Maar ze glimlacht en voor het eerst in lange tijd zie ik weer die schittering in haar ogen.

‘Giele! Waar blijf je?’ klinkt het vanuit het trappenhuis.

Jarne richt zich tot mij: ‘Vergeet Derk niet, die wil jou graag ontmoeten.’

Het moet van m’n gezicht af te lezen zijn hoeveel ontzag ik heb voor die naam.

‘Gewoon, voor de vorm, samen koffiedrinken,’ zegt Jarne.

Ineens hangt er een vreemd soort spanning in de lucht.

8

Het kantoor van de eigenaar die ik nog niet ontmoet heb, bevindt zich op vierhoog aan de Kalverstraatzijde. Ik klop heel voorzichtig aan.

‘Entrée,’ klinkt het ietwat zuurtjes. Ik bal m’n handen tot vuisten – angstig dat mijn vingers trillen – en stap de zolderetage binnen. In de ruimte staat een kast met stapeltjes platen in plasticfolie en spiksplinternieuwe dossiermappen. Achter een niervormig Gispen-bureau zit Derk Deconinck, de artistiek leider van de Fenix.

De man heeft zijn benen quasinonchalant op het blad gelegd. Alles aan hem straalt macht uit. Ik voel hoe hij me van top tot teen bestudeert.

‘Neem plaats,’ zegt hij ten slotte en ik meen iets van geamuseerdheid op zijn gezicht te bespeuren. Zo’n drie meter voor zijn bureau staat een enkel houten klapstoeltje. Mijn keel is droog.

‘Het is niet van harte, maar welkom.’